Samira, 35 tuổi, mẹ đơn thân sống cùng con trai 10 tuổi tại tầng 7 một khu chung cư ở khu Ris-Orangis, phía nam Paris. Căn hộ không có lớp cách nhiệt và cửa chớp. Ánh nắng chiếu thẳng suốt ngày dài gây tình trạng ngột ngạt, chóng mặt, thiếu dưỡng khí. “Nhiệt độ trong nhà quá cao khiến tôi cảm thấy mình sắp chết”, cô nói. Mỗi đêm, cô chỉ ngủ được khoảng hai tiếng bởi không dám bật quạt để giải nhiệt.
Tại Pháp, giá điện sinh hoạt đã lên hơn 0,25 euro/kWh. Với những người có thu nhập thấp như Samira (khoảng 1.158 euro/tháng), việc hóa đơn điện có thể đội lên hàng chục, thậm chí hàng trăm euro nếu dùng thiết bị làm mát trở thành gánh nặng lớn, buộc họ phải “nhịn” bật quạt.
Con trai cô, Issam (10 tuổi), phải nghỉ học do trường nằm trong danh sách 1.800 cơ sở giáo dục đóng cửa tạm thời. “Lớp học tầng áp mái nóng tới 40 độ C, chúng cháu phải dừng học”, cậu bé kể.
Tuần này, báo động đỏ vì thời tiết cực đoan bao trùm hơn 44 triệu người trong tổng số 67 triệu dân Pháp. Nhiệt độ ban ngày ở một số nơi vượt ngưỡng 40 độ C và duy trì mức cao suốt đêm. 31 tỉnh có cảnh báo cam, hơn 90% dân số Pháp đối mặt với mức nhiệt 39-41 độ C kéo dài từ Brittany đến vùng tây nam. Chuyên gia khí tượng cho biết chỉ số nhiệt độ quốc gia đo tại 30 trạm chạm mức 29,8 độ C vào ngày 23/6, mức cao nhất kể từ năm 1947. Cơ sở hạ tầng thiếu thiết kế chống nóng kết hợp mật độ dân cư dày đặc khiến Paris trở thành khu vực có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do nắng nóng cao tại châu Âu.
Thời tiết cực đoan làm gia tăng ô nhiễm không khí, tăng số ca nhập viện, đình trệ giao thông đường sắt. Tình trạng mất điện khiến cuộc sống của 68.000 hộ dân ở vùng tây bắc trở nên khó khăn hơn. Nhà chức trách vùng Finistere xác nhận nguyên nhân sự cố bắt nguồn từ nền nhiệt quá cao.
Theo số liệu từ tổ chức Quỹ Nhà ở (Fondation pour le Logement), khoảng 50% số nhà tại Pháp thiếu khả năng chống chịu nhiệt độ cao và 66% người dân gặp khó khăn khi sinh hoạt trong nhà vào mùa nóng.
Bà Maïder Olivier, đại diện tổ chức, cho biết tình trạng này ảnh hưởng lớn nhất đến các khu nhà ở ngoại ô dành cho người thu nhập thấp. Bà nói: “Việc thiếu không gian tránh nóng làm tăng thêm khó khăn cho người nghèo”. Cư dân tại đây thường thiếu mảng xanh và không có tài chính đi nghỉ mát.
Tại thị trấn Grigny, ông Aboubakar, 60 tuổi, sống ở căn hộ tầng bốn với mức nhiệt trong nhà chạm mốc 40 độ C. “Tôi ngạt thở trong căn nhà như lò nướng, nhưng không có tiền mua quạt lẫn cửa chớp”, ông cho biết. Ban ngày, ông phải ra ngoài tìm bóng râm dưới gốc cây.
