Cả tuổi trẻ của bác tôi gói gọn trong hai chữ “cày cuốc vì con”. Bác làm đủ nghề, tích góp từng đồng với một mục tiêu rất rõ ràng: phải mua được nhà cho hai con trai của mình, để sau này chúng có chỗ ổn định mà lập nghiệp, và cũng là để bác có nơi nương tựa khi về già.
Nhiều người trong gia đình từng khuyên bác nên để dành một phần tiền cho bản thân, phòng khi tuổi cao sức yếu thay vì dựa dẫm vào con cái. Nhưng bác chỉ cười, nói rằng “con cái mới là chỗ dựa lớn nhất của tuổi già”. Với bác, đầu tư cho con chính là cách đảm bảo cho tuổi già của mình.
Rốt cuộc, bác cũng làm được điều mình mong muốn. Sau nhiều năm tích góp, bác dồn toàn bộ tiền bạc mua được hai căn nhà. Trước đây, bác sống cùng con trai út trong căn nhà mua từ lâu. Còn vợ chồng con trai cả thuê nhà sống riêng. Năm ngoái, bác hoàn tất thủ tục cho tặng cả hai căn cho hai người con. Bác cho con út căn nhà đang ở, còn mình thì chuyển sang sống cùng vợ chồng con trai cả trong căn nhà mới mua.
Cứ nghĩ đó là một cái kết trọn vẹn cho bác khi con cái có nhà cửa ổn định, bác cũng có nơi nương tựa. Nhưng cuộc sống không đơn giản như những gì người ta dự tính. Chỉ một thời gian ngắn sau khi về ở cùng con trai cả, bác bắt đầu nảy sinh mâu thuẫn với con dâu. Những va chạm nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày dần tích tụ thành căng thẳng. Không ai nói ra điều gì quá lớn, nhưng cũng không ai thực sự thoải mái. Cuối cùng, bác quyết định rời đi.
>> Tôi sợ hết đường bỏ phố về quê nếu mua nhà 4 tỷ cho con thừa kế
Bác chuyển về sống cùng con trai út – người vẫn còn độc thân, ở trong căn nhà cũ. Tưởng rằng như vậy sẽ nhẹ nhàng hơn, nhưng thực tế lại là một câu chuyện khác. Con trai út của bác bận rộn với công việc, thường xuyên đi sớm về muộn. Căn nhà không còn cảnh va chạm, nhưng cũng thiếu đi sự hiện diện của người thân. Phần lớn thời gian trong ngày, bác ở một mình, tự nấu ăn, tự dọn dẹp, tự xoay xở mọi sinh hoạt.
Những lần tôi ghé thăm, bác vẫn nói “mọi thứ đều ổn”. Nhưng cái cách bác ngồi lặng lâu hơn, hay kể lại những chuyện cũ nhiều hơn, khiến tôi hiểu rằng sự “ổn” đó có phần gượng gạo. Không phải con cái không thương bác, mà là cuộc sống của mỗi người đã cuốn họ đi theo những ưu tiên riêng.
Nhìn câu chuyện của bác, tôi không khỏi suy nghĩ: có phải cứ hy sinh tất cả cho con cái thì sẽ đổi lại được một tuổi già an nhàn? Hay thực ra, đó là một kỳ vọng mà chính chúng ta tự đặt ra?
Tôi không nghĩ bác đã sai khi yêu thương và lo lắng cho con. Nhưng có lẽ, điều mà nhiều người trong thế hệ của bác chưa kịp nghĩ đến là: con cái có cuộc đời của chúng, còn tuổi già là quãng đường mỗi người phải tự chuẩn bị cho mình, cả về tài chính lẫn tinh thần. Giữ lại một phần cho bản thân không phải là ích kỷ, mà là cách để mình không trở thành gánh nặng, và cũng không đặt con cái vào những tình huống khó xử.
Câu chuyện của bác như một lời nhắc nhở với tôi rằng: yêu con là điều nên làm, nhưng đừng quên giữ lại cho bản thân một chỗ đứng vững vàng trong chính cuộc đời mình.
Thành Hữu ĐinhTôi trắng tay vì mẹ để lại toàn bộ nhà, đất thừa kế cho em gái
‘Trói chân con cái bằng 2 căn nhà thừa kế’
Tôi có sai khi muốn thừa kế nhiều hơn em gái?
