NÓNG: Tổng thống Trump đồng ý hoãn tấn công Iran trong 2 tuần

Trên boong một con tàu chở dầu đang qua lại vùng biển giữa vịnh Oman và eo biển Hormuz ngày 15/4, thuyền trưởng người Iraq Rahman al-Jubouri đang làm việc tại một trong những hành lang hàng hải căng thẳng nhất thế giới, nơi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đang làm gián đoạn thương mại toàn cầu, thủy thủ mắc kẹt và đối mặt nguy cơ bị tấn công.

Đối với al-Jubouri, người đã làm việc trên biển từ năm 1984, kinh qua nhiều thập kỷ biến động như Chiến tranh Iran - Iraq và Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, cuộc xung đột hiện nay không phải điều lạ lẫm.

Một lần nữa, ông lại làm việc ở những vùng biển nguy hiểm, nơi các cuộc tấn công quân sự bất ngờ luôn rình rập tàu thuyền đi qua các cửa ngõ quan trọng như Bab el-Mandeb và vịnh Ba Tư.

"Công việc giờ đây thực sự rủi ro, chẳng biết lúc nào bom rơi trúng tàu. Chúng tôi đang lênh đênh trên một quả cầu lửa", ông nói.

Al-Jubouri đã ở trên con tàu chở dầu Sea Moon treo cờ Palau được 4 tháng. Ông và các thủy thủ đang di chuyển từ vịnh Aden về phía vịnh Oman để dỡ dầu tại cảng Ras Isa ở Yemen.

Lộ trình không đi qua eo biển Hormuz, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro cao vì nằm gần lối vào eo biển này. Hành trình bị trì hoãn bởi lo ngại về an ninh và gián đoạn hậu cần khi cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra. Chiến sự khiến dòng chảy năng lượng toàn cầu tắc nghẽn, buộc nhiều tàu phải đổi lộ trình hoặc nằm chờ trong vịnh.

Lực lượng quân sự Mỹ ngày 19/4 đã bắt một tàu hàng treo cờ Iran khi con tàu di chuyển qua vòng phong tỏa của hải quân gần eo biển. Đây là vụ chặn tàu đầu tiên từ khi Mỹ tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran tuần trước.

Công việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiến thủy thủ trên tàu Sea Moon phải thường xuyên diễn tập an toàn chuẩn bị ứng phó tấn công. "Cầu Thượng đế đừng để điều đó xảy ra", ông al-Jubouri nói.

Năm ngoái, khi đang cập cảng ở Yemen, con tàu của ông đã bị tấn công. "Tôi lập tức chặt đứt dây neo, chuẩn bị động cơ và rời cảng bằng mọi giá để bảo vệ thủy thủ và con tàu", ông kể lại.

Mảnh bom đã văng trúng tàu chở dầu khi nó đang rời đi, gây hư hại nhẹ, nhưng toàn bộ thủy thủ đã thoát nạn an toàn. Bất chấp mối đe dọa dai dẳng, con tàu sau đó đã quay lại hoạt động tại cảng và tiếp tục lộ trình đã định.

Tuy nhiên, không phải tất cả thành viên trong đoàn của al-Jubouri đều có thể chịu đựng được những hiểm nguy của công việc này. Ông cho biết đội ngũ của mình đã giảm từ 27 thủy thủ xuống còn 17 người. Nỗi sợ khiến họ rời đi.

Hàng chục năm kinh nghiệm đi biển khiến al-Jubouri thích nghi tốt với áp lực. Ông cho hay nhu yếu phẩm cơ bản vẫn ổn định. Thực phẩm và nước đóng chai được bổ sung thường xuyên tại cảng, không xảy ra tình trạng thiếu hụt lớn.

Tuy nhiên, đã 4 tháng qua al-Jubouri chưa được gặp gia đình. Giống nhiều người khác, ông thường đau đáu nỗi nhớ nhà.

"Chúng tôi buồn vì phải xa gia đình và quê hương", ông nói, cho hay Internet giúp họ bớt cô đơn, nhưng chẳng thể xóa nhòa được cảm giác xa xôi cách trở, nhất là khi họ đang phải đối mặt với lằn ranh sinh tử mỗi ngày.

Tin Gốc: Vnexpress

"Nếu Nga sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của chúng tôi, chúng tôi sẽ sẵn sàng đáp lại tương xứng. Đề xuất này đã được chuyển đến phía Nga thông qua Mỹ", ông Zelensky nói.

Trước đó, ông Zelensky ngày 30.3 tuyên bố Kyiv sẵn sàng đáp lại nếu Nga ngừng tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine, và sẽ chấp nhận ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh của Chính thống giáo vào ngày 12.4. Đáp lại, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói rằng đề xuất ngừng bắn dịp lễ Phục sinh không phải là một sáng kiến rõ ràng, và kêu gọi ông Zelensky nên theo đuổi một giải pháp hòa bình, chứ không phải là một lệnh ngừng bắn, theo Hãng tin TASS.

