Luật Quản lý thuế 2025 (có hiệu lực từ ngày 1.7), có 10 hành vi bị xác định là trốn thuế. Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, nhìn nhận, có 3/10 hành vi người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý, tránh chuyện vô tình bị xác định là trốn thuế.
Thứ nhất là hành vi không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.
Sai lầm khá phổ biến hiện nay là nhiều cá nhân kinh doanh vẫn bán hàng, cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký thuế. Họ cho rằng, doanh thu chưa tới mức phải nộp thuế hoặc đơn giản là khi chưa đăng ký thì chưa phải nộp thuế.
Tuy nhiên, nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động kinh doanh thực tế chứ không phụ thuộc vào việc người kinh doanh đã hoàn tất thủ tục đăng ký hay chưa. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nên hoàn tất thủ tục đăng ký ngay khi bắt đầu hoạt động để tránh phát sinh rủi ro pháp lý về sau.
Thứ hai là hành vi không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật hoặc ghi giá trị trên hóa đơn bán hàng thấp hơn giá trị thanh toán thực tế của hàng hóa, dịch vụ đã bán để khai thuế.
Vị chuyên gia phân tích, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn quan niệm, khi khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn, người bán có thể không cần lập hóa đơn.
Thực tế, lập hóa đơn là nghĩa vụ của người bán, không phụ thuộc vào việc người mua có nhận hóa đơn hay không. Nếu doanh thu phát sinh nhưng không lập hóa đơn, kê khai đầy đủ, cơ quan thuế có thể xem xét đây là hành vi làm giảm số thuế phải nộp.
Hành vi thứ ba mà ông Được đề cập là sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào trong hoạt động phát sinh nghĩa vụ thuế làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, số tiền thuế được giảm hoặc tăng số tiền thuế được khấu trừ, số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế không phải nộp.
Vị này dẫn ví dụ, người mua giao dịch với đơn vị A nhưng lại được xuất hóa đơn từ đơn vị B. Hàng hóa vẫn có thật nhưng hóa đơn không phản ánh đúng chủ thể của giao dịch.
Theo ông Được, không phải lúc nào người mua cũng cố ý sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Có trường hợp đơn vị bán hàng tự lấy hóa đơn của một đơn vị khác để xuất cho khách. Nếu người mua không kiểm tra kỹ thì vẫn có thể đối mặt với rủi ro.
“Để hạn chế nguy cơ, người nộp thuế cần kiểm soát chặt việc mua hàng nếu giao cho nhân viên thực hiện; duy trì áp dụng nguyên tắc, mua hàng của đơn vị nào thì nhận hóa đơn từ đơn vị đó, thanh toán đúng cho đơn vị bán hàng”, ông Được khuyến cáo.
Ông Được cho biết thêm hành vi trốn thuế không chỉ dẫn đến việc bị truy thu số tiền thuế còn thiếu, tiền chậm nộp (nếu có) mà còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt khá nghiêm khắc.
Theo điều 17, Nghị định 125 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, người có hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 – 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.
Cụ thể, phạt tiền 1 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có từ 1 tình tiết giảm nhẹ trở lên; phạt tiền 1,5 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; phạt tiền 2 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có 1 tình tiết tăng nặng; phạt tiền 2,5 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế có 2 tình tiết tăng nặng; phạt tiền 3 lần số tiền thuế trốn đối với người nộp thuế có từ 3 tình tiết tăng nặng trở lên.
Sau khi giảm 1 triệu đồng/lượng vào đầu ngày, giá vàng miếng SJC đã quay đầu tăng trở lại 1,3 - 1,8 triệu đồng, trong đó mua vào có tốc độ tăng nhanh hơn so với bán. Các công ty kinh doanh vàng như SJC, Doji… tăng giá mua vàng miếng 1,8 triệu đồng/lượng so với đầu ngày, lên 161,3 triệu đồng; trong khi chiều mua vào tăng 1,3 triệu đồng, lên 163,8 triệu đồng. Tương tự, giá vàng nhẫn tăng 1 triệu đồng/lượng so với đầu ngày. Công ty Bảo Tín Minh Châu, Phú Quý, Doji… mua vào 160,5 triệu đồng, bán ra 163,5 triệu đồng.
Sự quay đầu đột ngột của vàng trong nước đến từ kim loại thế giới tăng nhanh 54 USD/ounce, lên 4.554 USD/ounce. Tuy nhiên, giá vàng vẫn trong đà suy giảm. Trong một tháng trở lại đây, giá vàng miếng SJC đã bị thổi bay 8,5 triệu đồng/lượng và mất gần 29 triệu đồng/lượng kể từ mức đỉnh lập được hồi cuối tháng 1. Như vậy, những người mua vàng hồi cuối tháng 1, nay lỗ lên 31 triệu đồng/lượng.
