Chàng trai 29 tuổi, nhân viên công nghệ thông tin tại một công ty ở Hà Nội, làm vậy mỗi ngày, từ thứ Hai đến thứ Bảy. Buổi trưa, dù công ty có 90 phút nghỉ, anh vẫn gọi cơm đặt cạnh bàn phím, ăn chưa đầy 10 phút để “xử lý nốt cái task trước khi họp chiều”.
Từ 8h sáng đến 5h chiều, anh gần như không rời ghế. Tối về, sau khi mở laptop thêm vài tiếng, chàng trai lướt điện thoại đến 1h sáng mới ngủ. Sáng hôm sau, lại uống 2-3 cốc cà phê để tỉnh táo.
Hai năm như vậy, kết quả khám sức khỏe định kỳ cho thấy mỡ máu cao, men gan tăng, tiền tiểu đường, bác sĩ cảnh báo nếu không điều chỉnh sinh hoạt, Tiến sẽ mắc các bệnh rối loạn chuyển hóa trong tương lai gần.
Hương, 26 tuổi, làm truyền thông tại TP HCM, cũng thường xuyên thức đến 2h sáng làm việc. Sáng hôm sau, cô ăn vội gói xôi nếp và cốc cà phê sữa đá rồi bước thẳng vào cuộc họp. Trưa, đồng nghiệp rủ xuống căng tin, cô lắc đầu: “Ăn nhanh trên này cho xong”.
Tối, bữa cơm là tô mì hoặc gà rán đặt qua ứng dụng – nhiều dầu, ít rau, nhanh gọn. Sau đó cô lại mở máy tính. Xong việc, lướt điện thoại gần một tiếng vì cảm giác “cả ngày chưa có thời gian cho mình,” rồi ngủ lúc 1h sáng.
Một buổi sáng cuối tuần, cô đứng trước gương và nhận ra làn da xỉn, quầng mắt thâm, quần áo chật hơn so với năm ngoái. “Mình có ăn nhiều hơn đâu”, cô tự nhủ. Dần dầm, Hương liên tục đau cổ vai gáy, hay cáu gắt, tăng cân, béo bụng, người mệt mỏi không rõ lý do.
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội bệnh mạch máu Việt Nam, nhận định ăn nhanh, ngồi lâu và ngủ ít là ba combo “hủy diệt” sức khỏe nhân viên văn phòng trong thầm lặng. Theo khảo sát của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2023, hơn 57% người lao động tại các đô thị lớn Việt Nam ăn bữa chính dưới 15 phút.
Tỷ lệ người trưởng thành ít vận động thể chất ở mức đáng báo động. Theo đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp Việt Nam vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ người không đạt chuẩn vận động cao nhất khu vực Đông Nam Á, với gần 30% dân số trưởng thành.
Về giấc ngủ, một nghiên cứu của Đại học Y Hà Nội công bố năm 2022 cho thấy gần 44% nhân viên văn phòng tại Hà Nội và T .HCM ngủ dưới 6 tiếng mỗi đêm trong các ngày làm việc. Riêng nhóm từ 22 đến 35 tuổi, con số này lên đến hơn 51%.
Khi ăn quá nhanh, não cần đến 20 phút để nhận tín hiệu no từ dạ dày – khoảng thời gian đủ dài để người ta đã ăn quá mức từ lúc nào không hay. PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết thói quen này không chỉ gây đầy hơi, trào ngược và đau dạ dày, mà còn thúc đẩy hội chứng chuyển hóa, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch nếu song hành với chế độ ăn nhiều chất béo và đường.
Ngồi bất động nhiều giờ cộng hưởng thêm tác hại. Vận động kích thích cơ bắp giải phóng lipoprotein lipase, enzyme phân giải chất béo và điều tiết đường huyết. Khi cơ thể dành phần lớn ngày ngồi im, lượng enzyme này sụt giảm mạnh, mỡ nội tạng tích lũy dần theo từng tháng.
