Bác sĩ Tân cho biết, để giảm cân hiệu quả, bên cạnh khẩu phần ăn, bạn nên sắp xếp lên đĩa thực đơn giảm cân, bao gồm:
– Rau củ: Chiếm ½ đĩa, tối thiểu 1.5 khẩu phần, tối ưu 2.5 khẩu phần. Trong đó, 1 khẩu phần rau củ = 1 bát canh đầy rau
– Chất bột đường “tốt”: Chiếm ¼ đĩa. Ưu tiên tinh bột nguyên cám như gạo lứt, yến mạch, các loại đậu, khoai lang.
– Protein: Chiếm ¼ đĩa, ưu tiên nguồn thực vật như cá, trứng, thịt gia cầm. Thịt đỏ nên ăn tối đa 100g/ngày, không quá 2 lần/tuần, hạn chế tối đa thịt chế biến sẵn.
Theo bác sĩ Tân, nếu bạn rơi vào tình huống bất khả kháng, không thể chuẩn bị một thực đơn giảm cân chuẩn, nên áp dụng ăn uống chánh niệm. Đây là một trong những kỹ thuật giảm cân giúp bạn có thể giảm cân mọi lúc mọi nơi. Khởi đầu đơn giản: Nhai kỹ ít nhất 20 lần, bữa ăn kéo dài ít nhất 25 phút và đặc biệt là ăn uống tập trung, không vừa ăn vừa làm việc, dùng điện thoại. Nhờ vậy, bạn sẽ cảm nhận được ngưỡng no 8 phần để ngừng lại.
Trong vòng 30 năm qua, số người trẻ được chẩn đoán mắc ung thư đã tăng gần 80%. Trên toàn thế giới, số ca ung thư khởi phát sớm tăng từ 1,82 triệu ca năm 1990 lên 3,26 triệu ca vào năm 2019. Đồng thời, số ca tử vong do ung thư ở những người trong độ tuổi 40, 30 hoặc trẻ hơn cũng tăng khoảng 27%, theo The Guardian (Anh).
Các chuyên gia đang tìm cách lý giải nguyên nhân của xu hướng này. Nghiên cứu được trình bày tại hội nghị ung thư lớn nhất thế giới - cuộc họp thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) tại Chicago (Mỹ) - cho thấy thói quen ngủ thất thường ở người trẻ có thể là một trong những yếu tố liên quan.
Hai nghiên cứu do các nhà khoa học từ Mỹ thực hiện, phân tích dữ liệu sức khỏe của hơn 18 triệu người trưởng thành tại Mỹ trong độ tuổi từ 18 - 50.
Kết quả cho thấy những người có chất lượng giấc ngủ kém có nguy cơ mắc ung thư khởi phát sớm cao hơn, bao gồm ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư tử cung và ung thư buồng trứng. Trong một số trường hợp, người dưới 50 tuổi bị mất ngủ có nguy cơ được chẩn đoán ung thư vú trong vòng 5 năm cao gấp 3 lần so với người không bị mất ngủ.
Các nhà nghiên cứu nhận định: Những phát hiện mới cho thấy rối loạn giấc ngủ có thể là một yếu tố nguy cơ có ý nghĩa lâm sàng và có khả năng can thiệp được trong việc đánh giá nguy cơ ung thư khởi phát sớm.
Tiến sĩ David Garley, bác sĩ đa khoa tại Bristol (Anh), cho rằng tác động của mất ngủ đối với nguy cơ mắc nhiều bệnh, bao gồm ung thư, đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng các nghiên cứu mới chỉ cho thấy mối liên hệ giữa mất ngủ và ung thư, chứ chưa chứng minh được rằng mất ngủ là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư ở người dưới 50 tuổi.
Ông David Garley cũng giải thích rằng, một trong những vai trò quan trọng của giấc ngủ là giúp phục hồi hệ miễn dịch. Nếu hệ miễn dịch bị suy giảm, nguy cơ mắc một số loại ung thư có thể tăng lên. Tuy nhiên, cũng có thể xảy ra theo chiều ngược lại, nếu một người đã mắc ung thư nhưng bệnh chưa biểu hiện rõ ràng, chính ung thư có thể gây ra những thay đổi trong giấc ngủ.
Trong lúc chờ thêm bằng chứng khoa học, chuyên gia khuyến cáo mọi người nên áp dụng các biện pháp đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ ung thư như không hút thuốc lá, duy trì cân nặng hợp lý và bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời.
Buổi chiều tan trường, trong khi bạn bè nán lại trò chuyện, Khải Đan, nhân viên văn phòng ở Tây Ninh, chỉ có một mục tiêu duy nhất là chạy thẳng vào nhà vệ sinh, lột bỏ chiếc áo dài ra, rồi mới chịu về nhà. Đó là nghi thức "bất thành văn" suốt những năm cấp ba, không phải vì nóng, không phải vì bất tiện, mà vì với Đan, "mỗi phút mặc bộ đồng phục nữ là một phút đang sống sai người".
