Sô Y Tiết, 38 tuổi, quê ở xã Vân Canh, tỉnh Gia Lai (Bình Định cũ) trải qua một tuổi thơ buồn. Năm anh 6 tuổi, mẹ qua đời vì lao phổi. Y Tiết cùng em gái theo cha rời quê làm hành khất, sống đời vô gia cư. Người cha chìm trong men rượu, những ngày xin ăn không được, hai anh em thường xuyên phải chịu đòn.
Vài năm sau, cha cũng qua đời vì bệnh tật. Tiết được dì dượng đón về chăm sóc, sau đó đưa vào trại trẻ mồ côi để đi học. Nhưng cuộc sống thiếu thốn khiến anh mắc căn bệnh lao phổi giống mẹ, việc học cũng dở dang.
Trưởng thành với thể trạng yếu ớt, năm 25 tuổi Y Tiết chỉ nặng 38 kg. Anh đi làm công nhân được bốn năm thì sức khỏe suy kiệt, đành về quê nương nhờ nhà dì dượng, đi chăn bò thuê tự nuôi thân.
“Thời đó, có những lúc bế tắc, tôi ngồi khóc một mình, chỉ ước sống được tới năm 30 tuổi”, Sô Y Tiết kể.
Giữa những ngày lang thang cùng đàn bò trong rừng, âm nhạc trở thành liều thuốc tinh thần cho chàng trai trẻ. Anh học tiếng Anh trên YouTube, dùng Google Dịch và nghêu ngao hát để tự tìm niềm vui. Đầu năm 2020, Tiết quay video đếm số bằng tiếng Anh theo điệu nhạc “One, two, three”.
Sau một đêm, video của chàng trai chăn bò mồ côi lan truyền khắp các nền tảng mạng xã hội và được các ca sĩ nổi tiếng thế giới như Snoop Dogg, Chris Brown, Justin Bieber chia sẻ và hát theo. Kênh TikTok của anh đạt hàng triệu lượt theo dõi.
Những ngày đó, điện thoại của Y Tiết liên tục đổ chuông. Báo chí, các YouTuber và người hâm mộ tìm đến. “Tôi không hiểu vì sao chỉ hát vài câu tiếng Anh mà thế giới lại biết đến mình”, anh nói. Sự nổi tiếng khiến cuộc sống xáo trộn, nhưng cũng mang đến nguồn thu từ sáng tạo nội dung và quảng cáo.
“Tôi có tiền để mua thuốc chữa bệnh, mua TV, xây nhà vệ sinh cho dì dượng”, Y Tiết nói.
Khi trở thành “hiện tượng mạng”, anh được nhiều người làm quen nhưng chỉ có cảm tình với Nguyễn Ngọc Lan, cô gái quê Cao Bằng, biết nhau qua “Hội những người mồ côi cha mẹ”.
Lan mất cha từ nhỏ, mẹ ra nước ngoài lập gia đình nên cô cũng sớm phải tự bươn chải. Hai con người lớn lên trong thiếu thốn tình thương tìm thấy ở nhau sự đồng cảm.
Khi đại dịch Covid-19 bùng phát, mọi người hối hả rời TP HCM về quê, Lan không biết đi đâu. Y Tiết ngỏ lời đón cô về quê mình, nhưng trong lòng vẫn canh cánh vì cảnh không nhà cửa, không tài sản. “Nghèo khó, mất mát từ bé em quen rồi. Em chỉ sợ anh chê em, sợ yêu em rồi anh không phát triển được tài năng nữa thôi”, Lan nói.
Nghe vậy, Tiết ngỏ lời: “Vậy về Bình Định ở với anh. Mình đăng ký kết hôn luôn, hai đứa đều có tuổi rồi”.
Cuộc sống mới của chàng trai người Chăm và cô gái người Tày bắt đầu từ căn phòng trọ. Hàng ngày, vợ chồng chở nhau lên rừng quay video. Những quả đồi từng là nơi Tiết chăn bò nay trở thành “trường quay”. Lan phụ chỉnh góc máy, làm hậu kỳ, quản lý tin nhắn và bán đặc sản, áo in hình chồng.