Nhiều sinh viên cũng gặp khó khăn tương tự. Roland, 20 tuổi, chọn ăn sáng trên ghế đá công viên từ 7h sáng. Anh nói: “Chúng tôi không dám bật quạt vì sợ tốn tiền”. Tương tự, nữ sinh Noah, 22 tuổi, sống trong căn hộ áp mái lợp tôn tại Paris. Cô kể: “Tôi chỉ ngủ bốn tiếng mỗi đêm và phải ngâm mình trong bể bơi trẻ em đặt ngoài ban công”.
Inès Seddiki, người sáng lập tổ chức Ghett’up, nhận định giới trẻ ngoại ô gánh hậu quả nặng nề nhất nhưng khi tìm tới bãi biển giải nhiệt họ lại đối mặt định kiến, phơi bày sự phân biệt đối xử trong xã hội Pháp. Đặc biệt, nhiều thị trấn giàu có phía tây Paris, tiêu biểu Neuilly-sur-Seine, ban hành lệnh cấm người ngoài sử dụng bể bơi thành phố.
“Họ chịu tổn thương lớn nhất từ khủng hoảng khí hậu dù không phải tác nhân gây ra”, bà Seddiki nói.
Nhiều người có thói quen vặn lửa lớn để nồi thịt kho tàu nhanh sôi và tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, đầu bếp Vũ Nhất Thông, trung tâm Eric Cooking Class chỉ ra việc đun nấu ở nhiệt độ quá cao là nguyên nhân khiến thớ thịt bị co rút, dai cứng và mất đi độ ngậy nguyên bản. Sự thành công của món thịt kho tàu phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình kiểm soát nhiệt độ và thời gian gia nhiệt.
Cơ chế giúp thịt kho tàu mềm rục
Thịt kho tàu thường sử dụng thịt ba chỉ, nạc vai hay thịt đùi vì những phần này chứa nhiều gân, da và mô liên kết. Chìa khóa tạo nên độ ngon của món ăn nằm ở lượng lớn collagen. Khi được đun nhỏ lửa ở mức 80-95 độ C, cấu trúc vững chắc của collagen sẽ bị bẻ gãy và dần chuyển hóa thành gelatin. Lớp gelatin mềm dẻo này tan ra giúp nước kho sánh bóng, đồng thời thấm ngược vào thớ thịt để tạo độ mềm rục, béo ngậy.
Quá trình biến đổi này diễn ra rất chậm, thường đòi hỏi thời gian đun liên tục từ 1,5 đến 3 tiếng.
Ngược lại, phần nạc của miếng thịt chứa các protein sợi cơ rất nhạy cảm với nhiệt. Nếu đun sôi ở 100 độ C trở lên (lửa to), các sợi cơ sẽ nhanh chóng co rút, ép nước bên trong ra ngoài khiến thịt khô xác. Lúc này, gân và da cũng chưa có đủ thời gian để chuyển hóa thành gelatin nên vẫn còn dai cứng.
Do đó, duy trì mức lửa nhỏ (80-95 độ C) là nguyên tắc cốt lõi khi kho thịt. Ngưỡng nhiệt này giúp phần nạc không bị co rút đột ngột, giữ lại tối đa độ ẩm, đồng thời kéo dài thời gian để collagen thong thả hóa thành lớp gelatin dẻo thơm.
Phản ứng hóa học tạo màu và hương vị
Ngoài yếu tố nhiệt độ, hương vị và màu sắc đặc trưng của món kho tàu được hình thành từ hai phản ứng hóa học quan trọng. Đầu tiên là phản ứng Caramel hóa. Khi đường được đun nóng vượt mức 160 độ C, chúng phân hủy và tạo ra hàng trăm hợp chất thơm cùng màu nâu cánh gián đặc trưng. Ranh giới chuẩn xác của phản ứng này chỉ kéo dài khoảng 10-15 giây trước khi đường bị cháy đen và sinh ra vị đắng gắt.
