Hành trình chuyển mình thầm lặng ấy được nhìn qua chính lăng kính của một sinh viên kỹ thuật.
Trên giảng đường nơi tôi học tập tại mái trường Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU), những sinh viên ngành kỹ thuật hóa học như chúng tôi được dạy rằng: “Chất xúc tác là thứ không thể thiếu để một phản ứng diễn ra nhanh hơn, biến những nguyên liệu thô sơ thành những sản phẩm có ích phục vụ con người”.
Từ phòng thí nghiệm, ngước qua ô cửa sổ nhìn về những cột điện xa xa, tôi chợt nghĩ TP.HCM suốt 50 năm qua (1976 – 2026) cũng đã trải qua một “phản ứng” chuyển mình mạnh mẽ như thế. Đi lên từ những nhọc nhằn, khốn khó của thời hậu chiến, thành phố lột xác từng ngày để rồi giờ đây vươn lên thành trung tâm kinh tế sầm uất nhất cả nước. Và trong dòng chảy lịch sử đó, EVNHCMC chính là “chất xúc tác” âm thầm nhưng quan trọng nhất, góp phần giữ cho thành phố luôn sáng đèn, nhịp sống không ngừng tiếp diễn và nâng tầm cuộc sống của hơn 14 triệu dân nơi đây.
May mắn thay, tôi được sinh ra và lớn lên ở một thời đại mà sự hiện diện của dòng điện đã trở thành một điều hiển nhiên đối với thế hệ trẻ như chúng tôi. Nhưng qua lời kể của ông bà về những năm tháng thiếu thốn tại TP.HCM, dòng điện ngày trước từng là điều xa xỉ với nhiều hộ gia đình.
Bà tôi hay kể, ngày trước mỗi khi khu phố mất điện, cả nhà lại lục đục kéo chiếc bàn nhỏ ra trước hiên để đợi chút gió trời. Bữa cơm tối ăn vội hơn dưới ánh đèn dầu leo lét, câu chuyện trong nhà cũng nhỏ lại theo bóng tối bao quanh.
Ký ức về những đêm cắt điện luân phiên, cả khu phố tối om, chỉ còn tiếng quạt mo rách phành phạch hòa lẫn tiếng trẻ con giật mình quấy khóc là nỗi ám ảnh của một thế hệ. Khi đó, điện còn rất hạn chế, chủ yếu ưu tiên cho sản xuất nên đời sống sinh hoạt gần như bị bó buộc bởi bóng tối mỗi khi mặt trời lặn. Bây giờ, chỉ cần một lần bật công tắc là nhà cửa sáng trưng, chẳng mấy ai còn nghĩ nhiều về điều đó, nhưng với ông bà tôi ngày xưa, có được ánh điện trong nhà từng là cả một niềm ao ước.
Nhờ hành trình 50 năm bền bỉ của EVNHCMC, những thay đổi từ điều nhỏ nhất dần xuất hiện ngay trong từng gian bếp, từng nếp nhà của người dân thành phố. Từ chỗ thiếu thốn, điện ngày nay đã trở thành điểm tựa cho một cuộc sống tiện nghi và đầy đủ hơn. Không còn cảnh khói than tổ ong độc hại, những người mẹ, người vợ giờ đây thoải mái nấu nướng bằng bếp từ an toàn.
Đặc biệt, chương trình ngầm hóa lưới điện kết hợp cáp viễn thông của EVNHCMC đã trả lại cho TP.HCM mỹ quan đô thị, không còn bóng dáng của những “mạng nhện” chằng chịt, giúp cho nhiều tuyến phố trở nên thông thoáng và an toàn hơn mỗi mùa mưa bão.
Đằng sau những con đường thông thoáng, sạch đẹp ấy là mồ hôi và công sức của những người thợ điện áo cam. Họ âm thầm làm việc trong cái nắng gay gắt, mưa giông, đôi khi có mặt ngoài đường giữa đêm khuya để kịp thời xử lý sự cố. Họ không chọn ở những nơi hào nhoáng, cũng ít khi được nhắc tên. Vắng đi bóng dáng họ, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm cả một khu phố chìm vào bóng tối.
