Tại diễn đàn Primakov Readings hôm nay 24/6, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố Ukraine không thể thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Nga nếu không có sự hỗ trợ của Anh và Mỹ.
“Nếu không có sự hỗ trợ của Anh và Mỹ trong việc xác định mục tiêu và thu thập dữ liệu mục tiêu, Ukraine sẽ không thể thực hiện những gì mà họ đang làm, đó là tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga”, ông Lavrov cho biết.
Theo ông Lavrov, Nga sẽ không ủng hộ bất kỳ giải pháp tạm thời nào cho cuộc khủng hoảng Ukraine.
“Đối với Nga, đây là vấn đề cốt lõi, và tất nhiên chúng tôi sẽ không ủng hộ những quyết định mang tính tạm thời, hay chấp nhận những tối hậu thư do ai đó đưa ra”, ông Lavrov nói thêm.
Ngoại trưởng Lavrov nhấn mạnh các đối thủ của Nga phải hiểu rằng họ không thể phớt lờ những cảnh báo của Moscow về an ninh của Nga.
“Phương Tây cần nhận ra càng sớm càng tốt rằng các kế hoạch bành trướng về quân sự – chính trị, địa kinh tế và ý thức hệ trong khu vực lợi ích sống còn của Nga phải bị loại bỏ”, ông Lavrov nêu rõ.
Ông Lavrov lưu ý rằng xung đột Ukraine vẫn có thể được giải quyết thông qua ngoại giao, đồng thời cho biết thêm rằng Nga vẫn cam kết với những thỏa thuận đạt được tại hội nghị thượng đỉnh Nga – Mỹ ở Alaska vào năm ngoái.
Ông Lavrov xác nhận Pháp và Anh đã cử đại diện đến Moscow, và họ đã được tiếp đón.
“Chính Tổng thống (Pháp Emmanuel) Macron đã cử đại diện đến. Họ đã được tiếp nhận. Ngoài ra còn có đại diện từ London nữa”, ông Lavrov nói thêm.
Nhà ngoại giao Nga cho biết Đặc phái viên của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đã có hai cuộc tiếp xúc với các đại diện tại Moscow.
Ông Lavrov tuyên bố Nga sẵn sàng lắng nghe các đề xuất nghiêm túc của EU, nhưng sẽ không bao giờ tin vào những lời hứa của EU.
Cùng ngày, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố tình hình trên chiến trường “ngày càng xấu đi” đối với Ukraine và Kiev “sẽ sớm phải đối mặt với thất bại”.
“Xu hướng rất rõ ràng: quân đội của chúng ta đang tiến dọc theo toàn bộ chiến tuyến. Chính quyền Kiev sẽ sớm phải đối mặt với những hậu quả không thể đảo ngược vào một thời điểm nào đó”, ông Peskov nhấn mạnh.
Ông Peskov cho biết hậu quả của các cuộc tấn công do Ukraine tiến hành nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Nga sẽ được giảm thiểu tối đa.
Ông Peskov nhận định an ninh toàn cầu đang bị xói mòn, chỉ có răn đe hạt nhân mới bảo vệ thế giới khỏi một cuộc chiến tranh toàn cầu.
“Hiện nay (an ninh toàn cầu) đang bị xói mòn trên nhiều phương diện. Trên thực tế, chúng ta không còn gì khác trên thế giới ngoài răn đe hạt nhân. Đó là thứ duy nhất bảo vệ thế giới khỏi một cuộc chiến tranh toàn cầu”, ông Peskov nhấn mạnh.
Trước đó, ông Peskov cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin nhận báo cáo về các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga nhiều lần mỗi ngày, đồng thời nói thêm rằng lực lượng vũ trang Nga sẽ tiếp tục các cuộc tấn công trên lãnh thổ Ukraine.
Ukraine phát động các cuộc tấn công dữ dội liên tiếp vào nhà máy lọc dầu Moscow hôm 16/6 và 18/6. Cuộc tấn công ngày 18/6 là vụ tập kích bằng máy bay không người lái lớn nhất vào Moscow kể từ khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố đợt tấn công này nhằm đáp trả các cuộc tập kích trước đó của Nga vào Ukraine. Theo ông Zelensky, mục tiêu mà Ukraine nhắm tới là các cơ sở hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga.
Ukraine ngày càng triển khai nhiều máy bay không người lái nội địa để tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga, đặc biệt là các cơ sở liên quan đến lọc dầu, hậu cần và sản xuất quốc phòng, những yếu tố thúc đẩy chiến dịch quân sự của Nga.
