Tuyến tụy đóng vai trò cốt lõi trong cả hệ nội tiết (điều hòa đường huyết qua insulin, glucagon, amylin, PP…) và hệ ngoại tiết (tiết men trypsin, lipase, amylase để tiêu hóa chất đạm, chất béo, chất bột đường). Tuy nhiên, một số thói quen giải nhiệt và sinh hoạt thất thường trong mùa hè có thể vô tình ép cơ quan này phải làm việc quá công suất, thậm chí làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp.
Theo Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á TP HCM, dưới đây là 4 sai lầm phổ biến trong mùa nóng mà người dân cần lưu ý thay đổi để bảo vệ sức khỏe tuyến tụy.
Lạm dụng “combo” bia lạnh và thức ăn nhiều dầu mỡ
Đây là thói quen ăn uống kinh điển gây áp lực nặng nề lên tuyến tụy. Sự nguy hiểm không đến từ bản chất của đá lạnh, mà nằm ở lượng cồn kết hợp với lượng chất béo nạp vào cơ thể liên tục trong nhiều giờ.
Rượu bia kích thích tuyến tụy, làm thay đổi dòng chảy của dịch tụy và gia tăng phản ứng viêm. Sử dụng rượu bia lượng nhiều và kéo dài là nguyên nhân làm tăng triglycerid (mỡ máu) – một yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến viêm tụy cấp. Còn đồ dầu mỡ khiến tuyến tụy phải tăng cường tiết nhiều men tiêu hóa hơn bình thường để xử lý.
Uống nước ngọt, đồ uống có đường thay nước lọc
Để giải nhiệt nhanh, nhiều người có thói quen uống liên tục các loại nước ngọt, trà sữa hoặc nước tăng lực. Các thức uống này chứa hàm lượng đường hấp thu nhanh rất cao. Nếu duy trì thói quen này hằng ngày, tuyến tụy buộc phải liên tục tăng tiết insulin để xử lý lượng đường lớn trong máu.
Hệ quả lâu dài là dẫn đến tăng cân, tích tụ mỡ nội tạng (béo phì vùng trung tâm), gây đề kháng insulin và làm tăng nguy cơ mắc hội chứng rối loạn chuyển hóa cùng bệnh đái tháo đường type 2.
Ăn quá nhiều trái cây ngọt ngay sau bữa ăn chính
Trái cây là nguồn vitamin tốt, nhưng việc tiêu thụ “cả đĩa lớn” ngay sau bữa cơm (khi cơ thể đã nạp đủ lượng tinh bột) sẽ khiến tổng lượng đường dung nạp tăng vọt. Tình trạng này dễ xảy ra trong mùa hè do sự xuất hiện của các loại quả lượng đường cao như vải thiều, nhãn, sầu riêng, chôm chôm hoặc trái cây đóng hộp.
Dù thói quen này không trực tiếp gây viêm tụy ở người khỏe mạnh, nhưng nó bắt buộc cơ thể phải xử lý một lượng đường quá tải. Điều này đặc biệt nguy hại cho nhóm đối tượng bị tiền đái tháo đường, béo phì hoặc có chỉ số triglycerid máu cao.
Nhịn đói rồi “ăn bù” dồn dập vào ban đêm
Thời tiết nắng nóng khiến nhiều người mệt mỏi, ăn uống thất thường như bỏ bữa sáng nhưng lại ăn quá no vào buổi tối, hoặc kết hợp vừa nhậu vừa ăn khuya.
Việc nạp lượng lớn thức ăn dồn dập khiến toàn bộ hệ tiêu hóa, bao gồm cả tuyến tụy, phải làm việc quá sức. Đáng chú ý, tình trạng nhịn ăn kết hợp với mất nước kéo dài do uống nhiều rượu bia là những yếu tố tiền đề quan trọng dễ hình thành cặn trong dịch tụy hoặc dịch mật, dẫn đến viêm tụy cấp do rượu.
Dấu hiệu cảnh báo viêm tụy là đau vùng thượng vị (vùng bụng trên rốn) có thể lan ra sau lưng là triệu chứng đặc trưng của cả viêm tụy cấp và mãn tính. Đối với viêm tụy cấp, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng đi kèm bao gồm:
Để giảm tải cho tuyến tụy và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm, chuyên gia khuyến nghị người dân thực hiện các biện pháp sau:
Ưu tiên nước lọc: Hãy dùng nước lọc làm nguồn cấp nước chính cho cơ thể mỗi ngày.
