Người trẻ mua nhà: Ly trà sữa 70 K bị biến thành vật tế thần

Khi con đầu lòng chào đời, vợ chồng tôi từng thống nhất với nhau: chỉ sinh một con. Khi ấy, chúng tôi nghĩ đơn giản, nuôi một đứa trẻ cho tốt đã là cả một hành trình vất vả. Tài chính, thời gian, công sức... tất cả đều dồn vào một đứa, vừa đỡ áp lực, vừa có điều kiện chăm lo chu đáo hơn.

Suốt những năm đầu, chúng tôi thấy quyết định đó hoàn toàn hợp lý. Cuộc sống gọn gàng, chi tiêu dễ kiểm soát, hai vợ chồng vẫn còn chút thời gian cho bản thân. Nhìn những người quay cuồng với hai, ba đứa con nhỏ, thú thật có lúc tôi còn thấy mình "khôn ngoan".

Nhưng rồi, khi con lớn dần, suy nghĩ của chúng tôi bắt đầu thay đổi. Con trai tôi ngày càng ít bạn chơi cùng. Tôi nhận ra, dù cha mẹ có cố gắng đến đâu cũng khó thay thế được một người anh, người em trong hành trình trưởng thành của con.

Sau nhiều lần cân nhắc, chúng tôi quyết định sinh thêm bé thứ hai, khi con đầu đã 6 tuổi. Quyết định ấy không hề dễ dàng. Chúng tôi hiểu rõ mình sẽ phải quay lại những năm tháng bỉm sữa, thức đêm, áp lực tài chính tăng lên, thời gian cá nhân gần như không còn.

Và đúng là "cực" thật. Những ngày đầu, cả nhà đảo lộn hoàn toàn. Công việc, sinh hoạt, mọi thứ đều xoay quanh hai đứa trẻ. Có lúc mệt mỏi đến mức tôi tự hỏi mình có đang "làm khó" chính mình không. Nhưng càng về sau, tôi càng thấy quyết định đó là đúng đắn.

>> 10 năm bất lực khuyên con dâu sinh đứa thứ hai

Hai anh em con bắt đầu có nhau trong cuộc sống thường ngày: cùng chơi, cùng cãi vã, rồi lại tự làm hòa. Những lúc không có bố mẹ bên cạnh, chúng vẫn có một người để dựa vào. Cái cảm giác "không cô độc" ấy, tôi tin là điều rất quan trọng mà một đứa trẻ cần có.

Nhiều người nói nuôi hai con là cực gấp đôi. Tôi nghĩ đúng, nhưng chỉ ở giai đoạn đầu. Còn về lâu dài, cái "được" lại nhiều hơn. Khi trưởng thành, các con sẽ có người đồng hành, san sẻ trách nhiệm với gia đình, với cha mẹ. Một đứa thì "nhẹ" trước mắt, nhưng về sau, mọi áp lực gần như dồn hết lên vai nó.

Mỗi gia đình có thể lựa chọn khác nhau, không ai đúng tuyệt đối. Nhưng nếu quá nhiều người chọn sinh một con hoặc không sinh con, xã hội sẽ đối mặt với tình trạng già hóa nhanh chóng. Khi đó, lớp trẻ sẽ phải gánh trên vai không chỉ cha mẹ mình, mà còn là áp lực của cả xã hội. Và chính những đứa trẻ ấy lại trở thành những người chịu nhiều thiệt thòi nhất.

Tất nhiên, sinh một hay hai con là quyết định cá nhân, phụ thuộc vào điều kiện và hoàn cảnh mỗi gia đình. Nhưng với riêng tôi, sau tất cả những đắn đo và trải nghiệm, tôi thấy may mắn vì đã không dừng lại ở một đứa. Có thể chúng tôi vất vả hơn vài năm đầu, nhưng đổi lại, các con có nhau trong suốt hành trình dài phía trước. Và với tôi, đó là một "khoản đầu tư" xứng đáng, không chỉ cho gia đình mình mà còn cho cả tương lai lâu dài hơn.

Tin Gốc: Vnexpress

Gia đình tôi không khá giả, nhưng bố mẹ ở quê vẫn chấp nhận bán đất để đầu tư gần 600 triệu đồng cho tôi lên thành phố học 4 năm đại học. Đó không chỉ là tiền, mà là kỳ vọng rằng tôi sẽ "đổi đời" bằng con đường học vấn. Tôi cũng đã nỗ lực đúng như cách người ta vẫn khuyên: học hành nghiêm túc, tốt nghiệp đúng hạn. Nhưng ra trường, mọi thứ không diễn ra như tôi tưởng.

