Thông tin được GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết tại hội nghị triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM, chiều 27/6.
Ông Thảo cho biết Bộ vừa phê duyệt danh sách 109 ngành, thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Năm nay, nhóm này tuyển khoảng 166.000 sinh viên hệ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ. Trong đó, Bộ ước tính 30.000-32.000 người được Chính phủ cấp học bổng.
Với hệ đại học, mức học bổng là 3,7 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng. Hai nhóm sinh viên thuộc diện này, là thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba cấp quốc gia hoặc quốc tế; thí sinh đạt 22,5/30 điểm thi tốt nghiệp gồm môn Toán và hai trong số bốn môn Lý, Hóa, Sinh, Tiếng Anh (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, điểm quy đổi), đồng thời thuộc top 30% điểm cao nhất ở cùng nhóm ngành trong toàn quốc.
Trong khi đó, người học hệ thạc sĩ, tiến sĩ, nhận khoảng 8,4 triệu đồng một tháng. Ngoài ra, khoảng 22.000 sinh viên đại học nhập học năm ngoái đủ điều kiện nhận học bổng. Việc xét căn cứ kết quả học tập và nghiên cứu.
Hiện, Việt Nam có hơn 770.000 người học thuộc khối ngành STEM, chiếm tỷ lệ 29% tổng số sinh viên. GS Thảo nhìn nhận nguồn tuyển sinh vẫn còn dư địa để phát triển.
Ông nhận định chính sách học bổng sẽ tạo động lực cho học sinh ở bậc THPT, dù có điều kiện kinh tế hay không, đều có thể theo đuổi các ngành STEM. Từ đó, sau 3-5 năm nữa, nguồn nhân lực nhóm ngành này trên cả nước sẽ dồi dào hơn, đạt mục tiêu 35% người học đến năm 2030.
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đánh giá đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực STEM là hướng đi hiệu quả để nhanh chóng thích ứng, làm chủ, phát triển công nghệ cao và công nghệ chiến lược. Ông cho rằng cần truyền thông để học sinh chuẩn bị đăng ký nguyện vọng hiểu rõ những chương trình và chính sách hỗ trợ sinh viên giỏi.
Bàn về đào tạo nhân lực STEM, PGS. TS Trần Mạnh Cường, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất ngoài học bổng, đầu tư cho đào tạo lĩnh vực STEM cần bao gồm đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất, thiết bị, phòng thí nghiệm,… Hiện, nguồn kinh phí để sửa chữa trang thiết bị hỏng hóc tại trường còn nhiều hạn chế.
Còn theo GS. TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, phát triển các kỹ năng ngoài chuyên môn cũng rất cần thiết trong đào tạo nhân lực STEM. Từ phản hồi của doanh nghiệp về việc sinh viên còn yếu kỹ năng mềm, trường đã kết hợp với chuyên gia xây dựng các chương trình giao tiếp, quản lý bản thân, tư duy lãnh đạo,…
Trường cũng mở chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, yêu cầu 100% sinh viên chương trình tài năng tham gia hoạt động nghiên cứu; thành lập quỹ hỗ trợ lãi suất cho vay học phí từ doanh nghiệp,…
Trong đó, các trường Đại học Y Hà Nội, Y Dược TP HCM, Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Y Dược Cần Thơ chỉ xét điểm thi tốt nghiệp THPT theo khối B00 (Toán, Hóa, Sinh). Còn lại, các trường sử dụng 3-12 tổ hợp, cá biệt có trường dùng điểm môn Ngoại ngữ với 7 thứ tiếng.
Ngoài B00 cùng một số tổ hợp phổ biến như A00 (Toán, Lý, Hóa), D08 (Toán, Sinh, Anh), 10 trường sử dụng các tổ hợp chứa Văn, Sử hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học hay Công nghệ.
Dù vậy, hai môn Toán - Hóa, Toán - Sinh hoặc Toán - Lý là bắt buộc, có trường đặt thêm điều kiện về môn Sinh học ở bậc THPT để đảm bảo thí sinh phù hợp học ngành Y khoa.
Năm ngoái, khi một số trường sử dụng các tổ hợp "lạ" để xét tuyển ngành Y khoa, ví dụ D01 (Toán, Văn, Anh), nhiều chuyên gia và bác sĩ đã cảnh báo về chất lượng đào tạo, cho rằng các tổ hợp cần có Toán, Hóa, Sinh bởi đây là kiến thức nền tảng sinh viên theo ngành này phải có.