Kiểm soát lượng rượu bia: Nếu có uống rượu bia, cần tránh các cuộc nhậu kéo dài với đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ. Tuân thủ khuyến nghị giới hạn của Viện Dinh dưỡng Quốc gia: Nam giới không quá 2 đơn vị cồn/ngày, nữ giới không quá 1 đơn vị cồn/ngày (1 đơn vị cồn tương đương 12-13 g cồn, khoảng 330 ml bia).
Ăn trái cây khoa học: Ăn một lượng vừa phải. Nên chuyển trái cây sang các bữa phụ trong ngày thay vì ăn dồn dập ngay sau bữa ăn chính.
Sinh hoạt điều độ: Không ăn quá no vào đêm muộn, duy trì ăn uống đúng giờ.
Lưu ý nhóm nguy cơ cao: Những người có tiền sử mỡ máu cao, sỏi mật, viêm tụy hoặc thói quen uống nhiều rượu cần đặc biệt cẩn trọng, tốt nhất nên hạn chế tuyệt đối các tác nhân gây hại vì đây là nhóm có nguy cơ tái phát hoặc biến chứng rất cao.
Thuốc amivantamab, một phương pháp điều trị ung thư trúng đích bằng hình thức tiêm dưới da, mở ra hy vọng mới khi giúp thu nhỏ khối u ở hơn một phần ba số bệnh nhân ung thư đầu và cổ tái phát hoặc di căn. Nhóm bệnh nhân này vốn đã kháng các phác đồ điều trị tiêu chuẩn, theo Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR).
Trước đó, amivantamab, do tập đoàn Johnson & Johnson phát triển, là phương pháp điều trị thuộc nhóm kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép. Loại thuốc này hiện đã được cấp phép để điều trị cho nhiều phân nhóm ung thư phổi ở các bước điều trị khác nhau.
Các nhà khoa học thiết kế loại protein nhân tạo này hoạt động như một chiếc còng số 8, tự động dò tìm và khóa chặt cùng lúc hai mục tiêu then chốt trên bề mặt tế bào ung thư. Mục tiêu thứ nhất là EGFR, một loại protein đóng vai trò như động cơ thúc đẩy khối u tăng sinh đột biến. Mục tiêu thứ hai là MET, con đường truyền tín hiệu bí mật giúp tế bào ác tính lẩn trốn và chống lại các loại thuốc hóa trị, miễn dịch thông thường.
Ngay khi khóa chặt hai tín hiệu sinh tồn này khiến tế bào ung thư kiệt quệ, amivantamab tiếp tục phát huy tác dụng sinh học thứ ba. Thuốc đóng vai trò như một hồi chuông báo động, kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các tế bào bạch cầu ngay lập tức nhận diện tín hiệu, di chuyển đến khu vực có khối u và trực tiếp tiêu diệt các mầm bệnh đang suy yếu.
Đội ngũ y tế tiêm trực tiếp một lượng nhỏ amivantamab vào lớp mô dưới da bệnh nhân thay vì truyền dịch pha loãng qua đường tĩnh mạch. Phương pháp đưa thuốc mới này giúp các hoạt chất thâm nhập nhanh chóng vào cơ thể, phát huy tác dụng bao vây khối u chỉ trong thời gian ngắn. Bệnh nhân hoàn toàn có thể hoàn thành quy trình tiêm tại phòng khám ngoại trú và về nhà ngay, tránh được tâm lý mệt mỏi khi phải lưu trú dài ngày tại bệnh viện. Những bệnh nhân được điều trị bằng amivantamab có thời gian sống thêm trung vị là 12,5 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng pha Ib/II mang tên OrigAMI-4, do các nhà khoa học ICR thực hiện, được báo cáo hôm 31/5 tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) và xuất bản trên Tạp chí Ung thư Lâm sàng (JCO), xác nhận tình trạng thu nhỏ khối u ở 42% số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc amivantamab.
Các nhà khoa học cho biết kết quả này là bằng chứng vững chắc để tiếp tục phát triển amivantamab thành một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho ung thư đầu và cổ. Đây là căn bệnh đang ảnh hưởng đến khoảng 12.800 người tại Anh mỗi năm và cũng là loại ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới.
