Huyền thoại đầu tư Warren Buffett cũng từng nhiều lần mắc sai lầm trong sự nghiệp đầu tư. Điều giúp ông xây dựng khối tài sản khổng lồ không nằm ở việc luôn chọn đúng cổ phiếu, mà là khả năng hạn chế những khoản thua lỗ có thể gây tổn hại lâu dài đến danh mục.
Triết lý này được Buffett đúc kết trong câu nói nổi tiếng mà ông nhiều lần nhắc lại trong các thư gửi cổ đông và các cuộc phỏng vấn. “Quy tắc số 1 là đừng bao giờ để mất tiền. Quy tắc số 2 là đừng bao giờ quên quy tắc số 1”.
Tuy nhiên, theo vị tỷ phú, đây không phải lời hứa về một chiến lược đầu tư bất bại. Thay vào đó, đó là cách tiếp cận đặt việc bảo vệ tài sản và duy trì giá trị dài hạn lên trên những biến động ngắn hạn của thị trường.
Điều khiến những khoản lỗ lớn trở nên nguy hiểm
Một trong những lý do Buffett đặc biệt coi trọng việc bảo toàn vốn nằm ở một phép tính rất đơn giản nhưng thường bị nhiều nhà đầu tư bỏ qua. Nếu danh mục đầu tư giảm 50%, nhà đầu tư sẽ phải đạt mức sinh lời 100% mới có thể quay lại điểm xuất phát ban đầu. Càng thua lỗ sâu, con đường phục hồi càng trở nên khó khăn hơn.
Buffett từng ví việc mất tiền giống như đào một cái hố. Cái hố càng sâu, việc leo trở lại càng tốn thời gian và công sức. Vì vậy, mục tiêu quan trọng không phải là tìm kiếm những khoản lợi nhuận đột biến trong thời gian ngắn, mà là tránh những cú sụt giảm có thể làm chệch hướng kế hoạch tích lũy tài sản trong nhiều năm.
Theo triết lý của tỷ phú người Mỹ, bảo vệ tài sản không đồng nghĩa với việc đứng ngoài thị trường hay quá sợ rủi ro. Điều quan trọng là duy trì sự hiện diện đủ lâu để sức mạnh của lãi kép phát huy hiệu quả.
Lãi kép hoạt động khi lợi nhuận tiếp tục tạo ra lợi nhuận mới theo thời gian. Mỗi lần danh mục chịu một khoản lỗ lớn, quá trình này có thể bị gián đoạn đáng kể. Đó cũng là lý do Buffett luôn nhấn mạnh vai trò của thời gian trong đầu tư.
Trong khi nhiều tổ chức tài chính thường chịu áp lực về kết quả kinh doanh theo quý hoặc theo năm, nhà đầu tư cá nhân lại có lợi thế lớn hơn khi có thể kiên nhẫn chờ đợi trong dài hạn.
Thực tế, nhiều khoản đầu tư thành công nhất của Buffett đều được nắm giữ trong thời gian rất dài. Berkshire Hathaway đã sở hữu cổ phiếu Coca-Cola từ năm 1988 và cổ phiếu American Express từ những năm 1960. Đây cũng là những khoản đầu tư đóng góp đáng kể vào quá trình gia tăng tài sản của ông.
5 nguyên tắc giúp hạn chế thua lỗ
Để tránh những tổn thất lớn, Buffett không dựa vào dự báo thị trường hay những xu hướng ngắn hạn. Thay vào đó, ông tập trung vào một số nguyên tắc nhất quán.
Chỉ đầu tư vào những gì mình thực sự hiểu rõ
Buffett nổi tiếng với việc tránh xa nhiều lĩnh vực công nghệ trong nhiều thập kỷ vì cho rằng ông chưa hiểu đầy đủ mô hình hoạt động của các doanh nghiệp này. Trước khi rót vốn, ông dành nhiều thời gian nghiên cứu doanh nghiệp, mô hình kinh doanh và đội ngũ lãnh đạo.
