Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, thế nhưng ngay từ đầu làng Xuân Am (xã Hưng Nguyên, Nghệ An) đã nghe những tiếng búa gõ từng nhịp vọng ra từ một góc sân. Âm thanh ấy không quá lớn nhưng đều đặn, trầm ổn, chứng tỏ sự lão luyện của người thợ.
Trong sân nhà, ông Nguyễn Bá Kim (SN 1974) đeo cặp kính cũ, cặm cụi gõ từng nhát búa lên chiếc rương bằng tôn đang dở dang. Ánh nắng hắt lên mặt tôn sáng lóa, còn người thợ vẫn lặng lẽ cúi mình, đôi bàn tay thoăn thoắt như đã thuộc từng đường gấp, từng mối ghép sau hơn 30 năm gắn bó với nghề.
Ông Kim cho biết, nghề gò tôn (hay gò hàn tôn) là nghề thủ công truyền thống sử dụng búa, kềm, và các thiết bị hàn để tạo hình, uốn, ghép các tấm kim loại mỏng (như tôn, kẽm, thiếc, đồng) thành các vật dụng gia đình, nông nghiệp.
Ông Kim là đời thứ ba trong gia đình theo nghề gò tôn. Trước ông là bố, rồi đến ông bà. Từ nhỏ, ông đã quen với tiếng búa, tiếng kéo cắt tôn, lớn lên vừa học vừa phụ giúp gia đình rồi nối nghiệp từ lúc nào không hay.
“Ngày trước, khoảng 80% người trong làng đều làm nghề. Khi ấy sản phẩm rất đa dạng, từ thùng đựng gạo, thùng tưới cây, lò đốt vàng mã đến đủ loại đồ dùng sinh hoạt. Còn bây giờ, cả làng chỉ còn 4 hộ duy trì”, ông Kim chia sẻ.
Theo ông, sự phát triển của máy móc công nghiệp và các sản phẩm nhựa khiến đồ tôn thủ công dần mất chỗ đứng. Người dân lần lượt chuyển nghề vì thu nhập không còn hấp dẫn.
Hiện nay, các hộ chủ yếu nhận gia công rương, hòm đựng tài liệu theo đơn đặt hàng. Khách sẽ mang nguyên liệu như tôn, ốc, vít đến, người thợ chỉ tập trung gia công rồi đến ngày xe về gom sản phẩm.
“Một ngày chăm chỉ thì tôi làm được khoảng 10 chiếc. Thu nhập tính cả vốn mỗi tháng khoảng 15 triệu đồng. Không cao nhưng được làm ở nhà, không phải phụ thuộc vào thời tiết. Nhiều khi đơn hàng vẫn đều nhưng mình không đủ sức để làm”, ông Kim nói.
Ông cũng cho biết, khoảng 10 năm trở lại đây, khi khu vực Đền Ông Hoàng Mười phát triển hoạt động dịch vụ, nhiều người trong làng chuyển sang buôn bán vì thu nhập cao hơn. Nhưng với riêng ông, điều níu chân mình vẫn là tình cảm dành cho nghề đã theo gia đình suốt nhiều thế hệ.
“Nghề này không khó nhưng phải khéo tay, làm quen mới nhanh. Nếu sau này nghề mất hẳn thì tiếc lắm, vì dù sao nó cũng đã gắn với làng mình mấy đời rồi” ông Kim bộc bạch.
Rời nhà ông Kim, chúng tôi tiếp tục đi sâu vào làng, tiếng búa lại vang lên từ một căn nhà khác. Cũng ngồi giữa khoảng sân nhỏ, ông Nguyễn Ngọc Huy vẫn lặng lẽ gò từng tấm tôn sáng chói. Dù tai không nghe rõ nhưng đôi bàn tay của ông vẫn thoăn thoắt, từng động tác dứt khoát và chính xác.
Ông Huy kể, ông đã theo nghề từ năm 15 tuổi. Ngày trước bố cùng các bác đều làm nghề, sau này đến lượt ông tiếp nối. Gia đình chủ yếu làm nông nên những lúc nông nhàn lại tranh thủ ngồi gò để kiếm thêm thu nhập.
“Mỗi ngày làm được khoảng 6 đến 10 sản phẩm, tùy kích thước. Nghề này không giúp mình giàu được nhưng cũng có thêm đồng ra đồng vào để trang trải cuộc sống”, ông nói.
Theo ông Huy, gò tôn không phải công việc quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và khéo léo. Công bỏ ra nhiều trong khi lợi nhuận không cao nên chỉ những người thực sự yêu nghề mới đủ kiên nhẫn để theo đuổi.
“Từ nhỏ tôi đã quen tay kìm, tay búa, cắt gọt rồi tạo nên những sản phẩm từ đơn sơ đến phức tạp. Mỗi lần làm khách hàng hài lòng với món đồ mình làm ra là thấy vui lắm. Có lẽ chính cảm giác ấy đã tạo động lực để tôi ở lại với nghề đến tận bây giờ”, ông Huy nói thêm.
Ở Xuân Am hôm nay, tiếng búa không còn rộn ràng như mấy chục năm trước. Những khoảng sân chất đầy sản phẩm từ tôn chỉ còn đếm trên đầu ngón tay. Dẫu vậy, mỗi nhịp búa vẫn vang lên đều đặn, như một cách để những người thợ gìn giữ “cái nghề” mà cha ông đã trao lại.
