Theo danh sách 18 loại rau và củ giàu dinh dưỡng do Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) công bố, cải ngồng đứng ở vị trí thứ 10 với điểm mật độ dinh dưỡng đạt 62,49. Bảng xếp hạng này dựa trên hàm lượng vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất thiết yếu mà thực phẩm cung cấp so với lượng calo chứa trong đó.
Rau cải ngồng quen thuộc trong mâm cơm gia đình Việt. Loại rau này thường được dùng để luộc, xào tỏi hoặc nấu canh. Với thân giòn, vị ngọt nhẹ và dễ chế biến, cải ngồng từ lâu đã trở thành loại rau phổ biến ở cả nông thôn lẫn thành thị.
Cải ngồng thuộc nhóm rau họ cải, có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng hai tháng đã có thể thu hoạch. Đây cũng là loại rau được trồng phổ biến tại nhiều địa phương ở Việt Nam nhờ dễ chăm sóc, năng suất cao và phù hợp với điều kiện khí hậu.
Các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhóm rau họ cải vì chứa nhiều vitamin A, C, K, chất xơ, kali, sắt cùng nhiều hợp chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Nhờ hàm lượng calo thấp nhưng giàu dưỡng chất, cải ngồng là lựa chọn phù hợp với người muốn duy trì cân nặng hoặc xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh.
Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan, các loại rau họ cải như cải xoăn, bắp cải, cải Brussels, bông cải xanh và các loại cải xanh khác từ lâu đã được xem là thành phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh. Việc bổ sung thường xuyên nhóm rau này có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ thấp hơn. Ngoài ra, các nhà khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu vai trò của những hợp chất thực vật có trong rau họ cải đối với việc giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư.
Cải ngồng còn là nguồn cung cấp vitamin A dồi dào, góp phần duy trì thị lực khỏe mạnh và hỗ trợ bảo vệ mắt trước các vấn đề thường gặp do tuổi tác. Bên cạnh đó, lượng vitamin K trong rau giúp hỗ trợ sức khỏe xương và quá trình đông máu bình thường.
Không chỉ giàu vitamin, cải ngồng còn chứa lượng kali đáng kể, giúp hỗ trợ điều hòa huyết áp. Hàm lượng sắt trong rau cũng góp phần tham gia vào quá trình tạo hồng cầu, từ đó hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu khi kết hợp với chế độ ăn cân đối.
Để tăng khả năng hấp thu sắt từ thực vật, các chuyên gia khuyến nghị nên dùng cải ngồng cùng những thực phẩm giàu vitamin C như cam, chanh, ổi hoặc cà chua.
Bên cạnh đó, lượng chất xơ dồi dào trong cải ngồng còn giúp tăng cảm giác no, hỗ trợ tiêu hóa và góp phần kiểm soát lượng đường trong máu sau bữa ăn.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có loại thực phẩm nào có thể đơn lẻ ngăn ngừa ung thư hay các bệnh mạn tính. Theo Quỹ Nghiên cứu Ung thư Mỹ, lợi ích sức khỏe đến từ một chế độ ăn đa dạng với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các thực phẩm có nguồn gốc thực vật, đồng thời hạn chế đồ ăn chế biến sẵn và thực phẩm nhiều đường, muối hoặc chất béo bão hòa.
Vì vậy, cải ngồng là một lựa chọn bổ dưỡng nên xuất hiện thường xuyên trong thực đơn, nhưng cần được kết hợp cùng nhiều nhóm thực phẩm khác để tạo nên chế độ dinh dưỡng cân đối.
Để giữ được hàm lượng dưỡng chất, nên chế biến cải ngồng bằng các phương pháp đơn giản như luộc, hấp hoặc xào nhanh với lượng dầu vừa phải, tránh nấu quá lâu khiến vitamin bị hao hụt.
