Đề thi có giá trị học thuật và khả năng phân loại thí sinh
Markeiz Ryan, giáo viên tiếng Anh người Mỹ từng có 6 năm giảng dạy tại một hệ thống Anh ngữ ở Việt Nam, hiện là học viên cao học tại Trường Đại học Văn Lang (TPHCM), cho rằng đề thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh năm 2026 thể hiện nỗ lực nâng cao chuẩn đánh giá và khả năng phân loại thí sinh.
Theo Markeiz Ryan, đề thi năm nay sử dụng nhiều từ vựng, ngữ cảnh và nội dung mang tính học thuật cao, tương đồng với ngôn ngữ được sử dụng trong các môi trường nghiên cứu khoa học hoặc giáo dục bậc cao.
Anh cho biết việc tiếp xúc với những dạng ngôn ngữ như vậy có thể giúp học sinh mở rộng vốn từ, nâng cao khả năng đọc hiểu tài liệu chuyên ngành và tạo nền tảng để tham gia các môi trường học thuật quốc tế trong tương lai.
Bên cạnh đó, nhiều câu hỏi trong đề yêu cầu thí sinh phân tích, suy luận và xử lý thông tin thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức. Điều này cho thấy đây là một bài thi có khả năng phân hóa và đánh giá năng lực ở mức độ cao.
“Tôi nghĩ những dạng ngôn ngữ này sẽ hữu ích trong môi trường khoa học hoặc học thuật. Nó giúp người học có thể tham gia vào những cộng đồng chuyên môn và trao đổi ở trình độ cao hơn”, Ryan nói.
Tuy nhiên, theo giáo viên người Mỹ, vấn đề nằm ở chỗ tiếng Anh là ngoại ngữ đối với học sinh Việt Nam, trong khi nhiều nội dung trong đề lại được xây dựng theo cách đánh giá gần giống với học sinh bản ngữ.
ThS Phan Huỳnh Thảo, từng là giảng viên thỉnh giảng tiếng Anh tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TPHCM), đánh giá đề thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT năm 2026 được biên soạn công phu và bám sát tinh thần của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Theo bà, điểm thay đổi đáng chú ý nhất là đề đã loại bỏ hoàn toàn các câu hỏi ngữ âm, trọng âm hay ngữ pháp rời rạc. Thay vào đó, mọi đơn vị kiến thức đều được đặt trong ngữ cảnh cụ thể, buộc học sinh phải đọc hiểu và xử lý thông tin thay vì dựa vào mẹo làm bài. Ngữ liệu sử dụng trong đề cũng được lấy từ các nguồn thực tế.
Một điểm đáng ghi nhận khác là tính công bằng giữa các mã đề. Theo ThS Thảo, dù ngữ liệu được thay đổi, các mã đề vẫn được xây dựng trên cùng một cấu trúc, giữ nguyên dạng bài và độ khó tương đương. Điều này giúp hạn chế sự chênh lệch giữa các thí sinh.
So với đề thi năm 2025 từng bị nhận xét là khá nặng về từ vựng học thuật, đề năm nay đã tiết chế hơn ở lớp từ vựng khó. Tuy nhiên, đề vẫn duy trì được khả năng phân hóa thông qua các câu hỏi đọc hiểu, suy luận logic và xử lý những khái niệm mang tính trừu tượng.
Trước ý kiến cho rằng đề thi quá khó, ThS Phan Huỳnh Thảo cho hay cần đặt trong bối cảnh kỳ thi hiện nay vừa phục vụ xét tốt nghiệp, vừa là căn cứ để nhiều trường đại học tuyển sinh. Vì vậy, sự xuất hiện của các câu hỏi khó nhằm phân loại thí sinh là điều cần thiết.
Theo nữ chuyên gia, một điểm tích cực khác là “hiệu ứng dội ngược” của đề thi đối với hoạt động dạy và học. Khi muốn đạt điểm cao, học sinh buộc phải đọc hiểu thực chất, còn giáo viên cũng phải hướng học sinh đến việc hiểu ngôn ngữ thay vì chỉ luyện kỹ thuật làm bài. Điều này góp phần thúc đẩy việc học tiếng Anh theo hướng bền vững và đúng với mục tiêu phát triển năng lực mà chương trình mới đang theo đuổi.
Cần tăng tỷ trọng kỹ năng nghe – nói
Dù ghi nhận đề thi được xây dựng công phu và có khả năng phân loại thí sinh, Markeiz Ryan nhận định bài thi vẫn còn dư địa để cân bằng hơn giữa yêu cầu học thuật và tính ứng dụng thực tế.
