Tại hội thảo khoa học “Vai trò dinh dưỡng từ các loại hạt đối với sức khỏe và phòng chống bệnh không lây nhiễm”, do Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) phối hợp với Trung tâm nghiên cứu VSAC tổ chức ngày 26/6, các chuyên gia cho biết, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân chung gây ra 74% tổng số ca tử vong toàn cầu.
Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân gây ra 80% số ca tử vong, trong đó chủ yếu là bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường.
Đáng chú ý, nhiều số liệu chỉ ra các hành vi nguy cơ gây bệnh liên quan đến dinh dưỡng của người Việt, như thực trạng tiêu thụ muối cao (trung bình 8,1gram/người/ngày), tỷ lệ ăn thiếu rau và trái cây so với khuyến nghị của WHO (dưới 400gram/ngày) chiếm trên 60%, hay hơn 30% người trưởng thành ít hoạt động thể lực.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, khoa học dinh dưỡng hiện đại không còn chỉ quan tâm đến việc ăn đủ chất, mà ngày càng chú trọng đến chất lượng thực phẩm, tác động sức khỏe dài hạn và tính bền vững của hệ thống thực phẩm.
Một chế độ ăn giàu thực phẩm nguồn gốc thực vật cân bằng dinh dưỡng không chỉ giúp kiểm soát rối loạn mỡ máu và đường huyết mà còn cải thiện sức khỏe hệ vi sinh đường ruột, góp phần kiểm soát bệnh mạn tính không lây một cách tổng thể.
10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng chia sẻ, từ ngày 1/7, Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, đánh dấu sự chuyển dịch chiến lược của hệ thống y tế từ tư duy điều trị sang phòng bệnh chủ động.
Trong tiến trình đó, dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng, bởi đây là yếu tố có thể tác động sớm, rộng và bền vững nhất đến sức khỏe cộng đồng.
Chiến lược dinh dưỡng quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Chính phủ phê duyệt cũng xác định rõ quan điểm lấy dinh dưỡng hợp lý làm nền tảng cho sự phát triển thể chất, trí tuệ và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, bảo đảm công bằng trong tiếp cận thực phẩm giữa các vùng miền, đối tượng dân cư.
Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam giảm tỷ lệ thiếu vi chất dinh dưỡng, cải thiện tầm vóc và thể lực người Việt, bảo đảm chế độ dinh dưỡng hợp lý trong mọi giai đoạn của cuộc đời.
Chuyên gia Viện Dinh dưỡng nêu 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 người dân cần nắm vững để có một sức khỏe tốt, phòng chống các bệnh không lây nhiễm.
Lời khuyên thứ nhất là ăn đủ, cân đối và đa dạng các loại thực phẩm; phối hợp thực phẩm nguồn gốc động vật và thực vật.
Lời khuyên thứ hai là sử dụng hằng ngày các loại thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng và các loại rau, củ, quả có màu sắc khác nhau; đọc kỹ thông tin dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm trước khi mua và sử dụng.
Thứ ba, sử dụng hợp lý các loại thực phẩm giàu đạm; nên ăn cá, thịt gia cầm và các loại hạt trong bữa ăn hằng ngày; ăn có mức độ các loại thịt đỏ.
Thứ tư, uống đủ nước hằng ngày.
Thứ năm, phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú cần thực hiện chế độ ăn uống hợp lý; bổ sung sắt và acid folic (hay vitamin B9) hoặc đa vi chất theo hướng dẫn.
Thứ sáu, cho trẻ bú mẹ sớm trong vòng một giờ đầu sau khi sinh, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu; cho trẻ ăn bổ sung hợp lý và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn.
Thứ bảy, hạn chế sử dụng các loại thức ăn chiên rán, thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ, thức ăn nhiều muối, nhiều đường, đồ uống có đường, có cồn.
Thứ tám, bảo đảm an toàn trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm.
Thứ chín, tổ chức tốt bữa ăn gia đình, ăn đủ bữa (sáng, trưa, tối) phù hợp với lứa tuổi, không ăn quá no, không bỏ bữa.
Thứ mười, duy trì và kiểm soát cân nặng hợp lý; thực hiện lối sống năng động, tăng cường hoạt động thể lực phù hợp với lứa tuổi và tình trạng sức khỏe.
Theo chuyên trang sức khỏe Eating Well (Mỹ), một bữa sáng giàu protein và có lượng tinh bột vừa phải sẽ giúp duy trì năng lượng ổn định, hạn chế cảm giác đói nhanh và giảm nguy cơ ăn quá nhiều vào cuối ngày.