Cải ngồng xào tỏi là món ăn dân dã nhưng luôn được nhiều gia đình yêu thích nhờ hương vị thanh ngọt, giòn mềm và cách chế biến đơn giản. Chỉ với vài nguyên liệu quen thuộc, bạn đã có thể hoàn thành một món rau vừa ngon miệng vừa giàu dinh dưỡng.
Nguyên liệu
350g cải ngồng
2 thìa canh dầu ăn
Tiêu xay (tùy chọn)
Cách chế biến
Bước 1: Sơ chế nguyên liệu
Cải ngồng nhặt bỏ phần già, rửa sạch nhiều lần dưới vòi nước rồi để ráo. Cắt thành từng khúc dài khoảng 5–6cm.
Tỏi bóc vỏ, băm nhỏ 2 tép, phần còn lại thái lát để tăng hương thơm và giúp món ăn đẹp mắt hơn.
Bước 2: Chần cải
Đun sôi một nồi nước với một chút muối và vài giọt dầu ăn. Cho cải ngồng vào chần khoảng 1–2 phút đến khi rau vừa chín tới.
Sau khi vớt ra, có thể cho rau vào tô nước lạnh hoặc nước đá trong khoảng 30 giây đến 1 phút rồi để ráo. Cách này giúp rau giữ được màu xanh tươi và độ giòn. Không nên ngâm quá lâu vì có thể làm giảm hương vị và thất thoát một phần dưỡng chất.
Làm nóng chảo, cho dầu ăn vào rồi phi thơm tỏi băm và tỏi lát.
Cho cải ngồng vào xào trên lửa lớn, đảo nhanh tay để rau chín đều. Nêm khoảng 2 thìa cà phê hạt nêm, 1/2 thìa cà phê đường và một ít tiêu xay tùy khẩu vị.
Tiếp tục đảo thêm khoảng 1–2 phút rồi tắt bếp. Không nên xào quá lâu vì rau sẽ mềm, mất độ giòn và giảm hương vị tự nhiên.
– Rửa rau trước khi cắt để hạn chế thất thoát vitamin tan trong nước.
– Chần rau nhanh trong nước sôi có thêm chút muối và dầu ăn sẽ giúp rau xanh và giòn hơn.
– Xào trên lửa lớn, đảo nhanh để rau không bị ra nhiều nước.
– Phi tỏi đến khi vàng thơm rồi mới cho rau vào để món ăn dậy mùi hấp dẫn.
– Nên thưởng thức ngay sau khi chế biến để cảm nhận trọn vẹn vị ngọt tự nhiên và độ giòn của cải ngồng.
Với vị thanh mát, hương thơm của tỏi và màu xanh bắt mắt, cải ngồng xào tỏi là món ăn phù hợp cho mọi bữa cơm gia đình. Món rau này cũng có thể kết hợp cùng thịt bò, nấm hoặc tôm để tăng thêm hương vị và giá trị dinh dưỡng.
Stanislav Krykun, Giám đốc điều hành công ty bao bì DST-Pack (Ba Lan), giải thích theo nguyên lý vật lý, khi người dùng nhấp ngụm đầu tiên, chất lỏng rời khỏi cốc khiến áp suất bên trong giảm xuống. Lỗ nhỏ sẽ cho phép không khí lập tức tràn vào lấp đầy khoảng trống, duy trì dòng chảy liên tục.
"Nếu không có lỗ thông hơi, áp suất bên trong cốc giảm sẽ hình thành lực hút giữ chất lỏng lại. Khi người dùng cố dốc ngược cốc, không khí sẽ tràn mạnh qua lỗ uống, tạo ra sự thay đổi áp suất đột ngột khiến nước trào ra ngoài", ông Krykun giải thích.
Bên cạnh việc giữ dòng chảy ổn định, các nhà thiết kế đặt lỗ nhỏ này đối diện miệng uống để hai luồng khí và nước không cản trở nhau. Lỗ nhỏ cũng cho phép một lượng nhỏ hơi nước thoát ra, giúp giảm nhiệt độ ngụm cà phê đầu tiên để tránh gây bỏng cho khách hàng.