Không chỉ dừng lại ở đời sống sinh hoạt, dòng điện của EVNHCMC còn góp phần duy trì nền kinh tế đêm của thành phố. Chạy xe len lỏi qua mấy con hẻm nhỏ hay tạt qua chợ đêm Bến Thành nhộn nhịp, tôi hay bắt gặp hình ảnh chú sửa xe đêm lấm lem cặm cụi dưới ánh đèn tuýp cũ kỹ. Rồi cách đó không xa, lại là nụ cười của cô bán cơm tấm vỉa hè được soi rõ dưới những ánh điện lung linh. Nhờ có điện, những cửa hàng tiện lợi bật đèn thâu đêm suốt sáng, các gánh hàng rong cũng nán lại muộn hơn để kiếm thêm thu nhập. Nhịp sống ấy cứ thế đan xen, làm nên một TP.HCM không ngủ, rực rỡ và đầy sức sống.
Là một người trẻ của thời đại số, tôi càng cảm nhận rõ hơn sự thay đổi trong cách người dân tiếp cận với ngành điện. Không còn cảnh cầm hóa đơn giấy xếp hàng chờ đợi, giờ đây hầu hết người dân TP.HCM đã có thể thanh toán tiền điện trực tuyến chỉ bằng vài thao tác đơn giản trên điện thoại.
Việc báo sự cố hay kiểm tra lượng điện tiêu thụ qua công tơ mỗi ngày giờ đây chỉ mất vài giây trên ứng dụng. Sự thay đổi âm thầm ấy không chỉ mang đến ánh sáng cho người dân mà còn mang đến sự thuận tiện cho cuộc sống thường ngày của mỗi gia đình.
Dưới góc nhìn của một kỹ sư tương lai, tôi hiểu rằng chặng đường sắp tới của EVNHCMC không còn đơn thuần là giữ cho dòng điện luôn ổn định, mà là bài toán lớn hơn “chuyển dịch năng lượng xanh” để bảo vệ môi trường sống của người dân. Thứ ánh sáng vô hình ấy đang hiện hữu rất rõ qua những công trình xanh, những mái nhà năng lượng mặt trời đang thành hình trên khắp thành phố.
Và tôi tự nhủ, đó cũng chính là đề bài mà thế hệ trẻ chúng tôi phải tìm lời giải hôm nay. Bước ra từ phòng thí nghiệm và những trang giáo trình, những người học kỹ thuật như tôi sẽ đem tất cả kiến thức gói ghém bấy lâu ra đời thực, xắn tay áo để cùng viết tiếp chặng đường dài phía trước. Chúng tôi sẽ góp sức mình giữ cho dòng điện xanh của thành phố mang tên Bác luôn thông suốt, an toàn và bền vững đến mai sau.
Đại lý vé số Phát Tài ở xã Vĩnh Lộc, TP.HCM cho biết đã đổi thưởng 12 tờ vé số trúng độc đắc cho nhiều khách. Theo đó, những tờ có dãy số 075760 thuộc đài Tiền Giang mở thưởng xổ số miền Nam ngày 21 tháng 6 trị giá 24 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
"Chủ nhân của 12 tờ vé số may mắn của nhiều khách, có 7 người mỗi người trúng 1 tờ, người còn lại trúng 5 tờ. 7 người đó đi ăn với nhau, mua từ người bán dạo rồi, người trúng 5 tờ mua trực tiếp từ đại lý. Khách cùng đến đại lý của tôi đổi thưởng, có người nhận tiền mặt, có người nhận qua hình thức chuyển khoản. Sau khi nhận tiền trúng số, họ sử dụng với nhiều mục đích khác nhau như sửa nhà, cho con cái, cũng có người gửi ngân hàng để tiết kiệm", đại lý vé số Phát Tài cho hay.
Hình ảnh những tờ vé số trúng độc đắc sau khi đăng tải lên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của mọi người. Ai nấy đều gửi lời chúc mừng đến chủ nhân, không quên "xin vía" trúng số.
