Theo thạc sĩ – bác sĩ Nguyễn Gia Hoàng Vy, Viện Nghiên cứu và Tư vấn dinh dưỡng NERCI (TP.HCM), về bản chất trứng là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, giàu protein chất lượng cao, vitamin (A, D, B12, folate), choline cùng nhiều khoáng chất thiết yếu. Do đó, dù ăn sống hay nấu chín thì thành phần dinh dưỡng vốn có của trứng không thay đổi hoàn toàn.
Dù vậy, để vừa bảo đảm an toàn thực phẩm vừa duy trì giá trị dinh dưỡng, mọi người nên dùng trứng đã được nấu chín như luộc, hấp hoặc chần kỹ. Các phương pháp này giúp tiêu diệt phần lớn vi sinh vật gây bệnh, đồng thời protein trong trứng cũng được cơ thể tiêu hóa và hấp thu hiệu quả hơn so với trứng sống.
Dưới góc độ dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, bác sĩ Hoàng Vy khuyến nghị người dân không nên tự làm hoặc sử dụng món trứng sống ngâm mật ong. Lý do là hiện không có “công thức chuẩn” nào giúp bảo đảm món này an toàn nếu trứng vẫn còn sống. Mật ong không có tác dụng làm chín trứng, cũng không thể tiêu diệt chắc chắn các vi khuẩn như Salmonella. Vì vậy, việc ngâm trứng trong mật ong không thay thế được xử lý nhiệt.
Nếu muốn kết hợp trứng gà và mật ong là 2 loại thực phẩm bổ dưỡng, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) khuyên người dân cần từ bỏ cách ngâm sống hoàn toàn và thay thế bằng cách chế biến sau:
“Không có phương pháp nào có thể thay thế việc xử lý nhiệt để bảo đảm an toàn. Vì vậy, lời khuyên đơn giản nhưng quan trọng là hãy ăn trứng đã được nấu chín đúng cách để vừa tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng, vừa giảm nguy cơ ngộ độc và các bệnh lây truyền qua thực phẩm. An toàn nhất vẫn là không chạy theo trào lưu ăn trứng sống”, bác sĩ Hoàng Vy nói thêm.
Để hạn chế tối đa nguy cơ trứng bị nhiễm khuẩn ảnh hưởng đến sức khỏe, bác sĩ Đức Thành khuyên nên chọn trứng bằng cách:
Ưu tiên trứng có kiểm dịch: Nên mua trứng tại các cơ sở uy tín – nơi trứng đã được rửa sạch vỏ, khử trùng bằng tia cực tím và có nhãn mác, nguồn gốc, hạn sử dụng rõ ràng.
Quan sát vỏ trứng: Chọn những quả có vỏ bọc một lớp phấn mịn, hơi ram ráp khi sờ vào (đây là trứng mới). Tránh những quả vỏ quá nhẵn bóng, nứt vỡ hoặc có các vết bẩn đen, phân bám dính (nguy cơ vi khuẩn xâm nhập vào bên trong rất cao).
Kiểm tra bằng cách lắc nhẹ: Cầm quả trứng lắc nhẹ gần tai, nếu không có tiếng động là trứng tươi (vì buồng khí nhỏ, lòng trắng và lòng đỏ đặc). Nếu nghe tiếng động hoặc có cảm giác lỏng bỏng là trứng đã để lâu.
Không rửa trứng trước khi cất tủ lạnh: Vỏ trứng có một lớp màng bảo vệ tự nhiên ngăn vi khuẩn xâm nhập. Nếu rửa trứng rồi cất đi, lớp màng này sẽ mất, tạo điều kiện cho vi khuẩn từ bên ngoài đi thẳng vào ruột trứng. Chỉ rửa trứng ngay trước lúc chuẩn bị chế biến.
Bảo quản đúng vị trí: Không nên để trứng ở cánh cửa tủ lạnh vì nhiệt độ ở đây thường xuyên thay đổi khi đóng/mở cửa, khiến trứng nhanh hỏng. Hãy để trứng trong khay/hộp đậy kín và cất ở ngăn mát phía trong. Khi xếp trứng, luôn hướng đầu to lên trên, đầu nhỏ xuống dưới để cố định lòng đỏ ở giữa, giữ trứng tươi lâu hơn.