Tiết nhận các đơn hát trực tuyến cho khách hàng ở châu Âu, Mỹ, Australia. Họ thường thuê anh hát đếm số để chúc mừng sinh nhật người và thú cưng, mua xe mới, thậm chí kỷ niệm ngày ly hôn. Mỗi video mang về 1-2 triệu đồng. “Có lẽ vì văn hóa phương Tây cởi mở nên công việc này vẫn có đều đặn 6 năm nay”, Tiết nói.
Từng đồng kiếm được đều được hai vợ chồng dành dụm. Năm 2022, họ mua mảnh đất đầu tiên rồi xây căn nhà cấp bốn trị giá hơn một tỷ đồng. Phía sau nhà là khu vườn rộng, họ dựng thêm một căn nhà sàn để nấu bếp củi. Những năm sau đó, cặp vợ chồng có tiền mua thêm đất rừng để trồng cây lâm nghiệp, nuôi bò, khai hoang làm ruộng.
Tháng 10/2024, Sô Y Tiết và Nguyễn Ngọc Lan mới tổ chức lễ cưới. Bế cậu con trai hai tuổi trên tay, Tiết rơi nước mắt. “Giấc mơ về một mái ấm gia đình nay đã hiện hữu thật rồi”, anh nói.
Còn với Ngọc Lan, khoảnh khắc mặc váy cưới, tay trong tay bên chồng con và nhận lời chúc phúc của bà con xóm giềng là “dấu ấn đẹp nhất trong 30 năm cuộc đời”.
6 năm sau ngày nổi tiếng, sức hút của “chàng trai chăn bò hát đếm số” không còn như trước nhưng vợ chồng họ vẫn duy trì sáng tạo nội dung để có thêm thu nhập. Bên cạnh đó, anh vẫn gắn bó với đàn bò và học cách trồng lúa. Là người dân quê nhưng hơn 30 năm cuộc đời trước đó của chàng trai mồ côi không có một mảnh đất cắm dùi. Nay với anh, việc làm đất, gieo mạ có nhiều bỡ ngỡ.
“Mối quan tâm lớn nhất của tôi bây giờ không phải là hào quang trên mạng, mà là học cách trồng lúa, tích trữ lương thực để tổ ấm nhỏ an toàn trước biến cố”, anh chia sẻ.
Ông Nguyễn Xuân Việt, Chủ tịch UBND xã Vân Canh, cho biết gia đình Sô Y Tiết có lối sống lành mạnh, giản dị và được bà con xóm giềng yêu mến. “Ai thuê chăn bò Tiết vẫn đi. Hai vợ chồng còn quay video để có thêm thu nhập nuôi con”, ông Việt nói.
Với Ngọc Lan, Sô Y Tiết là chỗ dựa của cuộc đời. Cô nói tình yêu và chở che của anh đem đến cảm giác bình yên mà từ nhỏ chưa từng có vì thiếu vắng cha. Còn với Tiết, vợ là nguồn dịu dàng cho anh được dựa dẫm. Những ngày căn bệnh cũ tái phát, Lan luôn túc trực chăm sóc, giành làm hết các công việc nặng nhọc.
“Ngày mới dọn về sống chung, hai vợ chồng rất hay tủi thân ôm nhau khóc trong góc trọ. Nhưng rồi hai đứa tự lau nước mắt cho nhau, dặn lòng chọn cách sống hồn nhiên như những đứa trẻ để bù đắp quãng đời có nhiều nỗi buồn”, Ngọc Lan nói
Chiều muộn ngày cuối tháng 6, Sô Y Tiết ngắm nhìn mảnh ruộng mạ non với nụ cười. Người đàn ông từng nghĩ mình không sống nổi đến tuổi 30 giờ đã có nhà, có vợ, có con và cả những mùa lúa để chờ.
