Tôi là Nguyễn Ngọc Vân Trang, từ năm 2 tuổi đã bị chẩn đoán điếc sâu hai tai. Nhìn lại mình, tôi thường nhớ về nỗi niềm khi tôi sinh ra, lớn lên, rồi học cách trưởng thành theo một cách riêng, không có khả năng nghe âm thanh như mọi người.
Từ lúc sinh ra, tôi đã sống trong một thế giới hoàn toàn yên lặng. Với ba mẹ, đó là một cú sốc lớn. Và từ khoảnh khắc đó, hành trình của tôi không còn là của riêng tôi, mà trở thành hành trình của cả gia đình đi tìm lại âm thanh cho con.
4 tuổi, tôi bắt đầu đeo máy trợ thính và tham gia can thiệp sớm. Khi còn nhỏ, tôi chưa thể hiểu hết những gì mình trải qua, chỉ biết mỗi ngày là những lần tập nghe, tập nói, lặp đi lặp lại từng âm thanh rất nhỏ. Lớn lên, tôi mới hiểu rằng phía sau những tiến bộ tưởng như bình thường ấy là cả một quá trình kiên trì lặng lẽ của ba mẹ.
Những năm đi học không dễ dàng. Tôi luôn ngồi bàn đầu để nhìn khẩu hình thầy cô, cố gắng hiểu bài bằng quan sát. Nhưng không phải lúc nào tôi cũng theo kịp. Có những lúc tôi cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau, trong khi mọi người vẫn tiếp tục tiến về phía trước. Tôi trở nên ít nói, dè dặt, sợ sai và dần thu mình lại.
Lên THCS, bài học nhanh hơn, lượng kiến thức nhiều hơn, trong khi khả năng nghe của tôi lại giảm dần. Tôi mệt mỏi, áp lực và từng nghĩ đến việc dừng lại.
Nhưng ba mẹ vẫn luôn ở đó, không cho phép tôi bỏ cuộc. Và rồi tôi được cấy ốc tai điện tử Cochlear của Úc – một cơ hội để tiếp tục hành trình của mình.
Ngày bật máy lần đầu, đó là một thế giới âm thanh lạ lẫm. Tôi phải học lại cách nghe: từng giọng nói, tiếng động trong cuộc sống đều cần nhận diện lại hết. Có những ngày tôi rất mệt, thậm chí muốn buông bỏ vì quá khó khăn.
Nhưng tôi hiểu rằng nếu mình dừng lại, tất cả những cố gắng trước đó cũng sẽ dừng theo. Không có phép màu nào xảy ra trong một ngày. Chỉ có những ngày rất bình thường, tôi kiên trì thêm một chút, cố gắng thêm một chút, để từng bước chạm lại thế giới âm thanh của mình.
Lên THPT, áp lực học tập và cuộc sống có những lúc khiến tôi tưởng như không thể ráng thêm. Nhưng nhờ sự đồng hành của thầy cô, sự giúp đỡ của bạn bè và niềm tin từ gia đình, tôi dần học cách đứng dậy.
Trong quá trình đi bệnh viện và gặp gỡ những người có hoàn cảnh tương tự, tôi nhận ra một điều rất rõ ràng: không phải ai cũng có cơ hội giống mình.
Có người vì điều kiện kinh tế mà không thể cấy ốc tai điện tử, đành chấp nhận việc nghe – nói hạn chế. Có người thiếu thông tin nên đi sai hướng từ đầu. Có những điều nhỏ không được can thiệp sớm khiến việc hòa nhập khó khăn hơn rất nhiều.
Từ đó, tôi nhìn mọi thứ bằng góc nhìn của một người trong cuộc. Tôi hiểu rằng điều khiến một người bị bỏ lại phía sau không chỉ nằm ở khiếm khuyết, mà còn ở cơ hội, thông tin và sự hỗ trợ đúng lúc.
Người khuyết tật không cần sự thương hại, mà cần sự thấu hiểu, sự đồng hành và một cơ hội công bằng để được khẳng định giá trị bản thân.
Chính nhận thức đó đã đưa tôi đến với ngành công tác xã hội. Trong suốt 4 năm đại học, tôi luôn phải tự nhắc mình đã đi được xa thì không có lý do gì buông tay. Và rồi tôi đã tốt nghiệp. Đó không chỉ là một tấm bằng, mà còn là sự trưởng thành và một niềm tin vững vàng vào chính mình.
