Nghị định 174, được Chính phủ ban hành ngày 21/5, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, chính thức có hiệu lực từ hôm nay. Một trong những nội dung của Nghị định 174 là quy định xử phạt đối với vi phạm liên quan đến trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội.
Theo Điều 95, người dùng mạng xã hội bị phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng nếu “cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ”.
Luật Báo chí 2025 quy định “tác phẩm báo chí là đơn vị cấu thành nhỏ nhất của sản phẩm báo chí, có nội dung độc lập và cấu tạo hoàn chỉnh, gồm tin, bài được thể hiện bằng chữ viết, âm thanh hoặc hình ảnh”.
Theo ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử, việc xác định một hành vi chia sẻ nội dung báo chí có vi phạm bản quyền hay không phải xem xét từng trường hợp cụ thể. Người chỉ chia sẻ đường link của bài báo sẽ không vi phạm, nhưng nếu kèm theo một phần hoặc toàn bộ nội dung, chụp màn hình hoặc quay video bài báo “có thể bị xem là vi phạm bản quyền”.
“Bất kể chúng ta sử dụng vào mục đích phi thương mại hay thương mại đều cần được sự cho phép của người chủ sở hữu quyền đó”, Cục trưởng khẳng định.
Luật sư Lê Quang Vinh, công ty Luật Bross & Partners, cho biết pháp luật Việt Nam từ lâu đã thừa nhận tác phẩm báo chí là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Quyền này phát sinh từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đăng ký.
Theo ông, việc sử dụng tác phẩm đã công bố mà không xin phép hoặc không trả tiền chỉ được chấp nhận trong những trường hợp cụ thể do luật quy định, với điều kiện phải đáp ứng đúng mục đích, phạm vi, mức độ sử dụng và nghĩa vụ ghi nhận tác giả, nguồn gốc. “Trích dẫn hợp lý là ngoại lệ cần thiết, nhưng không phải cái cớ để lấy lại phần cốt lõi của bài báo, đăng gần như nguyên văn, làm người đọc không cần truy cập nguồn gốc hoặc dùng nội dung của tòa soạn khác để kiếm tiền”, ông nói.
Nội dung báo chí đang trở thành “nguyên liệu đầu vào” miễn phí cho nhiều mô hình kinh doanh nội dung số. Luật sư Vinh dẫn chứng một fanpage lấy nguyên bài viết rồi ghi “theo báo X”, một kênh video đọc lại bài báo bằng giọng máy, hoặc website tổng hợp tin lấy tiêu đề, sapo và nội dung từ nhiều tờ báo để bán quảng cáo.
Theo luật sư, nếu việc sử dụng lại nội dung làm thay thế nhu cầu đọc bài gốc, làm mất lượng truy cập, giảm khả năng khai thác bình thường của tác phẩm hoặc gây thiệt hại bất hợp lý cho chủ thể quyền, “không thể chỉ dựa vào việc ghi nguồn để biện minh”, ông nhận định.
Ngoài nội dung về chia sẻ tác phẩm báo chí, Điều 95 cũng quy định xử phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng đối với các hành vi “cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; lợi dụng mạng xã hội để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí”.
Chủ tài khoản, chủ kênh nội dung, chủ trang cộng đồng, người quản trị nhóm cộng đồng trên mạng xã hội không thực hiện ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật, thông tin ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác, thông tin ảnh hưởng đến trẻ em đăng tải trên tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung của mình khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền cũng sẽ bị phạt 20-30 triệu đồng.
Với các hành vi nghiêm trọng hơn như cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế – xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, sẽ bị xử phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng.
Ngoài tiền phạt, cá nhân, tổ chức phải khóa tài khoản, trang, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung.
Trước đây, các trường hợp tương tự thường bị xử lý theo Nghị định 15/2020, với khung phạt 10-20 triệu đồng. Với cá nhân, mức phạt bằng một nửa, tương ứng 5-10 triệu đồng, nên mức trung bình của khung là 7,5 triệu đồng được áp dụng trong thực tế trước ngày 1/7.
Các chuyên gia từ Đại học Công giáo Louvain (Bỉ) và Quỹ Khoa học Basque (Tây Ban Nha) tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực đến não bộ sau thời gian dài con người sống trong môi trường vi trọng lực. Nghiên cứu mới, công bố trên tạp chí Neuroscience tuần này, tiến hành trên 2 nữ và 9 nam phi hành gia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), từng sống và làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) ít nhất 5 tháng.