Gần đây, anh Vũ Huỳnh, đại diện đại lý vé số Đại Phát ở TP.HCM chia sẻ sau khi đã đổi thưởng 32 tờ vé số trúng giải an ủi xổ số miền Nam cho khách quen, là người đàn ông trung niên.
Cụ thể, những tờ vé có dãy số may mắn là 334092 và 234092, trúng xổ số An Giang ngày 18 tháng 6. Trong khi đó, giải độc đắc của đài này thuộc về những tờ vé có dãy số 534092. Khách nhận thưởng 800 triệu qua hình thức chuyển khoản, số tiền còn lại nhận tiền mặt. Chi nhánh đại lý đổi thưởng nằm ở khu vực xã Nhà Bè (TP.HCM).
Theo chuyên trang Space.com, vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.
"Đây là lần siêu trăng non của năm. Siêu trăng non vô hình sẽ nằm cách trái đất 358.593 km vào ngày 17.5. Siêu trăng xảy ra khi mặt trăng ở gần điểm gần trái đất nhất", các nhà nghiên cứu thông tin.
Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.
Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.
Theo các nhà nghiên cứu, siêu trăng xảy ra khi trăng tròn trùng với thời điểm mặt trăng ở điểm trên quỹ đạo của nó trong vòng 90% khoảng cách gần nhất với trái đất, được gọi là cận điểm.
Điều này làm cho mặt trăng trông sáng hơn và to hơn bình thường một chút, mặc dù sự khác biệt này khó có thể nhận thấy bằng mắt thường. Thuật ngữ "siêu trăng" áp dụng cho cả trăng tròn và trăng non xảy ra khi mặt trăng ở điểm gần trái đất nhất (điểm cận địa).
Tuy nhiên, vì trăng non không thể nhìn thấy từ trái đất, nên trọng tâm thường là siêu trăng tròn. Thuật ngữ "siêu trăng" chỉ mới được sử dụng trong 40 năm trở lại đây, nhưng nó đã nhận được rất nhiều sự chú ý vào cuối năm 2016 khi 3 siêu trăng xảy ra liên tiếp. Siêu trăng của tháng 11.2016 cũng là siêu trăng gần nhất trong 69 năm, mặc dù một siêu trăng gần hơn sẽ xuất hiện vào năm 2030.
Trang Space.com cho biết vào giai đoạn "trăng mới" hay trăng non, độ sáng của mặt trăng là 0% và dần dần qua nhiều pha mặt trăng (tuần trăng), sẽ phát triển đến giai đoạn trăng tròn, khi độ sáng của mặt trăng là 100%. Đây là thời điểm tốt nhất trong tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà, cụm sao vì không có ánh trăng cản trở.
Theo Timeanddate.com, 2 tuần sau, trăng tròn vào ngày 31.5 sẽ cách trái đất 406.135 km, trở thành một trăng tròn siêu nhỏ (micromoon). Như tên gọi, trăng có thể trông nhỏ hơn và mờ hơn so với trăng tròn bình thường. Nhưng chúng ta sẽ không nhận thấy nhiều sự khác biệt, vì nó chỉ nhỏ hơn khoảng 6 - 7%.
Trên thực tế, nếu bạn nhìn vào trăng tròn gần đường chân trời, nó sẽ trông lớn hơn trăng tròn ở trên cao trong đêm tối. Điều này là do một hiện tượng thị giác gọi là ảo ảnh mặt trăng.
Tôi đến với ngành điện như một cơ duyên định mệnh. Năm đó, ngay sau khi tốt nghiệp THPT, cánh cửa tương lai mở ra khi tôi trúng tuyển vào lớp công nhân của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC).
Thời gian trui rèn tại Trường trung học Điện 2 không chỉ trang bị cho tôi kiến thức nghề nghiệp mà còn hun đúc trong tôi niềm tự hào về màu áo truyền thống. Năm 2003, tôi chính thức nhận công tác tại Công ty Điện lực Phú Thọ. Với sức trẻ đôi mươi và những hoài bão lớn lao, tôi bắt đầu hành trình của một người thợ điện ở thành phố mang tên Bác.