Trong khi đó, những kênh truyền thông Telegram tiếng Nga đưa tin quân đội Ukraine được cho là đã tấn công cảng nhiên liệu Ust-Luga ở tỉnh Leningrad của Nga vào đêm 6.4 và rạng sáng 7.4, theo The Kyiv Independent. Tỉnh trưởng Aleksandr Drozdenko của tỉnh Leningrad tuyên bố 22 máy bay không người lái của Ukraine đã bị bắn hạ ở tỉnh này, nhưng không nêu rõ mục tiêu của cuộc tấn công mới.

Đến chiều 7.4, chưa có phản ứng từ Moscow, và phía Ukraine cũng chưa tuyên bố nhận trách nhiệm về vụ tấn công Ust-Luga. Nếu được xác nhận, đây là vụ tấn công mới nhất trong một loạt cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhắm vào những kho dầu quan trọng nhất của Nga trên bờ biển Baltic và biển Đen trong những tuần gần đây. Cảng Ust-Luga đã bị tấn công ít nhất 5 lần từ ngày 22-31.3.

Nguồn: https://thanhnien.vn/ukraine-de-xuat-voi-nga-ve-ngung-tan-cong-cac-co-so-nang-luong-185260407222553151.htm

Sau nhiều tuần giao tranh ác liệt từ khi Mỹ - Israel phát động không kích nhằm vào Iran cuối tháng 2, Washington và Tehran đầu tháng 4 đồng ý ngừng bắn và bắt đầu đàm phán tìm giải pháp lâu dài. Nhưng trong lúc Iran phát tín hiệu sẵn sàng thương lượng, một lực cản đáng chú ý cũng nổi lên trong nội bộ nước này. Đó là Jebhe-ye Paydari, thế lực bảo thủ có quan điểm "siêu cứng rắn".

Sau khi vòng đàm phán thứ nhất giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan thất bại, nghị sĩ Mahmoud Nabavian, thành viên phe Paydari, đã công khai chỉ trích quá trình thương lượng về chương trình hạt nhân là "sai lầm chiến lược". Ông kêu gọi loại Ngoại trưởng Abbas Araghchi khỏi nhóm đàm phán.

Hamidreza Azizi, nhà nghiên cứu tại Viện Đức về Các vấn đề Quốc tế và An ninh, trụ sở ở Berlin, cho rằng sự trỗi dậy của phe bảo thủ Paydari không chỉ phản ánh bất đồng về chính sách đối ngoại, mà còn là cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Iran sau khi Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei bị hạ sát, phần nào lý giải vì sao tiến trình hòa đàm Mỹ - Iran đến nay vẫn bế tắc.

"Họ coi việc chống lại Mỹ và Israel là một cuộc chiến bất tận", Azizi nói. "Họ tin rằng một nhà nước Hồi giáo dòng Shiite cần tiếp tục tồn tại cho đến tận thế và khá cực đoan khi nói đến hệ tư tưởng tôn giáo đó".

Phong trào 'siêu cách mạng' của Iran

Jebhe-ye Paydari, tức là Mặt trận Kiên định, hình thành với quan điểm bảo vệ tuyệt đối các giá trị của Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Các thành viên của phe này thường tự xem mình là những người bảo vệ "tinh thần cách mạng" trước nguy cơ Iran bị ảnh hưởng bởi phương Tây.

Phe bảo thủ từ lâu đã đóng vai trò chi phối trong hệ thống chính trị Iran, nhưng Paydari vẫn được xem là lực lượng quyết liệt hơn cả. Paydari phản đối gần như mọi hình thức ôn hòa với Mỹ, cho rằng đàm phán không đơn thuần là ngoại giao, mà còn là sự nhượng bộ về ý thức hệ.

Một lý do khiến Paydari phản đối đối thoại với Mỹ là dựa trên chuyện từng xảy ra với Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), thỏa thuận hạt nhân được Iran ký với nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga, Mỹ và Đức) năm 2015 sau quá trình đàm phán kéo dài.

JCPOA từng được xem là đột phá lớn giúp Iran được giảm bớt lệnh cấm vận để đổi lấy việc hạn chế chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump năm 2018 đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các lệnh trừng phạt, động thái khiến nhiều phe phái ở Tehran cho rằng Washington là đối tác đàm phán "không đáng tin cậy".

"Mỹ nhận ra họ không mất gì khi hạ sát các lãnh đạo, chỉ huy và người thân yêu của chúng ta", một bài viết trên Raja News, cơ quan truyền thông Iran ủng hộ Paydari, chỉ trích nỗ lực đàm phán. "Họ hiểu rằng ngay cả khi làm vậy, vẫn có những người ở đây muốn thương lượng và bắt tay với các đại diện Mỹ".