Chuyên gia vàng Dương Anh Vũ cho rằng, vàng thế giới vẫn trong đà giảm giá chưa dừng lại. Vàng đang chịu áp lực khi ông Kevin Warsh được Thượng viện Mỹ phê chuẩn sẵn sàng đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), quyết định này được cho là sẽ đi kèm với sự thận trọng trong chính sách tiền tệ. Theo đó, Mỹ không chỉ chưa vội giảm lãi suất mà thị trường còn có suy đoán tăng lãi suất để ứng phó lạm phát. Thông tin cần lưu ý là trong tháng 4, lạm phát ở Mỹ ở mức 3,8%, cao nhất trong 3 năm qua. Khi lãi suất đồng đô la chưa vội điều chỉnh, giá vàng chịu áp lực nhưng chưa giảm mạnh. Đến cuối tuần qua, hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung phát tín hiệu lạc quan hơn về 2 nước mới là động thái kích hoạt lực bán mạnh hơn. Nguyên nhân khá rõ, khi căng thẳng Mỹ và Trung Quốc hạ nhiệt, chuỗi cung ứng toàn cầu ít khả năng bị tổn thương hơn. Đó là cơ sở để hạ nhiệt lạm phát, hạ thấp rủi ro tăng trưởng, làm phai nhạt vai trò phòng vệ của vàng. Kim loại quý này giảm gần 200 USD/ounce, từ mức 4.712 về 4.512 USD mỗi ounce được xem là diễn biến khá sốc nhưng vẫn chưa khẳng định xu hướng giảm. Về mặt cơ bản, lãi suất đồng đô la gây áp lực nhưng rủi ro xung đột vẫn còn đó. Chiến sự Đông Âu leo thang trở lại trong khi bất đồng giữa Mỹ và Iran chỉ tạm thời hạ nhiệt.
"Xét trên yếu tố cơ bản và kỹ thuật, giá vàng có thể giảm về 4460 USD/ounce rồi tăng trở lại lên 4.750 USD/ounce. Mức hỗ trợ quan trọng của giá vàng ở vùng 4.395 USD/ounce. Chỉ khi phá vỡ vùng hỗ trợ này, giá vàng mới giảm sâu hơn, về 4.295 USD/ounce. Giá vàng trong nước hiện đang biến động cùng chiều với thế giới nên khả năng cao sẽ còn giảm theo", ông Dương Anh Vũ cho hay.
Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt trên 930 tỉ USD, xuất siêu trên 20 tỉ USD. Nhưng từ đầu năm 2026 đến nay, nhập siêu liên tục tăng, tính đến ngày 15.6 đã đạt 16,8 tỉ USD. Sự đảo chiều này khiến không ít người bất ngờ. Tuy nhiên, khi phân tích sâu các số liệu thì bức tranh xuất nhập khẩu không quá phải lo lắng.
Đầu tiên, nhập siêu đã chậm lại khi nhập khẩu giảm tốc, còn xuất khẩu bắt đầu tăng tốc. Cụ thể, trong 15 ngày đầu tháng 6, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 51 tỉ USD. Trong đó, nhập khẩu đạt 26,98 tỉ USD, tăng trên 1%, so với kỳ 1 của tháng 5; ngược lại xuất khẩu đạt khoảng 24,21 tỉ USD, tăng 15,2%. Theo Cục Hải quan, nếu những tháng đầu năm nay nhập siêu tăng mạnh thì gần đây xuất khẩu lại chiếm ưu thế. Các số liệu cho thấy cả hai chiều thương mại cùng mở rộng nhưng tốc độ không đồng đều. Nguyên nhân do diễn biến thị trường thế giới có nhiều biến động. Sự tăng trưởng của nhập khẩu không chỉ phản ánh sự mở rộng về quy mô mà còn cho thấy độ lan tỏa của tăng trưởng đã cải thiện, khi động lực không còn tập trung vào một vài nhóm hàng đơn lẻ mà đã mở rộng sang nhiều ngành.
Thứ hai, xuất khẩu nhiều nhóm ngành trong nửa đầu tháng 6 tăng mạnh trở lại. Cụ thể như nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với kim ngạch đạt 7,3 tỉ USD, tăng 21%; điện thoại và linh kiện đạt 2,6 tỉ USD, tăng 21%; máy móc thiết bị cũng đạt gần 2,9 tỉ USD, tăng 12,5%, dây điện và cáp điện tăng 19%, hàng điện gia dụng tăng gần 20%. Điều này cho thấy chu kỳ sản xuất không chỉ phục hồi ở các ngành lõi mà còn lan tỏa sang các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, thiết bị và hàng gia dụng. Đáng chú ý, xuất khẩu dệt may đạt khoảng 1,74 tỉ USD, tăng 25% và giày dép đạt 1,1 tỉ USD, tăng 5,2%. Đây là những tín hiệu tích cực, phản ánh chu kỳ sản xuất đang được kích hoạt đồng bộ hơn.
