“Đừng nói đến chuyện nghỉ việc ở nhà nuôi cha mẹ già. Đến con ruột bị bệnh tật mà tôi vẫn dứt khoát đi làm và thuê người trông, chứ không nghỉ việc ở nhà chăm con. Tính toán đó chỉ phù hợp với những người cha mẹ có cơ ngơi sẵn, có dòng tiền thụ động như lương hưu, nhà cho thuê hay có anh chị em đỡ dần chi phí thôi.
Nuôi người già phải tính toán còn hơn nuôi con nhỏ: phải có kế hoạch đường dài về sức người, sức của, chi phí hàng ngày, đột xuất như nào… Chứ nghỉ làm luôn mà chỉ trông chờ vào có một người rồi ôm nhau chết đói, chết bệnh hay sao? Có mấy người già mà không bám con cỡ mấy chục năm, số năm đó còn dài hơn nuôi một đứa con nít từ đỏ hỏn tới trưởng thành, nên không có kế hoạch dài lâu là không thể nào theo nổi.
Cha mẹ thì tôi không bàn nữa, nhưng tới bản thân mình thì tôi luôn ý thức phải chuẩn bị sẵn nhà cửa, dòng tiền, sức khỏe và các phương án dự phòng để hướng dẫn con hỗ trợ mình trong mỗi giai đoạn của tuổi già. Khúc nào tự lực thì tôi làm, khúc nào phải nương nhờ con cái thì tôi chuẩn bị sẵn hết, con chỉ cần quản lý, coi ngó, thăm nom.
Tôi có ước vọng biến nhà riêng thành ‘viện dưỡng lão’ cho hai vợ chồng, tạo dòng tiền tự trang trải mọi chi phí bệnh tật, thuê người chăm sóc. Con tôi sẽ chỉ hỗ trợ quản lý, bảo dưỡng, nâng cấp cho tốt hơn mà thôi”.
Đó là những tính toán của độc giả Plutino cho tuổi già của bản thân. Sau bài viết “Tôi không thể bỏ việc để chăm mẹ già vì tháng cần 23 triệu đồng thuốc thang”, nhiều độc giả tiếp tục chia sẻ góc nhìn về bài toán chăm sóc cha mẹ khi về già. Bên cạnh những ý kiến nhấn mạnh trách nhiệm phụng dưỡng, không ít người cho rằng việc nghỉ hẳn công việc để toàn thời gian chăm cha mẹ không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp. Theo họ, chăm sóc người già là hành trình dài, đòi hỏi sự chuẩn bị về tài chính, sức khỏe, thời gian và phương án hỗ trợ bền vững, thay vì chỉ dựa vào sự hy sinh của một cá nhân.
>> Bài toán cho con thuê nhà, vay tiền chứ không chia thừa kế sớm
Đồng quan điểm, bạn đọc GT nhận định: “Có một kiểu hy sinh rất dễ được ca ngợi nhưng ít ai dám nói về cái giá của nó: từ bỏ cả tuổi trẻ để ở nhà chăm sóc cha mẹ bệnh tật. Nhiều người nghĩ rằng đó là lựa chọn duy nhất của lòng hiếu thảo. Nhưng khi năm tháng trôi qua, họ mất cơ hội học tập, nghề nghiệp, hôn nhân và khả năng tự lập về tài chính. Đến khi cha mẹ ra đi, họ lại đối diện với tuổi trung niên trong cô độc, thu nhập bấp bênh và một tương lai không còn nhiều lựa chọn. Điều đau lòng là vì không có nguồn thu nhập ổn định, chính họ cũng không đủ điều kiện mang đến cho cha mẹ sự chăm sóc y tế tốt nhất.
Tôi cho rằng, hiếu thảo không nên đồng nghĩa với việc đánh đổi toàn bộ cuộc đời mình. Cha mẹ nào cũng mong con bình an, có công việc, có gia đình và một tương lai vững vàng. Nếu sự hy sinh khiến cả cha mẹ lẫn người con đều rơi vào khó khăn, thì đó không phải là kết cục tốt đẹp.
Lý trí không làm giảm tình yêu thương. Hãy tìm cách chia sẻ trách nhiệm với anh chị em, người thân hoặc các dịch vụ chăm sóc khi có điều kiện. Hãy cố gắng duy trì công việc, thu nhập và các mối quan hệ của mình. Một người con có khả năng tự lập, ổn định tài chính và giữ được cuộc sống cân bằng thường sẽ chăm sóc cha mẹ tốt hơn một người đã kiệt quệ về mọi mặt.