Theo nghị sĩ cứng rắn Nabavian, sự hiện diện của những người từng tham gia đàm phán JCPOA, trong đó có Ngoại trưởng Araghchi, vào tiến trình ngoại giao hiện nay khiến Iran "không có hy vọng đạt thỏa thuận có lợi".

Cạnh tranh ảnh hưởng

Cũng như nhiều thế lực khác, Paydari được cho là đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng trên chính trường Iran, khi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kế nhiệm đang tìm cách củng cố quyền lực. Phe này hiện có nhiều thành viên nổi bật, đã xây dựng vị thế đáng kể tại Iran trong nhiều năm qua.

Một trong những thành viên của Paydari là Saeed Jalili, cựu ứng viên tổng thống Iran từng nhận khoảng 13 triệu phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024. Em trai ông, Vahid Jalili, là quan chức cấp cao tại Đài truyền hình quốc gia Iran IRIB.

Ngoài chính trị và truyền thông, Paydari còn có hậu thuẫn từ giới giáo sĩ bảo thủ. Lãnh tụ tinh thần trước đây của Paydari là giáo chủ Mohammad-Taqi Mesbah-Yazdi nổi tiếng với quan điểm cứng rắn. Người kế nhiệm là Mahdi Mirbaqiri, từng được coi là ứng viên tiềm năng cho vị trí Lãnh tụ Tối cao Iran.

Theo chuyên gia Azizi, Mirbaqiri có tư tưởng "mang màu sắc tận thế" và tin rằng đối đầu quy mô lớn với phương Tây là điều tất yếu. Những tư tưởng như vậy giúp Paydari thu hút được một bộ phận thanh niên bảo thủ Iran, đặc biệt sau nhiều tháng xung đột với Mỹ và Israel.

"Họ tìm cách xây dựng hình ảnh là hiện thân cho lý tưởng mà Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei từng đề ra, nhằm tạo ra một thế hệ cách mạng trẻ tuổi, mộ đạo và đủ khả năng tiếp nối di sản của Cộng hòa Hồi giáo", ông Azizi nói.

Phe Paydari gần đây đang đẩy mạnh gây áp lực lên chính quyền Iran. Tại Tehran, hàng nghìn người ủng hộ phe này đã tham gia các cuộc tuần hành phản đối đàm phán với Mỹ. Các bài phát biểu tại những cuộc tụ tập thường nhấn mạnh rằng Iran chỉ có thể đạt thỏa thuận có lợi nếu tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn.

Trên truyền thông nhà nước và mạng xã hội, nhiều người thuộc phe Paydari liên tục công kích đội ngũ đàm phán của Tehran. Họ cáo buộc các nhà đàm phán, trong đó có Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf cũng như Ngoại trưởng Araghchi, là "thiếu trung thành" với Cộng hòa Hồi giáo và vượt qua "lằn ranh đỏ" mà Lãnh tụ Tối cao đề ra.

Một số nghị sĩ có quan hệ với nhóm này còn từ chối ký tuyên bố ủng hộ phái đoàn đàm phán của Iran. Các động thái đó được cho là lý do khiến Tổng thống Trump gần đây mô tả giới lãnh đạo Iran là "rạn nứt" và "hỗn loạn".

Giới phân tích nhận định Paydari chưa đủ mạnh để chi phối toàn bộ chính sách của Tehran. Theo Mohammad Ali Shabani, biên tập viên trang Amwaj.media chuyên theo dõi tình hình Iran và Trung Đông, phe cứng rắn đang đối mặt phản ứng ngược, khi đàm phán rơi vào bế tắc và Mỹ áp lệnh phong tỏa cảng biển, khiến nền kinh tế dựa vào xuất khẩu dầu của Iran gặp nhiều khó khăn.

"Họ gây nhiều ồn ào và bị cho là tiếp tay để Israel và Mỹ khắc họa Iran như một đất nước đang rơi vào chia rẽ nội bộ sâu sắc. Nhóm cực đoan này đang vấp phải phản ứng từ mọi phía và ngày càng bị cô lập", ông Shabani nói.

Shabani cho rằng các phe bảo thủ ở Iran không phản đối đạt thỏa thuận với Mỹ, mà chỉ muốn chính họ là bên đứng ra đạt được thỏa thuận đó nhằm gia tăng ảnh hưởng và tái cấu trúc quyền lực trong nước.

"Họ cho rằng nếu tiếp tục đối đầu, Iran có thể buộc Mỹ phải nhượng bộ và sau đó áp đặt các điều kiện của mình", ông Shabani nói. "Không ai ở Iran phản đối một thỏa thuận. Vấn đề nằm ở chiến thuật để đạt được thỏa thuận đó và ai sẽ là người đứng ra thực hiện".

Tin Gốc: Vnexpress