Theo một thống kê chưa đầy đủ, mỗi năm có khoảng 300.000 người nước ngoài chọn Việt Nam để điều trị bệnh. Số này bao gồm Việt kiều, người nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam, công dân các quốc gia lân cận, và đáng chú ý đã có những bệnh nhân quốc tế lựa chọn Việt Nam không phải vì khoảng cách địa lý, mà vì chất lượng điều trị.
Hơn 10 năm trước, có thể rất ít người tin sẽ đến lúc có bệnh nhân ở quốc gia phát triển đến chữa bệnh, bởi so với nhu cầu khám chữa bệnh của trên 100 triệu người dân, thì số cơ sở y tế trong nước và tỉ lệ bác sĩ/vạn dân ở Việt Nam vẫn chưa thực sự cao, nhưng đến nay đang có những lĩnh vực Việt Nam thực sự mạnh và đang được lựa chọn vì nhiều tiêu chí.
Tại hội thảo “Phát triển du lịch y tế Hà Nội – từ chính sách đến thực tiễn” vừa diễn ra ở Hà Nội ngày 3-7, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) Dương Huy Lương cho hay quy mô thị trường du lịch y tế toàn cầu khoảng 100-180 tỉ USD/năm, với 14-16 triệu lượt khách hàng, mức tăng trưởng hằng năm 10-12%.
Việt Nam có thể làm gì ở mảng này? “Ở khu vực châu Á, trước đây người dân các nước phát triển từng đến sử dụng dịch vụ ở Thái Lan, Singapore, Malaysia, giờ đây có thêm Việt Nam, với các chuyên khoa mũi nhọn như nha khoa, hỗ trợ sinh sản, hồi sức tích cực, y học cổ truyền, thẩm mỹ…” – ông Lương nói.
Để nhận định được các chuyên khoa kể trên là mũi nhọn, các chuyên gia y tế đã đánh giá có những điểm “được” có thể hút khách quốc tế như chất lượng chuyên môn, thiết bị, số lượng y bác sĩ…, và đáng chú ý nhất là về giá cả và thời gian từ lúc bệnh nhân đăng ký đến lúc được bác sĩ chẩn đoán, điều trị.
Theo đại diện Sở Y tế Hà Nội, cùng dịch vụ implant nha khoa, chi phí ở Việt Nam chỉ bằng 1/4 so với các nước phát triển nhưng chất lượng tương đương. Nhiều phòng nha trong nước đã đầu tư những ghế răng tiền tỉ, thiết bị chụp chiếu, chẩn đoán không thua kém nước ngoài.
Tuy nhiên đang có những vướng mắc để ngành du lịch thu hút thêm khách đến Việt Nam từ nhóm khách hàng đến chữa bệnh, đó là sự kết hợp với các hãng bảo hiểm quốc tế, là sự có mặt, quảng bá và đa dạng của các gói du lịch kết hợp chữa bệnh…
Bên cạnh đó với các cơ sở y tế trong nước, hiện đã có 10 cơ sở y tế ở Việt Nam (bao gồm cả bệnh viện công) đạt tiêu chuẩn JCI, đây là bộ tiêu chuẩn với 1.200 tiêu chí về chất lượng và an toàn người bệnh, trong khi tại Thái Lan, con số này là 65 cơ sở.
Có ý kiến cho rằng với quy mô, diện tích cơ sở y tế ở Việt Nam thì theo đuổi để đạt các tiêu chuẩn như JCI là tốn kém, tuy nhiên nếu muốn các hãng bảo hiểm quốc tế nhập cuộc và chi trả cho bệnh nhân ngoại quốc, bệnh viện rất cần phải đạt các chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế.
Trong tình huống nhiều bệnh viện còn lơ là, cho rằng bệnh nhân nội còn đông, còn quá tải, chưa có gì phải vội vàng, thì đã có những nơi tăng tốc. Trong số này, Hà Nội đã chọn cấu hình để đầu tư hệ thống proton trị ung thư, với dự tính sẽ chọn mua loại mới nhất, đồng thời đầu tư cơ sở 2 bệnh viện ung bướu. Nếu hoàn thành dự án sớm, đây sẽ là nơi đầu tiên ở Việt Nam có máy proton.
Tại khu vực lân cận Hà Nội, cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Bạch Mai vừa mới hoàn thành (trong đó Bạch Mai 2 đã đưa vào sử dụng từ 26-6, còn Việt Đức 2 dự kiến sẽ chạy chính thức từ 9-7 này) cũng được đầu tư mạnh, phòng ốc và thiết bị không thua kém bệnh viện quốc tế.
Tại khu vực TP.HCM, hiện có Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy… hoàn toàn có thể là những “điểm đến” của bệnh nhân quốc tế.