Ngày đó, lưới điện còn đơn sơ, việc bảo trì diễn ra liên tục để đảm bảo cung cấp điện, đặc biệt là trong mùa khô, nắng nóng khi cả thành phố bước vào cao điểm sử dụng. Tôi vẫn nhớ như in cảm giác lưới điện như đang "oằn mình" gánh lấy phụ tải tăng lên từng giờ, và chúng tôi - những người thợ điện cũng phải căng mình theo từng nhịp đập của dòng điện.
Từ năm 2005, một cuộc cách mạng về mỹ quan đô thị và nâng cấp chất lượng cung ứng điện bắt đầu. Anh em công nhân tại Công ty Điện lực Phú Thọ bước vào thời kỳ chỉnh trang quyết liệt. Chúng tôi miệt mài thay thế dây trung thế trần bằng dây bọc cách điện tiết diện lớn, lắp đặt các thiết bị đóng cắt hiện đại như Recloser, LBS, tủ RMU…. Dù công việc vất vả, nhưng tiếng cười vẫn luôn rộn rã trong từng tổ đội, bởi chúng tôi biết mình đang làm đẹp cho thành phố, làm giàu cho đời sống người dân.
Chủ trương của tổng công ty là thay thế toàn bộ lưới điện cũ bằng lưới điện mới, trụ bê tông ly tâm mới, di dời cách xa nhà dân để đảm bảo an toàn. Vì hẻm quá nhỏ, xe cẩu không thể vào được, anh em chúng tôi phải vận chuyển từng đoạn trụ thủ công từ đầu hẻm vào sâu bên trong. Giữa cái nắng gay gắt của tháng tư, mồ hôi thấm đẫm vai áo, nhưng tình cảm của người dân nơi đây đã tiếp thêm sức mạnh cho chúng tôi.
Tôi vẫn nhớ như in ly trà đá đường mát lạnh, miếng dưa hấu giòn ngọt, hay ổ bánh mì sẻ chia từ những bàn tay cô chú trong khu phố lao động nghèo. Những cử chỉ giản đơn ấy sao mà đậm đà, ngọt ngào đến thế. Chính sự thấu hiểu và ủng hộ của người dân là minh chứng rõ nét nhất cho sự gắn bó giữa ngành điện và khách hàng.
Đến giai đoạn năm 2010, lưới điện thành phố như một "người luống tuổi" đã quá sức, sự cố xảy ra thường xuyên hơn do quá tải. Đứng trước đòi hỏi của một đô thị hiện đại, năm 2014, chủ trương ngầm hóa lưới điện được triển khai rộng khắp.
Đây là một thách thức chưa từng có tiền lệ. Công nhân chúng tôi phải chuyển đổi tư duy và kỹ năng: từ thi công ban ngày sang xuyên đêm để tránh ảnh hưởng giao thông; từ lắp đà sứ trên cao xuống tỉ mỉ với từng hộp nối cáp ngầm dưới lòng đất. Những đêm trắng miệt mài bên hố cáp đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, vì mỗi mối nối không chỉ là kỹ thuật, mà còn là sự tin cậy vận hành lâu dài.
Giờ đây, nhìn lại những con phố mình từng phụ trách về điện, tôi cảm thấy xúc động lạ kỳ. Những "mạng nhện" năm xưa đã biến mất, nhường chỗ cho không gian mở, xanh và hiện đại. Lưới điện thành phố như vừa được khoác lên mình "tấm áo mới" toàn diện: đẹp hơn, hiệu quả hơn và an toàn hơn.
50 năm chặng đường phát triển của ngành điện TP.HCM là sự kết tinh của công nghệ, của sự chuyển đổi số mạnh mẽ, nhưng trên hết vẫn là tình người và bản lĩnh của những người thợ điện tận tụy. Với tôi, được đóng góp một phần thanh xuân vào hành trình ấy là một niềm vinh dự vô bờ. Khi màn đêm buông xuống, lúc mọi người đang say giấc, chúng tôi vẫn ở đó, lặng lẽ giữ vững dòng sáng cho thành phố thân yêu.
