Thuốc amivantamab, một phương pháp điều trị ung thư trúng đích bằng hình thức tiêm dưới da, mở ra hy vọng mới khi giúp thu nhỏ khối u ở hơn một phần ba số bệnh nhân ung thư đầu và cổ tái phát hoặc di căn. Nhóm bệnh nhân này vốn đã kháng các phác đồ điều trị tiêu chuẩn, theo Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR).
Trước đó, amivantamab, do tập đoàn Johnson & Johnson phát triển, là phương pháp điều trị thuộc nhóm kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép. Loại thuốc này hiện đã được cấp phép để điều trị cho nhiều phân nhóm ung thư phổi ở các bước điều trị khác nhau.
Các nhà khoa học thiết kế loại protein nhân tạo này hoạt động như một chiếc còng số 8, tự động dò tìm và khóa chặt cùng lúc hai mục tiêu then chốt trên bề mặt tế bào ung thư. Mục tiêu thứ nhất là EGFR, một loại protein đóng vai trò như động cơ thúc đẩy khối u tăng sinh đột biến. Mục tiêu thứ hai là MET, con đường truyền tín hiệu bí mật giúp tế bào ác tính lẩn trốn và chống lại các loại thuốc hóa trị, miễn dịch thông thường.
Ngay khi khóa chặt hai tín hiệu sinh tồn này khiến tế bào ung thư kiệt quệ, amivantamab tiếp tục phát huy tác dụng sinh học thứ ba. Thuốc đóng vai trò như một hồi chuông báo động, kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các tế bào bạch cầu ngay lập tức nhận diện tín hiệu, di chuyển đến khu vực có khối u và trực tiếp tiêu diệt các mầm bệnh đang suy yếu.
Đội ngũ y tế tiêm trực tiếp một lượng nhỏ amivantamab vào lớp mô dưới da bệnh nhân thay vì truyền dịch pha loãng qua đường tĩnh mạch. Phương pháp đưa thuốc mới này giúp các hoạt chất thâm nhập nhanh chóng vào cơ thể, phát huy tác dụng bao vây khối u chỉ trong thời gian ngắn. Bệnh nhân hoàn toàn có thể hoàn thành quy trình tiêm tại phòng khám ngoại trú và về nhà ngay, tránh được tâm lý mệt mỏi khi phải lưu trú dài ngày tại bệnh viện. Những bệnh nhân được điều trị bằng amivantamab có thời gian sống thêm trung vị là 12,5 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng pha Ib/II mang tên OrigAMI-4, do các nhà khoa học ICR thực hiện, được báo cáo hôm 31/5 tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) và xuất bản trên Tạp chí Ung thư Lâm sàng (JCO), xác nhận tình trạng thu nhỏ khối u ở 42% số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc amivantamab.
Các nhà khoa học cho biết kết quả này là bằng chứng vững chắc để tiếp tục phát triển amivantamab thành một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho ung thư đầu và cổ. Đây là căn bệnh đang ảnh hưởng đến khoảng 12.800 người tại Anh mỗi năm và cũng là loại ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới.
Thử nghiệm được triển khai tại 55 bệnh viện ở 11 quốc gia, tập trung vào những người mắc ung thư đầu và cổ. Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ là căn bệnh ác tính tiến triển rất nhanh, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Các triệu chứng như đau đớn và nuốt nghẹn khiến bệnh nhân gặp nhiều khó khăn khi ăn uống, giao tiếp, từ đó không đảm bảo được dinh dưỡng cho cơ thể. Một số dạng ung thư đầu cổ gồm các khối u ở khoang miệng, thanh quản và các phần của họng, nằm trong số những loại khó chữa nhất, thường có kết quả điều trị xấu và luôn đòi hỏi những bài thuốc mới hiệu quả hơn. Tính chung trong các loại ung thư đầu cổ, có tới một nửa số bệnh nhân sẽ bị tái phát hoặc di căn, ngay cả khi bệnh đã được phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm.
Một khi bệnh tái phát hoặc di căn, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ còn khoảng 15%. Đối với những bệnh nhân phải chuyển sang phác đồ điều trị tiếp theo, các loại thuốc hiện tại đem lại lợi ích rất hạn chế khi tỷ lệ đáp ứng với thuốc hiếm khi vượt quá 24% và hiếm người đạt được kết quả sạch bóng khối u hoàn toàn.
Nhóm một của nghiên cứu OrigAMI-4 gồm 102 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ tái phát hoặc di căn, có khối u vẫn tiếp tục phát triển bất chấp trước đó đã được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch và hóa trị dựa trên nền platinum.
Trong quá trình thử nghiệm, các bác sĩ ghi nhận khối u đã thu nhỏ ở 43 bệnh nhân. Trong đó, 15 người đáp ứng hoàn toàn, nghĩa là khối u biến mất trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, và 28 người bệnh đạt đáp ứng một phần khi khối u thu nhỏ đáng kể.