Ưu tiên chất lượng doanh nghiệp
Buffett từng nhận định rằng mua một doanh nghiệp tuyệt vời với mức giá hợp lý sẽ tốt hơn nhiều so với mua một doanh nghiệp bình thường với mức giá hấp dẫn. Theo ông, chất lượng doanh nghiệp mới là yếu tố quyết định kết quả đầu tư trong dài hạn.
Luôn duy trì “biên an toàn”
Đây được xem như một khoảng đệm giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro nếu những giả định ban đầu không diễn ra đúng như kỳ vọng hoặc ngành nghề xuất hiện biến động bất ngờ.
Thận trọng với nợ vay
Theo ông, đòn bẩy tài chính có thể giúp lợi nhuận tăng nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng khiến thua lỗ bị khuếch đại. Khi thị trường đi ngược dự đoán, những nhà đầu tư sử dụng quá nhiều nợ thường chịu áp lực lớn hơn đáng kể.
Tránh chạy theo tâm lý đám đông
Thay vì lao vào những cơn sốt đầu cơ, Buffett duy trì cách tiếp cận độc lập và tập trung vào giá trị thực của doanh nghiệp.
Đối với phần lớn nhà đầu tư cá nhân, ông cũng khuyến khích đa dạng hóa danh mục bằng cách phân bổ vốn vào nhiều lĩnh vực hoặc quỹ đầu tư khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro.
Cách Buffett đối mặt với sai lầm đầu tư
Điều đáng chú ý là dù được mệnh danh là “nhà tiên tri xứ Omaha”, Buffett chưa bao giờ khẳng định mình luôn đúng. Ông từng thua lỗ với các khoản đầu tư vào ngành hàng không, tập đoàn IBM hay chuỗi siêu thị Tesco. Tuy nhiên, thay vì cố bảo vệ quyết định cũ, Buffett thường nhanh chóng thừa nhận sai lầm, phân tích nguyên nhân và điều chỉnh chiến lược.
Trong đại dịch Covid-19, Berkshire Hathaway đã bán toàn bộ cổ phiếu các hãng hàng không mà tập đoàn nắm giữ. Với Tesco, Buffett sau đó cũng thừa nhận đây là một “sai lầm rất lớn” khi triển vọng ngành thay đổi. Tương tự, ông rút toàn bộ vốn khỏi IBM sau khi đánh giá cơ hội đầu tư không còn hấp dẫn như trước.
Một nguyên tắc quan trọng khác là không cố “gỡ lỗ” bằng cách tiếp tục đổ thêm tiền vào những khoản đầu tư đang thất bại. Khi nhận thấy triển vọng không còn phù hợp, Buffett sẵn sàng chuyển nguồn vốn sang những cơ hội tốt hơn.
Theo Buffett, khả năng kiểm soát cảm xúc còn quan trọng hơn trí thông minh trong đầu tư. Ông nhiều lần nhấn mạnh nhà đầu tư cần tránh để nỗi sợ hãi hoặc lòng tham chi phối các quyết định tài chính.
Câu nói nổi tiếng “Hãy sợ hãi khi người khác tham lam và tham lam khi người khác sợ hãi” phản ánh rõ triết lý này. Đằng sau đó không phải là việc dự đoán thị trường, mà là giữ được sự tỉnh táo khi đám đông trở nên quá hưng phấn hoặc quá bi quan.
Theo Buffett, thành công trong đầu tư không đến từ việc thắng mọi thương vụ. Điều quan trọng hơn là bảo vệ vốn, chấp nhận những biến động ngắn hạn và kiên trì với các khoản đầu tư chất lượng trong suốt nhiều chu kỳ của thị trường.
Dọc tuyến quốc lộ 13, TP.HCM, một số đại lý bán xe trưng bày mẫu ô tô điện mini nhập khẩu từ Trung Quốc. Những chiếc xe nhỏ gọn, nhiều màu sắc thường được đưa sát mép đường để thu hút sự chú ý của người qua lại.
Chẳng hạn, mẫu xe Xiaoma, còn gọi là Bestune Pony, được rao bán giá 199 triệu đồng/chiếc với nhiều màu sắc.
Theo công bố của đại lý, xe dùng pin 13,9kWh, có thể đi khoảng 170km sau mỗi lần sạc đầy. Ngoài Xiaoma, thị trường xe điện giá thấp tại Việt Nam còn có Geely EX2 giá 459 - 499 triệu đồng, BYD Dolphin 499 - 569 triệu đồng.