Theo Ryan, một số từ vựng và ngữ cảnh xuất hiện trong đề có tính học thuật khá cao, trong khi mục tiêu quan trọng của việc học ngoại ngữ là giúp người học có thể giao tiếp hiệu quả và tự tin sử dụng ngôn ngữ trong học tập, công việc cũng như đời sống hằng ngày.
“Tôi nghĩ đề thi hiện chưa thực sự hướng nhiều đến giao tiếp. Học sinh phải học khá nhiều từ vựng mà trên thực tế có thể không thường xuyên sử dụng trong cuộc sống hằng ngày”, anh nhận xét.
Ryan cho rằng những dạng ngôn ngữ này có giá trị trong môi trường nghiên cứu hoặc học thuật, nhưng không phải là nội dung mà phần lớn người học ngoại ngữ sẽ gặp thường xuyên. Bản thân anh, dù là người Mỹ, cũng không sử dụng nhiều từ ngữ tương tự trong giao tiếp thường nhật.
“Tôi không nghĩ người Việt sẽ có nhiều cơ hội sử dụng phần lớn những ngôn ngữ đó ngoài các môi trường chuyên môn hoặc học thuật”, anh nói.
Bên cạnh nội dung đề thi, Ryan cũng bày tỏ băn khoăn về áp lực thời gian. Theo anh, nhiều câu hỏi yêu cầu thí sinh đọc kỹ và suy luận, nhưng thời lượng làm bài khiến các em khó có đủ thời gian để xử lý một cách thoải mái.
“Ngay cả tôi cũng phải dùng phương pháp loại trừ ở một số câu hỏi. Điều đó cho thấy kỹ năng làm bài thi đang đóng vai trò khá lớn trong việc tìm ra đáp án”, Ryan chia sẻ.
Từ kinh nghiệm học tiếng Việt suốt 6 năm, anh chia sẻ rằng việc sử dụng thành thạo một ngôn ngữ không nhất thiết phải gắn với khả năng ghi nhớ nhiều thuật ngữ học thuật chuyên sâu. Theo Ryan, một bài thi ngoại ngữ lý tưởng nên đánh giá được cả năng lực đọc hiểu lẫn khả năng sử dụng ngôn ngữ trong những tình huống gần gũi với đời sống.
Từ kinh nghiệm giảng dạy và học ngoại ngữ, Ryan cho biết các kỳ thi ngoại ngữ tại Mỹ thường tập trung nhiều hơn vào khả năng giao tiếp, sử dụng ngữ pháp và vốn từ phục vụ những tình huống thực tế trong học tập, công việc và đời sống.
Theo anh, đề thi tiếng Anh ở Việt Nam hiện nay có yêu cầu học thuật tương đối cao, trong khi đối tượng dự thi là người học tiếng Anh như một ngoại ngữ.
“Nếu đây là bài kiểm tra dành cho người bản ngữ thì mức độ học thuật như vậy có thể phù hợp. Nhưng đây là bài thi ngoại ngữ”, Ryan nhận xét.
Tuy vậy, giáo viên người Mỹ không cho rằng nên hạ thấp chuẩn đánh giá. Theo anh, việc duy trì các yêu cầu về đọc hiểu và tư duy là cần thiết, song bài thi có thể cân bằng hơn bằng cách tăng cường những nội dung phản ánh việc sử dụng tiếng Anh trong thực tế.
Ryan góp ý rằng trong tương lai, hệ thống đánh giá có thể xem xét bổ sung hoặc tăng tỷ trọng các kỹ năng nghe và nói bên cạnh kỹ năng đọc hiểu hiện nay. Các tình huống được đưa vào bài thi cũng có thể gần gũi hơn với trải nghiệm thực tế của người học, chẳng hạn như nghe thông báo trên phương tiện công cộng, làm thủ tục tại sân bay, giao tiếp nơi công sở hoặc xử lý các tình huống thường gặp khi học tập và sinh sống ở nước ngoài.
Theo anh, những nội dung này vừa giúp đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ trong đời sống, vừa tạo động lực để việc dạy và học tiếng Anh hướng nhiều hơn đến năng lực giao tiếp.
“Tôi không muốn thấy một người làm bài thi rất tốt nhưng lại gặp khó khăn khi giao tiếp. Mục tiêu cuối cùng của việc học ngoại ngữ là có thể sử dụng được ngôn ngữ đó trong cuộc sống”, Ryan chia sẻ.