Chuyên gia nhận định nếu những kết quả khả quan từ nghiên cứu trên tiếp tục được khẳng định trong các thử nghiệm quy mô lớn hơn như thử nghiệm lâm sàng pha 3 OrigAMI-5 đang diễn ra, phương pháp điều trị này sẽ sớm được phê duyệt, đem lại cơ hội sống cho hàng chục nghìn người khác trên toàn thế giới mỗi năm.
Nếu luyện tập đúng cách, cơ thể sẽ săn chắc hơn mà không làm mất khối cơ quan trọng, theo trang sức khỏe Health.
Nghiên cứu trên tạp chí Advances in Nutrition vào năm 2017 cho thấy việc giảm cân quá nhanh dễ khiến cơ bắp suy giảm. Tình trạng này làm giảm sức mạnh và ảnh hưởng khả năng vận động. Vì vậy, theo bà Amy Kwan, chuyên gia vật lý trị liệu tại Mỹ, chế độ ăn uống cần đi cùng tập luyện đều đặn để vừa đốt mỡ vừa duy trì cơ nạc.
Tập kháng lực đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng cơ và giảm mỡ. Các bài tập như squat, deadlift, chống đẩy, plank hoặc nâng tạ giúp cơ bắp hoạt động mạnh hơn, từ đó hỗ trợ cơ thể tiêu hao năng lượng hiệu quả.
Việc duy trì tập luyện thường xuyên rất cần thiết. Chỉ cần nghỉ tập vài ngày, khối cơ nạc cũng có thể giảm đáng kể.
Ngoài tập kháng lực, cơ thể vẫn cần vận động cardio để hỗ trợ đốt mỡ. Đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội hoặc yoga đều phù hợp. Người mới tập nên bắt đầu từ cường độ nhẹ để cơ thể thích nghi dần và hạn chế chấn thương.
Một cách tập đơn giản là chọn vài động tác rồi thực hiện liên tục theo vòng. Mỗi động tác thực hiện khoảng 10 lần, nghỉ ngắn giữa các bài và lặp lại 3 hiệp. Khi đã quen, có thể tăng lên 5 hiệp và giảm thời gian nghỉ.
Protein giữ vai trò quan trọng trong quá trình giảm mỡ và xây dựng cơ bắp. Chế độ ăn giàu protein giúp cơ thể no lâu hơn, đồng thời hạn chế mất cơ khi giảm calo.
Nguồn protein phù hợp gồm trứng, cá, thịt nạc, sữa, đậu, hải sản và các loại hạt. Cá béo như cá hồi, cá mòi hoặc cá trích còn cung cấp chất béo tốt cho tim mạch.
Bên cạnh protein, bữa ăn hằng ngày cần có rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, dầu ô liu và quả bơ để bổ sung chất xơ cùng vitamin cần thiết.
Ngủ đủ giấc cũng rất quan trọng vì cơ bắp phục hồi và phát triển trong lúc nghỉ ngơi. Căng thẳng kéo dài làm tăng hormone stress, từ đó ảnh hưởng quá trình tăng cơ.
Cơ thể có tỷ lệ cơ nạc cao giúp cải thiện sức mạnh, độ bền và khả năng vận động. Quá trình này còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết, huyết áp và cholesterol tốt hơn.
Việc duy trì cơ bắp cũng giúp giảm nguy cơ té ngã, hỗ trợ khớp linh hoạt hơn và cải thiện sức khỏe tim mạch. Chất lượng giấc ngủ và tinh thần cũng được cải thiện khi cơ thể vận động thường xuyên.
Để theo dõi hiệu quả tập luyện, nên chú ý số đo vòng eo và vùng bụng thay vì chỉ nhìn vào cân nặng. Cơ thể vẫn có thể săn chắc hơn dù cân nặng thay đổi không nhiều.
Người có bệnh nền hoặc chưa từng tập luyện nên tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bắt đầu chương trình giảm mỡ tăng cơ.
Theo Bộ Y tế, dịch bệnh sốt xuất huyết do virus Ebola (bệnh Ebola) chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Conggo và Uganda đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác định là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Bộ Y tế tăng cường giám sát tại các cơ sở y tế và kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu; cập nhật thường xuyên thông tin từ WHO, cơ quan đầu mối thực hiện Điều lệ y tế quốc gia, theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, 4 nhóm trường hợp có nguy cơ mắc bệnh do virus Ebola là: thợ săn, người sống trong rừng có tiếp xúc với động vật ốm hoặc chết (tinh tinh, vượn người, khỉ rừng, linh dương, nhím, dơi ăn quả…).
Ngoài ra, nhóm nguy cơ còn có thành viên gia đình hoặc những người có tiếp xúc gần với người bị bệnh; nhân viên lễ tang, người có tiếp xúc trực tiếp với thi thể bệnh nhân và nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân.