Danh sách tổ hợp xét tuyển ngành Y khoa năm 2026 của các trường Y phía Bắc, tính đến ngày 29/4:
Theo Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường có thể tự chọn môn trong tổ hợp xét tuyển, miễn là mỗi tổ hợp có tối đa ba bài thi, trong đó có Toán hoặc Văn.
Năm ngoái, Bộ đã phải yêu cầu các trường dùng tổ hợp xét tuyển không có môn nền tảng, liên quan đến ngành học phải giải trình căn cứ khoa học, thực tiễn. Một số trường sau đó đã điều chỉnh.
Đề xuất trên được nêu tại dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến để hoàn thiện.
Tại dự thảo, cơ quan này đã đề xuất các quy định về xử phạt các hành vi vi phạm trong quản lý và tổ chức dạy thêm, học thêm. Theo đó, hành vi tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm trục lợi, ép buộc học sinh học thêm hoặc lôi kéo học sinh học thêm trái quy định có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng.
Mức phạt này cũng được áp dụng đối với trường hợp tổ chức dạy thêm có thu tiền khi chưa đáp ứng yêu cầu về đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật hoặc tiếp tục tổ chức dạy thêm sau khi đã bị cơ quan có thẩm quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm.
Giáo viên dạy thêm chính học sinh của mình có thể bị phạt tới 20 triệu đồng
Dự thảo cũng đề xuất phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với giáo viên đang giảng dạy tại nhà trường nếu dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với chính học sinh mà mình đang được phân công giảng dạy theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.
Cùng mức phạt này còn áp dụng đối với các hành vi như giáo viên thuộc trường công lập tham gia quản lý, điều hành hoạt động dạy thêm ngoài nhà trường; dạy thêm đối với học sinh tiểu học ngoài các trường hợp được phép; xếp giờ dạy thêm trong nhà trường xen kẽ với thời khóa biểu chính khóa hoặc dạy thêm trước nội dung so với chương trình chính khóa.
Nhà trường hoặc cơ sở giáo dục không thiết lập, không công khai số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận, xử lý phản ánh về hoạt động dạy thêm, học thêm cũng có thể bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Đối với giáo viên đang dạy học tại nhà trường tham gia dạy thêm ngoài nhà trường, dự thảo yêu cầu phải báo cáo với hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức dạy thêm, thời gian tham gia và mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm.
Trường hợp không báo cáo, báo cáo không đầy đủ, không cập nhật kịp thời hoặc báo cáo không trung thực có thể bị phạt từ 2 triệu đồng đến 5 triệu đồng.
Trong khi đó, những vi phạm ở mức độ nhẹ hơn, như báo cáo chưa đầy đủ nhưng chưa làm phát sinh xung đột lợi ích, cơ sở dạy thêm công khai thông tin chưa đúng thời hạn hoặc lưu giữ hồ sơ chưa đầy đủ nhưng chưa làm sai lệch dữ liệu, sẽ bị phạt cảnh cáo.
Ngoài phạt tiền, dự thảo còn đề xuất nhiều hình thức xử phạt bổ sung. Cụ thể, lớp học hoặc địa điểm dạy thêm vi phạm có thể bị đình chỉ hoạt động từ 1 đến 3 tháng; trường hợp vi phạm nghiêm trọng hơn có thể bị đình chỉ từ 3 đến 6 tháng hoặc 6 đến 12 tháng đối với cơ sở dạy thêm.
Bên cạnh đó, các tổ chức, cá nhân vi phạm còn phải thực hiện nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như chấm dứt hoạt động dạy thêm trái quy định; công khai, cập nhật đầy đủ thông tin; bố trí lại lớp học, thời khóa biểu đúng quy định; giảm số lượng học sinh trong lớp học thêm; dạy bù phần kiến thức đã cắt giảm để đưa vào dạy thêm; hoàn trả các khoản tiền thu trái quy định cho học sinh và phụ huynh hoặc nộp vào ngân sách nhà nước nếu không thể hoàn trả.
Dự thảo cũng yêu cầu các tổ chức, cá nhân vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh, phụ huynh, người dạy thêm và các bên liên quan.
Dạy thêm, học thêm là vấn đề được phụ huynh rất quan tâm. Ngày 20/12/2024, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT quy định về dạy thêm, học thêm. Đến ngày 15/5/2026, cơ quan này tiếp tục ban hành Thông tư số 19 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 29/2024/TT-BGDĐT.
Những ngày giữa tháng 6, không khí tại Trung tâm Công tác xã hội và Bảo trợ trẻ em Hoa Phượng (Hải Phòng) rộn ràng hơn thường lệ. Trần Văn Bảo, học sinh trường THCS Lê Lợi, vừa nhận tin trở thành đồng thủ khoa lớp chuyên Sử của trường THPT chuyên Trần Phú với 46,5 điểm (Toán 9,5; Ngữ văn 8,5; Tiếng Anh 9; chuyên Sử 6,25).