Tôi mong mình và mọi người xung quanh có thể trở thành một người mang lại niềm tin cho người yếu thế, để không ai phải lặng lẽ dừng lại giữa chừng chỉ vì họ thiếu cơ hội, thiếu sự thấu hiểu.
Mong xã hội sẽ quan tâm nhiều hơn và có những chính sách thiết thực hơn dành cho người câm điếc, như tăng cường đào tạo ngôn ngữ ký hiệu trong trường học và cộng đồng; hỗ trợ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu tại các cơ quan hành chính, bệnh viện; xây dựng thêm các kênh thông tin và dịch vụ công thân thiện với người khiếm thính; tặng máy trợ thính và ốc tai điện tử, đồng thời tạo nhiều cơ hội việc làm phù hợp để người câm điếc có thể tự tin hòa nhập và phát triển.
Người câm điếc rất mong có một cuộc đời có nhiều tiếng động của sự ấm áp, có ốc tai, có giảng đường, có hướng dẫn và cơ hội phấn đấu.
Nếu trong nhiếp ảnh có một người mang dáng dấp của họa sĩ Van Gogh - tài năng xuất chúng nhưng vô danh lúc sinh thời - đó là Vivian Maier. Tạp chí The New Yorker nhận định di sản của bà làm thay đổi lịch sử nhiếp ảnh đương đại. Trong khi đó, giới chuyên môn gọi bà là "thiên tài nhiếp ảnh bí ẩn nhất thế kỷ 20".
Nhiều giám tuyển nghệ thuật và nhà phê bình nhiếp ảnh trên thế giới hiện nay đặt Vivian Maier ngang hàng với những tượng đài nhiếp ảnh đường phố thế kỷ 20 như Henri Cartier-Bresson, Diane Arbus hay Robert Frank.
Cuộc đấu giá 380 USD
Năm 2007, nhà môi giới bất động sản John Maloof chi 380 USD mua vài chiếc vali lớn tại một cuộc đấu giá kho ký gửi quá hạn ở Chicago. Thay vì tìm thấy tài liệu lịch sử như kỳ vọng, ông phát hiện hàng vạn phim âm bản nên cất vào kho suốt hai năm.
Khi đem rửa và scan ảnh, Maloof nhận ra đây là các tác phẩm khắc họa đường phố New York và Chicago giữa thế kỷ 20. Trẻ em, người già, người lao động hay giới thượng lưu hiện lên tự nhiên với bố cục chặt chẽ, mang phong cách của những nhiếp ảnh gia đường phố xuất sắc nhất nước Mỹ. Thấy tên "Vivian Maier" trên vali, Maloof tra cứu nhưng không có kết quả. Ông liên hệ những người cùng dự đấu giá để mua lại toàn bộ số vali còn lại.
Năm 2009, Maloof tra cứu lại và tìm thấy một cáo phó "Vivian Maier đã qua đời ngày 21/4/2009". Đang sở hữu hơn 100.000 phim âm bản (trong tổng số khoảng 150.000 bức ảnh di sản của bà), Maloof đăng một số tấm lên diễn đàn ảnh Flickr để xin lời khuyên: "Tôi nên làm gì với những thứ này? Tác phẩm này có xứng đáng triển lãm, in sách không?".
Bộ ảnh lập tức tạo hiện tượng mạng. Giới chuyên môn đổ xô đi tìm "thiên tài nhiếp ảnh đường phố" đã ghi lại chân thực nước Mỹ thế kỷ 20.
Maloof lần theo số điện thoại trên cáo phó, tìm đến gia đình Gensburg tại Chicago. "Vivian là bảo mẫu của chúng tôi", những người trong gia đình cho biết. Ba anh em nhà Gensburg do Vivian nuôi lớn nhưng không ai biết về tài năng nhiếp ảnh của bà, ngoài việc căn phòng luôn đầy vali và cấm người khác chạm vào.
Nữ bảo mẫu lập dị
Vivian Maier sinh năm 1926 tại New York, gốc Pháp và Áo. Sau khi cha bỏ đi năm 1930, bà cùng mẹ di chuyển giữa Pháp và Mỹ. Bà từng sống cùng nhiếp ảnh gia Jeanne Bertrand.