Theo Bộ Y tế, các ca bệnh nghi mắc bệnh Ebola là các trường hợp có yếu tố dịch tễ trong vòng 3 tuần trước khi khởi phát triệu chứng (tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể của bệnh nhân được xác định hoặc nghi nhiễm Ebola; sống hay đi tới vùng dịch Ebola đang lưu hành; trực tiếp xử lý, tiếp xúc với dơi, chuột hoặc động vật linh trưởng từ các vùng dịch tễ) và có biểu hiện lâm sàng của bệnh (sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban; một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết).
Cơ quan chức năng lưu ý, các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm gửi làm xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán bệnh. Các ca bệnh xác định cần phải nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn.
Về điều trị, Bộ Y tế cho biết, người bệnh được theo dõi sát diễn biến, được điều trị hạ nhiệt, giảm đau; bù điện giải; điều trị cắt cơn co giật; truyền máu và các chế phẩm của máu nếu có mất máu nhiều. Đặc biệt, với diễn biến nặng, cần được đảm bảo khối lượng tuần hoàn, cân bằng dịch, duy trì huyết áp, lợi tiểu; lọc máu, hỗ trợ ECMO khi có chỉ định.
Bệnh nhân được xuất viện khi sau 3 ngày không sốt và không có các dấu hiệu gợi ý có sự đào thải virus ra môi trường như: đi ngoài phân lỏng, ho, chảy máu; tình trạng bệnh nhân ổn định, có thể tự thực hiện các hoạt động thường ngày và kết quả xét nghiệm PCR virus Ebola âm tính.
Đáng lưu ý, virus Ebola tiếp tục được bài tiết qua tinh dịch và sữa mẹ vì vậy cần tư vấn cho bệnh nhân cách phòng tránh lây truyền sau khi xuất viện.
Theo cập nhật từ WHO, hiện có 2 kháng thể đơn dòng cho điều trị do virus Ebola, nhưng chưa bao phủ hết các chủng virus Ebola.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân khi có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn, tiêu chảy hoặc xuất huyết sau khi đi về từ vùng có dịch, cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo lịch sử đi lại, tiếp xúc để được hướng dẫn kịp thời.
Một phân tích tổng hợp mới đăng trên British Journal of Sports Medicine (Anh) cho thấy, tập kết hợp aerobic với kháng lực và HIIT giúp giảm huyết áp đáng kể suốt 24 giờ ở người tăng huyết áp.
Aerobic (liên tục hoặc ngắt quãng) kết hợp kháng lực là các bài tập khuyến nghị dựa trên bằng chứng tốt nhất để hạ huyết áp 24 giờ. Các hình thức mới như HIIT, pilates, thể thao giải trí giúp giảm nhàm chán, tăng khả năng duy trì hằng ngày - yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát tăng huyết áp, theo Medical News Today (Anh).
Các nhà nghiên cứu phân tích các thử nghiệm lâm sàng công bố từ 11.2024 đến 8.2025, với chương trình tập tối thiểu 4 tuần, gồm: Aerobic (đi bộ nhanh, chạy, đạp xe), tập kháng lực, bài tập đẳng trường (plank, wall sit), HIIT, yoga, pilates và các môn thể thao giải trí như bóng đá, tennis bãi biển, bóng ném. Tổng cộng có 31 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, với hơn 1.345 người tham gia và 67 chương trình tập luyện.
Kết quả cho thấy aerobic là phương pháp ổn định và hiệu quả nhất để hạ huyết áp cả ngày lẫn đêm. Ngoài ra, bài tập kết hợp (aerobic, kháng lực) và HIIT giúp giảm huyết áp suốt 24 giờ rõ rệt và làm giảm đáng kể huyết áp tâm thu. Cụ thể, so với không tập luyện:
Theo tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Rodrigo Ferrari, Đại học Liên bang Rio Grande do Sul, (Brazil), tập kết hợp có hiệu quả vì tận dụng cơ chế sinh lý của cả aerobic và kháng lực, giúp cải thiện đồng thời chức năng tim mạch và cơ xương, đặc biệt hữu ích khi tuổi tác làm suy giảm thể lực.
Một số nghiên cứu trước đây cho rằng bài tập đẳng trường (plank, wall sit) tốt nhất cho huyết áp. Tuy nhiên, nhóm tác giả cho rằng aerobic có lợi thế tim mạch đặc biệt vì nó giúp mạch máu giãn bền vững, cải thiện chức năng nội mạc mạch máu và giảm sức cản mạch máu.
Ngoài ra, aerobic có khối lượng bằng chứng khoa học lớn nhất, với nhiều thử nghiệm và người tham gia, nên độ tin cậy cao. Ngược lại, tập kháng lực có thể tạm thời làm tăng độ cứng động mạch do áp lực cao khi nâng tạ, vì vậy nên xem là phương pháp bổ trợ, không phải lựa chọn ưu tiên.
Tiến sĩ Ferrari khuyến nghị mọi người nên lấy aerobic làm nền tảng cho thói quen tập luyện, kết hợp thêm tập kháng lực để tăng sức mạnh cơ và cải thiện thể lực. Quan trọng nhất là phải chọn hình thức tập có thể duy trì lâu dài.