Trước đây, nắp cốc cà phê đầu thế kỷ 20 được thiết kế kín và dễ rò rỉ. Đến thập niên 1970, khi văn hóa đồ uống mang đi phổ biến, nhiều khách hàng tự chọc thủng nắp để uống khi đi bộ hoặc lái xe. Để giải quyết tình trạng tai nạn do bỏng nước sôi, các nhà sản xuất đã cải tiến nắp cốc. Sự ra đời của dòng nắp Solo Traveler vào giữa những năm 1980 với phần miệng nhô cao và lỗ thông hơi nhỏ là một cột mốc quan trọng.
Bên cạnh lỗ thông hơi, nắp cốc hiện đại còn tích hợp vùng rãnh lõm nông quanh mép, đóng vai trò như một hệ thống thoát nước mini. Nếu cà phê sóng sánh, rãnh này sẽ dẫn lượng chất lỏng chảy ngược trở lại vào trong thay vì rớt ra ngoài.
Hiện nay, các nhà sản xuất vẫn duy trì thiết kế vật lý cốt lõi này trên các nắp cốc nhựa hoặc vật liệu sinh học để đảm bảo trải nghiệm an toàn cho người dùng.
Ngày 20-5, tại Hội trường Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hải Phòng đã diễn ra Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029.
Đại hội vinh dự được đón anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, cùng hơn 220 đại biểu là cán bộ Hội, hội viên, thanh niên tiêu biểu trên các lĩnh vực, đại diện cho hơn 900.000 thanh niên và hơn 600.000 hội viên thành phố.
Theo chị Nguyễn Thị Thủy - Bí thư Thành Đoàn Hải Phòng, nhiệm kỳ vừa qua, công tác Hội và phong trào thanh niên thành phố tiếp tục đạt nhiều kết quả nổi bật trên các lĩnh vực. Phong trào "Tôi yêu Tổ quốc tôi" được triển khai sâu rộng với nhiều hoạt động thiết thực, hiệu quả, tạo môi trường để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.
Các cấp bộ Hội đã đẩy mạnh công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên. Hoạt động giáo dục truyền thống, đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn, chuyển đổi số trong quảng bá di tích lịch sử, địa chỉ đỏ được đẩy mạnh.
Thành phố duy trì hơn 600 đội hình thanh niên tình nguyện với trên 16.000 lượt đoàn viên, hội viên, thanh niên tham gia hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai và triển khai hơn 115 đội hình "Bình dân học vụ số", hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và chuyển đổi số cộng đồng.
Các chương trình "Mùa hè xanh", "Kỳ nghỉ hồng", "Hoa phượng đỏ", "Hành quân xanh", "Xuân tình nguyện", "Tình nguyện mùa đông" tiếp tục được triển khai hiệu quả, thu hút đông đảo thanh niên tham gia.
Nhiều diễn đàn, hội thảo, ngày hội việc làm, chương trình hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo được triển khai, thu hút đông đảo thanh niên tham gia, thực hiện. Trong đó đề án "Chương trình tín dụng ưu đãi hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2021 - 2025" với tổng nguồn vốn 40 tỉ đồng đã mang lại hiệu quả, tạo công ăn việc làm cho nhiều thanh niên trên địa bàn.
Cũng theo chị Nguyễn Thị Thủy, Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029 với mục tiêu xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng thời kỳ mới có bản lĩnh chính trị vững vàng, giàu lòng yêu nước, có đạo đức, tri thức, kỹ năng, khát vọng cống hiến.
Đồng thời phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong xây dựng thành phố Hải Phòng xanh, văn minh, hiện đại.
Phát biểu tại đại hội, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, nhấn mạnh giai đoạn 2024 - 2026, công tác Hội và phong trào thanh niên thành phố Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện và có nhiều điểm sáng nổi bật.