Tôi mua hai nhà làm thừa kế cho con chứ nhất quyết không cho tiền
Mỗi tối, trước khi đóng cửa hàng kinh doanh mặt phố, tôi thường dừng lại vài phút nhìn dòng người qua lại. Xe cộ vẫn đông, quán ăn vẫn sáng đèn, tiếng cười nói vẫn rộn ràng. Nhưng khi quay vào trong cửa hàng, tôi lại thấy một câu chuyện khác.
Khách hàng của tôi ghé đến. Họ xem hàng, hỏi han rất kỹ, so sánh nhiều hơn trước, rồi xin thêm thời gian suy nghĩ và rời đi. Cuối ngày, số đơn hàng tôi bán được thường ít hơn số cuộc trò chuyện đã diễn ra. Tôi gặp một vài người bạn kinh doanh nội thất, vật liệu xây dựng, quần áo hay điện máy, họ đang trải qua cảm giác tương tự. Khách hàng ngày càng quyết định mua hàng chậm hơn.
Theo số liệu tiêu dùng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng vẫn duy trì xu hướng tăng qua các năm. Điều đó cho thấy nhu cầu tiêu dùng chưa hề mất đi. Nhưng tăng trưởng của thị trường không đồng nghĩa mọi người bán đều cảm nhận được sự khởi sắc như nhau. Điều tôi chứng kiến là người tiêu dùng ngày càng thận trọng. Họ không còn quyết định theo cảm xúc nhiều như trước mà cân nhắc kỹ hơn giữa nhu cầu hiện tại và sự an toàn tài chính trong tương lai.
Tôi nhớ cách đây vài năm, khách hàng thường hỏi: "Bao nhiêu tiền?". Bây giờ, câu hỏi tôi nghe nhiều hơn là họ bàn bạc với nhau: "Có thật sự cần mua lúc này không?". Một câu hỏi hướng đến giá trị của món hàng, câu còn lại hướng đến sự cần thiết cho tương lai. Nhiều gia đình đang có xu hướng ưu tiên tích lũy hơn là chi tiêu. Đó không hẳn là tâm lý bi quan, mà là một phản ứng dễ hiểu khi con người muốn tạo thêm "vùng đệm" cho cuộc sống.
>> Lý do giá xăng giảm mạnh nhưng bát phở vẫn đứng yên
Với người bán, sự thận trọng ấy tạo ra một áp lực khác. Có người cho rằng chỉ cần giảm giá là sẽ bán được hàng. Nhưng rồi tôi nhận ra giảm giá chỉ là giải pháp ngắn hạn. Nếu biên lợi nhuận liên tục bị thu hẹp trong khi chi phí thuê mặt bằng, nhân công và vận hành vẫn giữ nguyên, người kinh doanh sẽ nhanh chóng cạn sức.
Tôi nghĩ rằng điều quan trọng nhất đối với nhiều hộ kinh doanh hiện nay không phải là "lợi nhuận", mà là "dòng tiền". Doanh thu có thể đến chậm, lợi nhuận có thể tạm thời thấp, nhưng nếu dòng tiền bị đứt quãng quá lâu, việc duy trì hoạt động sẽ trở nên rất khó khăn.
Một thay đổi khác cũng đáng chú ý là ngày nay, chỉ với một chiếc điện thoại, một tài khoản mạng xã hội hoặc một gian hàng trên sàn thương mại điện tử, bất kỳ ai cũng có thể bắt đầu kinh doanh. Đó là tín hiệu tích cực vì tạo thêm cơ hội cho nhiều người khởi nghiệp. Nhưng mặt khác, nó cũng khiến cạnh tranh gay gắt hơn bao giờ hết.
Nếu trước đây khách hàng phải tìm người bán, thì bây giờ người bán phải tìm cách được khách hàng lựa chọn. Giá cả vì thế không còn là lợi thế duy nhất. Khi hàng hóa ngày càng giống nhau và thông tin ngày càng minh bạch, thứ tạo nên khác biệt nhiều khi lại là trải nghiệm và mức độ tin cậy.
Có lần một người bạn hỏi tôi còn lạc quan với việc kinh doanh không? Tôi trả lời là có. Nhưng sự lạc quan của tôi bây giờ khác trước. Ngày trước, tôi tin chỉ cần thị trường tăng trưởng thì mình cũng sẽ phát triển. Bây giờ, tôi tin sự phát triển phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng thích nghi của chính người kinh doanh: thích nghi trong cách quản lý chi phí, thích nghi trong việc lắng nghe khách hàng, thích nghi với những thay đổi rất nhanh của hành vi tiêu dùng.