Hiếu thảo là đồng hành cùng cha mẹ trong những năm tháng cuối đời, chứ không phải chôn vùi cả tương lai của chính mình. Yêu thương cần có sự tỉnh táo. Bởi chỉ khi không đánh mất cuộc đời mình, ta mới có đủ sức đi hết chặng đường cùng những người mình yêu thương”.
Cuối tuần trước, tôi ghé một cửa hàng thời trang của thương hiệu mình khá yêu thích vì muốn mua vài bộ quần áo mới. Tôi chọn vài mẫu, vào phòng thử đồ, được nhân viên nhiệt tình tư vấn từng kích cỡ, màu sắc. Có chiếc mặc lên không hợp, nhân viên lại lấy mẫu khác. Sau gần nửa tiếng, tôi đã chọn được hai món rất ưng ý. Nhưng cuối cùng tôi không mua mà chỉ cảm ơn nhân viên rồi ra về.
Tối hôm đó, tôi vào một sàn thương mại điện tử, tìm đến gian hàng chính hãng của đúng thương hiệu ấy. Cũng hai món đồ tôi vừa thử, nhưng nhờ mã giảm giá của sàn, voucher của shop và chương trình hoàn tiền, tổng số tiền tôi phải trả thấp hơn gần 200.000 đồng. Tôi quyết định đặt mua.
Đây là thói quen mua sắm của tôi suốt nhiều năm nay: ghé trực tiếp cửa hàng để chọn mẫu, thử đồ, nếu thật ưng thì về đặt online cho rẻ và đỡ phải đổi trả. Tôi tin nhiều người cũng sẽ hành động giống mình. Nhưng khi kể chuyện này với bạn bè, tôi nhận được những ý kiến rất trái chiều.
>> Khách ghé cửa hàng tôi đắn đo nhiều rồi không mua nữa
Có người nói tôi chẳng làm gì sai vì giá bán trên sàn là do chính thương hiệu đưa ra. Nếu họ chấp nhận bán rẻ hơn thì khách hàng có quyền lựa chọn cách mua có lợi nhất cho mình. Ai cũng phải cân nhắc chi tiêu, tiết kiệm được vài trăm nghìn đồng thì không có lý do gì để bỏ qua.
Nhưng cũng có người bảo tôi đã sử dụng dịch vụ của cửa hàng mà không mua tại đó. Nhân viên đã dành thời gian tư vấn, lấy nhiều mẫu, nhiều size để tôi thử. Cuối cùng họ không bán được hàng, không được ghi nhận doanh số.
Thú thật, nếu hôm đó giá ở cửa hàng và trên gian hàng chính hãng của sàn bằng nhau, tôi đã thanh toán ngay tại quầy. Tôi không có ý định lợi dụng cửa hàng để rồi đi mua ở nơi khác. Tôi chỉ chọn kênh bán của chính thương hiệu đó vì giá tốt hơn. Đến giờ, tôi vẫn chưa biết hành động của mình là đúng hay sai?
Đó là cách mua sắm bình thường của một người tiêu dùng biết tính toán? Hay là một hành động chưa thật sự công bằng với cửa hàng và nhân viên đã phục vụ mình? Nếu là bạn, sau khi vào cửa hàng thử đồ, được nhân viên tư vấn rất nhiệt tình, bạn sẽ mua ngay tại quầy hay về nhà đặt online để tiết kiệm chi phí?
"Năm 1999, tôi làm trong một công ty của Nhật tại Việt Nam, cũng bị đối xử không ra gì. Sếp mới khi đó muốn thay cả nhóm nhân viên cũ (cùng làm từ khi công ty mới thành lập). Sau đó, 80% đồng nghiệp của tôi đã xin nghỉ việc. Còn tôi vẫn cố chịu đựng. Cả một năm sau đó, tôi cứ sáng đi chiều về, không được cho làm bất cứ việc gì quan trọng.
Mãi đến khi các thành viên mới ('lính cũ' mà sếp kéo về) có nguy cơ bị mất hợp đồng với một khách hàng tiềm năng lâu năm, trong khi chỉ còn 20 ngày nữa là phải giao hàng, tôi và những người cũ mới được sếp lớn gọi qua nhờ hỗ trợ giải quyết. Thực ra, sếp không trực tiếp mở lời mà nhờ các nhân viên thân tín qua nói với chúng tôi bằng giọng bề trên. Thấy vậy, tôi chỉ thản nhiên đáp: 'Nghỉ lâu rồi nên hết mối và không thể giúp gì được'.