"Thủ đô Kiev đã hứng chịu cuộc tấn công tên lửa đạn đạo quy mô lớn. Thông tin sơ bộ cho thấy ít nhất 4 địa điểm bị ảnh hưởng, trong đó có quận Shevchenkivsky, Dniprovsky và Podilsky. Ghi nhận ban đầu cho thấy xảy ra hỏa hoạn và thiệt hại đối với các tòa chung cư", Tymur Tkachenko, lãnh đạo cơ quan quân sự Kiev, cho biết hôm nay.
Olena Mukhina, phóng viên của Euromaidan Press tại Kiev, cho biết Nga đã phóng tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn siêu vượt âm Oreshnik nhằm vào thành phố Bila Tserkva lân cận thuộc tỉnh Kiev. "Cư dân đã nghe thấy tiếng động rất lớn và bất thường, tiếp đó là hàng loạt vụ nổ nhỏ hơn", cô cho hay.
Video được cư dân Kiev ghi lại cho thấy hàng loạt vệt sáng, được cho là đầu đạn của tên lửa Oreshnik, liên tiếp lao xuống thành phố. Hai chấm sáng nhỏ cũng bay lên bầu trời, dường như là tên lửa phòng không Ukraine khai hỏa.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, đánh giá Ukraine đang trải qua đợt tấn công dữ dội, trong đó Nga sử dụng ít nhất hai tên lửa Oreshnik để tập kích mục tiêu ở thủ đô Kiev và thành phố Bila Tserkva.
"Bên cạnh đó, Nga phóng ít nhất 20 tên lửa đạn đạo Iskander-M, 6 quả đạn hành trình Kalibr, 4 tên lửa siêu vượt âm Zircon và không dưới 12 quả Kh-101 nhằm vào Kiev. Thêm nhiều tên lửa đang tấn công mục tiêu ở tỉnh Khmelnytsky, Zhytomyr và Kirovograd. Hàng trăm máy bay không người lái (UAV) Geran-2 đang nhắm tới các địa điểm khắp Ukraine", tài khoản này cho hay.
Phóng viên AFP nghe thấy nhiều tiếng nổ lớn tại Kiev. Một tòa chung cư nằm gần khu vực cơ quan chính phủ rung chuyển vì các vụ nổ gần đó, trong khi hàng chục người trú ẩn tại một ga tàu điện ngầm ở trung tâm Kiev. Giới chức kêu gọi người dân tìm nơi ẩn náu.
"Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vẫn đang tiếp diễn; nguy cơ tên lửa đạn đạo vẫn hiện hữu. Hãy ở yên trong nơi trú ẩn", ông Tkachenko nêu thêm.
Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko cho biết các đội y tế đã được điều tới quận Podilsky ở tây bắc thành phố, nơi mảnh vỡ rơi xuống khu vực "không phải khu dân cư". Ông cũng nói một đám cháy đã bùng phát gần chung cư ở quận Shevchenkivsky lân cận, làm hư hại nhiều cửa sổ.
Bộ Quốc phòng Nga chưa lên tiếng về vụ tấn công.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 23/5 cảnh báo nguy cơ Nga tiến hành cuộc không kích lớn bằng tên lửa Oreshnik.
Vụ tấn công xảy ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin ra lệnh cho quân đội Nga trả đũa vụ Ukraine tập kích trường cao đẳng nghề ở thị trấn Starobelsk thuộc tỉnh Lugansk, khiến 21 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương.
"Không có cơ sở quân sự, cơ quan đặc nhiệm hay đơn vị liên quan nào ở gần đó. Đây không phải vụ tấn công ngoài ý muốn. Cuộc tập kích diễn ra theo ba đợt, với 16 máy bay không người lái (UAV) nhắm vào cùng một địa điểm", Tổng thống Putin cho hay.
Starobelsk nằm cách tiền tuyến khoảng 65 km. Lực lượng Nga kiểm soát thị trấn này hồi năm 2022, không lâu sau khi phát động chiến dịch đặc biệt tại Ukraine. "Đây là tội ác kinh hoàng. Một cuộc tấn công nhằm vào cơ sở giáo dục, nơi có trẻ em và thanh niên", phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên.
Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine bác bỏ cáo buộc của Nga, tuyên bố đã tập kích "một sở chỉ huy của Rubikon" gần thị trấn Starobelsk, đề cập đơn vị vận hành thiết bị không người lái tinh nhuệ thuộc Bộ Quốc phòng Nga.
Kế hoạch được công bố trong chuyến thăm Thụy Điển của Tổng thống Volodymyr Zelensky, trong đó Ukraine dự định phân bổ 2,9 tỷ USD từ khoản cho vay của Liên minh châu Âu để mua 20 tiêm kích đa năng Gripen E/F.
Trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Zelensky tại căn cứ không quân ở thành phố Uppsala hôm nay, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson cho biết mục tiêu là nhanh chóng hoàn tất thỏa thuận cuối cùng để bắt đầu chuyển giao tiêm kích từ năm 2030.