Ở khối bệnh viện tư, Vinmec vừa đầu tư hệ thống Trung tâm phẫu thuật robot với nhiều thiết bị robot ngoại khoa như Da Vinci XI, Rosa, Cori, Hugo RAS…, Bệnh viện Tâm Anh cũng đã công bố đầu tư nhiều thiết bị chẩn đoán và điều trị hiện đại.
Theo ông Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, riêng tại TP.HCM các phòng nha đã thu cả ngàn tỉ đồng từ bệnh nhân ngoại trong năm qua. Việt Nam vốn được biết đến là nơi có lực lượng y bác sĩ giỏi nghề, cùng với những đầu tư mạnh thời gian qua về thiết bị và cơ sở vật chất, cơ hội thu hút bệnh nhân quốc tế là hiện hữu.
Tuy nhiên có điểm cần lưu ý là dù thu hút nguồn lực ngoại cũng cần chú ý đến bệnh nhân nội, nhất là năm 2026 này bắt đầu thực hiện chính sách khám sàng lọc miễn phí. Riêng tại Hà Nội dự kiến có đến 5 triệu người được khám với nguồn tài chính từ ngân sách thành phố là khoảng 1.800 tỉ đồng, nhu cầu khám chữa bệnh chung vì vậy sẽ tăng, áp lực lên hệ thống cung cấp dịch vụ.
Bên cạnh đó, cần chú ý đến yêu cầu đào tạo liên tục cho thầy thuốc. Y bác sĩ Việt Nam giỏi tay nghề, nhưng làm sao để Việt Nam còn là điểm đến về khoa học trong y khoa, dẫn đầu về xu hướng điều trị chứ không chỉ là “làm nhiều nên quen tay”, trở thành những “thợ phẫu thuật”.
Thời gian qua đã có nhiều bác sĩ ngoại đến Việt Nam học phẫu thuật nội soi tuyến giáp, điều trị tim mạch, IVF, nhưng nếu mở rộng thêm, Việt Nam thực sự sẽ là địa chỉ quan trọng trong bản đồ y khoa quốc tế.
Ngày 4-5, nguồn tin từ Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk cho biết UBND tỉnh này vừa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 80 triệu đồng đối với ông Lê Văn Ánh, chủ tiệm bánh mì Quốc Hùng tại xã Ea Drăng, do vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, gây hậu quả nghiêm trọng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ngoài mức phạt tiền, cơ sở này bị đình chỉ toàn bộ hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm trong thời hạn 3 tháng.
Chủ cơ sở cũng buộc phải chi trả toàn bộ chi phí liên quan đến việc xử lý vụ ngộ độc, khám và điều trị cho các nạn nhân.
Trước đó, theo kết quả điều tra của ngành y tế, ngày 27-3, tiệm bánh mì Quốc Hùng đã bán khoảng 300 ổ bánh mì cho người dân. Đến tối cùng ngày, nhiều thực khách ăn bánh mì của tiệm này xuất hiện các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn.
Trong những ngày sau đó, số người nhập viện tăng nhanh. Tổng cộng có 86 người ăn bánh mì của tiệm Quốc Hùng bị ngộ độc thực phẩm. May mắn, không có ca thiệt mạng.
Kết quả xét nghiệm của Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên cho thấy 5/10 mẫu bệnh phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với mẫu thực phẩm, cơ quan chức năng phát hiện 2 mẫu nhiễm Salmonella ở rau và giăm bông, đồng thời ghi nhận 1 mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli.
Cơ quan chức năng nhận định Salmonella và E.coli là các tác nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm, nhiễm trùng đường ruột, thường xuất hiện trong các trường hợp thực phẩm không bảo đảm điều kiện vệ sinh.
Từ kết quả xét nghiệm, ngành chức năng xác định nguyên nhân vụ ngộ độc xuất phát từ bánh mì bán tại tiệm Quốc Hùng bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Hội chứng chuyển hóa là nhóm rối loạn gồm béo bụng, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và kháng insulin. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, xơ vữa động mạch, đái tháo đường type 2 và đột quỵ. Bệnh thường diễn tiến âm thầm nhưng vẫn có một số dấu hiệu cảnh báo đặc trưng.
Vòng eo tăng
Theo Times of India, một trong những dấu hiệu sớm của rối loạn chuyển hóa là vòng eo to ra do tích tụ mỡ nội tạng ở vùng bụng. Loại mỡ này thường tăng lên khi cơ thể bị kháng insulin, khiến quá trình sử dụng và dự trữ năng lượng rối loạn. Người bệnh có thể có cảm giác quần áo chật ở eo thường xuất hiện vài tháng trước khi có kết quả xét nghiệm bất thường.
Đi bộ ngắn hàng ngày sau bữa ăn và giảm đồ uống có đường có thể làm chậm quá trình tích tụ mỡ bụng. Việc giảm 5 cm vòng eo cũng cải thiện phản ứng insulin.