“Nếu một ngày mạng xã hội không còn, tôi vẫn đi thả bò, làm vườn bên vợ con”, chàng trai từng một thời nổi tiếng thế giới nói.
10h sáng, bà Hương Hạnh, 57 tuổi, ngồi đón khách trước con ngõ rộng chừng một mét ở phố Hàng Cháo, phường Ô Chợ Dừa. Bên trong, con gái bà bưng bê phục vụ. Bốn chiếc bàn nhựa xếp nối nhau, sát tường, chừa lại lối vừa một người đi. Khu vực chế biến được đẩy vào gian bếp của gia đình.
Hơn 10 năm qua, quán bún riêu của bà Hạnh nằm trên vỉa hè đối diện, bám theo mái vòm sân vận động Hàng Đẫy. Quán từng kê 10 bàn, bán 80-100 bát mỗi ngày. Một tháng nay, khi lực lượng chức năng liên tục xử lý vi phạm, bà dời quán vào ngõ để tránh mức phạt 2,5 triệu đồng và nguy cơ bị thu giữ đồ nghề. "Chuyển sang đây nửa tháng khách chưa quen nên tôi phải ngồi đón", bà Hạnh nói.
Dời quán vào ngõ hẹp khiến không gian phục vụ chật chội, doanh thu của bà Hạnh còn một phần ba. Những ngày mưa, quán phải nghỉ vì không có mái che. Phần lớn những hàng ăn từng hoạt động trên vỉa hè khu vực này, nay đã đóng cửa. Quán bà Hạnh là số ít cố bám trụ. "Không có lương hưu, tôi cố bán thêm vài năm để giảm gánh nặng cho các con", bà nói.
Cạnh quán bà Hạnh, hàng trà đá hoạt động suốt 10 năm qua trên vỉa hè sân Hàng Đẫy của bà Vân đã "dạt" vào hiên một nhà mặt đường. Bà cho biết khi có khách uống tại chỗ, bà đứng dậy nhường chiếc ghế duy nhất. "Giờ tôi bán cho đỡ buồn", bà nói.
Hà Nội đang triển khai Kế hoạch 332 giành lại vỉa hè cho người đi bộ. Lực lượng chức năng tăng cường phạt nguội qua camera. Theo thống kê của các cơ quan chức năng, Thủ đô có khoảng 1.100 tuyến phố có vỉa hè. Khảo sát năm 2025 của Sở Xây dựng Hà Nội trên 120 tuyến phố cho thấy hơn 90% bị lấn chiếm làm nơi kinh doanh và đỗ xe.
Khác với các đợt ra quân mang tính thời điểm trước đây, Kế hoạch 322 chia làm ba giai đoạn: tuyên truyền, tổng kiểm tra xử lý và duy trì, chống tái lấn chiếm. Thành phố kỳ vọng việc kết hợp sửa đổi chính sách pháp luật và ứng dụng công nghệ giám sát sẽ xử lý triệt để các vi phạm. Giám đốc Công an Hà Nội yêu cầu siết chặt trách nhiệm cán bộ để xảy ra vi phạm trật tự đô thị. Trường hợp để tái diễn việc chiếm vỉa hè sẽ bị hạ bậc xếp loại, xem xét điều chuyển công tác.
Bên cạnh đó, việc phạt nguội qua camera cũng góp phần mang lại hiệu quả. Trong tháng 3, thành phố đã xử lý 3.900 trường hợp. Tại khu vực trung tâm phường Hoàn Kiếm, từ đầu tháng 11/2025 đến cuối tháng 3/2026, cơ quan chức năng đã xử lý hơn 2.400 trường hợp vi phạm.
Đại diện Công an phường Ngọc Hà cho biết đã hoàn tất giải tỏa các tụ điểm kinh doanh tự phát trên nhiều tuyến đường như Hoàng Hoa Thám, Kim Mã Thượng, Đội Cấn. Lực lượng dân phòng tuần tra liên tục để ngăn tái lấn chiếm. Các chủ cửa hàng tại đây đã chủ động đưa hàng hóa vào trong nhà kinh doanh.
