Theo một khảo sát mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Pew – một tổ chức nghiên cứu độc lập uy tín tại Mỹ chuyên khảo sát dư luận và xu hướng xã hội, hơn một nửa học sinh Mỹ trong độ tuổi 13-17 cho biết đã sử dụng chatbot AI để trả lời câu hỏi và hỗ trợ việc học.
Khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện với 1.458 học sinh Mỹ trong độ tuổi từ 13 đến 17, nhằm tìm hiểu cách các em sử dụng chatbot AI và đánh giá tác động của công nghệ này. Đây là nhóm tuổi đang trực tiếp chịu ảnh hưởng của các công cụ AI trong môi trường học đường.
Khảo sát cho thấy chatbot AI được sử dụng chủ yếu để hỗ trợ các hoạt động học tập như giải toán, tìm kiếm thông tin và nghiên cứu tài liệu.
Học sinh có xu hướng dùng AI nhiều hơn trong các môn yêu cầu xử lý logic hoặc tổng hợp kiến thức, trong khi việc chỉnh sửa bài viết cá nhân ít phụ thuộc vào công cụ này hơn.
Một số học sinh cho biết họ sử dụng AI để được hướng dẫn từng bước khi gặp bài khó, đặc biệt trong các môn như toán và hóa học.
Thay vì chỉ cung cấp đáp án, chatbot có thể đưa ra nhiều cách tiếp cận khác nhau, giúp người học hiểu vấn đề theo nhiều hướng.
Bên cạnh đó, AI cũng được sử dụng để tạo ý tưởng, hỗ trợ viết và hoàn thành bài tập nhanh hơn.
Tuy nhiên mức độ sử dụng AI không đồng đều giữa các học sinh. Bên cạnh những trường hợp dùng AI như một công cụ tham khảo, khảo sát cũng ghi nhận tình trạng học sinh phụ thuộc vào chatbot trong phần lớn bài tập.
Bài viết được Science News Explores dẫn lại cho thấy trong số này, khoảng 20%, tức là 1/5, học sinh thừa nhận họ lệ thuộc vào AI và dùng AI cho toàn bộ hoặc phần lớn bài tập. Đồng nghĩa AI đang trở thành một phần trong thói quen học tập của đại đa số học sinh.
Một điểm đáng chú ý khác là tình trạng gian lận học tập liên quan đến AI. Khoảng 60% học sinh được hỏi cho rằng việc sử dụng AI để gian lận diễn ra khá thường xuyên hoặc rất thường xuyên tại trường học.
Trong một số trường hợp, học sinh sử dụng chatbot để đưa ra câu trả lời hoặc quan điểm thay cho ý kiến cá nhân, thay vì tự suy nghĩ và lập luận.
Khảo sát cũng cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong mức độ sử dụng AI giữa các nhóm học sinh. Học sinh da đen và gốc Mỹ Latin có xu hướng sử dụng chatbot AI nhiều hơn so với học sinh da trắng.
Ngoài ra, yếu tố thu nhập gia đình cũng có ảnh hưởng đáng kể. Trong các gia đình có thu nhập dưới 30.000 USD mỗi năm, khoảng 1/5 học sinh cho biết họ sử dụng AI cho phần lớn hoặc toàn bộ bài tập. Tỉ lệ này cao gần gấp ba lần so với nhóm gia đình có thu nhập từ 75.000 USD trở lên.
Bên cạnh việc sử dụng AI cho học tập, khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt trong cách học sinh sử dụng chatbot cho các mục đích cá nhân. Chẳng hạn, tỉ lệ học sinh da đen sử dụng AI để tìm kiếm lời khuyên hoặc hỗ trợ cảm xúc cao hơn đáng kể so với học sinh da trắng .
Về nhận thức, phần lớn học sinh có cái nhìn tích cực đối với AI. Chỉ 15% học sinh cho rằng AI sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến bản thân, trong khi 26% lo ngại về tác động tiêu cực của AI đối với xã hội.
Những con số này cho thấy học sinh có xu hướng đánh giá AI là hữu ích trong phạm vi cá nhân, nhưng vẫn tồn tại những lo ngại nhất định về ảnh hưởng rộng hơn.