Cảm thấy mệt mỏi sau khi ăn
Những thay đổi chuyển hóa ban đầu có thể biểu hiện bằng cảm giác mệt mỏi sau khi ăn cơm, bánh mì hoặc các món nhiều đường. Nguyên nhân là lượng đường trong máu tăng nhanh, buộc tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn để kiểm soát. Theo thời gian, các tế bào có thể phản ứng kém với insulin, làm giảm hiệu quả điều hòa đường huyết.
Ăn cân bằng protein, chất xơ và chất béo lành mạnh giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Ăn chậm cũng hỗ trợ điều hòa cảm giác no và lượng đường trong máu.
Tăng nhẹ huyết áp
Rối loạn chuyển hóa có thể làm thay đổi cách cơ thể điều hòa mạch máu, tuần hoàn máu. Khi kháng insulin và béo bụng, cơ thể sản xuất nhiều chất khiến mạch máu co lại và kém đàn hồi. Đồng thời, thận có xu hướng giữ nhiều muối và nước hơn, làm tăng lượng máu trong lòng mạch. Sự kết hợp giữa mạch máu co hẹp và thể tích máu tăng khiến áp lực lên thành động mạch tăng cao dẫn đến tăng huyết áp. Giảm ăn thực phẩm đóng gói nhiều muối, ngủ đúng giờ có thể giúp giảm huyết áp nhẹ.
Rụng tóc
Rụng tóc có thể xảy ra ở người mắc hội chứng rối loạn chuyển hóa do tình trạng này ảnh hưởng đến tuần hoàn máu, hormone và quá trình nuôi dưỡng nang tóc. Khi cơ thể bị kháng insulin, tăng đường huyết hoặc rối loạn mỡ máu, các mạch máu nhỏ nuôi da đầu có thể hoạt động kém hiệu quả, khiến nang tóc không nhận đủ oxy và dưỡng chất cần thiết, theo WebMD.
Da đổi màu
Vùng da ở cổ, nách, khớp ngón tay thường sẫm màu, dễ bị nhầm lẫn với cháy nắng hoặc bụi bẩn. Tình trạng này được gọi là chứng gai đen (acanthosis nigricans), là dấu hiệu của giai đoạn đầu kháng insulin. Kiểm soát đường huyết thông qua tập thể dục và chế độ ăn uống thường làm giảm sự xuất hiện của những đốm sẫm trên da.
Ngủ không ngon kèm đói không rõ nguyên nhân
Sự mất cân bằng chuyển hóa sớm làm rối loạn hormone điều chỉnh cảm giác đói và giấc ngủ. Người bệnh thường ngủ ít dẫn đến cảm giác thèm ăn nhiều hơn vào ngày hôm sau, tạo ra một vòng luẩn quẩn khiến kháng insulin nặng hơn. Ngủ đúng giờ và hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ giúp cân bằng hormone, từ đó giảm cảm giác đói và thèm ăn.
Theo dược sĩ Phạm Thanh Vĩ, khoa dược, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), tác dụng phụ là phản ứng không mong muốn xảy ra khi dùng thuốc ở liều thông thường. Chúng có thể biểu hiện từ mức độ nhẹ (như buồn ngủ, khô miệng) đến nghiêm trọng (như tổn thương nội tạng, sốc phản vệ).
Thông thường, các bác sĩ kê đơn thuốc dựa trên tình trạng bệnh hiện tại của người bệnh nhằm mục đích điều trị, ngăn chặn hoặc kiểm soát bệnh lý lâu dài.
"Tuy nhiên các hoạt chất trong thuốc ngoài tác động lên cơ quan cần điều trị còn có thể ảnh hưởng đến các cơ quan hoặc chức năng khác của cơ thể, dẫn đến các phản ứng phụ không mong muốn.
Tác dụng phụ có thể xảy ra ở hầu hết các loại thuốc, từ thuốc thông thường đến thuốc đặc trị. Nhiều loại thuốc gây ra phản ứng phụ với dạ dày, hoặc dẫn đến chóng mặt, buồn ngủ, tăng cân, gián đoạn giấc ngủ, cáu kỉnh, giảm ham muốn tình dục…
Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ bao gồm tuổi tác, tình trạng sức khỏe, bệnh lý đi kèm, chức năng gan thận, cũng như việc sử dụng đồng thời các loại thuốc, vitamin hoặc thực phẩm chức năng khác.
Mặc dù vậy, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý bỏ thuốc điều trị, mà hãy trao đổi ngay với bác sĩ để có giải pháp phù hợp", dược sĩ Vĩ cho hay.
Theo dược sĩ Vĩ, có nhiều yếu tố liên quan gây ra tác dụng phụ của thuốc.