Thời gian sử dụng: Trứng bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh nên được sử dụng hết trong vòng 3 – 5 tuần kể từ ngày mua.
ThS.BS.CK2 Lê Anh Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Mắt TP HCM, tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Khoa Khúc xạ và khánh thành Trung tâm phẫu thuật Khúc xạ kỹ thuật cao, cho biết đến nay nơi này đã phẫu thuật thành công khoảng 260.000 ca khúc xạ. Từ 1.600 ca phẫu thuật mỗi năm khi khoa mới thành lập, năm 2017 đạt đỉnh hơn 18.000 ca mổ khúc xạ. Sau giai đoạn sụt giảm do Covid-19, hiện duy trì khoảng 10.000-13.000 ca mổ mỗi năm.
"Thay đổi lớn nhất trong gần một thập niên qua là xu hướng chuyển từ phẫu thuật tạo vạt giác mạc như Lasik, Femto-Lasik sang phẫu thuật không vạt, điển hình là SMILE", bác sĩ Tuấn nói. Số ca mổ khúc xạ bằng phương pháp SMILE tại viện tăng từ 102 ca năm 2016 lên 5.484 ca năm 2025, trong khi mổ Lasik gần như biến mất sau 2022.
Lasik là phương pháp mổ cận phổ biến nhiều năm. Bác sĩ dùng laser tạo một lớp vạt mỏng trên giác mạc, lật vạt lên để chiếu laser tái định hình giác mạc rồi đặt vạt trở lại. Phương pháp này giúp cải thiện thị lực nhanh nhưng có thể gây khô mắt hoặc ảnh hưởng độ bền cơ học giác mạc ở một số người.
SMILE là kỹ thuật mới hơn, dùng laser femtosecond tạo một lõi mô nhỏ trong giác mạc rồi lấy ra qua đường rạch vài mm. Không cần tạo vạt giác mạc, SMILE ít xâm lấn hơn, bảo tồn mô tốt hơn và thường giảm khô mắt sau mổ, nhưng chi phí cao hơn Lasik.
Trong bối cảnh công nghệ điều trị ngày càng phát triển, gánh nặng tật khúc xạ tại Việt Nam cũng tăng nhanh, đặc biệt ở lứa tuổi học đường. Dữ liệu khám sức khỏe học sinh TP HCM năm học 2025-2026 ghi nhận hơn 60% trẻ mắc tật khúc xạ. Trước đó, tỷ lệ này là khoảng 54% giai đoạn 2023-2024 và khoảng 30% trước năm 2020.
Tổ chức Y tế thế giới dự báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới sẽ mắc tật khúc xạ, trong đó Đông Á và Đông Nam Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Riêng Việt Nam, khoảng 2/3 dân số có thể bị cận thị.
BS.CK2 Phan Hồng Mai, Trưởng khoa Khúc xạ, Bệnh viện Mắt TP HCM, cho biết bản chất các kỹ thuật mổ cận hiện đại đều nhằm điều chỉnh công suất khúc xạ của mắt, song hiện có nhiều nền tảng công nghệ khác nhau, từ laser bề mặt, Femto-Lasik, SMILE đến đặt kính nội nhãn Phakic.
Theo bác sĩ Mai, không có phương pháp "tốt nhất" cho mọi bệnh nhân. Người có giác mạc mỏng, độ cận cao, loạn thị phức tạp hoặc giác mạc bất thường có thể cần lựa chọn kỹ thuật khác thay vì SMILE. Vì vậy, sàng lọc trước mổ là yếu tố quyết định độ an toàn. Các hệ thống chẩn đoán thế hệ mới có thể dựng bản đồ giác mạc, đo quang sai và phát hiện sớm bất thường rất nhỏ. AI hiện cũng hỗ trợ bác sĩ phân tích dữ liệu để cá thể hóa phương án điều trị.
GS.TS Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, cho rằng sự gia tăng nhanh của cận thị học đường khiến phẫu thuật khúc xạ không chỉ là câu chuyện điều trị cá nhân mà ngày càng gắn với bài toán sức khỏe cộng đồng.