Một phân tích tổng hợp năm 2012 trên tạp chí Diabetologia, theo dõi gần 800.000 người, cho thấy nhóm ngồi nhiều nhất có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn 112% và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 147% so với nhóm ít ngồi nhất, độc lập với thời gian tập thể dục. Nói cách khác, tập gym một tiếng buổi tối không đủ bù đắp cho 8 tiếng bất động ban ngày.
Bác sĩ Mạnh cảnh báo thêm việc ngồi lâu liên tục nhiều giờ khiến máu ứ đọng ở chi dưới, gây giãn tĩnh mạch. Ở những người có thêm yếu tố nguy cơ như béo phì hoặc tiền sử rối loạn đông máu, tình trạng này có thể tiến triển thành huyết khối tĩnh mạch sâu, một biến chứng nguy hiểm tính mạng.
Giấc ngủ là mắt xích thứ ba và cũng là nơi vòng xoáy tăng tốc rõ nhất. Thiếu ngủ làm tăng ghrelin (hormone kích thích đói) và giảm leptin (hormone báo no), khiến người ta thèm ăn nhiều hơn, đặc biệt thèm đồ ngọt và tinh bột, ngay cả khi cơ thể không thực sự cần năng lượng.
Một nghiên cứu của Đại học Chicago năm 2004 đo lường trực tiếp trên người cho thấy chỉ cần hai ngày ngủ 4 tiếng, nồng độ ghrelin tăng 28% và leptin giảm 18%. PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, Chủ nhiệm khoa Phẫu thuật ống tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhận định thức khuya mạn tính còn làm cơ thể sử dụng đường huyết kém hiệu quả, từng bước tạo tiền đề cho đái tháo đường type 2.
Thiếu ngủ làm tăng cortisol, kích thích tuyến bã nhờn gây mụn viêm. Đồng thời, hormone tăng trưởng được tiết ra chủ yếu trong giấc ngủ sâu sụt giảm mạnh khi người ta thức khuya liên tục, kéo theo tốc độ tổng hợp collagen chậm lại và da lão hóa sớm hơn tuổi. Xa hơn nữa, rối loạn đồng hồ sinh học mạn tính là một trong những yếu tố thúc đẩy lo âu và trầm cảm, những vấn đề sức khỏe tâm thần đang gia tăng nhanh chóng trong nhóm người trẻ đô thị Việt Nam.
Các chuyên gia khuyến cáo bạn có thể cải thiện lối sống này từ từ bằng nhiều cách. Đơn cử, tuần 1, chỉ tập trung ăn chậm hơn 5 phút mỗi bữa. Tuần 2: Đặt báo thức nhắc đứng dậy sau mỗi 30-60 phút ngồi. Tuần 3: Đi ngủ sớm hơn 15-30 phút mỗi tối. Tuần 4: Duy trì cả ba thói quen cùng lúc.
Với người có thói quen ăn vội, hãy dành ít nhất 20 phút cho mỗi bữa chính, nhai kỹ khoảng 20-30 lần mỗi miếng trước khi nuốt. Đặt thìa, đũa xuống sau vài miếng để làm chậm tốc độ ăn, hạn chế vừa ăn vừa lướt điện thoại hay làm việc.
Với người ngồi nhiều, áp dụng quy tắc 30-3, tức cứ 30 phút ngồi thì đứng dậy và đi lại hoặc vận động 3 phút. Nếu làm việc văn phòng, hãy tranh thủ đi lấy nước, đi cầu thang thay vì thang máy. Mỗi tuần duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa hoặc 75 phút vận động cường độ mạnh, kết hợp hai buổi tập tăng sức mạnh cơ.
Cố định giờ đi ngủ và thức dậy, kể cả cuối tuần, ngừng sử dụng điện thoại, máy tính khoảng 30-60 phút trước khi ngủ, tránh uống cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực sau 14-15 giờ. Phòng ngủ nên tối, yên tĩnh và mát mẻ.
Tiến vẫn làm việc ở tầng 15. Anh vẫn uống cà phê mỗi sáng, họp từ 9h, có những tuần deadline dồn dập. Nhưng kể từ sau lần khám sức khỏe đó, anh bắt đầu ngồi ăn trưa cùng đồng nghiệp thay vì một mình trước màn hình.