Sau đó, sếp bên Nhật phải bay mở cuộc họp nói chuyện với chúng tôi hai lần, tôi mới đồng ý, nhưng ra nhiều điều kiện rõ ràng và tất cả phải nhất định tuân theo. Và tôi ra tay trong nửa tháng đã giúp mọi việc được giải quyết ổn thỏa, công ty xuất hàng trước thời hạn vài ngày. Từ đó trở đi, không ai dám gây khó dễ cho tôi nữa".
Đó là chia sẻ của độc giả Tientanovn về cách đối phó của bản thân sau bài viết "3 năm nay tôi bị sếp 'sa thải thầm lặng'". "Quiet firing" không diễn ra bằng một quyết định cho nghỉ việc rõ ràng, mà bằng hàng loạt tín hiệu khiến nhân viên dần mất động lực và buộc phải tự rời đi: bị cắt giảm cơ hội phát triển, không được giao việc quan trọng, liên tục bị phớt lờ hoặc đánh giá thiếu công bằng... Trong tình huống đó, phản ứng theo cảm xúc thường chỉ khiến người lao động rơi vào thế bất lợi hơn. Thẳng thắn trao đổi với cấp trên, chủ động tìm cơ hội mới, tiếp tục chứng minh năng lực hay chấp nhận rời đi để bảo vệ sức khỏe tinh thần, hay im lặng chịu đựng? Đó là câu hỏi khiến không ít người trăn trở.
>> Tôi vẫn kiên định bám nghề sau khi thất nghiệp
Chọn cách rời đi thay vì chịu đựng bất công, bạn đọc Tramnguy bình luận: "Tôi từng bị 'sa thải thầm lặng' trong thời gian gần ba năm. Năm thứ nhất, khi nhận ra vấn đề, tôi chủ động đề xuất giảm lương nhưng sếp không đồng ý. Đến kỳ review lương, sếp lại tăng lương cho tôi. Năm thứ hai, tôi chủ động xin nghỉ, sếp cũng không đồng ý vì lúc đó tôi đang theo một dự án. Nếu tôi nghỉ việc dự án đó sẽ hỏng giữa chừng, nên sếp khuyên và tôi ở lại. Năm thứ ba, tôi tiếp tục xin nghỉ, lần này giống như giọt nước tràn ly khi tôi bị quy trách nhiệm gánh thay cho cả team dự án.
Nhìn lại thời gian ba năm đó, tôi gần như bị cô lập, giao tiếp chính của tôi chủ yếu là với sếp. Tôi rời đi trong êm đẹp để cho trọn vẹn, nhưng sau đó xóa toàn bộ thông tin liên hệ của những người mà trước đây chủ động cô lập tôi. May mắn là khi rời công ty ở tuổi 42 tôi có công việc mới tốt hơn và được sếp mới tín nhiệm cao".
Đồng quan điểm, độc giả Hố Đen nói thêm:"Tôi cũng rơi vào tình cảnh tương tự chỉ vì mâu thuẫn với các lãnh đạo. Ban đầu, họ đặt điều vu khống tôi để ép nghỉ nhưng không được. Sau đó, họ phân tôi dạy ba tiết ở ba buổi khác nhau. Không chấp nhận bị đối xử bất công, tôi nghỉ việc luôn. Từ ngày đó, tôi tự hứa với bản thân luôn tìm cách tạo dựng một nguồn thu nhập riêng bất chấp mang tiếng là 'không cống hiến hết mình'. Tôi mất nhiều thời gian và phải đến gần 40 tuổi mới tìm được hướng ổn định và chính thức chấm dứt tháng ngày làm thuê cho người khác".
Tuy nhiên, không phải ai cũng dám đứng lên đấu tranh hay dứt khoát nghỉ việc để tìm cơ hội mới, bạn đọc RĐ lại chọn cách im lặng: "Quan điểm của tôi là khi đi làm bản thân sẽ luôn làm hết mình vì công ty đã trả đủ lương mua sức lao động của mình. Còn nếu tôi vẫn nhận lương dù không được giao việc thì đó là việc của công ty. Hàng ngày, tôi vẫn tốn thời gian (tự do cá nhân) để vào văn phòng làm việc, vậy thì tôi nhận lương hoàn toàn không áy náy gì. Nhiệm vụ của quản lý là giao việc cho nhân viên, nếu sếp không giao việc thì đó là lỗi họ chứ không phải tôi, nên chẳng việc gì phải áy náy".