Tôi mất nửa năm chật vật mới tìm được công việc đúng chuyên ngành ở thành phố. Mức lương khởi điểm khi ấy chỉ là 6 triệu đồng - một con số khiến tôi bối rối, nhưng vẫn tự an ủi rằng "mới đi làm thì phải chấp nhận, rồi dần dần sẽ khá lên". Tôi chấp nhận mức lương đó, chấp nhận tăng ca, chấp nhận học thêm kỹ năng mới, làm nhiều hơn mô tả công việc, bản thân nghĩ chỉ cần cố gắng đủ lâu, thu nhập sẽ tăng tương xứng.

Nhưng rồi, 5 năm trôi qua, lương của tôi hiện tại vẫn lẹt đẹt ở mức 15 triệu đồng một tháng. Ở thành phố, con số này đủ để sống tằn tiện, nhưng rất khó để tôi tích lũy hay nghĩ đến những kế hoạch dài hạn như mua nhà, lập gia đình, sinh con...

Cũng trong khoảng thời gian đó, một người bạn học cùng cấp ba ở quê với tôi, không học đại học, mà chọn đi xuất khẩu lao động. Sau vài năm, thu nhập của bạn cao hơn tôi khá nhiều. Khi trở về, bạn sẽ có một khoản vốn đủ để bắt đầu cuộc sống theo cách chủ động hơn.

Không chỉ một người. Tôi thấy nhiều anh chị đi trước, học giỏi, làm việc chăm chỉ, nhưng vẫn chịu áp lực vì thu nhập không theo kịp chi phí sống và kỳ vọng xã hội. Có người đã rời bỏ công việc văn phòng để đi xuất khẩu lao động, không phải vì họ kém, mà vì đó là con đường nhanh hơn để kiếm tiền.

>> 'Hối hận du học vì về nước lương 13 triệu đồng'

Những so sánh đó khiến tôi không khỏi tự hỏi: liệu 4 năm đại học của mình có trôi qua lãng phí? Càng ngày, tôi càng thấy khoản đầu tư của cha mẹ trở thành món nợ mà không biết đến khi nào mình mới trả được? Tôi không phủ nhận giá trị của giáo dục. Đại học giúp tôi có kiến thức nền, có tư duy, có môi trường để trưởng thành. Nhưng rõ ràng, tấm bằng hiện không còn là "tấm vé đảm bảo" cho một mức thu nhập tốt như nhiều người từng nghĩ.

Nếu xem đại học là con đường duy nhất để thành công về tài chính, thì thực tế hiện nay có thể khiến nhiều người thất vọng. Bởi thị trường lao động không vận hành theo logic "học cao thì sẽ có lương cao", ít nhất là trong những năm đầu. Nhưng nếu xem đại học là một nền tảng dài hạn - nơi tích lũy kiến thức, kỹ năng, và cơ hội phát triển - thì giá trị của nó có thể không nằm ở mức lương 5 năm đầu tiên. Vấn đề là, không phải ai cũng đủ kiên nhẫn để chờ "dài hạn", nhất là khi áp lực tài chính hiện hữu mỗi ngày.

Tôi viết những dòng này không phải để phủ nhận con đường đại học, càng không phải để so sánh hơn thua giữa các lựa chọn. Nhưng tôi nghĩ, đại học không còn là con đường ngắn nhất, đảm bảo một kết quả như nhiều người vẫn kỳ vọng. Cảm giác lúc này trong tôi là thấy mình đã đi đúng đường, nhưng đích đến lại mờ mịt. Tiếp tục bám trụ lấy lựa chọn đó, liệu tôi có quá cố chấp? Hay tôi nên mạnh dạn từ bỏ để kiếm tìm một lối đi nhanh hơn?

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi năm nay 49 tuổi. Hồi đầu năm, tôi được nhận vào làm Trưởng phòng truyền thông cho một công ty khởi nghiệp công nghệ. Vấn đề là chỉ hơn một năm trước, tôi từng rơi vào cảm giác tuyệt vọng khi bị sa thải khỏi công ty nơi mình đã cống hiến suốt nhiều năm, trong thời điểm đầu đã hai thứ tóc. Ngày nhận quyết định nghỉ việc, tôi sốc vì lần đầu tiên cảm nhận rõ ràng sự tàn nhẫn của thị trường lao động với người trung niên.