Trong nghiên cứu, nhóm phi hành gia thực hiện một số nhiệm vụ nhất định nhằm đo lường khả năng cầm nắm, di chuyển và giữ vật thể không bị trượt. Họ lặp lại nhiệm vụ nhiều lần trước, trong và sau chuyến bay tới trạm ISS để so sánh.
Ở môi trường vi trọng lực, chỉ cần lực đẩy nhẹ cũng có thể khiến vật thể bay đi. Tuy nhiên, các phi hành gia vẫn thường xuyên có những hành động "quá mức". Thậm chí khi đã sống trên quỹ đạo vài tháng, họ vẫn nắm chặt tay hơn mức cần thiết vì lo ngại phải chống lại trọng lực khi cầm hoặc di chuyển vật thể.
Lúc trở về Trái Đất, phi hành gia cũng đưa ra dự đoán không chính xác về cách thao tác với vật thể. "Điều thú vị là, một số phi hành gia báo cáo rằng vật thể nặng hơn dự kiến. Mối liên kết lực nắm - tải trọng hình thành qua nhiều năm học hỏi trên Trái Đất có thể bị phá vỡ sau thời gian đủ dài ở trạng thái không trọng lượng", nhóm tác giả cho biết.
Theo Science Alert, trong môi trường vi trọng lực, chuyển động của cánh tay chậm và đối xứng hơn - lực dùng để nâng và hạ vật thể tương đương nhau. Nhưng sau khi trở về Trái Đất, phi hành gia phải điều chỉnh về trạng thái bất đối xứng, tức cần dùng nhiều lực hơn để nâng vật lên so với khi đặt xuống.
Không chỉ phi hành gia sống trên trạm ISS nhiều tháng, phi hành gia trải qua chuyến du hành vũ trụ ngắn ngày hơn cũng chịu tác động từ môi trường vi trọng lực và cần tái thích nghi khi trở về hành tinh xanh.
Tuần này, Christina Koch, phi hành gia trong nhiệm vụ Artemis II, đăng trên mạng xã hội video cô tập đi bộ và giữ thăng bằng sau chuyến bay tới Mặt Trăng hồi đầu tháng. Video cho thấy, chỉ 10 ngày sống ngoài không gian cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ quan tiền đình - cấu trúc ở tai trong giúp cảm nhận trọng lực và truyền thông tin đó về não - dù mỗi thành viên phi hành đoàn vẫn tập luyện khoảng 30 phút mỗi ngày.
Theo Koch, khi quay trở lại môi trường có trọng lực, họ phụ thuộc nhiều vào thị giác để định hướng. Do đó, việc đi nối gót theo đường thẳng (tandem walk) trong khi mắt nhắm là thử thách lớn. "Chắc tôi sẽ phải đợi một thời gian nữa mới có thể lướt sóng trở lại", Koch hài hước chia sẻ.
Nữ phi hành gia cũng cho biết, việc tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực có thể góp phần điều trị chứng chóng mặt, chấn động não và các rối loạn thần kinh - tiền đình khác trên Trái Đất.
Bức ảnh toàn cảnh Trái Đất, với đại dương xanh, đất liền màu nâu và nhiều khối mây trắng, cùng hiện tượng cực quang màu xanh lục ở hai cực hành tinh được chỉ huy Reid Wiseman chụp gửi về ngày 3/4. Tuy nhiên, nhiều người nhanh chóng nhận ra ảnh mới ít rực rỡ hơn so với ảnh chụp cách đây 54 năm của tàu Apollo 17, dù trang bị các công nghệ ghi hình tối tân hơn.
"Tôi không biết là do chất lượng hình ảnh hay do không khí, nhưng giờ Trái Đất trông nó thật ảm đạm", một tài khoản viết trên X.
"Hình ảnh Trái Đất cũ trông sắc nét hơn, trong khi ảnh mới này trông mờ nhạt. Chất lượng máy ảnh hay do biến đổi khí hậu?", một người khác đặt câu hỏi.
"Con người đang làm sai điều gì vậy? Trái Đất trông thật nhợt nhạt. Chúng ta đang đánh mất nó", một tài khoản lo ngại.
Tuy nhiên, nhiều người nhanh chóng đưa ra câu trả lời cho sự khác biệt của hai bức hình. "Đây là ảnh chụp mặt tối của Trái Đất được ánh trăng chiếu sáng và đã được làm sáng lên. Đó là lý do tại sao cực quang cũng xuất hiện trong đó", một người giải thích, chỉ ra cực quang ở phía Bắc bán cầu và Nam bán cầu.