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), nhận xét: Con số 17 tỉ USD nhập siêu trong chưa đầy 6 tháng, mới nghe qua sẽ bất ngờ; nhưng nếu xem chi tiết số liệu sẽ thấy điều đó phản ánh thực tế thị trường quốc tế và xu hướng chuẩn bị nguyên vật liệu để tăng tốc xuất khẩu cho các tháng cuối năm. Đầu tiên, nhập siêu tăng mạnh một phần do căng thẳng chiến sự ở Trung Đông khiến giá dầu tăng cao, đẩy chi phí logistics tăng theo và hệ quả dồn lên giá hàng hóa. Số liệu cho thấy nhập khẩu xăng tăng, do Việt Nam chuyển sang dùng xăng sinh học khiến nhập khẩu ethanol và cả nguyên liệu sản xuất ethanol đều tăng. Trong đó, nhập khẩu xăng dầu tăng gần 59%, khí đốt hóa lỏng tăng gần 89%; ethanol tăng hơn 213%.
"Một phần nhập siêu thời gian qua mang tính thời vụ. Trong đó, nhập khẩu tăng mạnh chủ yếu nằm ở khối các doanh nghiệp FDI. Khối này tăng nhập khẩu máy móc thiết bị, linh kiện để gia công xuất khẩu. Khối doanh nghiệp Việt Nam tuy nhập khẩu tăng nhưng xuất khẩu cũng tăng và giữ được sự cân bằng khá tốt. Đó là chưa kể những lĩnh vực thế mạnh như nông sản vẫn duy trì đà xuất siêu khá tốt", GS Võ Xuân Vinh phân tích và nhấn mạnh, với những cơ sở đó, con số 17 tỉ USD trong 6 tháng qua cũng không phải là quá lớn, nhất là trong bối cảnh Việt Nam hướng đến tổng kim ngạch thương mại 1.000 tỉ USD.
Từ thực tế hoạt động sản xuất, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP May Sài Gòn 3, chia sẻ: Mọi thứ vẫn còn nhiều khó khăn khi chi phí đầu vào tăng cao từ nguyên liệu đến lương công nhân. Các chủ doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động như dệt may đang chịu áp lực giữ chân người lao động. Tuy nhiên theo ông Hồng, may mắn là giai đoạn hiện nay đầu ra vẫn khá lạc quan. Trong 3 thị trường lớn nhất của dệt may Việt Nam là Mỹ, EU và Nhật Bản thì tại thị trường Mỹ nhu cầu mua sắm quần áo mới đã khởi sắc trở lại sau một thời gian người tiêu dùng thắt lưng buộc bụng. Với xu hướng căng thẳng quân sự ở Trung Đông và Nga - Ukraine đang dịu đi, các doanh nghiệp đang hy vọng các thị trường quan trọng khác là EU và Nhật cũng sẽ sớm khởi sắc trở lại. Ngoài ra, ngành dệt may cũng đang mở rộng xuất khẩu sang các thị trường mới.
"Với xu hướng lạc quan như hiện nay, khả năng May Sài Gòn 3 và các doanh nghiệp trong ngành có thể đạt tốc độ tăng trưởng trên 10% trong năm nay. Nếu không có những biến động vừa qua, sức tăng trưởng có thể lên tới 20 - 30%", ông Phạm Xuân Hồng nhận định.
Tương tự với ngành chế biến gỗ, trong 5 tháng qua nhập khẩu đạt gần 1,5 tỉ USD, tăng 20,4% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, nhập khẩu từ thị trường Mỹ tăng mạnh nhất, tới 2,1 lần so với cùng kỳ năm trước và chiếm thị phần 22%. Một số doanh nghiệp ngành chế biến gỗ cho biết, giai đoạn đầu năm thường là mùa thấp điểm, nhưng trong 5 tháng qua xuất khẩu đạt 7,1 tỉ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là dấu hiệu tích cực cho 6 tháng cao điểm cuối năm. Đáng chú ý, xuất khẩu thuận lợi nhờ nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ Mỹ tăng mạnh. Việc này vừa giải quyết các yếu tố về nguồn gốc xuất xứ, đồng thời giúp cân bằng thương mại giữa hai nước. Nhờ tăng nhập nguyên liệu từ Mỹ nên các đơn hàng từ thị trường này cũng tăng. Năm 2025, xuất khẩu gỗ đạt giá trị trên 17 tỉ USD, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước; Mỹ là thị trường quan trọng nhất với thị phần chiếm đến 55%.