Trong cuộc phỏng vấn với báo chí tại TP.HCM, Tiến sĩ Anne Cotton, Hiệu trưởng King's College School Wimbledon, nhấn mạnh rằng ưu tiên hàng đầu của nhà trường là mang đến cho học sinh Việt Nam một trải nghiệm giáo dục King's nguyên bản nhất.
* Điều gì tạo nên truyền thống học thuật xuất sắc gần 200 năm mà King's sẽ mang tới TP.HCM?
- King's College School, Wimbledon (King's), trường sáng lập của King's College Wimbledon TP.HCM (King's TP.HCM), thành lập theo Hiến chương Hoàng gia vào năm 1829, được ghi nhận là một trong những trường tốt nhất thế giới (*) hiện nay.
Học sinh của chúng tôi liên tục đạt được những thành tích học thuật xuất sắc qua nhiều năm. Học sinh ở bậc Sixth Form (lớp 11 và 12), gần một nửa số điểm A Level đạt A*, trong khi 94% đạt từ A* đến B. Riêng với kỳ thi GCSE/IGCSE, 98,2% học sinh của King's đạt từ 9 - 7 (tương đương A*/A), phản ánh chất lượng học thuật vượt trội và sự ổn định qua nhiều thế hệ.
Sau khi tốt nghiệp, các em tiếp tục xây dựng sự nghiệp trong nhiều lĩnh vực khác nhau như tài chính, y khoa, kỹ thuật, luật, nghệ thuật hay khởi nghiệp. Nhiều em đạt được những thành tựu quốc gia và quốc tế trong các lĩnh vực như thể thao, toán học, âm nhạc, kịch nghệ và thiết kế.
* Bên cạnh sự xuất sắc học thuật, đâu là triết lý cốt lõi đã định hình nên truyền thống giáo dục nổi tiếng của King's?
- Tại King's, chúng tôi tin rằng giáo dục không chỉ dừng lại ở thành công học thuật. Triết lý của King's được xây dựng trên ba giá trị cốt lõi: Trí tuệ (Mind), Tinh thần (Spirit) và Nhân cách (Heart), đã luôn được nuôi dưỡng, kế thừa và làm nên bản sắc của King's từ năm 1829.
Trí Tuệ - "Mind" là sự xuất sắc học thuật. Xuất sắc ở đây bao gồm thành tích trong kết quả thi và tuyển sinh vào đại học, nhưng đồng thời còn là việc nuôi dưỡng trí tò mò học thuật, khả năng sáng tạo và tư duy độc lập.
Tinh thần - "Spirit" phản ánh những giá trị mà nhà trường theo đuổi. Chúng tôi đặc biệt coi trọng sự tử tế, tinh thần hỗ trợ và gắn kết.
Nhân cách - "Heart" là việc giúp học sinh phát triển sự tự tin và bản lĩnh để trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.
* King's cam kết mang đến TP.HCM một nền giáo dục King's "nguyên bản". Ở đây được hiểu như thế nào?
- King's TPHCM được thành lập với định hướng trở thành một phiên bản King's chuẩn mực và nguyên bản, được xây dựng trên cùng hệ giá trị và cùng tiêu chuẩn xuất sắc của Wimbledon. Chúng tôi mong muốn mang đến Việt Nam một mô hình giáo dục đặc biệt, đồng thời mở ra những cơ hội mang tính định hình cho thế hệ trẻ tại TP.HCM.
King's HCMC sẽ trở thành một phần của mạng lưới King's toàn cầu đang phát triển tại châu Á, châu Âu và Trung Đông, một cộng đồng cùng chia sẻ sự xuất sắc trong giáo dục và tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy quốc tế.
Khi hoàn thiện, học sinh tại King's HCMC sẽ được học tập trong môi trường cơ sở vật chất hiện đại hàng đầu. Tuy nhiên, cốt lõi của một nền giáo dục King's không chỉ nằm ở đó. Điều quan trọng hơn là con người và cộng đồng, những yếu tố tạo nên môi trường nơi học sinh có thể phát triển và đạt được thành công lâu dài, bền vững.
* Đội ngũ King's sẽ làm gì để đảm bảo học sinh tại TP.HCM được trải nghiệm đúng tinh thần giáo dục King's nguyên bản?
- Tại King's, chúng tôi cam kết chia sẻ toàn bộ những kinh nghiệm và chuẩn mực giáo dục đã được xây dựng trong gần 200 năm qua. Đội ngũ từ King's College School, Wimbledon trực tiếp tham gia vào các hoạt động như tuyển dụng nhân sự, đào tạo giáo viên, giám sát học thuật và đảm bảo chất lượng, nhằm duy trì cùng một tiêu chuẩn và hệ giá trị tại mọi trường King's trên toàn cầu.