Năm 1951, bà về lại New York làm công nhân một thời gian ngắn trước khi chuyển sang nghề bảo mẫu. Công việc này giúp bà có thời gian dạo phố và chụp ảnh. Năm 1952, bà mua máy ảnh Rolleiflex. Loại máy có ống ngắm ngang hông giúp thao tác kín đáo.
Năm 1956, Vivian làm việc cho gia đình Gensburg ở ngoại ô Chicago và biến phòng tắm thành buồng tối rửa ảnh. Bà được mô tả là người nói tiếng Anh giọng Pháp, thường đội mũ rộng vành, đi giày da nam, máy ảnh đeo trước ngực. Yêu cầu đầu tiên của bà khi nhận việc luôn là có phòng riêng trang bị khóa.
Khi dắt trẻ ra ngoài, bà mang máy theo và chụp liên tục. Phil Donahue, một người từng thuê Vivian kể: "Thấy bà chụp một thùng rác, tôi chưa từng nghĩ những việc đó có giá trị nghệ thuật".
Khác với sự trần trụi hay đôi khi mang tính "săn mồi" (predatory) của nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, giới chuyên môn đánh giá ảnh của Vivian mang tính thấu cảm sâu sắc. Bà có khả năng "đóng băng" những khoảnh khắc đời thường mang đậm tính điện ảnh nhưng không mang lại cảm giác lợi dụng hay phán xét nhân vật, nhất là với những người yếu thế.
Khác với tỷ lệ chữ nhật 35mm thông thường, khung ảnh vuông (square format) của Rolleiflex tạo ra một tỷ lệ vàng mang tính tĩnh tại và cổ điển. Định dạng này đòi hỏi tư duy bố cục chuẩn xác, không cho phép chụp vội, buộc bà quan sát và sắp xếp chủ thể trước khi bấm máy.
Chuyến đi vòng quanh thế giới
Tự nhận mình nghèo và không mua bảo hiểm y tế, nhưng Vivian có cách chi tiêu riêng. Năm 1959, nhận khoản tiền thừa kế bất động sản ở Pháp, bà dùng toàn bộ để du lịch vòng quanh thế giới trong 6 tháng. Bà đã đặt chân đến Ai Cập, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Italy.
Bà không kết hôn và không có bạn thân. Nhiếp ảnh gia Anna Fox đánh giá ảnh của Vivian ghi lại sự sống động của những người yếu thế bên lề xã hội, khác biệt hoàn toàn với góc chụp về các tòa nhà chọc trời thời bấy giờ.
Các học giả tại Đại học Chicago nhận định di sản của bà không chỉ là những bức ảnh đơn lẻ mà là một "sự tích lũy các ý tưởng và phương pháp tiếp cận". Cách bà tự căn chỉnh, cắt cúp (crop) và ghi chú tỉ mỉ cho quá trình tráng rửa âm bản cung cấp một nguồn tư liệu đồ sộ, làm thay đổi cách giới học thuật nghiên cứu về lịch sử nhiếp ảnh đương đại, cũng như góc nhìn về vai trò, giai cấp của nữ giới trong nghệ thuật ở thế kỷ trước.
Đầu thập niên 1970, khi các con nhà Gensburg trưởng thành, Vivian chuyển việc. Bà mang theo hàng chục thùng phim qua nhiều nơi, cuối cùng phải thuê kho lưu trữ. Về già cạn kiệt tài chính, bà không thể trả phí nên số di sản này bị mang ra đấu giá năm 2007.
Anh em nhà Gensburg sau đó tìm thấy bà đang sống lang bạt và đưa về chăm sóc. Tháng 4/2009, bà qua đời tại một viện dưỡng lão sau một tai nạn trượt ngã.
Đến nay, di sản của bà vẫn được trưng bày tại nhiều triển lãm lớn trên thế giới, từ New York đến Thượng Hải. Cuộc đời bà cũng trở thành nguồn cảm hứng cho phim tài liệu Finding Vivian Maier.
Chiều 24-6, Công an tỉnh Phú Thọ phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến tới 148 xã, phường quán triệt, triển khai các giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý học sinh, sinh viên vi phạm pháp luật.
Đây là hội nghị đầu tiên bàn về phòng ngừa học sinh, sinh viên vi phạm pháp luật có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở.