Theo WSJ, các số liệu thống kê gần đây đang cho thấy Grok mất dần sức hút so với những sản phẩm AI khác. Chẳng hạn, theo công ty phân tích AppMagic, số lượt tải xuống ứng dụng Grok chỉ còn khoảng 8,3 triệu lượt trong tháng 4, giảm tới 58,5% so với mức kỷ lục hơn 20 triệu lượt vào tháng 1.
Trong khi đó, theo khảo sát của công ty nghiên cứu Recon Analytics với hơn 260.000 người dùng Mỹ sử dụng AI, tỷ lệ người dùng trả tiền cho Grok hầu như không thay đổi trong bốn tháng đầu năm, ở mức 0,174%. Hơn 6% số người được hỏi cho biết đã trả tiền cho ChatGPT.
Lĩnh vực trợ lý lập trình, nơi đang có sự cạnh tranh gay gắt nhất giữa các công ty AI, Grok cũng bị đánh giá tụt hậu. Theo Erik Bradley, chiến lược gia trưởng kiêm Giám đốc nghiên cứu tại công ty phân tích thị trường Enterprise Technology Research (ETR), Grok hầu như không tăng trưởng trong các tổ chức, doanh nghiệp. Trong khi đó, việc sử dụng Claude và Gemini tăng vọt.
Khảo sát với 500 người hồi tháng 3, ETR ghi nhận 48% số người được hỏi cho biết doanh nghiệp của họ đang và sẽ sử dụng Claude, tăng từ 21% so với năm trước; 40% dùng Gemini, tăng từ 27%; nhưng chỉ 7% đang sử dụng hoặc dự định sử dụng Grok, tăng từ 4%.
Grok cũng dính phải nhiều bê bối. Trong nghiên cứu của Recon Analytics, khi AI này đạt đỉnh truy cập hồi tháng 1, lượng người tải tăng đột biến liên quan đến bản cập nhật cho phép người dùng "cởi đồ" người khác trong ảnh. Vấn đề đã bị nhiều chuyên gia lên án gay gắt, cũng như bị một số quốc gia ban hành lệnh cấm, buộc xAI phải thay đổi.
"OpenAI giống như Coca-Cola, Anthropic là Pepsi, còn Grok là RC Cola. Tôi chưa bao giờ thực sự thấy mọi người uống RC Cola cả", Ben Pouladian, một kỹ sư kiêm nhà đầu tư công nghệ sống tại Los Angeles, ví von, nhắc đến các nhãn hàng nước ngọt được và không được ưa chuộng tại Mỹ.
Pouladian chia sẻ bản thân sử dụng nhiều thiết bị và công nghệ do các công ty của Musk sản xuất, như xe Tesla, hay tích cực tham gia mạng xã hội X. Khi Grok ra mắt vào cuối năm 2023, ông cũng tải xuống và dùng thử, nhưng nhanh chóng thất vọng vì chất lượng sản phẩm không cao như Claude của Anthropic, ChatGPT của OpenAI hay Gemini của Google.
Ngay cả bản thân Musk cũng nhận ra Grok đang không theo kịp đối thủ. Trong phiên tòa xét xử vụ kiện giữa ông với OpenAI và Sam Altman diễn ra từ 28/4, ông mô tả xAI "khá nhỏ", "rất nhỏ" và "nhỏ nhất trong số các công ty trí tuệ nhân tạo".
Theo TechCrunch, đây được xem là lời thừa nhận xAI đang có phần hụt hơi. Những lời nói này khác xa lúc công ty mới ra mắt cuối năm 2023. Khi đó, ông nhấn mạnh bản thân đặt mục tiêu biến xAI thành nền tảng trí tuệ nhân tạo phổ biến nhất thế giới thông qua "tìm kiếm sự thật tối đa" và ít "cực đoan" hơn so với các đối thủ cạnh tranh.