Thứ hai là phản ứng Maillard. Trong quá trình rim lửa nhỏ kéo dài, các amino acid tự do trong nước mắm sẽ phản ứng với lượng đường khử ở nhiệt độ vừa phải, sinh ra các tầng hương vị sâu lắng (umami). Lửa quá lớn sẽ làm nước bốc hơi nhanh, phá vỡ môi trường lý tưởng của phản ứng này.
Để áp dụng thành công các nguyên lý khoa học vào nồi thịt kho, chuyên gia Vũ Nhất Thông khuyên người nội trợ cần tuân thủ ba quy tắc cơ bản:
Giữ nhiệt độ ổn định: Chỉ duy trì lửa nhỏ ở mức 80-95 độ C. Mặt nước kho lăn tăn, bọt khí nổi lên chậm. Nếu nước sôi bùng, cần hạ lửa ngay lập tức.
Đảm bảo thời gian: Thời gian đun tối thiểu là 1,5 tiếng, mức lý tưởng nhất là 2 đến 3 tiếng để collagen có đủ thời gian thủy phân.
Giữ thịt luôn ngập nước: Việc thịt lộ khỏi mặt nước sẽ khiến nhiệt lượng phân bổ không đều, cản trở quá trình thủy phân. Nếu nước cạn, chỉ được châm thêm nước nóng. Việc đổ nước lạnh sẽ gây sốc nhiệt, khiến các sợi cơ đang giãn nở bị co rút đột ngột và trở nên dai cứng.
Ngày 24-4, ngày hội Trạng Nguyên nhỏ tuổi lần thứ 24 và Trạng Nguyên "Nét chữ - nết người" đã diễn ra tại không gian Hồ Văn, Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Qua 24 năm tổ chức, ngày hội đã trở thành sự kiện thường niên mang đến sân chơi bổ ích cho các em nhỏ lứa tuổi tiểu học và trung học cơ sở.
Phát biểu khai mạc sự kiện, nhà báo Nguyễn Phan Khuê - Tổng biên tập báo Thiếu Niên Tiền Phong và Nhi Đồng - chia sẻ từ những phần thi kiến thức đầy kịch tính, đến những nét chữ nắn nót, giàu cảm xúc, tất cả đã thể hiện tinh thần sáng tạo, ý chí vươn lên của các em học sinh.
"Các em chính là những minh chứng cho truyền thống hiếu học, khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ ngày hôm nay", ông Khuê nói.
Vòng chung kết Ngày hội Trạng Nguyên nhỏ tuổi và Trạng Nguyên "Nét chữ - nết người" năm nay có sự tham gia của 348 sĩ tử đến từ 136 trường học (103 trường tiểu học và 33 trường THCS) trên cả nước.
Trong đó, 233 thí sinh cùng đua tài trong hội thi Trạng Nguyên nhỏ tuổi, 115 thí sinh tham dự hội thi Trạng Nguyên "Nét chữ - nết người".
Sau phần tranh tài đầy kịch tính tại vòng chung kết, 22 sĩ tử xuất sắc nhất đã đoạt giải Trạng Nguyên. Trước phần trao giải, các Trạng Nguyên nhỏ tuổi đã được tham gia lễ rước Trạng vòng quanh Hồ Văn trong sự cổ vũ của các bậc phụ huynh và du khách.
Hội thi Trạng Nguyên nhỏ tuổi còn trao 34 giải Bảng Nhãn, 52 giải Thám Hoa và 157 giải Hoàng Giáp cho các thí sinh dự thi.
Cùng với đó, 4 giải Trạng Nguyên, 12 giải Bảng Nhãn, 16 giải Thám Hoa và 83 giải Hoàng Giáp đã được trao cho 115 thí sinh tham gia Trạng Nguyên "Nét chữ - nết người".
Năm nay, lần đầu tiên vòng thi Sân khấu đồng đội được tổ chức với format hoàn toàn mới, mang đến một chặng đua học tập vừa sôi nổi, thú vị và hấp dẫn, kết hợp hài hòa giữa kiến thức, kỹ năng và hoạt động vận động.