GS Võ Xuân Vinh nhấn mạnh: Khi tăng nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc để mở rộng chuỗi sản xuất kinh doanh sẽ mang lại doanh thu cho doanh nghiệp, nâng cao thu nhập cho người lao động và quay trở lại với nền kinh tế. Một yếu tố đáng chú ý khác là nhập khẩu từ thị trường Mỹ cũng tăng mạnh. Đây là giải pháp của các doanh nghiệp về một tương lai bền vững hơn cho hàng hóa Việt Nam ở thị trường quan trọng này và cũng thể hiện sự hợp tác tích cực, hiệu quả của chính phủ hai nước.
Đó là chỉ đạo nóng trong văn bản được Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành ký ngày 28.4, gửi các tập đoàn: Điện lực Việt Nam (EVN); Công nghiệp năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và 32 nhà máy nhiệt điện.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các chủ đầu tư, đơn vị vận hành nhà máy nhiệt điện rà soát toàn diện hiện trạng thiết bị, hiệu quả vận hành của các công trình xử lý chất thải; chủ động rà soát hệ thống xử lý khí thải nhằm phòng ngừa, giảm thiểu sự cố môi trường có thể dẫn tới nguy cơ xả khí thải vượt quy chuẩn kỹ thuật.
Các nhà máy nhiệt điện bảo đảm vận hành ổn định, hiệu quả hệ thống thu gom, xử lý khí thải và hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục; ưu tiên rà soát, sửa chữa, thay thế, bổ sung vật tư tiêu hao, định kỳ bảo trì, bảo dưỡng thiết bị để bảo đảm điều kiện vận hành ổn định, đặc biệt là trong các tháng cao điểm mùa khô.
Khi phát hiện hệ thống xử lý khí thải xuống cấp, hư hỏng, các nhà máy phải kịp thời khắc phục, sửa chữa và có kế hoạch định kỳ bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế vật tư, hóa chất, thiết bị theo hướng chủ động, ưu tiên thực hiện trước mùa khô hoặc bố trí trong các thời điểm phụ tải thấp; không làm gián đoạn vận hành các tổ máy phát điện.
Trường hợp bảo dưỡng, sửa chữa, cải tạo thiết bị có khả năng ảnh hưởng đến công tác huy động công suất phát điện, các nhà máy cần lập kế hoạch cụ thể, phối hợp với đơn vị điều độ hệ thống điện để bố trí thời gian thực hiện phù hợp với kế hoạch huy động điện trong mùa khô theo chỉ đạo, hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị chủ đầu tư, đơn vị vận hành nhà máy nhiệt điện xem xét, lựa chọn, kết hợp thực hiện một số biện pháp cụ thể đối với công tác vận hành tổ máy phát điện và hệ thống xử lý bụi, khí thải.
Các nhà máy nhiệt điện tăng cường kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhiên liệu đầu vào, đặc biệt là các chỉ tiêu kỹ thuật về hàm lượng lưu huỳnh, tro, độ ẩm trong than. Trên cơ sở đó, các nhà máy dự báo nồng độ phát thải đối với các thông số ô nhiễm cơ bản trong khí thải (SO2, NOx và bụi tổng) để điều chỉnh tỷ lệ phối trộn nhiên liệu phù hợp; không tiếp nhận than không bảo đảm chất lượng theo thiết kế công nghệ của tổ máy.
Các nhà máy nhiệt điện duy trì và tăng cường bề mặt trao đổi nhiệt (thông qua cơ chế nghiền than, chế độ cấp gió, xử lý xỉ lò), bảo đảm hiệu suất cháy ổn định, hạn chế dao động tải nhằm vận hành tổ máy ở chế độ tối ưu đồng thời hạn chế tối đa việc thay đổi đột biến về nồng độ của các thông số ô nhiễm trong khí thải.
Để tăng cường khả năng vận hành hiệu quả hệ thống xử lý khí thải, giảm thiểu nguy cơ xả khí thải vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị thiết lập ngưỡng cảnh báo nội bộ về các thông số ô nhiễm trong khí thải (như CO, NOx, SO2, bụi tổng) phù hợp để chủ động điều chỉnh tỷ lệ thành phần nhiên liệu, chế độ vận hành của tổ máy.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng lưu ý các đơn vị về lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia mới về khí thải công nghiệp (QCVN 19:2024/BTNMT) có hiệu lực từ ngày 1.7.2025. Các nhà máy vận hành trước ngày 1.7.2025 tiếp tục áp dụng quy chuẩn cũ (QCVN 22:2009/BTNMT) đến hết ngày 31.12.2031.
Ngay từ bây giờ, các chủ đầu tư nhà máy nhiệt điện khẩn trương nghiên cứu chuyển đổi công nghệ sản xuất và xử lý chất thải ngay để đáp ứng các quy định nghiêm ngặt tại quy chuẩn QCVN 19:2024/BTNMT từ ngày 1.1.2032.