“Mình mất hai năm để hiểu ra rằng 15 phút ăn trưa đó không phải lãng phí thời gian”, anh nói. “Đó là lúc duy nhất trong ngày mình thực sự dừng lại”.
Sữa chua vẫn chứa lactose, một loại đường tự nhiên có trong sữa. Khi vào cơ thể, lactose sẽ được phân giải thành đường glucose và galactose. Do đó, sữa chua vẫn có thể ảnh hưởng đến đường huyết, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Tuy nhiên, lượng đường trong sữa chua không đường thường không quá cao. Một hộp sữa chua nguyên chất thông thường chỉ chứa khoảng 5 - 10 gram đường, thấp hơn nhiều so với các món tráng miệng ngọt.
Điều đáng lưu ý là nhiều loại sữa chua chế biến sẵn hiện nay chứa lượng đường bổ sung khá cao. Các sản phẩm có hương vị trái cây, socola hoặc dạng uống thường được thêm đường, siro hoặc chất tạo ngọt để tăng hương vị.
Một hộp sữa chua khoảng 100 - 170 gram hoặc một chai sữa chua uống 180 - 250 ml có thể chứa hơn 20 gram đường. Dùng hết một phần này có thể khiến đường huyết tăng nhanh.
Trên thực tế, người mắc tiểu đường không cần phải kiêng hoàn toàn sữa chua. Điều quan trọng là chọn loại sữa chua không đường và dùng ở mức vừa phải.
Một trong những lợi ích lớn của sữa chua là hàm lượng protein khá cao, đặc biệt ở sữa chua Hy Lạp. Protein giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó hạn chế tình trạng đường huyết tăng quá nhanh sau bữa ăn. Ngoài ra, thực phẩm giàu protein cũng giúp tạo cảm giác no lâu hơn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng.
Sữa chua còn chứa probiotic, tức các vi khuẩn có lợi như lactobacillus và bifidobacterium. Những lợi khuẩn này có thể góp phần cải thiện hệ vi sinh đường ruột, giảm viêm và hỗ trợ chuyển hóa glucose tốt hơn.
Để tận dụng lợi ích của sữa chua mà không làm tăng nhanh đường huyết, người bị tiểu đường nên dùng sữa chua không đường.
Lượng sữa chua phù hợp phụ thuộc vào tổng chế độ ăn, mức đường huyết hiện tại và kế hoạch điều trị của từng người. Thông thường, một khẩu phần sữa chua khoảng 100 - 170 gram có thể phù hợp cho bữa phụ hoặc ăn kèm bữa sáng.
Ngoài ra, trong một số trường hợp, người mắc tiểu đường cần cẩn trọng khi sử dụng sữa chua. Chẳng hạn, những nhóm người không dung nạp lactose, người mắc bệnh thận cần kiểm soát lượng protein hoặc khoáng chất, theo Healthline (Mỹ).
"Ung thư vú là bệnh có tỉ lệ mắc mới nhiều nhất trong số các ung thư ở phụ nữ, với xấp xỉ 25.000 người/năm. Hiệu quả điều trị căn bệnh này ở Việt Nam gần đây có nhiều thay đổi, tiệm cận với thế giới, kết quả này nhờ tỉ lệ người bệnh được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm đạt 3/4/tổng số ca, thay cho trước đây 3/4 người bệnh đến ở giai đoạn muộn" - PGS Quang cho biết tại hội thảo quốc tế về ung thư vú 2026, có chủ đề "Phối hợp đa mô thức kiểm soát ung thư vú trong kỷ nguyên y học chính xác", tổ chức trong 2 ngày 22 và 23-4 tại Hà Nội.
Theo thống kê chung của Bệnh viện K, ung thư vú hiện chiếm khoảng 1/4 tổng số ca mắc ung thư nói chung ở phụ nữ.