Bác sĩ Lisa Young, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học New York (Mỹ), cho biết protein từ thịt gà giúp tạo cảm giác no lâu hơn, đồng thời hỗ trợ ổn định đường huyết sau ăn.
So với các món chiên rán nhiều dầu mỡ, phở gà thường chứa ít chất béo bão hòa hơn, đặc biệt nếu dùng phần thịt ức bỏ da. Ngoài ra, nước dùng nấu từ xương gà, hành và gừng cũng giúp món ăn thanh nhẹ hơn.
Bác sĩ Rupy Aujla, chuyên gia dinh dưỡng và y học gia đình tại Anh, cho rằng những món ăn nóng, có nước dùng và giàu protein vào buổi sáng có thể giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn, đồng thời hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
Dù có nhiều ưu điểm, phở vẫn có thể trở thành món ăn nhiều natri nếu nước dùng nấu quá đậm hoặc thêm nhiều gia vị.
Theo Hiệp hội tim mạch Mỹ (AHA), ăn quá nhiều natri có thể làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
Các chuyên gia khuyến cáo người bị tăng huyết áp nên hạn chế uống quá nhiều nước dùng, giảm thêm nước mắm, tương hoặc muối khi ăn phở.
Khi ăn phở, nên ưu tiên thêm rau thơm, hành, giá đỗ để tăng chất xơ và giúp bữa ăn cân bằng hơn.
Tiến sĩ Tsukasa Ago, chuyên gia tim mạch tại Đại học Kyushu (Nhật Bản), cho biết chế độ ăn ít natri nhưng giàu rau củ và thực phẩm tươi có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả hơn về lâu dài, theo chuyên trang y khoa Medical Xpress.
Một tô phở quá nhiều bánh có thể khiến lượng tinh bột tăng cao, làm đường huyết tăng nhanh sau ăn.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, người cần kiểm soát đường huyết nên cân đối giữa bánh phở, thịt và rau thay vì chỉ ăn nhiều sợi phở. Có thể chọn tô ít bánh, thêm thịt nạc và rau xanh để bữa sáng lành mạnh hơn, theo Eating Well.
Ngoài ra, đi bộ nhẹ sau ăn khoảng 10 - 15 phút cũng giúp cơ thể sử dụng đường hiệu quả hơn và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Các chuyên gia nhấn mạnh không có món ăn nào hoàn toàn “xấu” nếu biết ăn đúng cách và kiểm soát khẩu phần hợp lý.
Với phở gà, việc ưu tiên thịt nạc, giảm natri, thêm rau và tránh ăn quá nhiều tinh bột có thể giúp món ăn quen thuộc này trở thành lựa chọn phù hợp cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
Thức dậy giữa đêm rồi trằn trọc khó ngủ lại là tình trạng nhiều người gặp phải, đôi khi là bình thường, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên và ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ, cơ thể có thể đang phát tín hiệu cảnh báo.
Theo các chuyên gia giấc ngủ, một người có thể thức giấc ngắn trong đêm mà không nhận ra. Thỉnh thoảng não bộ khó quay lại trạng thái ngủ sâu, khiến cơ thể mệt mỏi, thiếu tỉnh táo vào hôm sau. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến.
Đồng hồ sinh học đánh thức
Cơ thể con người vận hành theo nhịp sinh học 24 giờ, còn gọi là nhịp sinh học circadian. "Đồng hồ" này kiểm soát chu kỳ ngủ - thức, nhiệt độ cơ thể và hormone. Nếu bạn thường ngủ vào cùng một giờ mỗi tối, cơ thể cũng có xu hướng thức giấc vào thời điểm cố định. Ví dụ, người có chu kỳ ngủ tự nhiên khoảng 6 tiếng và đi ngủ lúc 22h có thể thường xuyên tỉnh vào khoảng 4h.
Ngoài ra, giấc ngủ diễn ra theo nhiều giai đoạn khác nhau, gồm ngủ nông, ngủ sâu và REM - giai đoạn mơ. Chu kỳ này lặp lại khoảng 90-120 phút một lần. Ở cuối mỗi chu kỳ REM, não bộ có thể thức tỉnh ngắn trước khi ngủ lại.
Căng thẳng và lo âu
Stress là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất đến giấc ngủ. Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tăng tiết hormone khiến nhịp tim, huyết áp và mức cảnh giác cao hơn bình thường.