Khải Đan năm nay 26 tuổi, sinh ra với cơ thể nữ nhưng luôn cảm nhận mang bản dạng giới nam. Hành trình để được nhìn thấy chính mình trong gương mà không cảm thấy xa lạ kéo dài gần một thập kỷ - qua những buổi sáng cố "uốn" bản thân vào khuôn, những mối quan hệ bị cắt đứt "không kèn không trống", và một cuộc đối thoại với gia đình mà Đan đã phải chuẩn bị tâm lý rất lâu trước khi dám mở miệng.
Tình trạng Đan trải qua có tên chuyên môn là gender dysphoria, tức là sự bất đồng nhất giữa cơ thể sinh học và bản dạng giới. Người trải qua tình trạng này thức dậy mỗi ngày với nhận thức rằng cơ thể vật lý của họ phản bội lại chính bản đồ giới tính được lập trình sẵn trong não bộ.
Hiệp hội Tâm thần học Mỹ định nghĩa nó là "sự đau khổ tâm lý sâu sắc phát sinh từ sự bất đồng nhất giữa giới tính sinh lý và bản dạng giới nội tại. Sự đè nén liên tục này bào mòn sức khỏe tinh thần, buộc người trong cuộc phải tiêu tốn năng lượng khổng lồ chỉ để duy trì các hoạt động sống cơ bản".
Bức tranh dịch tễ học toàn cầu cho thấy tình trạng này hiện diện ở mọi quốc gia. Theo các nghiên cứu công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ, thế giới có khoảng 25 triệu người tự nhận diện là người chuyển giới. Tỷ lệ tự báo cáo về sự khác biệt giới tính chiếm từ 0,5% đến 1,3% dân số nói chung.
Số liệu từ Hiệp hội Tâm thần học Mỹ cũng cho thấy người mắc tình trạng này có nguy cơ cao bị lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ và tự cô lập; tỷ lệ có ý nghĩ tự sát trong nhóm người chuyển giới chưa được hỗ trợ lên tới hơn 40%, cao gấp nhiều lần so với dân số chung.
Đan không biết những con số đó khi còn ở tuổi dậy thì. Điều Đan biết là bản thân luôn thấy sai lệch với những gì các cô gái cùng lứa thích, sai lệch với cái tên khai sinh đầy nữ tính, sai lệch với những đại từ "con này", "con kia" mà người xung quanh dùng như lẽ hiển nhiên.
"Giải pháp tức thời của tôi lúc đó rất đơn giản: ai gọi sai, cắt liên lạc. Không giải thích, không tranh cãi", Đan tâm sự.
Đến năm lớp 10, Đan quyết định đấu tranh để được mặc đồng phục nam trong suốt học kỳ 1. Nhà trường chấp nhận. Đó là lần đầu tiên Đan nhận ra rằng thế giới bên ngoài, dù chậm, vẫn có thể dịch chuyển.
Thế nhưng, những tổn thương nhỏ vẫn tích tụ theo từng ngày. Thạc sĩ Tâm lý Lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc Chuyên môn Trung tâm Tham vấn Trị liệu Tâm lý Lumos, gọi đây là "microaggression" - các hành vi, lời nói phủ nhận bản sắc thoạt nhìn có vẻ nhỏ nhặt nhưng lặp lại đủ lâu sẽ gây tổn thương tích lũy.
"Một người có bản dạng giới nam nhưng buộc phải sống như nữ sẽ liên tục rơi vào cảm giác đang đóng vai thay vì được là chính mình", ông nói. "Về lâu dài, họ dễ rơi vào cô độc, xấu hổ và luôn sống trong cảnh giác vì sợ bị phán xét".
Với Đan, trạng thái đó kéo dài nhiều năm, bên ngoài vẫn học tập, làm việc bình thường, nhưng bên trong là sự kiệt sức âm ỉ. "Giống như phải mang một chiếc mặt nạ 24/7". Đan mô tả. "Đó là nguyên nhân lớn khiến mình bị stress".
Điểm tựa duy nhất trong những năm tháng đó là một lời hứa với chính mình là chỉ cần còn sống thì mọi chuyện đều có thể giải quyết. Câu tự nhủ ấy nghe có vẻ tối giản, nhưng với Đan, nó đủ để giữ bản thân không bước qua ranh giới nguy hiểm.