Các dòng ô tô điện hiện được hưởng thuế tiêu thụ đặc biệt 3% và miễn lệ phí trước bạ, giúp giá bán cạnh tranh hơn so với xe xăng cùng tầm giá.
Phân khúc này dự kiến sôi động hơn trong thời gian tới khi TMT Motors lên kế hoạch đưa mẫu ô tô điện siêu nhỏ Nano S05 ra thị trường Việt Nam trong tháng 6-2026.
Đáng chú ý, xe có hai chỗ ngồi, hai cửa bên và một cửa cốp phía sau, hướng đến nhu cầu di chuyển ngắn trong đô thị.
Theo doanh nghiệp, Nano S05 được phát triển từ nền tảng mẫu Silence S04 tại châu Âu, sau đó tinh chỉnh cho điều kiện giao thông và khí hậu Việt Nam.
Mẫu xe này có hai tùy chọn pin cố định và pin tháo rời. TMT Motors cho biết giá bán của Nano S05 từ 148 triệu đồng, thấp hơn đôi chút mẫu xe ga cao cấp Honda SH 350i từ 151,2 triệu đồng. Khi bán ra, Nano S05 là mẫu ô tô giá rẻ nhất thị trường Việt. Nhỉnh hơn đôi chút có dòng Bestune Xiaoma 199 triệu đồng và VinFast Minio Green 269 triệu đồng.
Thị trường ô tô điện mini phát triển mạnh tại Trung Quốc nhờ giá rẻ, kích thước nhỏ và chi phí sử dụng thấp. Người dùng sử dụng làm phương tiện di chuyển hằng ngày trong đô thị. Ở Việt Nam, phân khúc ô tô mini mới ở giai đoạn bắt đầu.
Ví dụ, Wuling Hongguang Mini EV TMT Motors kinh doanh, phân phối tại Việt Nam từng mở màn cho nhóm xe này, sau đó là các mẫu nhập khẩu khác từ Trung Quốc. Thế nhưng doanh số mẫu xe này không như kỳ vọng khi cạnh tranh với VinFast VF 3.
Hiện nay các doanh nghiệp phân phối, kinh doanh dòng xe Trung Quốc phân khúc mini, giá 148 - 250 triệu đồng/chiếc vẫn đang tìm nhiều cách tiếp cận, thu hút khách hàng.
Tuy nhiên giá rẻ cũng đi kèm nhiều băn khoăn. Người mua quan tâm đến phạm vi di chuyển thực tế, thời gian sạc, độ bền pin, khả năng bảo hành, linh kiện thay thế và mức độ an toàn khi lưu thông cùng ô tô cỡ lớn. Với kích thước nhỏ và tầm hoạt động giới hạn, dòng xe này chủ yếu phù hợp nhu cầu nội đô.
Dù vậy, xe điện giá rẻ đang tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp ô tô trong nước. Áp lực này có thể tăng thêm nếu hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô được nới điều kiện kinh doanh.
Tại Hội thảo “Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh” diễn ra tại trụ sở của Thuế TP.HCM chiều 17-4, một câu hỏi nóng mà hộ kinh doanh đã đặt ra: Liệu có bắt buộc hộ kinh doanh phải mở tài khoản hộ kinh doanh tại các ngân hàng TMCP có vốn nhà nước (nhóm Big4) hay không?
Trả lời câu hỏi này, bà Lê Thị Chinh - Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) - cho hay thời gian qua có nhiều thông tin nhầm lẫn làm cho hộ kinh doanh hoang mang.
Bà Chinh khẳng định không có chuyện này và hộ kinh doanh có thể mở tài khoản ở bất kỳ ngân hàng nào thuận lợi nhất cho mình. Cơ quan thuế không có quy định cấm nào cả.
Tuy nhiên hộ kinh doanh lưu ý những thông tin trên tài khoản phải trùng với CCCD và định danh, tránh sai sót và tên trên tài khoản phải trùng với tên trên giấy phép kinh doanh của hộ kinh doanh.
Ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế - bổ sung thêm, với hộ kinh doanh có tài khoản đang sử dụng cũng có thể dùng để đăng ký với cơ quan thuế và cơ quan thuế không giới hạn số lượng tài khoản đăng ký của hộ kinh doanh.
Nhưng ông lưu ý hộ kinh doanh phải tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản hộ kinh doanh để minh bạch dòng tiền.
Tại phiên thảo luận giải đáp các thắc mắc thực tế của hộ kinh doanh liên quan đến việc thực hiện Nghị định 68, ông Mai Sơn cho biết trong vài ngày qua có thông tin một số cơ quan thuế đã đề nghị hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng dừng sử dụng hóa đơn điện tử.
"Tôi cũng xin thông tin lại, theo quy định, hộ doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Còn nhóm dưới mức này không phải sử dụng hóa đơn nhằm giảm chi phí tuân thủ", ông Sơn khẳng định tại hội thảo.
Về việc nhiều hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử nhằm minh bạch và chuyên nghiệp trong giao dịch với người tiêu dùng và khách hàng là doanh nghiệp tổ chức và thực tế các hộ này đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử và được cơ quan thuế chấp thuận sử dụng hóa đơn theo đúng quy định của pháp luật.
Cục Thuế không hạn chế các nhu cầu hợp pháp này.
Nêu câu hỏi tại hội trường, anh Quốc Bảo, phường Xuân Hòa, TP.HCM, thắc mắc: Các hộ kinh doanh trên sàn Airbnb hay sàn nước ngoài đã thực hiện khấu trừ thuế rồi nhưng hệ thống không tra được là sàn này đã nộp thuế hộ hay chưa thì hộ kinh doanh có phải kê khai nộp thuế nữa hay không? Cần phải làm thủ tục như thế nào để cơ quan thuế chấp nhận?
Về vấn đề này, bà Lê Thị Chinh cho biết hiện tại cơ quan thuế đã phối hợp với các ngân hàng để trích xuất dòng tiền và nghĩa vụ kê khai nộp thuế.
Về lo lắng của hộ kinh doanh, cơ quan thuế có chi tiết và cung cấp cho hộ kinh doanh để minh bạch dòng tiền đó. Hộ cũng có thể đề nghị Airbnb cung cấp các chứng từ đã khấu trừ thuế.
Ông Mai Sơn nhấn mạnh theo quy định tại Nghị định 117 ban hành năm 2025 quy định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ, cá nhân kinh doanh thì: tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử trong và ngoài nước thuộc đối tượng khấu trừ, nộp thuế thay thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay hộ, cá nhân số thuế thu nhập cá nhân phải nộp theo quy định của pháp luật đối với mỗi giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh.
Hộ kinh doanh cũng có quyền yêu cầu các tổ chức này cung cấp các chứng từ đã nộp thay.
* Với kinh nghiệm từ Pháp, theo ông, tại sao người dân Việt Nam cần quan tâm hơn đến câu chuyện tài chính số và quản lý tài sản số trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng số hóa?
- Khi đề cập đến tài sản số, chúng ta thường nghĩ ngay đến tiền mã hóa. Khái niệm này còn bao gồm ví điện tử, tài khoản trực tuyến, tài liệu số hóa hay các hình ảnh được lưu trữ trên đám mây (cloud).
Những tài sản này giờ đây đã trở thành một phần trong cuộc sống và có thể mang giá trị thực sự. Trong bối cảnh tài sản số này, Việt Nam có lợi thế nắm bắt khi đang trải qua quá trình chuyển đổi số rất nhanh.
Tôi cảm nhận được điều này qua đời sống hằng ngày ở Việt Nam, người dân thanh toán nhiều bằng mã QR, ví điện tử hay ứng dụng ngân hàng.
Các hoạt động thanh toán này ngày càng trở nên quen thuộc, không chỉ ở các chuỗi cửa hàng lớn, mà còn ở cửa tiệm nhỏ và cả những hàng bán rong.
Ở Pháp cũng vậy, các dịch vụ tài chính số đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống. Người dân sử dụng rộng rãi các ứng dụng ngân hàng để kiểm tra tài khoản, chuyển tiền tức thời, thanh toán không chạm bằng điện thoại hay quản lý các khoản tiết kiệm trực tuyến.