Ông cũng thông báo Thụy Điển sẽ tặng cho Ukraine 16 chiến đấu cơ Gripen C/D đời cũ và đã qua sử dụng, những chiếc đầu tiên sẽ được chuyển giao vào đầu năm 2027. "Đây là quyết định lịch sử đối với Thụy Điển, đồng thời tăng cường đáng kể năng lực phòng không của Ukraine", Thủ tướng Kristersson nói.
Hai nước hồi tháng 10/2025 ký ý định thư về việc Ukraine muốn mua 100-150 tiêm kích Gripen E do Thụy Điển sản xuất. Tổng thống Zelensky bày tỏ hy vọng sẽ mua được toàn bộ 150 máy bay. "Chúng tôi mong tìm được nguồn tài chính để làm điều đó", ông nói.
Chính phủ Thụy Điển cho biết phi đội Gripen C/D nằm trong gói viện trợ quân sự thứ 22 dành cho Ukraine với tổng giá trị khoảng 2,7 tỷ USD. Stockholm đã hậu thuẫn mạnh mẽ cho Kiev và cung cấp tổng cộng 13,7 tỷ USD viện trợ quân sự kể từ khi xung đột bùng phát.
JAS 39 Gripen là tiêm kích hạng nhẹ một động cơ do tập đoàn Saab của Thụy Điển phát triển và đưa vào biên chế từ năm 1996. Tổng cộng khoảng 300 chiếc đã được xuất xưởng, phục vụ trong lực lượng vũ trang của 7 nước trên thế giới.
Biến thể JAS 39E/F hiện đại nhất bắt đầu được sản xuất từ cuối năm 2023, với giá bán khoảng 85 triệu USD mỗi chiếc. Chúng có kích thước lớn hơn đời cũ, mang được gần 7 tấn nhiên liệu, trang bị động cơ tua-bin phản lực F414-GE-39E do tập đoàn General Electric của Mỹ sản xuất.
JAS 39E/F có thể đạt trạng thái siêu hành trình, cho phép bay tốc độ siêu thanh mà không cần bật chế độ tăng lực. Bán kính chiến đấu của máy bay là 925-1.500 km, tùy cấu hình vũ khí và nhiệm vụ. Mỗi chiếc có 10 giá treo với tải trọng vũ khí tối đa khoảng 7,2 tấn.
Giới chuyên gia quân sự phương Tây chỉ ra rằng dòng Gripen có nhiều ưu điểm vượt trội so với tiêm kích F-16 và phù hợp với nhu cầu chiến đấu của Ukraine. Quá trình vận hành và bảo dưỡng tiêm kích Gripen không đòi hỏi lượng lớn binh sĩ được đào tạo chuyên sâu, cũng không cần nhiều hạ tầng mặt đất hỗ trợ.
"Gripen được thiết kế để hoạt động ở những địa điểm khắc nghiệt và nằm ngoài căn cứ truyền thống. F-16 cũng có khả năng làm vậy, nhưng chúng cần được chăm sóc kỹ lưỡng hơn và quá trình này nhìn chung cũng khó thực hiện hơn", Gareth Jennings, chuyên gia hàng không của tạp chí quốc phòng Janes, cho biết.
Theo Jennings, tiêm kích Gripen có khả năng cất hạ cánh trên đường cao tốc và đường băng dã chiến. Mẫu chiến đấu cơ này còn có thể nhanh chóng nạp dầu trong điều kiện khắc nghiệt và lạnh giá, giúp tăng tính linh hoạt khi tác chiến.
Đây là những yếu tố rất quan trọng khi Nga thường xuyên tiến hành đòn tập kích hiệp đồng bằng tên lửa và máy bay không người lái tự sát nhằm vào các căn cứ không quân Ukraine, gây tổn thất nặng về người và khí tài. Kiev cũng từng phàn nàn rằng những máy bay như F-16 không đáp ứng được nhu cầu chiến sự thực tế.
Nền tảng dữ liệu hàng hải AXSMarine ngày 18/6 ghi nhận 25 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, mức nhiều nhất trong một ngày kể từ 18/4 và gấp hơn 5 lần trung bình 10 ngày đầu tháng 6. Số lượt tàu qua eo biển trên thực tế có thể cao hơn, do một số phương tiện đã tắt hoặc điều chỉnh tín hiệu từ hệ thống nhận dạng tự động (AIS) để tránh bị lộ vị trí.
Tàu thuyền đi qua Hormuz tăng đột biến ngay sau khi Iran ngày 18/6 ký bản ghi nhớ 14 điểm hướng đến chấm dứt xung đột với Mỹ, trong đó có mở cửa lại eo biển.