Đầu năm nay, xAI đã hợp nhất vào SpaceX. Đầu tháng này, công ty tiếp tục đạt thỏa thuận với Anthropic về năng lực điện toán tại trung tâm dữ liệu Colossus 1 gần Memphis (Mỹ). Giới phân tích đánh giá, động thái này đặt ra câu hỏi liệu công ty của Musk có còn bắt kịp đối thủ nữa hay không, hay chuyển hướng sang mô hình kinh doanh cho thuê máy chủ AI.
"Những thỏa thuận gần đây đang cho thấy Musk bắt đầu biến Colossus thành một nền tảng điện toán bên ngoài cho các công ty AI lớn thay vì tận dụng sức mạnh cho phát triển mô hình nội bộ", Arnal Dayaratna, Phó chủ tịch phát triển phần mềm của IDC, nhận xét.
Tuy nhiên, Guillermo Rauch, CEO công ty cung cấp dịch vụ lưu trữ cho Tác nhân AI Vercel, cho rằng còn quá sớm để loại Musk khỏi cuộc đua AI, đồng thời lạc quan rằng việc tỷ phú tái cấu trúc các đơn vị AI gần đây sẽ củng cố khả năng cạnh tranh.
"Một khi Elon tập trung, ông ấy sẽ thể hiện rất rất tốt", Rauch nói thêm.
Bên cạnh việc công bố kế hoạch đầu tư 80 tỉ USD nhằm mở rộng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), Google cũng giới thiệu bản cập nhật mới cho Gemini nhằm cho phép người dùng trên nhiều nền tảng khác nhau tiếp cận với "Cấp độ tư duy" của hệ thống này. Đáng chú ý, bản cập nhật Gemini 3.5 hiện đã miễn phí cho tất cả người dùng.
Google đã bắt đầu triển khai Cấp độ tư duy cho Gemini tại sự kiện I/O 2026 vào tháng trước, với hai tùy chọn: Tiêu chuẩn và Mở rộng. Như tên gọi, tùy chọn Tiêu chuẩn đơn giản hơn, trong khi Mở rộng khai thác sâu hơn các tài nguyên của Gemini, cho phép suy luận phức tạp và phản hồi đa dạng hơn.
Phó chủ tịch Gemini tại Google Josh Woodward cho biết, hai cấp độ tư duy này đã có sẵn cho tất cả người dùng trên các nền tảng như web, Android và iOS. Người dùng có thể chọn "Cấp độ tư duy" thông qua cài đặt trong Gemini. Các tùy chọn "Tiêu chuẩn" và "Mở rộng" đều có sẵn trên Gemini 3.5 Flash và Gemini 3.5 Flash Light. Tuy nhiên, việc sử dụng mô hình Mở rộng sẽ tiêu tốn token và người dùng có thể nhanh chóng hết hạn mức sử dụng.
Google đã điều chỉnh mô hình của mình để sử dụng số lượng token khác nhau tùy thuộc vào độ phức tạp của tác vụ, dẫn đến một số phản ứng trái chiều từ người dùng, với nhiều người báo cáo rằng họ bất ngờ hết hạn mức sử dụng Gemini của mình.
Đối với các gói đăng ký, Gemini 3.1 Pro sẽ cung cấp thêm tùy chọn "Deep Think", một cấp độ nâng cao hơn so với các chế độ Tiêu chuẩn và Mở rộng. Tùy chọn này chỉ dành cho người dùng AI Ultra và cho phép phân tích sâu hơn, mang lại kết quả tốt nhất cho các truy vấn.
Tuy nhiên, việc sử dụng các mô hình mới này không chỉ tốn kém về chi phí (AI Ultra có giá từ 100 - 200 USD mỗi tháng) mà còn tiêu tốn nhiều tài nguyên. Các trung tâm dữ liệu của Google thải ra khoảng 3,8 triệu mét khối (m³) khí CO₂ mỗi năm, tương đương với lượng khí thải của một thị trấn nhỏ khoảng 50.000 m³.
Gần đây, hình thức giả mạo số điện thoại nổi lên như một mối nguy mới, khi kẻ xấu có thể khiến màn hình người nhận hiển thị đúng số của bất kỳ ai - từ người thân, bạn bè đến ngân hàng, cơ quan chức năng.