Thử nghiệm được triển khai tại 55 bệnh viện ở 11 quốc gia, tập trung vào những người mắc ung thư đầu và cổ. Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ là căn bệnh ác tính tiến triển rất nhanh, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Các triệu chứng như đau đớn và nuốt nghẹn khiến bệnh nhân gặp nhiều khó khăn khi ăn uống, giao tiếp, từ đó không đảm bảo được dinh dưỡng cho cơ thể. Một số dạng ung thư đầu cổ gồm các khối u ở khoang miệng, thanh quản và các phần của họng, nằm trong số những loại khó chữa nhất, thường có kết quả điều trị xấu và luôn đòi hỏi những bài thuốc mới hiệu quả hơn. Tính chung trong các loại ung thư đầu cổ, có tới một nửa số bệnh nhân sẽ bị tái phát hoặc di căn, ngay cả khi bệnh đã được phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm.
Một khi bệnh tái phát hoặc di căn, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ còn khoảng 15%. Đối với những bệnh nhân phải chuyển sang phác đồ điều trị tiếp theo, các loại thuốc hiện tại đem lại lợi ích rất hạn chế khi tỷ lệ đáp ứng với thuốc hiếm khi vượt quá 24% và hiếm người đạt được kết quả sạch bóng khối u hoàn toàn.
Nhóm một của nghiên cứu OrigAMI-4 gồm 102 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ tái phát hoặc di căn, có khối u vẫn tiếp tục phát triển bất chấp trước đó đã được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch và hóa trị dựa trên nền platinum.
Trong quá trình thử nghiệm, các bác sĩ ghi nhận khối u đã thu nhỏ ở 43 bệnh nhân. Trong đó, 15 người đáp ứng hoàn toàn, nghĩa là khối u biến mất trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, và 28 người bệnh đạt đáp ứng một phần khi khối u thu nhỏ đáng kể.
Chuyên gia nhận định nếu những kết quả khả quan từ nghiên cứu trên tiếp tục được khẳng định trong các thử nghiệm quy mô lớn hơn như thử nghiệm lâm sàng pha 3 OrigAMI-5 đang diễn ra, phương pháp điều trị này sẽ sớm được phê duyệt, đem lại cơ hội sống cho hàng chục nghìn người khác trên toàn thế giới mỗi năm.
Ngày 23-5, Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng trực thuộc Bộ Y tế đã tổ chức chương trình giao lưu nghệ thuật gây quỹ hỗ trợ bệnh nhân ung thư nghèo với chủ đề "Ngày mai tươi sáng".
Phát biểu tại chương trình, Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho hay phía sau mỗi bệnh nhân ung thư là một hoàn cảnh nhọc nhằn và mất mát.
Có những gia đình đã phải dốc hết tài sản để chữa bệnh cho người thân. Có những người bệnh âm thầm chịu đựng đau đớn nhưng vẫn kiên cường vượt lên với khát vọng được sống, được ở bên gia đình, được nhìn thấy ngày mai tươi sáng hơn.
"Đặc biệt, chúng ta không khỏi nghẹn lòng khi chứng kiến những em nhỏ mắc bệnh ung thư phải sớm làm quen với giường bệnh, với những đợt hóa trị kéo dài thay vì được đến trường, vui chơi và sống trọn vẹn tuổi thơ của mình.
Nhưng ngay trong hoàn cảnh khó khăn ấy, nhiều em vẫn hồn nhiên và nuôi dưỡng một niềm tin rất đẹp vào cuộc sống.
Chính những ánh mắt trong trẻo và đầy nghị lực ấy càng thôi thúc tất cả chúng ta phải làm nhiều hơn nữa để sẻ chia, đồng hành cùng những bệnh nhân nghèo bị ung thư", bà nhấn mạnh.
Phó thủ tướng chia sẻ thêm hiện nay vẫn còn rất nhiều bệnh nhân ung thư nghèo đang cần được hỗ trợ; vẫn còn nhiều gia đình đang mong chờ thêm một cơ hội để người thân của mình được điều trị và tiếp tục sống; vẫn còn nhiều em nhỏ đang khát khao được khỏe mạnh để trở về trường học, trở về với những ước mơ tuổi thơ bình dị.