"Trước đây nhiều bệnh nhân phải ra nước ngoài để phẫu thuật khúc xạ, nhưng hiện nay Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ hiện đại", bà nói, đồng thời nhấn mạnh đào tạo nhân lực và chuẩn hóa chuyên môn quan trọng không kém trang thiết bị.
Theo Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM Nguyễn Anh Dũng, cùng với phát triển kỹ thuật chuyên sâu, ngành y tế cần đẩy mạnh truyền thông phòng ngừa cận thị học đường, tăng cường sàng lọc tại trường học và xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về tật khúc xạ. Ông cho rằng bệnh viện đầu ngành không chỉ điều trị ca phức tạp mà còn phải dẫn dắt công tác dự phòng, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho y tế cơ sở. Công nghệ cao cần đi cùng an toàn người bệnh và trách nhiệm cộng đồng.
Người đứng đầu Bệnh viện Mắt TP HCM cho biết trung tâm phẫu thuật khúc xạ kỹ thuật cao vừa đưa vào vận hành sở hữu đầy đủ hệ thống chẩn đoán, laser và phẫu thuật nội nhãn, tạo thành hệ sinh thái điều trị khúc xạ toàn diện. Bệnh viện đặt mục tiêu đến năm 2028 đạt mốc 300.000 ca phẫu thuật khúc xạ, đồng thời phát triển thành trung tâm nhãn khoa chuyên sâu của khu vực ASEAN.
Suy thận là tình trạng nghiêm trọng, xảy ra khi thận ngừng thực hiện các chức năng bình thường. Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và lượng dịch dư thừa ra khỏi cơ thể. Khi thận suy, các chất này sẽ tích tụ lại và gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Các dấu hiệu ban đầu của tổn thương thận thường khó nhận biết, nhưng vẫn có những cảnh báo rõ ràng. Dưới đây là 7 triệu chứng cần được xử lý ngay vì có thể dẫn đến suy thận.
Thay đổi nước tiểu
Vấn đề về thận thường biểu hiện sớm qua sự thay đổi về lượng và đặc điểm nước tiểu. Khi có quá nhiều protein rò rỉ vào nước tiểu, bạn có thể thấy lượng nước tiểu giảm đột ngột kèm theo hiện tượng nước tiểu có bọt. Bọt này khác với bọt thông thường vì gồm nhiều bong bóng nhỏ và tồn tại lâu. Khi bộ lọc của thận bị tổn thương, protein sẽ rò rỉ ra ngoài. Nếu gặp tình trạng này, người bệnh cần đi khám ngay.
Sưng ở bàn chân hoặc mặt
Khi thận hoạt động kém, cơ thể sẽ giữ lại nước gây phù nề. Tình trạng sưng thường thấy ở chân, mắt cá chân và mặt. Điều này xảy ra do thận không loại bỏ được lượng nước dư thừa. Người mắc có thể thấy giày chật hơn, khó tháo nhẫn, tăng cân kèm cảm giác khó chịu.
Khó thở
Suy thận khiến dịch tích tụ trong phổi, làm cản trở hô hấp. Ngay cả hoạt động nhẹ hoặc khi nghỉ ngơi người bệnh cũng có thể cảm thấy khó thở. Nguyên nhân là do phổi không thể giãn nở bình thường vì bị dịch dư thừa cản trở.
Mệt mỏi và yếu sức
Cảm giác mệt mỏi kéo dài và yếu cơ có thể là dấu hiệu thận hoạt động kém. Thận sản xuất hormone giúp tạo hồng cầu vận chuyển oxy. Khi thận suy, số lượng hồng cầu giảm gây thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi, suy nhược. Nếu mệt mỏi kèm sưng, khó thở, cần đi kiểm tra sớm vì đây có thể là dấu hiệu tổn thương thận nghiêm trọng.
Buồn nôn hoặc nôn kéo dài
Buồn nôn thường xuyên hoặc nôn không rõ nguyên nhân có thể liên quan đến suy thận. Khi thận không lọc được chất thải, các độc tố tích tụ trong máu gây kích ứng dạ dày dẫn đến buồn nôn, nôn, chán ăn. Một số người còn cảm thấy vị kim loại trong miệng hoặc hơi thở có mùi hôi. Tình trạng này cần được can thiệp y tế sớm.