Cơ quan Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA), tổ chức mới được Iran thành lập để giám sát eo biển Hormuz, cho biết sẽ không thu phí với tàu qua lại Hormuz trong 60 ngày, theo đúng như bản ghi nhớ. PGSA yêu cầu các tàu phải gửi đề xuất di chuyển cho cơ quan này 48 giờ trước khi đến eo biển và đi theo lộ trình được cung cấp để đảm bảo an toàn.
Đây được xem là tín hiệu đầy lạc quan về việc nối lại hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nơi nắm giữ 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu.
Sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát cuối tháng 2, Iran đã sử dụng xuồng cao tốc, thủy lôi và máy bay không người lái (UAV) để kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận tải qua eo biển, đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao.
Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng phái đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố "eo biển Hormuz sẽ không trở lại tình trạng như trước". David Goldman, nhà bình luận của CNN, cũng nhận định rằng một cơn ác mộng hậu cần sẽ diễn ra sau khi eo biển mở cửa trở lại.
"Nhiệm vụ đầu tiên là giải tỏa các điểm nghẽn của eo biển. Việc này sẽ mất nhiều thời gian, vì các tàu dầu cỡ lớn di chuyển chỉ tương tự tốc độ xe đạp", Goldman cho hay.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hiện vẫn có hơn 500 tàu thương mại mắc kẹt trong vịnh Ba Tư với khoảng 11.000 thủy thủ trên tàu. Cơ quan này cũng cho biết tổng cộng khoảng 20.000 thủy thủ làm việc trong khu vực đã bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột.
Trong số đó, khoảng 166 tàu dầu cần phải rời đi, mang theo khoảng 170 triệu thùng dầu, theo Matt Smith, nhà phân tích dầu mỏ hàng đầu tại Kpler. Sau đó, các tàu chở dầu rỗng tiến vào eo biển, nạp đầy hàng và quay ra.
PGSA, cơ quan quản lý của Iran, yêu cầu các tàu muốn qua Hormuz phải gửi đề xuất di chuyển cho cơ quan này 48 giờ trước khi đến eo biển và đi theo lộ trình được cung cấp để đảm bảo an toàn. Điều này có thể khiến quá trình di chuyển của tàu thuyền qua eo biển bị kéo dài, làm nghiêm trọng thêm các thách thức về hậu cần và điều phối.
Việc khôi phục hoàn toàn công suất vận chuyển của tàu dầu qua Hormuz có thể mất tới 3 tháng, theo Victoria Grabenwöger, nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại Kpler.
Goldman cho hay bước thứ hai sau khi mở cửa là giải phóng kho dự trữ đã bị làm đầy vượt mức thông thường của Iran cũng như các nước vùng Vịnh trong những tháng qua do hoạt động xuất khẩu bị đình trệ. Lượng hàng tồn kho bất thường này cần nhiều thời gian để giải quyết, khiến các cơ sở khai thác dầu trong khu vực khó trở lại công suất tối đa nhanh chóng.
Bước tiếp theo là khởi động lại hoạt động sản xuất, theo Goldman. Các giếng dầu ở Trung Đông phần lớn đã bị đóng trong suốt thời gian xung đột.
"Việc khôi phục hoạt động sản xuất không phải chỉ đơn giản như bật công tắc. Đó là vấn đề kỹ thuật phức tạp, liên quan đến nhiều nguyên lý vật lý và có thể mất nhiều tuần để triển khai", Goldman nhận định.
Sản xuất cần được khôi phục một cách từ từ để đảm bảo các bể chứa dầu không bị quá tải. Hơn nữa, vì những giếng dầu trong khu vực có quy mô lớn và nằm gần nhau, việc tái khởi động sản xuất sẽ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các công ty và các quốc gia nhằm đảm bảo áp suất nước và khí bơm vào được duy trì ổn định và đồng đều.
Tổng giám đốc điều hành Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) Al Jaber gần đây cảnh báo lưu lượng dầu qua eo biển có thể không phục hồi trước năm 2027.
"Phải mất ít nhất bốn tháng từ khi xung đột kết thúc để khôi phục lại 80% lưu lượng như trước, nhưng mọi thứ sẽ không thể quay trở lại như bình thường trước quý I hoặc thậm chí quý II năm 2027", ông Jaber phát biểu tại một sự kiện của Hội đồng Đại Tây Dương.
Amin Nasser, CEO của Saudi Aramco, từng cảnh báo rằng nếu các bên không đạt thỏa thuận trước giữa tháng 6, thị trường dầu mỏ toàn cầu khó có thể phục hồi hoàn toàn trước năm 2027.
Ông Jaber cho biết giá nhiên liệu đã tăng 30% kể từ khi xung đột bắt đầu, giá phân bón tăng 50%, trong khi giá vé máy bay đã tăng khoảng 25%. "Mỗi trang trại, mỗi nhà máy, mỗi gia đình đều đang phải gánh chịu ảnh hưởng", ông nói.