Các cấp bộ Hội đã giữ được tinh thần đoàn kết, chủ động thích ứng rất nhanh với bối cảnh mới, từng bước hình thành tư duy hoạt động theo hướng hiện đại hơn, thực chất hơn và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển của thành phố.
Hải Phòng đang bước vào giai đoạn tăng tốc với những mục tiêu rất lớn như duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số, phát triển mạnh kinh tế số, xây dựng trung tâm logistics và kinh tế biển hiện đại, phát triển công nghiệp công nghệ cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực.
Những mục tiêu này đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức Hội phải tiếp tục đổi mới, tạo điều kiện để thanh niên làm chủ tri thức, kỹ năng và công nghệ mới. Đồng thời khơi dậy khát vọng lập nghiệp, khởi nghiệp, phát huy tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, qua đó xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng trở thành nguồn lực quan trọng của thành phố.
Do vậy tổ chức Hội phải đổi mới triệt để phương thức hoạt động trên tinh thần "3 DỄ - 3 RÕ - 3 ĐO", đó là: Mọi chủ trương phải Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ làm, khi triển khai phải Rõ mục tiêu - Rõ trách nhiệm - Rõ thời hạn và khi đánh giá phải Đo đầu vào - Đo đầu ra - Đo tác động.
Ngoài ra phải tập trung nâng cao năng lực số, sử dụng thành thạo AI và chủ động hơn nữa trong việc đưa công nghệ và chuyển đổi số vào toàn bộ hoạt động của mình, đạt kết quả công tác tốt nhất.
Nằm cheo leo trên dãy Andes của Peru ở độ cao khoảng 5.100m so với mực nước biển, La Rinconada được xem là khu định cư cao nhất thế giới. Khoảng 50.000 người đang sinh sống tại đây giữa băng tuyết, không khí loãng và điều kiện hạ tầng thiếu thốn, với hy vọng tìm được vàng để đổi đời.
Phía sau những mỏ vàng nằm sâu trong núi là cuộc sống được nhiều người mô tả như "địa ngục trên mây", nơi cư dân phải đối mặt với thiếu oxy, ô nhiễm hóa chất, bệnh tật và tuổi thọ ngắn ngủi.
La Rinconada nằm ở vùng Puno, phía Đông Nam Peru, dưới chân sông băng La Bella Durmiente và cách biên giới Bolivia khoảng 650km. Từ xa, thị trấn hiện lên như một cụm nhà tạm bằng tôn và gỗ bám trên sườn núi phủ tuyết trắng.
Con đường dẫn vào La Rinconada là tuyến độc đạo kéo dài qua những triền núi phủ đầy băng giá, đá vụn và bùn đất. Một chuyến đi thường mất nhiều ngày do địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt.
Trong khi đó, không khí loãng kéo dài khiến nhiều cư dân mắc chứng bệnh núi mãn tính, tình trạng gây đau đầu, chóng mặt, khó thở và các vấn đề tim mạch nghiêm trọng.
Các nhà khoa học ước tính khoảng 25% dân số tại đây có thể mắc căn bệnh này. Tuy nhiên, cơ sở y tế ở La Rinconada vô cùng hạn chế. Với những trường hợp nặng, bệnh nhân thường phải được chuyển xuống vùng thấp hơn để điều trị.
Nhiệt độ tại đây thường xuyên xuống dưới 0 độ C. Đất đá lẫn băng tuyết và rác thải khai khoáng phủ kín các con đường lầy lội. Dẫu vậy, cuộc sống vẫn tiếp diễn giữa vùng đất được xem là một trong những nơi khắc nghiệt nhất mà con người sinh sống.
La Rinconada ban đầu chỉ là một trại khai thác vàng tạm thời, hình thành cách đây hơn 40 năm. Tuy nhiên, khi ngày càng nhiều người đổ về tìm vận may, nơi này dần phát triển thành khu dân cư đông đúc gần như không có quy hoạch hạ tầng.