Da khô và ngứa
Da khô và ngứa nhiều có thể do bệnh thận gây ra. Khi thận không cân bằng được khoáng chất trong cơ thể, da sẽ bị kích ứng. Dù có vẻ không nghiêm trọng nhưng triệu chứng này thường xuất hiện ở giai đoạn bệnh nặng.
Chức năng não cũng bị ảnh hưởng khi thận gặp vấn đề, do độc tố tích tụ trong máu. Người bệnh có thể cảm thấy lú lẫn, khó tập trung, đầu óc mơ màng, hay quên hơn. Những thay đổi này có thể là dấu hiệu suy thận tiến triển và cần được kiểm tra ngay. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp bảo vệ cả não bộ và sức khỏe tổng thể.
Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước nhưng hậu quả lại tiến triển rất nhanh. Nếu người bệnh không được cấp cứu kịp thời sẽ làm tăng nguy cơ tử vong và tàn tật lâu dài.
Nhiều người thường chủ quan trước những dấu hiệu ban đầu như nói ngọng, yếu tay chân hay chóng mặt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đột quỵ không chỉ là một bệnh lý thông thường mà là một "cơn tấn công não", cần được cấp cứu ngay lập tức tương tự nhồi máu cơ tim.
Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não chết đi
Não là cơ quan phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp máu và oxy. Khi dòng máu bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mạch máu bị vỡ, các tế bào não bắt đầu tổn thương gần như ngay lập tức.
Trong đột quỵ thiếu máu não (dạng phổ biến nhất), mỗi phút không được can thiệp có thể khiến khoảng 2 triệu tế bào thần kinh chết đi, cùng hàng tỷ kết nối thần kinh bị phá hủy. Tổn thương này không diễn ra trong vài giờ mà xảy ra liên tục từng phút. Hậu quả phụ thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ, liệt một bên cơ thể hoặc rối loạn nhận thức.
"Cửa sổ vàng" điều trị rất ngắn
Đột quỵ có thời gian can thiệp hiệu quả rất hạn chế, thường được gọi là "cửa sổ vàng". Việc điều trị cần bắt đầu càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong vài giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Các phương pháp hiện đại như dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối có thể giúp khôi phục dòng máu lên não. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này giảm nhanh theo thời gian.
Với đột quỵ xuất huyết - khi mạch máu não bị vỡ - tình trạng còn nguy hiểm hơn. Người bệnh có thể cần phẫu thuật khẩn cấp để cầm máu và giảm áp lực lên não.
Tổn thương não không thể phục hồi hoàn toàn
Khác với nhiều cơ quan khác trong cơ thể, tế bào não khi đã chết gần như không thể tái tạo. Vì vậy, mỗi phút chậm trễ đồng nghĩa với mất đi vĩnh viễn một phần chức năng của não.
Trong cấp cứu đột quỵ, thời gian càng kéo dài, tổn thương não càng nghiêm trọng. Người bệnh được đưa đến bệnh viện sớm có cơ hội hồi phục tốt hơn, trong khi người đến muộn dễ đối mặt với di chứng nặng nề như mất khả năng vận động, nói chuyện, thậm chí tử vong.
Phát hiện sớm các dấu hiệu đột quỵ đóng vai trò quyết định. Các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm mất thăng bằng, chóng mặt; nhìn mờ hoặc mất thị lực; méo miệng, lệch mặt; yếu hoặc tê một bên tay chân; nói khó hoặc nói ngọng.
Quy tắc BEFAST giúp nhận biết nhanh đột quỵ qua các dấu hiệu: mất thăng bằng (Balance), rối loạn thị lực (Eyes), méo miệng (Face), yếu tay chân (Arms), nói khó (Speech). Chữ "T" (thời gian) nhấn mạnh việc gọi cấp cứu ngay lập tức khi xuất hiện dấu hiệu, bởi mỗi phút trôi qua đều làm tăng nguy cơ tổn thương não.