Người bị lo âu hoặc trầm cảm thường khó duy trì giấc ngủ liên tục. Họ có thể thức dậy giữa đêm với cảm giác tim đập nhanh, bồn chồn hoặc đầu óc suy nghĩ liên tục. Một số trường hợp còn gặp ác mộng hoặc cơn hoảng loạn ban đêm khiến ngủ lại khó khăn.
Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế kiểm tra email, làm việc, xem điện thoại hoặc lướt mạng xã hội trên giường ngủ. Thiền, hít thở sâu, nghe nhạc thư giãn hoặc viết nhật ký trước khi ngủ có thể giúp não bộ ổn định hơn.
Thói quen buổi tối
Những thói quen diễn ra vài giờ trước khi ngủ có thể quyết định bạn có ngủ ngon hay không. Ăn quá no sát giờ ngủ, uống cà phê buổi chiều tối, dùng rượu bia hoặc tập luyện cường độ cao vào ban đêm đều có thể làm giấc ngủ gián đoạn.
Dù uống rượu khiến nhiều người buồn ngủ nhanh hơn song nó lại làm giảm chất lượng giấc ngủ REM - giai đoạn quan trọng giúp não bộ phục hồi cảm xúc và trí nhớ.
Ngoài ra, ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng hoặc tivi cũng có thể ức chế melatonin, hormone giúp cơ thể buồn ngủ. Nên ngừng dùng thiết bị điện tử ít nhất 30-60 phút trước giờ ngủ và duy trì lịch ngủ cố định mỗi ngày.
Môi trường ngủ quá nóng, sáng hoặc ồn
Nhiệt độ phòng, ánh sáng và tiếng ồn có thể khiến não bộ thức giấc ngay cả khi bạn không nhận ra. Phòng quá nóng hoặc quá lạnh đều làm giấc ngủ kém sâu hơn. Một số nghiên cứu cho thấy nhiệt độ lý tưởng để ngủ thường khoảng 20-26 độ C.
Tiếng động nhỏ như tiếng điều hòa, xe cộ hoặc ánh sáng từ màn hình điện tử cũng có thể làm gián đoạn quá trình chuyển sang ngủ sâu. Để cải thiện chất lượng ngủ, nên giữ phòng tối, yên tĩnh và mát mẻ, đồng thời hạn chế thiết bị điện tử trong phòng ngủ.
Một số bệnh lý
Ngưng thở khi ngủ là nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua. Người mắc tình trạng này có thể ngừng thở ngắn nhiều lần trong đêm, dẫn đến tỉnh giấc đột ngột, thở hổn hển hoặc ngáy to.
Ngoài ra, trào ngược dạ dày thực quản, tiểu đêm, cường giáp, đau mạn tính hoặc hội chứng chân không yên cũng có thể làm giấc ngủ gián đoạn. Phụ nữ mang thai hoặc giai đoạn mãn kinh cũng dễ thức giấc hơn do thay đổi hormone, nóng bừng, chuột rút hoặc đi tiểu nhiều lần. Một số loại thuốc như thuốc chống trầm cảm, corticosteroid, thuốc hen suyễn hay thuốc lợi tiểu cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Mọi người không nên cố ép bản thân ngủ ngay lập tức nếu đã nằm thao thức hơn 20-30 phút. Thay vào đó, bạn có thể rời khỏi giường, đọc sách giấy, nghe âm thanh nhẹ hoặc thực hiện vài động tác thư giãn cho đến khi buồn ngủ trở lại.
Duy trì lịch ngủ ổn định, hạn chế caffeine sau buổi chiều, tránh ngủ ngày quá lâu và tập thể dục đều đặn cũng giúp cải thiện tình trạng này. Nếu thức giấc giữa đêm kéo dài nhiều tuần, hay mất ngủ kèm mệt mỏi ban ngày, đau đầu buổi sáng, ngáy to hoặc khó tập trung, người bệnh nên đi khám để kiểm tra các rối loạn giấc ngủ hoặc vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về dự Luật Luật sư sửa đổi. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung tiêu chuẩn luật sư.
Dự luật bổ sung tiêu chuẩn có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực vào tiêu chuẩn luật sư. Đồng thời giao cho Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chuẩn của luật sư.
Theo đó, luật sư phải có nhận thức đúng đắn về thể chế chính trị, ý thức bảo vệ công lý, quyền và lợi ích quốc gia, dân tộc, không lợi dụng hành nghề để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
Tiêu chuẩn này được đặt ra xuyên suốt từ đào tạo, tập sự đến kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề nhằm sàng lọc đầu vào. Trong quá trình hành nghề, luật sư phải tham gia bồi dưỡng bắt buộc về nhận thức chính trị, trường hợp không đáp ứng tiêu chuẩn có thể bị thu hồi chứng chỉ hành nghề.