Việc siết chặt quản lý buộc nhóm lao động dựa vào "kinh tế vỉa hè" phải tìm hướng thích nghi. Bên cạnh giải pháp thu hẹp quy mô như bà Hạnh, một số cơ sở chấp nhận gánh chi phí cao hơn để thuê mặt bằng. Một quán mì từng bán ở phố Hàng Cháo nay chuyển sang mặt bằng rộng 100 m2 tại phố Giảng Võ từ ngày 20/4. Chủ cửa hàng cho biết chỉ mở bán khung 7h-13h, buổi chiều và tối nhường mặt bằng cho một hàng lẩu để chia sẻ chi phí.
Tại phường Đồng Xuân, chị Ngân, chủ quầy xôi khúc, cũng dời vị trí cũ để thuê cửa hàng trên phố Hàng Khoai cách đó 200 m. Chị chấp nhận mức thuê 10 triệu đồng mỗi tháng, cao gấp đôi trước đây, để có chỗ kinh doanh ổn định. "Tôi may mắn chốt thuê sớm nên tìm được địa điểm gần chỗ cũ", chị nói.
Mất vỉa hè, một số cơ sở buộc phải thay đổi chiến lược kinh doanh.. Một tiệm cà phê trên phố Trần Quốc Toản (phường Cửa Nam) chỉ kê tối đa bốn ghế sát cửa. Những khi đông, khách phải ngồi nhờ hiên nhà lân cận và luôn chuẩn bị tinh thần dọn dẹp khi đội trật tự đi qua. Chủ quán cho biết để duy trì doanh thu, tiệm giảm giá đồ uống từ 30.000-50.000 đồng xuống mức đồng giá 28.000 đồng cho khách mua mang về.
Đánh giá về chiến dịch giành lại vỉa hè lần này, PGS TS Đinh Trọng Thịnh, nguyên Trưởng Khoa Tài chính Quốc tế - Học viện Tài chính, nhìn nhận đường phố đã gọn gàng, nền nếp hơn. Để duy trì kỷ cương đô thị và đảm bảo sinh kế, ông gợi ý tiểu thương chuyển dịch mạnh sang bán hàng trực tuyến nhằm tối ưu chi phí.
"Cơ quan chức năng cũng cần tính phương án thí điểm các khu kinh doanh tập trung, tạo không gian buôn bán hợp pháp cho người dân", ông nói.
Mới đây, Phòng khám FMC đã chia sẻ lên Facebook câu chuyện về một bệnh nhi 8 tuổi bị tắc ruột nghiêm trọng do nhiễm giun ký sinh.
"3 ngày đau đớn: Một cậu bé bị tắc ruột do ký sinh trùng. Từ những cơn đau bụng và nôn mửa đơn giản đến việc phát hiện ra một nguyên nhân bất ngờ, số lượng lớn giun đũa nhiều đến mức phải phẫu thuật để cứu sống", phòng khám FMC viết.
Một cậu bé 8 tuổi đến từ vùng Sidama ở miền nam Ethiopia đã được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Adare với các triệu chứng nôn mửa, đau bụng, đầy hơi và không thể đi đại tiện hoặc xì hơi trong 3 ngày.
Siêu âm xác nhận tắc ruột non do một khối giun đũa Ascaris lumboide kết tụ bên trong đường ruột. Giun đã được lấy ra thành công thông qua phẫu thuật mở bụng và mở ruột.
Sau ca phẫu thuật, đứa trẻ được cho uống thuốc tẩy giun và kháng sinh, nhờ đó hồi phục tốt và chức năng ruột trở lại bình thường sau một tháng hậu phẫu.
Các chuyên gia cho biết, những trường hợp nhiễm giun nặng dẫn đến tắc ruột thường xuất hiện ở những khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Việc thiếu nước sạch, điều kiện vệ sinh không đảm bảo, thói quen đi vệ sinh ngoài trời và sử dụng nguồn nước chưa qua xử lý làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm ký sinh trùng trong cộng đồng.