Sau hơn 20 năm làm việc, trải qua đủ những chiến dịch lớn nhỏ, những giai đoạn công ty tăng trưởng mạnh rồi suy thoái, tôi từng tin kinh nghiệm là tài sản lớn nhất của mình. Nhưng rồi, tôi nhận ra ở thời đại này, kinh nghiệm nếu không đi cùng khả năng thích nghi rất dễ trở thành thứ lỗi thời. Người thay thế tôi trẻ hơn, lương thấp hơn và nhanh hơn trong việc cập nhật xu hướng mới. Công ty không sai. Họ cần hiệu quả và tốc độ. Nhưng điều khiến tôi chạnh lòng là cảm giác mình bị đẩy ra bên lề chỉ sau một thời gian ngắn trở nên "không còn hợp thời".

Ở tuổi này, nhiều người bắt đầu sống trong nỗi sợ thất nghiệp âm thầm. Chúng tôi không còn trẻ để dễ dàng bắt đầu lại, nhưng cũng chưa già để được phép nghỉ ngơi. Với đàn ông trung niên, mất việc đôi khi không chỉ là mất thu nhập, mà còn là mất giá trị bản thân. Tôi từng gửi hàng chục bộ hồ sơ xin việc trong vô vọng. Thị trường lao động hiện nay nói nhiều về bình đẳng, nhưng tuổi tác vẫn là một rào cản rất lớn.

Thế hệ 7X như tôi từng lớn lên trong một giai đoạn ổn định hơn rất nhiều. Một kỹ năng có thể dùng hàng chục năm. Một công việc có thể làm đến lúc nghỉ hưu. Nhưng thế giới hiện nay thay đổi chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Từ báo in sang báo điện tử, từ truyền hình sang YouTube, từ Facebook sang TikTok, từ thiết kế thủ công sang AI tạo nội dung. Những gì từng là lợi thế hôm nay có thể trở nên lạc hậu rất nhanh.

Nhiều người trung niên thất nghiệp không phải vì họ lười biếng hay kém cỏi, mà vì họ mắc kẹt trong "quán tính kinh nghiệm". Chúng tôi quen làm việc theo cách cũ, quen với tư duy cũ và tin rằng bề dày kinh nghiệm sẽ đủ để giữ mình an toàn. Nhưng công nghệ không quan tâm bạn đã làm nghề bao lâu?

>> Cử nhân Quản trị kinh doanh phải đứng bán mì tôm, nước ngọt

Sau cú sốc mất việc, tôi từng nghĩ AI là thứ đáng sợ nhất. Tôi nhìn thấy hàng loạt công việc sáng tạo bị thay thế nhanh chóng. Những thứ trước đây cần cả nhóm nhân sự làm nhiều ngày thì giờ chỉ cần vài cú nhấp chuột. Tôi từng oán trách công nghệ, cho rằng AI đang cướp đi việc làm của con người. Nhưng rồi tôi nhận ra thứ khiến mình tụt lại chính là sự sợ hãi thay đổi của bản thân.

Tôi bắt đầu học lại từ đầu như một sinh viên mới ra trường. Một người gần 50 tuổi ngồi xem video hướng dẫn dùng AI, hỏi han những đồng nghiệp trẻ hơn mình hàng chục tuổi, loay hoay tập viết câu lệnh, dựng video, tạo hình ảnh, tối ưu nội dung. Có những hôm tôi thấy mình thật lạc lõng. Nhưng càng học, tôi càng nhận ra AI không phải "kẻ thay thế", mà là công cụ khuếch đại năng lực của con người. Khi biết dùng AI như một trợ lý, tôi làm việc nhanh hơn rất nhiều. Ý tưởng được triển khai nhanh hơn, video được dựng hiệu quả hơn, nội dung được tối ưu tốt hơn.

Đầu năm nay, tôi được một người quen giới thiệu vào công ty công nghệ hiện tại. Họ không cần một người trẻ nhất, mà cần một người vừa có kinh nghiệm chiến lược, vừa biết ứng dụng AI để tạo hiệu quả công việc. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi nhận ra giá trị của lao động trung niên nằm ở khả năng kết hợp trải nghiệm với công nghệ mới.

Công nghệ sẽ còn tiếp tục phát triển nhanh hơn nữa. Những công việc hôm nay ổn định có thể vài năm nữa sẽ biến mất. Không ai có thể đứng yên. Nhưng tuổi tác không phải dấu chấm hết nếu con người còn sẵn sàng học hỏi. Ở tuổi này, tôi không còn nhanh như người trẻ, nhưng tôi học được cách linh hoạt hơn, cởi mở hơn và chấp nhận rằng muốn tồn tại, mình phải thay đổi liên tục. Thị trường lao động hiện đại rất khắc nghiệt, nhưng nó cũng công bằng theo một cách nào đó. Nó không loại bỏ người lớn tuổi, mà loại bỏ những ai ngừng cập nhật chính mình.

Tin Gốc: Vnexpress