Dự luật cũng sửa đổi quy trình trở thành luật sư theo hướng tinh gọn thủ tục. Người tập sự sẽ gia nhập đoàn luật sư ngay từ đầu với tư cách luật sư tập sự và được quản lý trong suốt quá trình tập sự, thay vì chỉ gia nhập sau khi được cấp chứng chỉ như hiện hành. Quyền và nghĩa vụ của luật sư tập sự cũng được điều chỉnh để tăng cơ hội thực hành nghề.
Bộ Quốc phòng ban hành Thông tư 47/2026 quy định một số tiêu chuẩn quân trang, trang phục của quân nhân, công chức, công nhân, viên chức quốc phòng, thiếu sinh quân, học sinh năng khiếu, quân nhân dự bị, học viên đào tạo sĩ quan dự bị.
Đồng thời là tiêu chuẩn nhu yếu phẩm của nhà khách và người làm công tác nuôi quân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 1-7-2026. Trong đó, thông tư quy định về tiêu chuẩn quân trang huấn luyện của quân nhân dự bị, học viên đào tạo sĩ quan dự bị:
- Quân nhân dự bị và học viên đào tạo sĩ quan dự bị trong thời gian huấn luyện tại các đơn vị trong quân đội được bảo đảm tiêu chuẩn quân trang.
- Đơn vị nằm trong vùng khí hậu lạnh khi huấn luyện vào mùa rét được bảo đảm áo sơ mi dài tay thay thế áo sơ mi ngắn tay.
- Hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ quân sự được giữ lại đào tạo sĩ quan dự bị, khi hoàn thành khóa học được bảo đảm áo sơ mi ngắn tay và quần dài sĩ quan thay thế bộ quần áo thường phục ra quân.
Thông tư cũng quy định tiêu chuẩn quân trang dự lễ của học viên quân sự. Hạ sĩ quan, binh sĩ là học viên đào tạo sĩ quan, học viên đào tạo đại học văn bằng 2 tại các học viện, nhà trường trong quân đội.
Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 18/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Dược và Nghị định số 163/2025 về thuốc, nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt.
Đáng chú ý, lần đầu tiên nhiều quy trình quản lý được chuẩn hóa theo hướng đồng bộ với các quy định mới của Luật Dược sửa đổi và hệ thống quản lý hiện đại, tạo nền tảng cho việc tăng cường giám sát, truy xuất nguồn gốc và phòng ngừa thất thoát thuốc.
Một trong những nội dung trọng tâm của thông tư là quy định rõ trách nhiệm của từng khâu trong quá trình quản lý thuốc kiểm soát đặc biệt. Đối với các cơ sở y tế, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất và nguyên liệu làm thuốc là dược chất.
Đối với các cơ sở y tế, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất và nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc phải được bảo quản tại kho hoặc tủ riêng có khóa chắc chắn, không để lẫn với các thuốc khác. Trường hợp không có kho hoặc tủ riêng thì phải bố trí khu vực riêng biệt, có biển hiệu rõ ràng để tránh nhầm lẫn.
Việc cấp phát, sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất phải được thực hiện theo quy trình chặt chẽ; các khoa điều trị, phòng khám phải lập phiếu lĩnh thuốc, theo dõi xuất - nhập - tồn và hoàn trả thuốc không sử dụng hết theo đúng quy định.
Thông tư cũng quy định cụ thể yêu cầu đối với người quản lý thuốc phải kiểm soát đặc biệt tại các cơ sở y tế. Tùy từng loại thuốc, người quản lý phải có trình độ chuyên môn phù hợp, từ trung cấp ngành dược trở lên hoặc được giao nhiệm vụ bằng văn bản theo quy định. Đối với thuốc phóng xạ, người quản lý phải được đào tạo về an toàn bức xạ và đáp ứng các yêu cầu chuyên môn liên quan.
Đối với hệ thống bán lẻ, nhà thuốc phải lập đầy đủ sổ theo dõi xuất - nhập - tồn kho, lưu trữ đơn thuốc, biên bản nhận lại thuốc và sổ theo dõi thông tin khách hàng đối với các thuốc thuộc diện kiểm soát đặc biệt. Đây được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tăng cường khả năng truy xuất, kiểm soát dòng lưu chuyển của thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và tiền chất trên thị trường.