Điều đáng mừng là, giữa sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt, vẫn có một lợi thế mà các cửa hàng nhỏ hoàn toàn có thể xây dựng. Đó là niềm tin. Khách hàng có thể quên một mức giá, quên một chương trình khuyến mãi hay quên địa chỉ của cửa hàng. Nhưng họ thường nhớ rất lâu cảm giác được tư vấn chân thành, được tôn trọng và được đối xử tử tế.
Tác giả cho rằng: Thay vì nghỉ 30 - 45 phút ăn trưa thì tốn từ 1h30 đến 2h đồng hồ để ăn trưa và ngủ. Dậy lúc 1h30 chiều thì tốn thêm 15 - 20 phút rửa mặt, đi vệ sinh, rửa tay. Thì 2h mới làm. Rồi đến 5h00 rục rịch về. Vậy là làm việc có 5 - 6h".
Tôi hoàn toàn không đồng ý với quan điểm này bởi lập luận như vậy là đang đánh đồng giữa việc sử dụng thời gian thiếu hiệu quả với bản thân giấc ngủ trưa.
Ở nhiều công ty tại Việt Nam, ngày làm việc bắt đầu từ 7h30 sáng, thậm chí sớm hơn. Người lao động phải thức dậy từ 5h30 hoặc 6h để chuẩn bị, đưa con đi học, di chuyển đến nơi làm việc. Đến 11h30 trưa, họ đã trải qua khoảng 4 tiếng làm việc liên tục.
Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, nhiệt độ ngoài trời có thể lên tới 35-40 độ C, việc cơ thể xuất hiện cảm giác mệt mỏi vào giữa ngày là điều bình thường. Một giấc ngủ ngắn 20-30 phút không phải biểu hiện của sự lười biếng mà là nhu cầu sinh lý tự nhiên giúp phục hồi sự tỉnh táo.
Thực tế, rất ít người ngủ đến 1h30 rồi mất thêm nửa tiếng để vệ sinh cá nhân như ví dụ được đưa ra. Phần lớn nhân viên ăn trưa, nghỉ ngơi một chút rồi trở lại làm việc đúng giờ.
Nếu có những nơi quản lý lỏng lẻo khiến thời gian nghỉ bị kéo dài quá mức, vấn đề nằm ở cách tổ chức lao động chứ không nằm ở giấc ngủ trưa. Nếu chỉ cần ngồi lâu là hiệu quả, những quốc gia làm việc nhiều giờ nhất thế giới đã phải là những nền kinh tế năng suất nhất thế giới.
Trong khi đó, nhiều nghiên cứu trong nhiều năm qua đều cho thấy sau một ngưỡng nhất định, thời gian làm việc tăng lên nhưng hiệu quả lại giảm xuống. Một nhân viên tỉnh táo, tập trung trong 6 giờ có thể tạo ra nhiều giá trị hơn một người ngồi đủ 8 tiếng nhưng liên tục mệt mỏi, mất tập trung hoặc xử lý công việc trong trạng thái uể oải.
Thêm vào đó, cũng cần nhìn vào bối cảnh địa lý cụ thể: Nhiều quốc gia châu Âu bắt đầu ngày làm việc lúc 9h sáng. Mùa đông, mặt trời mọc muộn. Điều kiện khí hậu ôn hòa hơn giúp cơ thể ít bị tiêu hao năng lượng bởi nhiệt độ cao.
Trong khi đó, Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới. Mặt trời mọc sớm, thời gian nắng kéo dài, độ ẩm cao. Nhịp sinh hoạt tự nhiên của người dân cũng khác.
Không phải ngẫu nhiên mà ở nhiều nước có khí hậu nóng như Tây Ban Nha, Italy hay một số quốc gia Mỹ Latin từng tồn tại văn hóa nghỉ trưa kéo dài. Tôi nghĩ đó là sự thích nghi với môi trường sống chứ không phải dấu hiệu của sự chậm phát triển.