Mặc dù kết quả điều trị đã có bước tiến, nhưng các bác sĩ đánh giá ung thư nói chung và ung thư vú nói riêng vẫn là căn bệnh thách thức với y khoa do yêu cầu phối hợp đa mô thức trong điều trị gồm phẫu thuật, điều trị toàn thân, chẩn đoán hình ảnh, sinh học phân tử và chăm sóc giảm nhẹ, tư vấn tâm lý, trong khi ở Việt Nam, dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ và tư vấn tâm lý cho người bệnh ung thư chưa được triển khai rộng rãi.
"So với các ung thư khác thì ung thư vú là một trong những nhóm bệnh ung thư có tiên lượng điều trị tốt, 85-90% bệnh nhân sống thêm từ 5 năm trở lên sau điều trị, nhiều người bệnh đã sống thêm trên 30 năm. Ghi nhận thực tế điều trị cho thấy những người bệnh đó đến bệnh viện vì những bệnh lý khác, không phải do ung thư vú, điều đó cho thấy bệnh ung thư vú đã được điều trị khỏi" - PGS Quang nói thêm.
PGS Quang cũng khuyến cáo việc chủ động khám, chăm sóc sức khỏe, tầm soát ung thư là chìa khóa để kiểm soát ung thư vú. "Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn và thời điểm phát hiện bệnh sớm hay muộn và giai đoạn của bệnh, chị em phụ nữ nên quan tâm đến sức khỏe của mình, tầm soát định kỳ hằng năm ở độ tuổi từ 40 hoặc khi có dấu hiệu bất thường" - PGS Quang thông tin.
Hội thảo quốc tế ung thư vú 2026 thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia Việt Nam và các nước Mỹ, Pháp, Nhật, Úc, Singapore...
Các chuyên gia cũng phân tích chuyên môn xung quanh vấn đề sàng lọc và tư vấn di truyền ở nhóm bệnh nhân ung thư vú nguy cơ cao; Các xu hướng can thiệp tối thiểu, hiệu quả tối đa; Ứng dụng AI trong chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh; Cập nhật các phương pháp điều trị toàn thân, điều trị đích; Hỗ trợ tâm lý và tư vấn cho bệnh nhân...
Đặc biệt các diễn giả sẽ có cuộc trao đổi với 150 bệnh nhân ung thư vú đang điều trị về các vấn đề liên quan đến tâm lý người bệnh và tác dụng phụ mà người bệnh đang gặp phải.
Chiều 25/5, Công an phường Thủ Dầu Một cho biết, lực lượng vừa phát hiện nhiều cơ sở kinh doanh trên địa bàn vi phạm nghiêm trọng về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Qua nắm tình hình và tiếp nhận phản ánh từ người dân, từ đầu tháng 5 đến nay, Công an phường Thủ Dầu Một đồng loạt ra quân, kiểm tra đột xuất 13 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống (gồm 6 công ty và 7 hộ kinh doanh) trên địa bàn. Trong đó, 11 cơ sở vi phạm nghiêm trọng về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nhiều vi phạm được phát hiện, như: môi trường làm việc ẩm thấp, không đảm bảo vệ sinh; sàn nhà bếp đọng nước bẩn, rác và thực phẩm thừa vứt ngổn ngang sát khu vực chế biến; các loại hải sản, thịt, đồ đông lạnh có dấu hiệu được tích trữ lâu ngày trong những tủ cấp đông đóng tuyết dày đặc, hoen ố, không che đậy, không nhãn mác xuất xứ.
Tại một số cơ sở, nhân viên không mang bao tay, khẩu trang khi trực tiếp chế biến thực phẩm, thậm chí không mặc áo trong lúc sơ chế thức ăn; quy trình chế biến không đảm bảo quy tắc một chiều, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo.
Ngoài ra, một số cơ sở đã hoạt động lâu năm, nhưng vẫn chưa đăng ký Giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.
Ngoài xử lý các vi phạm nêu trên, Công an phường Thủ Dầu Một cũng vận động các cơ sở kinh doanh phải đặt đạo đức kinh doanh và sức khỏe của khách hàng lên hàng đầu; kiên quyết không sử dụng thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Bên cạnh đó, các cơ sở kinh doanh được yêu cầu khẩn trương rà soát, hoàn thiện đầy đủ giấy phép và các điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