Nhà trường cũng triển khai các đợt đánh giá chất lượng định kỳ thông qua dự giờ, trao đổi với giáo viên và học sinh, cùng quá trình theo dõi học thuật liên tục. Đồng thời, học sinh nhận được sự hỗ trợ xuyên suốt trong mọi khía cạnh của đời sống học đường, từ định hướng vào đại học đến công tác bảo vệ, chăm sóc toàn diện sức khỏe thể chất, tinh thần và cảm xúc.
* Việc trở thành một phần của mạng lưới King's toàn cầu sẽ mở ra những cơ hội gì cho học sinh Việt Nam?
- Gia nhập hệ thống King's toàn cầu, học sinh và giáo viên tại TP.HCM thực sự trở thành một phần của cộng đồng giáo dục quốc tế đang ngày càng mở rộng từ châu Á, Trung Đông đến Châu Âu.
Với đội ngũ giáo viên, King's triển khai nền tảng trực tuyến đào tạo nội bộ với các chương trình phát triển chuyên môn được áp dụng trực tiếp từ Wimbledon, đảm bảo tiêu chuẩn giảng dạy nhất quán trên toàn hệ thống.
Thông qua King's College Wimbledon TP.HCM, học sinh Việt Nam sẽ trở thành một phần của cộng đồng giáo dục quốc tế thực sự, kết nối với đại gia đình King's trên toàn thế giới.
King's College Wimbledon TP.HCM dự kiến khai giảng niên khóa đầu tiên vào tháng 8.2027, cung cấp lộ trình giáo dục Anh quốc toàn diện dành cho học sinh từ 2 đến 18 tuổi, trong đó học sinh bậc phổ thông theo lộ trình IGCSE và A-Level. Song song với việc công bố thành lập trường, King's HCMC cũng đã đưa vào hoạt động School Gallery tại 179 Võ Nguyên Giáp, phường An Khánh, TP.HCM, nhằm mang đến cho phụ huynh và học sinh cơ hội tìm hiểu sâu hơn về triết lý giáo dục, mô hình đào tạo và khuôn viên tương lai của nhà trường.
Truy cập website để tìm hiểu thêm thông tin về trường King's College Wimbledon TP.HCM: https://kingshcmc.edu.vn/
* Top 5 trường tư thục tốt nhất thế giới theo Bảng xếp hạng HSBC Hurun Education Global High Schools 2025
Dẫn đầu điểm chuẩn lớp 10 chuyên tại TP.HCM năm học 2026-2027 là lớp chuyên sinh học Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong với 39,25 điểm ở nguyện vọng 1 và 39,75 điểm ở nguyện vọng 2. Tiếp đến là chuyên hóa học (38,5 điểm), tiếng Anh đề án 3695 (37,75 điểm), toán (37,5 điểm), ngữ văn (36,75 điểm), tiếng Anh (36,25 điểm)…
Tại Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, lớp 10 chuyên sinh học cũng có mức điểm chuẩn cao nhất trong số các lớp chuyên của trường này, với 37,75 điểm ở nguyện vọng 1 và 38,5 điểm ở nguyện vọng 2. Tiếp đến là các môn chuyên có điểm chuẩn cao là chuyên tiếng Anh đề án 3695 (37 điểm), hóa học (36,5 điểm), tiếng Anh (36,25 điểm), ngữ văn (36 điểm)…
Trong khi đó, điểm chuẩn tại Trường THPT chuyên Hùng Vương (khu vực 2) và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (khu vực 3) thấp hơn đáng kể. Mức điểm cao nhất của 2 trường này là lớp chuyên ngữ văn, lần lượt là 34,75 điểm và 34,25 điểm ở nguyện vọng 1.
So sánh bảng điểm chuẩn năm 2026 và năm trước, hiệu trưởng của một trong 4 trường THPT chuyên của TP.HCM nhận xét hầu hết điểm chuẩn các lớp chuyên năm nay đều tăng. Trong đó, điểm chuẩn lớp 10 chuyên hóa tăng mạnh nhất. Cụ thể điểm chuẩn lớp 10 chuyên hóa của Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa tăng 6,25 điểm còn chuyên Lê Hồng Phong tăng 6 điểm so với năm 2025.
Nhìn chung, các lớp chuyên tiếng Anh, hóa học, sinh học, toán, ngữ văn tiếp tục nằm trong nhóm lớp chuyên có điểm chuẩn cao nhất ở hầu hết các trường chuyên.