"Tôi mong rằng thông điệp "Ngày mai tươi sáng" của quỹ sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, kết nối triệu triệu trái tim nhân ái và những nghĩa cử cao đẹp vì bệnh nhân ung thư nghèo.
Hãy cùng chung tay để không một bệnh nhân ung thư nghèo nào phải đơn độc trong cuộc chiến giành giật sự sống; để mọi người bệnh, nhất là những bệnh nhi nghèo, đều có quyền hy vọng vào một ngày mai tươi sáng hơn", Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho hay.
Ông Lê Văn Quảng - Giám đốc Bệnh viện K., Phó chủ tịch quỹ hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng - cho hay năm 2011 quỹ ra đời từ tình cảm và trách nhiệm của cán bộ ngành y tế với bệnh nhân ung thư và vì bệnh nhân ung thư.
Trong suốt 15 năm hình thành và phát triển, quỹ đã trở thành cầu nối yêu thương giữa cộng đồng và người bệnh, là điểm tựa tin cậy, là nguồn động lực lớn lao giúp những bệnh nhân kém may mắn có cơ hội tiếp tục điều trị, tiếp tục sống và sống khỏe mạnh.
Nhiều hoạt động, nhiều chương trình giàu ý nghĩa mà quỹ đã kiên trì thực hiện như hỗ trợ thuốc, viện phí, tặng quà cho người bệnh khó khăn, các hoạt động khám sàng lọc, truyền thông phòng chống ung thư...
Sau 15 năm không ngừng nỗ lực, quỹ đã đạt được những thành tựu nổi bật: hơn 53.000 bệnh nhân ung thư nghèo được hỗ trợ điều trị; hơn 5.000 tỉ đồng được huy động từ cộng đồng, tổ chức và doanh nghiệp trong và ngoài nước; hơn 80.000 người được khám tầm soát ung thư miễn phí trên toàn quốc...
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, những ngày qua, trẻ em nhập viện do nắng nóng liên quan đến bệnh đường hô hấp, tiêu hóa, sốt do vi rút tăng đột biến tại Bệnh viện Nhi Thanh Hóa, Bệnh viện Đa khoa Hạc Thành, Bệnh viện Đa khoa Phúc Thịnh, Bệnh viện Đa Khoa Medic Hải Tiến. Bệnh nhi nhập viện trong tình trạng sốt cao, mất nước, rối loạn tiêu hóa, viêm đường hô hấp, mệt mỏi, biếng ăn.
Nguyên nhân do thời tiết nắng nóng tạo điều kiện cho vi khuẩn, vi rút phát triển mạnh, trong khi sức đề kháng của trẻ còn yếu.
Theo Bệnh viện Đa khoa Medic Hải Tiến, tỉnh Thanh Hóa, trong những ngày qua số trẻ em nhập viện tăng khoảng 40% so với tuần trước.
Bệnh nhi nhập viện liên quan đến viêm họng, viêm phế quản, viêm phổi chiếm hơn một nửa số ca đang điều trị.
Do nắng nóng, số bệnh nhi bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, rôm sảy, viêm da nhập viện điều trị tại bệnh viện cũng gia tăng so với trước đó.
Ngoài trẻ em, người già có sức đề kháng suy giảm, mắc bệnh tim mạch, huyết áp, đột quỵ cũng phải nhập viện điều trị bởi kiệt sức vào những ngày nắng nóng.
Tại khoa thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, số bệnh nhân phải cấp cứu do bị đột quỵ cấp tăng khoảng 50% so với tuần trước, trong đó phần lớn là người cao tuổi.
Hơn 100 bệnh nhân cao tuổi đang điều trị tại khoa này có tiền sử tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường.
Theo bác sĩ Lê Hồng Ninh - Phó trưởng khoa thần kinh - đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, những ngày nắng nóng làm cơ thể toát nhiều mồ hôi, gây mất nước, rối loạn điện giải.
Từ đó làm máu đặc lại, dễ hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu não.
Việc di chuyển từ môi trường nắng nóng gay gắt vào phòng máy lạnh lạnh sâu, hoặc tắm nước lạnh ngay khi vừa đi ngoài trời về có thể khiến mạch máu co thắt đột ngột, gây vỡ hoặc tắc mạch.
Người có nguy cơ cao bị đột quỵ khi thời tiết nắng nóng là người cao tuổi, người có sẵn các bệnh mãn tính hoặc từng bị đột quỵ.