Đọc các bài viết: "Sống trong nhà 10 tỷ nhưng không có nổi 100 triệu đồng" hay "Vợ chồng ở thuê 5,5 triệu một tháng sướng hơn bỏ 4 tỷ mua nhà", tôi cho rằng, thật ra trong cuộc sống mỗi người sẽ có một quan điểm, một hoàn cảnh riêng và điều kiện tài chính khác nhau. Có người ưu tiên tiền để tiền đầu tư kinh doanh; có người lại tập trung cho con cái học hành; cũng có người thích tận hưởng cuộc sống, đi du lịch, ăn uống, làm đẹp; người khác đã có nhà ba mẹ để lại nên không cần áp lực phải mua thêm.
Phần lớn những người luôn khao khát sở hữu một căn nhà ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP HCM đều là những người từng trải qua nhiều năm sống trong những căn phòng trọ chật hẹp, từ thời sinh viên đến lúc đi làm. Sau nhiều năm bươn chải, chuyển hết phòng trọ này đến phòng trọ khác, ai rồi cũng sẽ có lúc mong muốn một nơi thật sự thuộc về mình. Khi lập gia đình, có con nhỏ, ước mơ ấy lại càng lớn hơn.
Nhưng mua nhà ở thành phố lớn chưa bao giờ là điều dễ dàng. Nhà càng rộng, càng gần trung tâm thì áp lực tài chính càng lớn. Vì vậy, nếu muốn có căn nhà đầu tiên, tôi cho rằng cần có vài điều người trẻ cần ghi nhớ:
Thứ nhất, liệu cơm gắp mắm. Nhiều người thường mơ những thứ quá xa khả năng rồi đặt cược tương lai bằng may rủi. Đó là một sai lầm khi mua nhà. Thay vào đó, hãy đặt mục tiêu căn nhà trị giá tối đa khoảng 60 tháng thu nhập hiện tại của bản thân. Nếu đã có gia đình thì nên tính theo thu nhập của người có mức lương cao hơn thay vì tổng thu nhập của hai vợ chồng, vì cuộc sống gia đình còn rất nhiều khoản khác phải lo.
Ví dụ thu nhập 30 triệu một tháng thì tôi chỉ hướng tới căn nhà khoảng 1,8 tỷ đồng. Nếu số tiền đó chưa mua được nhà ở trung tâm thì tôi chấp nhận ra vùng ven, hoặc cố gắng nâng thu nhập lên 50-70 triệu để đáp ứng điều kiện mua nhà 3-4 tỷ. Và quan trọng nhất, khi xuống tiền, mỗi người nên có sẵn tiền tích lũy ít nhất 30-50% giá trị căn nhà.
>> Cú 'tất tay' vay nợ giúp tôi nay có căn nhà Sài Gòn 5 tỷ đồng
Thứ hai, chọn thật kỹ. Mua nhà là chuyện rất lớn, nên không thể quyết định chỉ vì sau vài lời giới thiệu của môi giới. Ngay cả khi đó là bà con quen biết hay bạn bè, đôi khi họ đều có quyền lợi phía sau một giao dịch. Lời khuyên của tôi là nên tham khảo thật nhiều nguồn khác nhau, hỏi ý kiến của những người có kinh nghiệm và không liên quan lợi ích.
Một kinh nghiệm của tôi là đi xem nhà vào lúc trời mưa lớn, nắng gắt, buổi tối muộn hay lúc triều cường để thấy hết vấn đề thực tế của căn nhà. Trước khi đặt cọc, bạn cũng cần nhớ kiểm tra kỹ quy hoạch, tranh chấp, lộ giới và pháp lý.
Thứ ba, tự trả lời câu hỏi: "Nếu sống ở đây 10 năm, bạn có thấy ổn không? Vợ, chồng và con cái có thoải mái không? Thời gian đi làm có dưới 45 phút không? Sau này nếu cần bán lại có dễ không? Ngân hàng có hỗ trợ vay tốt không? Nếu có quá nhiều câu trả lời là "không", thì bạn nên cân nhắc lại. Còn nếu bạn cảm thấy mọi thứ đều phù hợp, hãy mạnh dạn lên kế hoạch cho căn nhà đầu tiên của mình.
Một gia đình nhỏ có một mái nhà riêng luôn là cảm giác rất đặc biệt. Và đôi khi, chính căn nhà ấy sẽ trở thành nền tảng vững chắc để bạn tiếp tục theo đuổi những mục tiêu lớn hơn trong cuộc sống.