Bước ngoặt đến khi Đan quyết định nói thật với gia đình và bạn bè thân thiết. Đan đã chuẩn bị cho một kịch bản xấu, từ phán xét, từ chối đến im lặng lạnh. Thay vào đó, họ ôm Đan lại. Sự chấp nhận ấy không chỉ là cảm xúc, nó có cơ sở khoa học. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Pediatrics năm 2019 cho thấy những người chuyển giới trẻ tuổi được ít nhất một thành viên gia đình chấp nhận có tỷ lệ trầm cảm và ý nghĩ tự sát thấp hơn đáng kể so với những người không nhận được sự hỗ trợ đó.
"Bản thân không việc gì phải tiếp tục trốn trong một chiếc vỏ bọc sai lệch nữa", Đan nói.
Giai đoạn can thiệp y tế, theo Đan, lại là phần dễ nhất của cả hành trình. Khi bắt đầu liệu pháp hormone testosterone qua đường uống và tiêm định kỳ, cơ thể Đan thay đổi theo từng tuần. Giọng nói trầm xuống dần, từng nốt một, "như một nhạc cụ đang được lên dây lại đúng tông".
Lớp mỡ phân bổ lại, đường nét khuôn mặt góc cạnh hơn, cơ bắp phát triển và lông tóc trên cơ thể dày lên theo đúng kiểu hình nam giới. Chu kỳ kinh nguyệt hoàn toàn chấm dứt, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đồng bộ hóa lớp vỏ sinh lý với bản dạng giới nam của Đan.
Giờ đây, soi gương và nhìn thấy hình ảnh người đàn ông trước mặt, Đan cảm thấy mãn nguyện. "Hãy tìm cho mình một lý do đủ lớn để bước ra. Chỉ cần lý do đó đủ ý nghĩa với bạn, bạn sẽ có sức để đi đến tận cùng", Đan bày tỏ.
Theo tiến sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Xuân Thy, Điều hành Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, trong các đợt nắng nóng kéo dài, một số cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các trường hợp mất nước, rối loạn điện giải, ngất, tụt huyết áp, các đợt cấp của bệnh tim mạch và thận. Điều này phản ánh tác động rộng của nhiệt độ môi trường lên nhiều hệ cơ quan trong cơ thể.
Bác sĩ Xuân Thy cho biết, mất nước kéo dài làm tăng độ cô đặc của máu, đồng thời gây biến động huyết áp và rối loạn điện giải. Những thay đổi này tạo áp lực lên hệ tim mạch và có thể làm mất ổn định tình trạng bệnh ở người có sẵn yếu tố nguy cơ.
Giai đoạn đầu, người bệnh có thể thấy mệt nhanh, khát nước, đau đầu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc giảm khả năng tập trung. Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua vì tương tự tình trạng mệt mỏi thông thường.
Khi tình trạng mất nước và rối loạn điện giải trở nên rõ rệt hơn, cơ thể bước vào giai đoạn kiệt sức do nhiệt. Lúc này có thể xuất hiện vã mồ hôi nhiều, buồn nôn, chuột rút, choáng váng và tiểu ít.
Theo bác sĩ Xuân Thy, người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính là nhóm dễ bị ảnh hưởng do khả năng điều hòa thân nhiệt kém hoặc dự trữ sinh lý hạn chế. Ở những người mắc tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc tiểu đường, môi trường nắng nóng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến cố mạch máu não.
“Cần lưu ý rằng người trẻ khỏe vẫn có thể gặp biến chứng nếu làm việc hoặc tập luyện cường độ cao trong điều kiện nắng gắt, đặc biệt khi không bổ sung nước đầy đủ. Thực tế cho thấy nhiều trường hợp sốc nhiệt nặng xảy ra ở nhóm này do đánh giá thấp nguy cơ và thiếu biện pháp phòng ngừa phù hợp”, bác sĩ Xuân Thy nói thêm.
Từ đó, theo bác sĩ, khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng hoặc nghi ngờ bệnh lý do nhiệt, cần nhanh chóng đưa ra khỏi môi trường nóng, đặt ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo và tiến hành làm mát bằng khăn ướt hoặc nước mát, tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn.
Nếu người bệnh còn tỉnh, có thể cho uống từng ngụm nước nhỏ. Trong trường hợp có dấu hiệu nặng như lơ mơ, mất ý thức, co giật hoặc không thể uống nước, cần chuyển đến cơ sở y tế ngay.
Một số sai lầm thường gặp cần tránh như cho uống nước quá nhanh khi người bệnh đang buồn nôn hoặc giảm ý thức hoặc trì hoãn xử trí vì cho rằng chỉ là mệt thông thường. Những yếu tố này có thể làm tình trạng chuyển nặng nhanh hơn.
“Mọi người nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát; khi ra nhiều mồ hôi có thể bổ sung thêm điện giải phù hợp. Nên ăn thực phẩm dễ tiêu, tăng rau xanh và trái cây để bổ sung nước và vi chất; hạn chế rượu bia, chất kích thích vì dễ làm mất nước”, bác sĩ Xuân Thy khuyên.