Tại hội nghị, ông Nguyễn Quang Minh, phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ, cho biết sau sáp nhập, toàn tỉnh có hơn 1 triệu học sinh, sinh viên, do đó tình hình vi phạm pháp luật trong lứa tuổi học đường thời gian gần đây diễn biến rất phức tạp.
Từ tháng 7-2025 đến nay, có tới hơn 19.000 học sinh, sinh viên vi phạm an toàn giao thông, phạt tiền hơn 7,2 tỉ đồng. Đặc biệt là tình trạng thanh, thiếu niên tụ tập, kích động đua xe, mang theo hung khí nguy hiểm, sẵn sàng gây chiến trên đường phố.
Cơ quan công an cũng khởi tố nhiều vụ án bạo lực học đường nghiêm trọng, điển hình là vụ việc tại Trường Cao đẳng nghề Việt Xô số 1 và các vụ án ma túy,...
"Sự phát triển của công nghệ số làm lu mờ ranh giới giữa thế giới ảo và thế giới thực. Các hành vi lệch chuẩn, bạo lực mạng, lừa đảo công nghệ cao giờ đây có thể nhanh chóng biến đổi thành các vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng đời thực.
Tình trạng học sinh, sinh viên trong dịp hè bị lôi kéo, kích động, tham gia tụ tập thành các băng nhóm tham gia đua xe, mang theo hung khí, gây mất an ninh trật tự có xu hướng gia tăng, nhất là ở khu vực đô thị" - ông Minh đánh giá.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ Trịnh Thế Truyền cho rằng tình trạng học sinh vi phạm pháp luật xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có sự buông lỏng quản lý của gia đình và những tác động tiêu cực từ môi trường mạng.
Thời gian tới, ngành sẽ tăng cường các biện pháp quản lý học sinh, trong đó có việc nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cơ sở giáo dục và giáo viên.
"Sở sẽ xem kết quả quản lý, giáo dục đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật của học sinh là một trong những tiêu chí quan trọng, cốt lõi để đánh giá, xét thi đua cuối năm của Hiệu trưởng và giáo viên chủ nhiệm.
Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp giữa nhà trường, gia đình và khu dân cư trong công tác giáo dục, quản lý học sinh" - ông Truyền nói.
Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, nhấn mạnh công tác phòng ngừa học sinh, sinh viên vi phạm pháp luật trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, ngành giáo dục, gia đình và toàn xã hội.
"Sản phẩm của giáo dục không chỉ là những học sinh giỏi mà còn có cả những 'sản phẩm lỗi' nếu ngành giáo dục, chính quyền địa phương và gia đình không thực sự quan tâm, đồng hành trong quản lý, giáo dục thanh thiếu niên" - thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh.
Dẫn chứng trường THPT Nam Lương Sơn (xã Liên Sơn) có gần 500 học sinh vi phạm pháp luật, chủ yếu liên quan đến giao thông, thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn cho rằng trách nhiệm không chỉ có nhà trường mà còn liên quan đến chính quyền địa phương, công an xã.
Trước tình trạng các phụ huynh nuông chiều, cho con em đi xe máy tới trường, ông Tuấn yêu cầu nhà trường phải phối hợp với công an, chính quyền địa phương tuyên truyền, giáo dục để phụ huynh không giao xe cho con em mình khi chưa đủ điều kiện, nếu cố tình giao xe mà vi phạm quy định pháp luật thì tịch thu xe. Đồng thời, không xảy ra tình trạng nhà dân xung quanh trường trông giữ xe máy cho học sinh.
Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, giáo dục pháp luật và tăng cường quản lý, nắm bắt diễn biến tâm lý học sinh, duy trì hiệu quả mối liên hệ giữa nhà trường và gia đình.
Đối với cấp ủy, chính quyền địa phương, ông Tuấn đề nghị huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị tham gia quản lý, giáo dục thanh thiếu niên tại cơ sở và phải vào cuộc thực chất.
Tăng cường kiểm tra, xử lý các cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự như quán game, bi-a,... và xây dựng các mô hình, sân chơi lành mạnh, bổ ích cho thanh thiếu niên, nhất là trong dịp nghỉ hè.
Mưa lũ nghiêm trọng tại Quảng Tây, Trung Quốc khiến một trang trại nuôi rắn bị hư hại, hơn 900 con rắn thoát ra ngoài và tràn vào khu dân cư. Sự cố đã khiến nhiều người bị rắn cắn, trong đó có một trường hợp tử vong.