Thứ nhất là yếu tố liên quan đến người bệnh.
Tuổi tác: Ở trẻ em (đặc biệt là trẻ sơ sinh), hệ enzym gan chưa hoàn thiện, chức năng thận còn non nớt nên nguy cơ gặp tác dụng phụ rất cao.
Trong khi đó người cao tuổi thường phải sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc, chức năng gan/thận suy giảm làm chậm quá trình đào thải thuốc, đồng thời nhạy cảm hơn với tác dụng an thần, làm tăng nguy cơ té ngã.
Di truyền: Sự khác biệt trong hệ gene ảnh hưởng đến cách mỗi người chuyển hóa thuốc. Ngành dược lý di truyền chỉ ra rằng yếu tố di truyền quyết định 20 - 95% sự khác biệt này.
Ví dụ, enzym CYP2D6 giúp chuyển hóa codein thành morphin; người chuyển hóa kém sẽ không đạt hiệu quả giảm đau, ngược lại người chuyển hóa quá nhanh lại có nguy cơ bị ức chế hô hấp nghiêm trọng.
Chức năng thận: Thận đóng vai trò quan trọng trong việc đào thải thuốc. Khi chức năng thận suy giảm, thuốc bị tích lũy trong cơ thể làm tăng nguy cơ nhiễm độc nếu không được điều chỉnh liều phù hợp.
Giới tính: Phụ nữ thường có tỉ lệ mỡ cao hơn, khả năng chuyển hóa tại gan và tốc độ thải trừ qua thận chậm hơn nam giới, làm tăng nguy cơ gặp độc tính gan, rối loạn tiêu hóa hoặc dị ứng da.
Thứ hai là yếu tố liên quan đến thuốc
Liều lượng thuốc: Liều dùng càng cao, nguy cơ tác dụng phụ càng lớn. Một số thuốc có khoảng điều trị hẹp (ranh giới giữa liều hiệu quả và liều độc rất nhỏ), việc tăng liều dù chỉ một chút cũng có thể gây nguy hiểm.
Đường dùng thuốc: Cách thức đưa thuốc vào cơ thể ảnh hưởng đến tần suất xuất hiện tác dụng phụ. Ví dụ, thuốc corticoid dạng hít tập trung tác động tại phổi sẽ giảm tác dụng phụ toàn thân so với corticoid dạng uống.
Tương tác thuốc: Dùng nhiều loại thuốc cùng lúc có thể làm tăng độc tính hoặc giảm hiệu quả điều trị.
Thứ ba là yếu tố môi trường và xã hội
Rượu, bia: Làm tăng tác dụng phụ gây buồn ngủ, lú lẫn, thay đổi huyết áp, suy hô hấp, buồn nôn.
Thuốc lá: Kích thích các enzym gan (CYP1A2, CYP2B6) chuyển hóa thuốc nhanh hơn. Nếu ngừng hút thuốc đột ngột, nồng độ các thuốc này (như clozapine, olanzapine...) trong máu có thể tăng vọt gây ngộ độc.
Chế độ ăn uống: Nhiều thực phẩm tương tác mạnh với thuốc (như bưởi chùm với atorvastatin, rau lá xanh đậm với warfarin, cam thảo với lithium, thực phẩm giàu tyramine với thuốc chống trầm cảm MAOI...).
Mức độ hiểu biết: Bệnh nhân không nắm rõ hướng dẫn sử dụng dễ uống sai liều, sai thời điểm, làm tăng phản ứng có hại.
Theo dược sĩ Vĩ, các tác dụng phụ thường gặp như rối loạn tiêu hóa (buồn nôn, nôn, đau dạ dày, táo bón hoặc tiêu chảy); đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ hoặc ngược lại là gây khó ngủ; khô miệng, ho khan kéo dài; phát ban, nổi mẩn trên da; thay đổi tâm trạng (bồn chồn, lo lắng, mệt mỏi). Hoặc các vấn đề về chức năng tình dục.
Người bệnh cần chia sẻ với bác sĩ/dược sĩ về tất cả các loại thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng và tiền sử dị ứng trước đó. Tìm hiểu kỹ thông tin, hỏi rõ về các tác dụng phụ tiềm ẩn và cách xử trí trước khi rời nhà thuốc.
Tuân thủ tuyệt đối, uống đúng liều, đúng đường dùng và đúng thời gian. Không tự ý tăng/giảm liều. Thận trọng với đối tượng đặc biệt như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ có thai/cho con bú và người có bệnh nền nặng cần được giám sát chặt chẽ khi dùng thuốc.
Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế. Tùy mức độ, bác sĩ sẽ chỉnh liều, đổi thuốc hoặc có biện pháp hỗ trợ thích hợp, một số tác dụng phụ nhẹ sẽ tự biến mất khi cơ thể đã thích nghi với thuốc.