Đáng lo ngại, việc kết hợp giả mạo số điện thoại với công nghệ AI giả giọng nói đang khiến nhiều người mất cảnh giác, tạo điều kiện cho các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, khó nhận biết.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, hiện đã xuất hiện một ứng dụng cho phép người dùng giả mạo số điện thoại gọi đi. Ví dụ, dù không sở hữu số điện thoại 0999 999 999, người dùng chỉ cần nhập dãy số này vào ứng dụng và thực hiện cuộc gọi đến một thuê bao khác. Khi đó, trên màn hình của người nhận sẽ hiển thị chính xác số điện thoại vừa được nhập.
Đáng chú ý, hình thức này có thể giả mạo phần lớn đầu số của các nhà mạng tại Việt Nam hiện nay.
Nhiều người lầm tưởng đây là hành vi xâm nhập hệ thống nhà mạng, tuy nhiên thực tế không hoàn toàn như vậy. Đây là điểm yếu tồn tại từ lâu trong hệ thống viễn thông toàn cầu, được thiết kế từ hàng chục năm trước.
Cơ chế này cho phép bên gọi tự khai báo số điện thoại hiển thị ra ngoài mà gần như không có bước xác thực nghiêm ngặt. Chính lỗ hổng này đã trở thành công cụ để các đối tượng xấu lợi dụng cho mục đích lừa đảo.
Nguy hiểm nhất là việc kẻ gian có thể giả mạo đúng số điện thoại của người thân, ngân hàng hoặc những số đã được lưu sẵn trong danh bạ. Khi cuộc gọi đến, điện thoại sẽ hiển thị đúng tên liên hệ quen thuộc, khiến người nhận gần như không có sự nghi ngờ.
Nếu kết hợp thêm công nghệ AI giả giọng nói, mức độ nguy hiểm còn tăng cao hơn. Chỉ cần vài đoạn ghi âm ngắn, các công cụ AI hiện nay có thể tái tạo giọng nói khá giống thật để tạo ra những cuộc gọi giả mạo đầy thuyết phục.
Không ít tình huống có thể xảy ra như giả danh bố mẹ, anh chị em gọi điện báo đang gặp sự cố khẩn cấp và cần chuyển tiền ngay; hoặc giả mạo nhân viên ngân hàng yêu cầu cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản để "xác minh giao dịch".
Trong trạng thái hoảng loạn hoặc tin tưởng tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình, nhiều người rất dễ trở thành nạn nhân.
Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc quan trọng nhất là không tin tuyệt đối vào số điện thoại hiển thị trên màn hình cuộc gọi đến.
Nếu nhận được cuộc gọi nhờ chuyển tiền, xin mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân quan trọng, người dùng nên lập tức kết thúc cuộc gọi và chủ động gọi lại vào đúng số điện thoại đó. Lý do là đối tượng lừa đảo chỉ có thể giả mạo chiều gọi đến, nhưng không thể nhận ngược cuộc gọi thông qua số điện thoại đang bị giả mạo.
Ngoài ra, với người thân trong gia đình, có thể thống nhất trước một "câu mật khẩu" riêng. Khi có tình huống khẩn cấp cần xác minh nhanh, chỉ cần hỏi đúng câu này là có thể kiểm tra xem người ở đầu dây bên kia có thực sự là người thân hay không.
Một số nhà mạng cũng đã bắt đầu triển khai biện pháp nhận diện cuộc gọi giả mạo. Chẳng hạn, với mạng Viettel, nếu phát hiện cuộc gọi có dấu hiệu giả mạo từ quốc tế, số điện thoại hiển thị có thể xuất hiện thêm đầu số +1 thay vì bắt đầu bằng số 0 như thông thường.
Dù vậy, người dùng vẫn cần chủ động cảnh giác, bởi công nghệ lừa đảo ngày càng tinh vi và luôn thay đổi nhanh hơn các biện pháp phòng vệ. Trong thời đại mà ngay cả giọng nói và số điện thoại cũng có thể bị làm giả, sự tỉnh táo chính là lớp bảo vệ quan trọng nhất trước mọi cuộc gọi tưởng như quen thuộc.