Dấu hiệu của một kỳ nghỉ hè là ngoài đường đột nhiên thông thoáng hơn, trên công ty thỉnh thoảng xuất hiện vài đứa trẻ. Đồng nghiệp của tôi có hai con tiểu học chưa thể tự xoay xở ở nhà một mình nên chia hai nửa, một theo cha, một theo mẹ đến công ty. Nhưng phiền quá, cuối cùng vẫn phải gọi bà ngoại ở quê lên giữ trẻ. Đồng nghiệp tôi bảo ước gì kỳ nghỉ hè được cắt ngắn lại.
Trong khi đó, một người bạn khác lại cho các con về quê ở hai tuần, sau đó đăng ký học hè gần như kín lịch. Lý do rất đơn giản: nghỉ ba tháng là quá dài, còn cha mẹ thì vẫn đi làm bình thường.
Nghĩ đến điều đó, tôi thấy có lẽ đã đến lúc chúng ta nên nhìn lại cách phân bổ thời gian nghỉ của học sinh.
Hiện nay, sau kỳ nghỉ hè kéo dài, học sinh học liên tục cho tới Tết Nguyên đán mới có một đợt nghỉ đáng kể tiếp theo. Khoảng thời gian từ đầu năm học đến cuối học kỳ một kéo dài nhiều tháng, gần như không có cơ hội để các em thực sự nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng.
Tôi nghĩ nên rút ngắn kỳ nghỉ hè và bổ sung một kỳ nghỉ đông kéo dài khoảng 10-15 ngày sau khi kết thúc học kỳ I. Không nhất thiết phải gọi chính thức là "nghỉ đông", nhưng về bản chất đó là một khoảng nghỉ giữa năm học.
Nhiều người sẽ phản đối vì cho rằng Việt Nam không có mùa đông như các nước ôn đới và hàn đới. Điều đó đúng, nhưng cũng không hoàn toàn đúng.
Ở miền Bắc, nhiều địa phương mỗi năm vẫn trải qua những đợt rét đậm, rét hại. Trẻ em phải đến trường trong điều kiện thời tiết lạnh giá, đặc biệt ở các tỉnh vùng núi. Quan trọng hơn, ý nghĩa của kỳ nghỉ đông không nằm ở chuyện có tuyết hay không có tuyết, mà nằm ở việc tạo ra một điểm nghỉ hợp lý trong nhịp học tập kéo dài.
Ngay cả người lớn cũng cần nghỉ phép giữa năm để cân bằng cuộc sống. Học sinh cũng vậy. Các em không chỉ học kiến thức mà còn phải tham gia rất nhiều hoạt động ngoại khóa, thi cử, kiểm tra định kỳ. Một khoảng nghỉ ngắn giữa năm có thể giúp giảm căng thẳng và tạo động lực cho giai đoạn học tập tiếp theo.
Thực tế, một số trường tư thục tại Hà Nội đã cho học sinh nghỉ đông trong nhiều năm qua. Điều này cho thấy mô hình đó hoàn toàn khả thi. Phụ huynh có điều kiện thường tận dụng thời gian này để đưa con đi du lịch, về quê thăm ông bà hoặc đơn giản là dành nhiều thời gian hơn cho gia đình.
Trong khi đó, kỳ nghỉ hè kéo dài gần ba tháng lại đang bộc lộ nhiều bất cập. Đối với không ít gia đình thành thị, nghỉ hè không còn đồng nghĩa với vui chơi tự do như trước. Phần lớn phụ huynh vẫn phải đi làm. Nhiều em được gửi vào các lớp học thêm, lớp kỹ năng hoặc các chương trình bán trú. Nói cách khác, thời gian nghỉ dài nhưng chưa chắc chất lượng nghỉ ngơi tương xứng.
Một kỳ nghỉ hè ngắn hơn, khoảng 6-8 tuần thay vì gần ba tháng, có thể không làm mất đi tuổi thơ của trẻ. Ngược lại, thời gian đó được phân bổ hợp lý hơn trong cả năm học. Học sinh vừa có thời gian nghỉ hè, vừa có thêm một khoảng nghỉ giữa năm để thư giãn và cân bằng.
Tất nhiên, mọi thay đổi liên quan đến lịch học đều cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Nó liên quan đến chương trình giáo dục, kế hoạch của phụ huynh, hoạt động của nhà trường và cả điều kiện kinh tế - xã hội ở từng địa phương. Nhưng việc thảo luận về một kỳ nghỉ đông cho học sinh là điều đáng làm.