"Lúc biết tin em đạt điểm cao, mọi người đều vỡ òa", Bảo nhớ lại. Ngoài nhắn tin cho thầy cô, nam sinh chạy ngay đi khoe với các mẹ, dì nuôi.
Nhìn thấy những giọt nước mắt của họ, Bảo hiểu rằng đó không chỉ là niềm tự hào, mà còn là sự nhẹ nhõm sau bao năm tháng nuôi nấng một đứa trẻ có số phận đặc biệt như em.
Bảo không biết mình sinh ra ở đâu, cũng không biết cha mẹ là ai. Ký ức tuổi thơ là những ngày lang thang trên phố. Cuộc đời Bảo lật sang trang mới khi được Trung tâm Hoa Phượng đón về vào năm 2016.
Ngày đó, các cán bộ tại trung tâm phải đưa em đi chụp X-quang xương để xác định độ tuổi, rồi làm giấy khai sinh. Cái tên Trần Văn Bảo cũng ra đời từ đó. Thể trạng vốn yếu ớt, không ít lần sốt cao trên 40 độ, các mẹ, dì tại trung tâm đã thức trắng đêm để lau người, thay khăn chườm cho em. Những lần ốm nặng phải nằm viện, họ thay phiên, túc trực ngày đêm ở bệnh viện.
"Sự chăm sóc ấy đối với em không chỉ đơn thuần là trách nhiệm của những người làm công tác xã hội, mà đó tựa như tình mẫu tử ruột thịt", Bảo nhớ lại.
Do hoàn cảnh đặc biệt, Bảo đi học muộn hơn bạn bè đồng trang lứa. Năm lớp 8, em từng rơi vào khủng hoảng và có ý định bỏ.
"Ở tuổi 17, các bạn chuẩn bị bước vào giảng đường đại học hoặc định hướng tương lai, thì em lại ngồi ở lớp 8, lọt thỏm giữa những đứa trẻ kém mình 4, 5 tuổi", nam sinh kể. "Vì thế, em từng nghĩ học nốt cấp 2 sẽ nghỉ học để đi làm kiếm tiền".
Khi tâm sự với các cô, bác ở trung tâm Hoa Phượng, Bảo được động viên học tiếp cấp ba. Các thầy cô ở lớp dạy thêm cũng hỗ trợ để em không phải đóng học phí. Những điều này giúp Bảo có động lực để cố gắng học tập.
"Họ chấp nhận sự khác biệt của em, nâng đỡ em đứng dậy bằng lòng vị tha và tình người", Bảo chia sẻ.
Ngoài ra, Bảo tìm thấy điểm tựa tinh thần vững chắc từ môn Lịch sử - môn học mà em đam mê. Nam sinh thấy đất nước từng chịu nhiều đau thương, mất mát, chiến tranh tàn phá nhưng cha ông chưa bao giờ chịu khuất phục. Vì thế, những mặc cảm, khó khăn của em rất nhỏ bé. Những bài học cũng dạy em cách đối diện lịch sử của chính mình để vượt qua và vươn lên.
Cô Nguyễn Thị Mai Hương, Hiệu trưởng trường THCS Lê Lợi, đánh giá Bảo chín chắn, chăm ngoan, có trách nhiệm. Nam sinh được thầy cô yêu quý, bạn bè nể trọng. Từ lớp 6, Bảo đã được bầu làm lớp trưởng.
"Bảo rất chăm chỉ, có nghị lực vượt qua nghịch cảnh", cô Hương nói, cho biết trước khi là thủ khoa môn Sử, Bảo từng giành giải nhất học sinh giỏi cấp trường, cấp phường và giải ba cấp thành phố.
Trong 3 năm sắp tới tại trường chuyên Trần Phú, Bảo đặt mục tiêu nỗ lực để có cơ hội thi học sinh giỏi quốc gia môn Lịch sử. Nam sinh cũng tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ của trường để rèn kỹ năng mềm, năng động hơn.
Xa hơn, Bảo mong đỗ đại học hoặc "săn" được học bổng du học. Dù thế nào, nam sinh nói sẽ tiếp tục lan tỏa niềm yêu thích với môn Sử và trở thành người có ích cho xã hội.
"Hoàn cảnh có thể đặc biệt, nhưng nếu không từ bỏ, chúng ta vẫn có thể tỏa sáng theo cách riêng", Bảo nhắn nhủ các em nhỏ ở mái nhà Hoa Phượng.