Một giáo viên dạy sinh học tại trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cho hay, chỉ tiêu lớp chuyên sinh bằng năm trước, mức độ yêu cầu của đề thi môn chuyên cũng tương tự. Điểm chuẩn lớp chuyên tăng có thể xuất phát từ độ khó của 3 môn bắt buộc toán, ngữ văn, tiếng Anh năm nay nhẹ nhàng hơn năm trước nên những thí sinh dự thi chuyên đạt kết quả cao hơn.
Đồng thời, sự chênh lệch mức điểm chuẩn giữa các trường chuyên trên địa bàn TP.HCM cho thấy sức hút tuyển sinh vẫn tập trung chủ yếu ở 2 trường chuyên hàng đầu của TP là THPT chuyên Lê Hồng Phong và THPT Trần Đại Nghĩa.
Tương tự, điểm chuẩn lớp 10 tiếng Anh tích hợp cũng nằm trong xu hướng tăng của năm nay.
Cụ thể, trong số 10 trường tuyển sinh lớp 10 tiếng Anh tích hợp thì Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (P.Xuân Hòa), có điểm chuẩn nguyện vọng 1 cao nhất là 34,25 điểm.
Tuy nhiên theo các giáo viên có kinh nghiệm tư vấn nguyện vọng vào lớp 10, dù điểm chuẩn cao nhất nhưng độ cạnh tranh của Trường Nguyễn Thị Minh Khai thấp hơn Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa (P.Sài Gòn), Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), Nguyễn Thượng Hiền (P.Tân Sơn Nhất) rất nhiều.
Cụ thể, Trường Nguyễn Thị Minh Khai chỉ tiêu tuyển sinh là 1 lớp 35 học sinh còn Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa là 3 lớp với 105 học sinh, Bùi Thị Xuân là 2 lớp với 70 học sinh và Nguyễn Thượng Hiền là 3 lớp với 105 học sinh. Độ chênh lệch về chỉ tiêu khác biệt khá lớn nhưng điểm chuẩn lại bám sát nhau cho thấy những trường có chỉ tiêu nhiều, độ cạnh tranh cao hơn.
Những thí sinh trúng tuyển lớp 10 vào các trường THPT chuyên, sử dụng tài khoản của mình truy cập vào trang ts10.hcm.edu.vn để xác nhận nhập học trực tuyến từ ngày 19.6 đến trước 16 giờ ngày 23.6.
Nếu không xác nhận nhập học, thí sinh trúng tuyển lớp 10 chuyên, tích hợp sẽ bị xóa tên trên hệ thống và sẽ chuyển sang xét tuyển nguyện vọng lớp 10 thường.
Được biết, Trường Phổ thông Năng khiếu ĐH Quốc gia TP.HCM cũng thông báo nếu thí sinh trúng tuyển đã quyết định xác nhận nhập học vào trường này thì không xác nhận vào trường THPT khác bằng cả hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Vì vậy những thí sinh trúng tuyển đồng thời Trường Phổ thông Năng khiếu và 4 trường THPT chuyên của TP.HCM là chuyên Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, Hùng Vương (khu vực 2), Lê Quý Đôn (khu vực 3) sẽ phải chọn nhập học 1 trong 5 trường trên. Sau khi xác nhận nhập học vào trường nào thì hệ thống sẽ khóa mục xác nhận của học sinh này trên hệ thống ở những trường còn lại.
Trong vòng từ 7 đến 10 ngày sắp tới, Sở GD-ĐT TP.HCM sẽ công bố điểm chuẩn lớp 10 đại trà vào 176 trường THPT công lập.
10 chuyên đề ôn tập môn sinh học thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Võ Thanh Bình, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, thực hiện được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=drDBpqEGD7w
Chuyên đề 9 - Một số vấn đề thường gặp trong phần sinh thái - là phần có nhiều lý thuyết trong chương trình. Phần này trong đề thi các năm qua chiếm gần 2 điểm. Trong chuyên đề này, thầy Bình hệ thống lại với học sinh lý thuyết phần sinh thái, đồng thời sửa các câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT năm 2024 và 2025.
Trước đó vào ngày 15.5, trong chuyên đề 8: Một số vấn đề thường gặp trong phần tiến hóa, giáo viên hướng dẫn ôn tập phần lý thuyết chiếm khoảng 1 điểm trong đề thi. Đồng thời hệ thống một số lý thuyết thường xuyên gặp trong đề thi các năm qua.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 18 đến 23.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