Ngoài ra, việc các gia đình không tham gia các chương trình tẩy giun định kỳ cũng là nguyên nhân khiến nhiều trẻ em đối mặt với nguy cơ mắc bệnh ở mức độ nghiêm trọng.
Để phòng ngừa nhiễm giun, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, ăn thức ăn đã nấu chín và sạch sẽ, uống nước lọc hoặc nước đun sôi, duy trì môi trường sống hợp vệ sinh, uống thuốc tẩy giun đều đặn theo chỉ định của chuyên gia y tế.
6h sáng một ngày cuối tuần, Becky Chorlton ghé vào một chợ đồ cũ ở trường đua Exeter. Lục lọi dưới đống quần áo chất trên sàn, cô tìm thấy một chiếc áo khoác da Red Bull. Becky mua nó với giá 54 USD và bán lại cho một cửa hàng ở London với giá gần 270 USD. Đây là một trong những thương vụ mang lại lợi nhuận cao, khởi đầu cho công việc kinh doanh của cô gái 28 tuổi ở Cheshire.
Năm 2019, Becky tốt nghiệp cử nhân ngành Khoa học Thể thao tại Đại học Exeter. Do gia đình ngừng hỗ trợ tài chính, cô gái 22 tuổi quyết định bán quần áo không sử dụng trong tủ đồ của mình để có tiền học thạc sĩ.
Món đồ đầu tiên được bán trên ứng dụng Depop với giá 47 USD. Từ đó, Becky cùng mẹ đến các phiên chợ đồ cũ vào mỗi cuối tuần để tìm nguồn hàng. Cô thu mua quần áo với giá thấp, mang về giặt ủi, sửa chữa, sau đó tự làm mẫu ảnh và đăng bán. Có những món đồ Becky mua chưa đến một USD nhưng bán lại với giá 20 USD.
Lợi nhuận được cô dùng để mua hàng số lượng lớn tại các hội chợ bán buôn. Trong thời gian học thạc sĩ, Becky kiếm được khoảng 95 USD mỗi tuần từ việc bán hàng bán thời gian. Becky cho biết công việc này đòi hỏi cô phải dậy sớm, dành nhiều thời gian giặt giũ và thức khuya để đăng bài sản phẩm.
Năm 2020, đại dịch bùng phát khiến nhu cầu mua sắm trực tuyến tăng cao. Nhờ tập trung phát triển tài khoản mạng xã hội, Becky thu về gần 34.000 USD trong năm đó. Sau khi nhận bằng thạc sĩ, cô chuyển công việc làm thêm thành sự nghiệp toàn thời gian với thương hiệu "Becky's Bazaar".
Kênh Instagram của cô thu hút hơn 300.000 người theo dõi, chủ yếu là tệp khách hàng trẻ. Chỉ trong 6 tháng đầu chuyển sang kinh doanh chuyên nghiệp, cô đạt mức lợi nhuận hơn 13.000 USD.
Sau bốn năm làm việc, ở tuổi 26, cô cùng bạn trai mua căn nhà đầu tiên. Đây là một biệt thự xây từ năm 1903 tại vùng Tây Bắc nước Anh, gồm ba phòng ngủ với giá thị trường hơn 540.000 USD.
"Doanh thu hiện tại của cửa hàng đã đạt mức hơn 200.000 USD mỗi năm. Khi mới bắt đầu, tôi chưa từng nghĩ sẽ sở hữu một ngôi nhà như thế này", cô nói.
Nói về việc tạo thêm nguồn thu, Becky khuyên những người trẻ nên tìm một công việc phụ dựa trên sở thích cá nhân. "Nghề tay trái đòi hỏi bạn phải bỏ nhiều công sức, nhưng nếu đó là thứ thực sự yêu thích, bạn sẽ có động lực để làm việc mỗi ngày", cô cho biết.