Theo Sohu những ngày qua, mưa lớn kéo dài tại thành phố Hoành Châu, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), đã gây ngập lụt trên diện rộng. Dòng nước lũ mạnh làm hư hại một trang trại nuôi rắn, tạo điều kiện cho hơn 900 con rắn thoát ra ngoài và xuất hiện tại nhiều khu dân cư lân cận.
Sự việc khiến người dân địa phương rơi vào tình trạng hoang mang khi liên tiếp ghi nhận các vụ rắn cắn. Theo truyền thông Trung Quốc, một phụ nữ khoảng 50 tuổi đã không qua khỏi sau khi bị rắn tấn công.
Một thành viên lực lượng cứu hộ cho biết, nhiều tuyến đường bị nước lũ chia cắt khiến việc tiếp cận hiện trường và đưa nạn nhân đến bệnh viện gặp rất nhiều khó khăn. Khi được chuyển đến cơ sở y tế, người phụ nữ đã rơi vào trạng thái hôn mê và tử vong sau đó.
Người dân địa phương cho biết số lượng rắn xuất hiện trong làng là rất lớn. Sau khi nước lũ rút, nhiều người quay trở về dọn dẹp nhà cửa thì bất ngờ bị rắn tấn công. Không chỉ một trường hợp, nhiều nạn nhân khác cũng phải nhập viện vì bị rắn cắn.
Đại diện bệnh viện xác nhận đã tiếp nhận nhiều ca cấp cứu liên quan đến rắn độc. Cơ sở y tế hiện vẫn đảm bảo đủ lượng huyết thanh kháng nọc để phục vụ điều trị. Theo bệnh viện, khó khăn lớn nhất trong giai đoạn đầu không phải là thiếu thuốc mà là việc lực lượng cứu hộ gặp trở ngại khi tiếp cận các khu vực bị cô lập do ngập lụt.
Theo thông tin ban đầu, số rắn thoát khỏi trang trại gồm nhiều loài như rắn hổ mang, rắn vua và rắn ráo nước.
Trong đó, khoảng 100 con là rắn có nọc độc, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn cho người dân. Hiện lực lượng chức năng đang khẩn trương truy tìm, thu bắt số rắn còn thất lạc, đồng thời khuyến cáo người dân hạn chế đi lại tại các khu vực ngập lụt và báo ngay cho cơ quan chức năng khi phát hiện rắn xuất hiện.
Theo hướng dẫn, để hạn chế nguy cơ bị rắn cắn, người dân cần bịt kín các khe hở ở cửa, tường và đường ống thoát nước; dọn dẹp thùng carton, củi, đống rác và các vật dụng chất đống quanh nhà vì đây là nơi rắn thường ẩn náu. Vào ban đêm, mọi người nên đóng kín cửa, tránh nằm nghỉ trực tiếp trên nền nhà hoặc hành lang.
Khi phải di chuyển qua khu vực ngập nước, người dân nên mặc quần áo dài tay, đi ủng cao cổ, sử dụng đèn chiếu sáng và mang theo gậy để dò đường. Trước khi đi vào bụi cỏ, mương nước, khu vực đổ nát hoặc góc tường, nên dùng gậy gõ nhiều lần xuống mặt đất nhằm xua rắn. Hướng dẫn nhấn mạnh người dân không đi chân trần, không mang dép lê và không dùng tay không nhặt các vật thể trôi nổi vì rắn có thể đang ẩn nấp bên dưới.
Khi phát hiện có rắn, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, tuyệt đối không chủ động kích động hay tìm cách dọa đuổi chúng, đặc biệt là các loài rắn cực độc như hổ mang chúa, cạp nong, cạp nia hay lục đuôi đỏ. Hãy nhanh chóng đưa trẻ em và người xung quanh rời xa khu vực nguy hiểm.
Nếu rắn nằm ở góc khuất như kẹt tủ, hốc tường, hãy giữ nguyên hiện trạng và liên hệ ngay với lực lượng cứu hộ hoặc người có kinh nghiệm xử lý. Trong trường hợp bắt buộc phải di chuyển qua khu vực nghi ngờ có rắn, người dân cần trang bị ủng cao cổ và quần áo dày để giảm thiểu rủi ro.