Khu vực này không có hệ thống xử lý nước thải, cống rãnh hay dịch vụ vệ sinh hoàn chỉnh. Điện chỉ mới được lắp đặt từ đầu những năm 2000, trong khi lương thực phải vận chuyển từ vùng thấp hơn.
Người dân chủ yếu sử dụng nước mưa hoặc nước từ băng tan để sinh hoạt. Tuy nhiên, các nguồn nước này đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi hoạt động khai thác vàng kéo dài nhiều năm.
Một số người từng đặt chân tới La Rinconada mô tả nơi đây giống "một bãi rác khổng lồ" nằm giữa vùng núi tuyết. Rác thải sinh hoạt và chất thải khai khoáng bị đổ hoặc đốt ngay bên ngoài khu dân cư.
Những căn nhà bằng tôn và gỗ mọc san sát trên sườn núi, xen lẫn các cửa hàng nhỏ, quán ăn tạm bợ và những con đường đất hẹp ngoằn ngoèo. Dù điều kiện khí hậu khắc nghiệt và thiếu thốn dịch vụ công cộng, La Rinconada vẫn tiếp tục mở rộng từng ngày.
Từ năm 2001-2009, giá vàng toàn cầu tăng, kéo theo làn sóng người đổ về La Rinconada tìm cơ hội đổi đời. Dân số thị trấn tăng nhanh lên hơn 50.000 người chỉ trong thời gian ngắn.
Kinh tế địa phương gần như phụ thuộc hoàn toàn vào khai thác vàng. Bao quanh thị trấn là hàng loạt mỏ vàng nhỏ hoạt động tự phát, nhiều nơi bị cho là khai thác trái phép.
Các thợ mỏ tại đây làm việc theo hệ thống gọi là "cachorreo". Theo cơ chế này, họ làm việc liên tục khoảng 30 ngày mà không nhận lương. Đổi lại, vào ngày cuối cùng, họ được phép mang khỏi mỏ lượng quặng nhiều nhất có thể tự vác được. Nếu quặng chứa vàng, toàn bộ số vàng sẽ thuộc về họ. Nếu không tìm thấy vàng, coi như cả tháng lao động trắng tay.
Cơ hội đổi đời khiến hàng nghìn người chấp nhận đánh đổi sức khỏe để bám trụ tại vùng núi cao khắc nghiệt này. Mỗi ngày, các thợ mỏ phải đi bộ khoảng 30 phút để tới những đường hầm tối, thiếu ánh sáng và chứa đầy khí độc như thủy ngân, xyanua.
Phần lớn hoạt động khai thác được thực hiện thủ công. Thủy ngân được sử dụng phổ biến để tách vàng khỏi đá, khiến đất, nước và không khí tại La Rinconada ô nhiễm nặng.
Các hóa chất độc hại xâm nhập vào cơ thể người dân qua nguồn nước và không khí, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh thần kinh, tim, gan, phổi và các vấn đề về trí nhớ. Nhiều cư dân bị đổi màu da hoặc ngộ độc thủy ngân sau thời gian dài sinh sống tại đây. Một số báo cáo cho rằng tuổi thọ trung bình của công nhân mỏ ở La Rinconada chỉ khoảng 30-35 năm, bằng gần một nửa mức trung bình của Peru.
Ngoài vấn đề ô nhiễm và an ninh, La Rinconada còn đối mặt với tác động từ biến đổi khí hậu khi các sông băng quanh khu vực đang dần tan chảy.
Dù điều kiện sống khắc nghiệt, La Rinconada vẫn tiếp tục thu hút người lao động nghèo từ nhiều nơi ở Peru. Với họ, vàng vẫn là cơ hội hiếm hoi để thay đổi cuộc sống, dù phải đánh đổi bằng sức khỏe và tuổi thọ giữa vùng núi cao lạnh giá quanh năm.