"Trái Đất không thay đổi, cách chúng ta chụp ảnh nó mới thay đổi. Sự khác biệt về màu sắc giữa bức ảnh 'Quả cầu xanh' năm 1972 và hình ảnh Trái Đất hiện đại là do công nghệ", một người tự nhận là chuyên gia về thiên văn học giải thích. "Tàu Apollo 17 sử dụng máy ảnh phim, điều này giúp tăng cường màu sắc và độ tương phản một cách tự nhiên. Ngày nay, các thiết bị sử dụng cảm biến kỹ thuật số, hiệu chỉnh chi tiết về khí quyển và hiệu chuẩn màu sắc nên sẽ khác".
"Hầu hết hình ảnh hiện đại đều là nhiều lớp ảnh ghép lại, không phải ảnh chụp đơn. Đó là lý do tại sao Trái Đất ngày nay trông có vẻ kém 'sống động' hơn", một người khác nói thêm.
Trước đó, chia sẻ với National Geographic, David Melendrez, người phụ trách tích hợp hình ảnh từ tàu vũ trụ Orion về Trái Đất của NASA, cho biết phi hành đoàn Artemis II đang sử dụng máy ảnh DSLR Nikon D5, iPhone 17 Pro Max cùng bốn chiếc GoPro Hero 11 để quay phim.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo Ladbible, Space)
Nhà vệ sinh 23 triệu USD trên Artemis II
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc 'nửa đường tới Mặt Trăng'
Theo thỏa thuận vừa được ký kết tại Hà Nội, kể từ ngày 26-4, Tổng công ty cổ phần Bưu chính Viettel (Viettel Post) sẽ chính thức đảm nhiệm vai trò Đối tác vận hành mạng lưới toàn quốc (NNP) của hãng chuyển phát nhanh lớn nhất thế giới FedEx tại Việt Nam.
Sự kết hợp này được đánh giá là màn cộng hưởng giữa thế mạnh công nghệ, quy trình toàn cầu của FedEx và mạng lưới hạ tầng sâu rộng của Viettel Post.
Cụ thể, "ông lớn" logistics đến từ Hoa Kỳ sẽ tận dụng đội xe phủ sóng trên cả nước của Viettel Post để phục vụ tốt hơn nhóm khách hàng thương mại điện tử đang tăng trưởng nóng.
Trong khuôn khổ hợp tác, cũng sẽ giúp doanh nghiệp logistics đến từ Việt Nam đóng vai trò then chốt trong các khâu quy trình giao nhận đầu cuối, vận hành kho bãi và phối hợp thông quan.
Mục tiêu cao nhất là tạo ra một dòng chảy logistics xuyên biên giới liền mạch, tin cậy và minh bạch hơn.
Trong bối cảnh tổng kim ngạch thương mại Việt Nam đã vượt mốc 930 tỉ USD vào năm 2025, việc kết nối trực tiếp hạ tầng trong nước với mạng lưới quốc tế là yếu tố sống còn để nâng cao năng lực xuất khẩu.
Ông Đinh Thanh Sơn - Phó tổng giám đốc Viettel Post - nhận định sự hợp tác này sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), có cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế tốt hơn thông qua một chuỗi logistics tối ưu.
"Viettel Post sẽ tiếp tục nâng cấp hệ thống vận hành theo hướng minh bạch, nhất quán và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế", ông Sơn nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Masamichi Ujiie - Chủ tịch FedEx khu vực bắc và nam Thái Bình Dương - khẳng định Việt Nam là thị trường chiến lược quan trọng.
Việc bắt tay với một đối tác uy tín nội địa giúp "ông lớn" trong ngành logistics tái khẳng định cam kết dài hạn, đồng thời nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ nhanh và linh hoạt hơn cho khách hàng.
Với việc tích hợp mạng lưới này, thời gian vận chuyển được kỳ vọng sẽ được tối ưu hóa đáng kể. Người kinh doanh trong nước sẽ rút ngắn được thời gian giao hàng và kéo dài thời gian nhận hàng, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh lớn khi tiến ra biển lớn.
Việc áp dụng các tiêu chuẩn quản lý và theo dõi đơn hàng quốc tế của FedEx vào quy trình của Viettel Post cũng hứa hẹn sẽ nâng tầm chất lượng dịch vụ logistics nói chung tại Việt Nam trong thời gian tới.
