Trung Quốc trong tham vọng quốc tế hóa nhân dân tệ

Trung Quốc trong tham vọng quốc tế hóa nhân dân tệ

Cuối tháng 6 vừa qua, Trung Quốc tổ chức sự kiện thường niên mang tên Diễn đàn Lục Gia Thủy – hội nghị chính sách tài chính hàng đầu nước này.

Tại Diễn đàn Lục Gia Thủy năm nay, các quan chức Trung Quốc đã công bố một loạt các biện pháp mở rộng vai trò của nhân dân tệ (RMB) ở nước ngoài, đẩy mạnh Thượng Hải trong vai trò trung tâm tài chính quốc tế (IFC), tạo ra các cơ sở thanh khoản mới cho các ngân hàng trung ương nước ngoài và các nhà đầu tư, mở rộng giao dịch RMB xuyên biên giới và mở cửa hơn nữa lĩnh vực tài chính Trung Quốc để giới đầu tư nước ngoài tham gia.

Tờ South China Morning Post dẫn lời ông Lưu Hiểu Xuân, Phó giám đốc Viện Tài chính Thượng Hải, phát biểu tại diễn đàn trên cho rằng: “Trung Quốc có Hồng Kông là một IFC trưởng thành với sự linh hoạt để đáp ứng với những thay đổi của thị trường, nhưng điều đó không đủ để đáp ứng đầy đủ các nhu cầu đặc biệt của việc mở rộng ra nước ngoài của các công ty Trung Quốc. Thượng Hải cần phải đóng vai trò như vậy”.

Ông Lưu cũng đề xuất xây dựng các dịch vụ pháp lý, điều phối an ninh và cơ sở hạ tầng tài chính địa phương như nền tảng ngân quỹ doanh nghiệp. Theo đó, Hồng Kông được định vị giữ vai trò như một cửa ngõ thị trường vốn trong khi Thượng Hải xử lý hỗ trợ hoạt động ở các khu vực pháp lý có rủi ro cao hơn. Thượng Hải hướng đến trở thành một trung tâm gây quỹ và đầu tư cho các công ty Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài, giúp các công ty huy động các khoản vay, phát hành trái phiếu và chứng khoán đảm bảo bằng tài sản, niêm yết cổ phiếu, đầu tư vào tài sản tài chính và tham gia giao dịch.

Có lẽ, đề xuất trên không đơn giản chỉ là ý kiến cá nhân của ông Lưu – một người nổi tiếng với nhiều năm kinh nghiệm trong ngành tài chính Trung Quốc. Thực tế, trong cuộc họp hồi tháng 3 vừa qua, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc đã thông qua Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 mà trong đó nêu rõ xây dựng nước này thành cường quốc tài chính. Kế hoạch không còn xem tài chính là chức năng hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, mà hướng đến tài chính như một công cụ chiến lược của năng lực công nghệ. Trong chiến lược như vậy, việc quốc tế hóa RMB đóng vai trò then chốt.

Gần 80 năm qua, Mỹ có nhiều lợi thế nhờ vai trò trung tâm của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu, giúp nước này có các công cụ quản lý nhà nước mà các cường quốc trước đây khó có thể tưởng tượng được. Mỹ có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt, hạn chế khả năng tiếp cận thanh toán bù trừ bằng USD, định hình các tiêu chuẩn tuân thủ quốc tế, ảnh hưởng dòng vốn và tận dụng vị trí của nước này trong cấu trúc tài chính thế giới để thúc đẩy các mục tiêu an ninh quốc gia. Trung Quốc chắc chắn hiểu thực tế vừa nêu nên luôn muốn thay đổi.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Bắc Kinh đã khởi động các chương trình thanh toán thương mại bằng RMB, thành lập các trung tâm thanh toán bù trừ ở nước ngoài, mở rộng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ, phát triển cơ sở hạ tầng thanh toán thay thế và dần dần mở cửa các phần của thị trường vốn. Bắc Kinh ký các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với hàng chục ngân hàng trung ương, cho phép các đối tác thương mại tiếp cận RMB mà không cần thông qua hệ thống dựa USD.

Năm 2015, Trung Quốc ra mắt Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới CIPS như một giải pháp thay thế cho SWIFT. Nước này cũng đạt nhiều thỏa thuận giao dịch tiền tệ trực tiếp với các nước khác, đặc biệt với các thành viên thuộc nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS.

  Nga - Ukraine đồng ý ngừng bắn cục bộ tránh rủi ro hạt nhân

Không những vậy, chính những diễn biến địa chính trị gần đây đã mở ra thêm nhiều cơ hội cho Bắc Kinh trong việc quốc tế hóa RMB. Do chiến dịch quân sự nhằm vào Ukraine, các ngân hàng Nga bị loại khỏi SWIFT. Sau đó, số lượng tổ chức trực tiếp tham gia CIPS đã tăng gần gấp ba, tăng từ 75 lên gần 200, theo dữ liệu của chính phủ Trung Quốc.

Hay giữa cuộc chiến Iran mới đây, ít nhất 2 tàu đã sử dụng RMB để thanh toán phí đi qua eo biển Hormuz cho chính quyền Tehran. Dữ liệu từ Hội đồng Đại Tây Dương cho thấy chỉ trong tháng 3.2026, các khoản thanh toán để mua dầu của Iran được thực hiện thông qua mạng lưới tài chính của Trung Quốc đã tăng 50%. Nhờ đó, dòng tiền chảy qua hệ thống tài chính của Trung Quốc đã tăng vọt kể từ khi cuộc chiến ở Iran buộc phải đóng cửa eo biển Hormuz. Từ tháng 2 – 3, các khoản thanh toán trung bình hằng ngày qua hệ thống tài chính Trung Quốc đã tăng từ 86 tỉ USD lên lên hơn 131 tỉ USD, quy mô giao dịch trung bình tăng hơn 8%.

Chính vì thế, dù chưa thể soán ngôi USD trong thời gian tới, nhưng RMB đang ngày càng khẳng định vai trò lớn hơn.

Tin Gốc: Thanh Niên