Người dân Pháp cũng có thể dễ dàng tiếp cận thị trường tài chính quốc tế, cho phép họ có thể đầu tư vào cổ phiếu hoặc nhiều loại tài sản số khác chỉ với một chiếc điện thoại thông minh. Các tài sản mã hóa như Bitcoin, stablecoin hay NFT cũng ngày càng phát triển.
Đối chiếu đến thị trường tài chính số ở Việt Nam, điều quan trọng không phải là tất cả mọi người cùng phải đầu tư vào tài sản số, mà là mỗi người nên biết cách sử dụng chúng một cách an toàn và có trách nhiệm.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng người Việt nên quan tâm nhiều hơn đến tài chính số và tài sản số trong thời đại hiện nay.
* Yếu tố an toàn và bảo mật là điều rất được quan tâm trong khi sử dụng các dịch vụ số. Ông có thể chia sẻ thêm về công tác quản lý của Pháp trong lĩnh vực này?
- Các dịch vụ tài chính số phát triển và trở nên quen thuộc là điều tốt, nhưng những đổi mới này cũng kéo theo không ít rủi ro như lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu hay những khoản đầu tư thiếu hiểu biết.
Tại Pháp, chúng tôi luôn tìm cách cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và bảo vệ người dùng. Chính phủ và các cơ quan quản lý vừa hỗ trợ sự phát triển của các công nghệ tài chính, đồng thời tăng cường các quy định về minh bạch và an toàn.
Chẳng hạn, các sàn giao dịch tài sản mã hóa phải tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt về đăng ký và kiểm soát hoạt động.
Cụ thể, Cơ quan Quản lý thị trường tài chính (AMF) cùng Cơ quan giám sát thận trọng và giải quyết khủng hoảng (ACPR) công bố và thường xuyên cập nhật danh sách đen các trang web hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính, đầu tư trái phép tại Pháp.
An ninh mạng cũng là một ưu tiên lớn của Pháp. Các tổ chức tài chính phải áp dụng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng chống tấn công mạng, đặc biệt trong khuôn khổ quy định DORA của Liên minh châu Âu về khả năng chống chịu vận hành số đối với ngành tài chính.
Pháp cũng đặc biệt chú trọng đến giáo dục tài chính. Chương trình Educfi, do Nhà nước và Ngân hàng Trung ương Pháp triển khai, giúp người dân, đặc biệt là giới trẻ, hiểu rõ hơn về quản lý tài chính cá nhân, nhận diện các hình thức lừa đảo và hình thành những thói quen an toàn trong môi trường tài chính số hóa.
* Vậy thưa ông, Pháp có kế hoạch đóng góp những sáng kiến, kinh nghiệm hoặc giải pháp cụ thể nào để hỗ trợ Việt Nam phát triển lĩnh vực này?
- Pháp có thể chia sẻ với Việt Nam kinh nghiệm thực tiễn trong việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính hiện đại, đổi mới nhưng đồng thời vẫn được quản lý chặt chẽ.
Với việc 2 nước đã có truyền thống hợp tác trong lĩnh vực pháp lý. Bộ luật Dân sự Việt Nam đã tham khảo mô hình pháp luật của Pháp. Đến nay, trong những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, Việt Nam vẫn dành nhiều sự quan tâm đến cách tiếp cận của châu Âu, nhằm xây dựng một khung pháp lý vừa khuyến khích đổi mới, vừa bảo vệ người dùng.
Bên cạnh đó, Pháp cũng có thể mang đến những giải pháp công nghệ cụ thể nhờ các doanh nghiệp đổi mới, sáng tạo, như Ledger, một trong những công ty hàng đầu thế giới về bảo mật tài sản số, hay Thales, một tập đoàn lớn trong lĩnh vực an ninh mạng và thanh toán số.
Không chỉ có thế mạnh về công nghệ và pháp lý, Pháp còn có thể đóng góp vào việc đào tạo nguồn nhân lực và phát triển một hệ sinh thái tài chính dựa trên nền tảng an toàn và đổi mới bền vững.