Qua đó, chương trình mong muốn tạo nên một sân chơi để các bạn học sinh không chỉ thể hiện sự hiểu biết, trí tuệ mà còn rèn luyện sự nhanh nhẹn, tinh thần đồng đội và thể chất khỏe mạnh. Phần thi này đã tìm ra 7 gương mặt xuất sắc nhất đoạt giải Trạng Nguyên đồng đội.
Theo Hãng tin Bloomberg ngày 9-4, số người tự nguyện gia nhập quân đội Thái Lan đã tăng đều trong vòng 5 năm qua.
Trong đợt tuyển quân tháng 4 năm nay, tại một số khu vực, quân đội thậm chí không cần tổ chức bốc thăm như thường lệ do lượng đăng ký tự nguyện đã đủ chỉ tiêu.
Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh an ninh khu vực có nhiều căng thẳng, đặc biệt sau các cuộc đụng độ biên giới với Campuchia khiến khoảng 40 binh sĩ Thái Lan thiệt mạng trong năm 2025.
Tuy nhiên, động lực chính lại đến từ yếu tố kinh tế. Nền kinh tế Thái Lan tăng trưởng chậm khiến cơ hội việc làm - đặc biệt với người trẻ - ngày càng hạn chế. Hai trụ cột là xuất khẩu và du lịch đều suy yếu, trong đó du lịch chịu tác động nặng nề từ xung đột Iran.
Bên cạnh đó, giá các mặt hàng nông sản chủ lực như gạo và mía giảm, trong khi chi phí phân bón tăng, khiến thu nhập khu vực nông thôn tiếp tục bị thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, quân đội trở thành một trong số ít lựa chọn mang lại sự ổn định. Người nhập ngũ nhận khoảng 11.000 baht (khoảng 340 USD) mỗi tháng, kèm theo chỗ ở, ăn uống và chăm sóc y tế. Dù không cao theo tiêu chuẩn quốc tế, mức thu nhập này vẫn được xem là ổn định, thậm chí cao hơn lương tối thiểu tại nhiều địa phương.
Không chỉ vì thu nhập, việc tình nguyện nhập ngũ còn giúp nhiều thanh niên tránh rủi ro bị gọi nghĩa vụ bắt buộc kéo dài.
Theo quy định, nam giới Thái Lan khi bước sang tuổi 21 phải tham gia tuyển quân; nếu không đủ người tình nguyện, họ sẽ phải bốc thăm.
Người rút thẻ đỏ sẽ phục vụ khoảng hai năm, trong khi thẻ đen được miễn. Tuy nhiên năm nay, tại nhiều nơi, số người tự nguyện đã vượt chỉ tiêu ngay từ đầu.
"Tôi không muốn mạo hiểm bị gọi nhập ngũ", Purithat Thatvorchaiwat, sinh viên ngành truyền thông số 22 tuổi, cho biết. "Tôi thà đăng ký trước cho xong. Ít nhất sau khi tốt nghiệp, tôi cũng có việc để làm".
Dù vậy, xu hướng này vẫn gây tranh cãi trong xã hội Thái Lan. Đảng Nhân dân đối lập - được nhiều cử tri trẻ ủng hộ - kêu gọi bãi bỏ nghĩa vụ quân sự, cho rằng thời gian phục vụ có thể làm gián đoạn sự nghiệp của thanh niên.
Ngoài ra, Thái Lan cũng đang đối mặt với thực tế tỉ lệ sinh thuộc hàng thấp nhất thế giới, khiến số lượng nam giới đến tuổi nhập ngũ ngày càng giảm. Trước tình hình này, quân đội đang nỗ lực cải thiện hình ảnh, hiện đại hóa chính sách và mở rộng nguồn tuyển quân.
Dự kiến số liệu chính thức về lượng người tình nguyện nhập ngũ năm nay sẽ được công bố vào giữa tháng 4, và nhiều khả năng sẽ vượt mức của năm trước.