“Dù nghề giúp chúng tôi tạo được đồng ra đồng vào, nhưng để đi với thời đại thì rất khó. Con em chúng tôi bây giờ cũng không mấy mặn mà với nghề mà tìm hướng đi khác. Đó cũng là điều tất yếu và phải chấp nhận!”, ông Huy nói thêm.
Theo ông Hoàng Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên, nghề sản xuất gò hàn tôn hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, sức tiêu thụ không nhiều, dẫn đến lợi nhuận không cao.
Hướng tới mục tiêu kích cầu du lịch nội địa và phát triển thị trường khách bền vững, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã phát động chương trình "Người Lâm Đồng đi du lịch Lâm Đồng - Khám phá quê hương, kết nối yêu thương". Chương trình được triển khai từ tháng 6 đến hết năm 2026, gắn với các dịp lễ, tết, kỳ nghỉ và các sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch trên địa bàn tỉnh.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Trần Anh Thi - Giám đốc điều hành Seahorse Resort & Spa - cho rằng, chương trình "Người Lâm Đồng đi du lịch Lâm Đồng - Khám phá quê hương, kết nối yêu thương" không chỉ mang ý nghĩa kích cầu du lịch nội địa mà còn là cơ hội để người dân địa phương hiểu hơn về giá trị thiên nhiên, văn hóa và con người của quê hương, từ đó trở thành những "đại sứ du lịch" tích cực của tỉnh.
Theo ông Thi, trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu, làm mới các sản phẩm du lịch theo hướng xanh, bền vững và giàu bản sắc địa phương. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết giữa Lâm Đồng với các địa phương trong khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên để hình thành các tuyến, tour liên vùng, đa dạng hóa sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Tổ chức các chương trình xúc tiến, quảng bá chung, tham gia các hội chợ, sự kiện du lịch trong và ngoài nước nhằm mở rộng thị trường khách.
Theo Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, Hiệp hội Du lịch tỉnh cùng các doanh nghiệp lữ hành, lưu trú, nhà hàng, khu điểm du lịch sẽ xây dựng nhiều gói ưu đãi dành riêng cho người dân địa phương như "Tháng vàng du lịch nội tỉnh", "Mỗi gia đình một chuyến du lịch quê hương", các chương trình giảm giá dành cho cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên và nhiều nhóm khách đặc thù.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sẽ tăng cường liên kết để hình thành các tour, tuyến kết nối giữa các vùng du lịch, khai thác đồng bộ các thế mạnh về nghỉ dưỡng, sinh thái, nông nghiệp, văn hóa, du lịch cộng đồng, thể thao mạo hiểm và các giá trị bản địa đặc sắc.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Linh Vũ - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng - cho biết, sau khi tỉnh Lâm Đồng mới được hình thành với không gian du lịch rộng lớn và đa dạng hơn, việc phát triển thị trường khách nội tỉnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
"Lâm Đồng hiện sở hữu hệ sinh thái du lịch rất phong phú, từ cao nguyên, rừng, hồ, biển đến các giá trị văn hóa bản địa đặc sắc. Tuy nhiên, không ít người dân vẫn chưa có điều kiện trải nghiệm đầy đủ những điểm đến ngay trong tỉnh. Chúng tôi mong muốn thông qua chương trình này, người dân sẽ hiểu hơn về quê hương, thêm yêu nơi mình sinh sống và trở thành những người giới thiệu hình ảnh Lâm Đồng đến với du khách trong và ngoài nước", Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh.
Theo ông Vũ, đây không chỉ là một chương trình khuyến mại mà còn là giải pháp phát triển thị trường bền vững. Nếu mỗi người dân đều có những trải nghiệm tích cực và sẵn sàng chia sẻ với bạn bè, người thân thì hiệu quả quảng bá sẽ rất lớn. Người dân chính là những "đại sứ du lịch" gần gũi, chân thực và có sức lan tỏa mạnh mẽ nhất.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Lương Thành Tài, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Phúc Lâm Thành (Khu du lịch sinh thái rừng Đắk G'Lung), cho biết, ngành du lịch Lâm Đồng đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển. Nhu cầu du lịch nội địa và quốc tế đều tăng, cùng với sự hỗ trợ từ chính sách của Nhà nước, hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và xu hướng du lịch trải nghiệm, du lịch xanh ngày càng được du khách quan tâm. Đây là nền tảng thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư các sản phẩm mới.
"Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất hiện nay là tạo ra sự khác biệt. Doanh nghiệp có thể nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách phát triển sản phẩm mang bản sắc riêng của địa phương. Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI trong marketing, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Đầu tư nâng cao chất lượng dịch vụ và đào tạo nhân sự. Hướng tới phát triển du lịch bền vững, thân thiện với môi trường", ông Tài chia sẻ.
Chiều 4/5, trao đổi với Người Đưa Tin, ông Trần Tấn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Đông, thành phố Đà Nẵng, cho biết, đơn vị nhận được phản ánh của du khách và người dân tổ dân phố Phước Tân về hiện tượng nghi đổ vật liệu xuống biển. Những hình ảnh lan truyền trên mạng khiến dư luận đặt câu hỏi liệu đây là hành vi xả thải, lấn biển hay thi công kè chống xói lở.
Ngay trong ngày, UBND phường đã chỉ đạo Công an phường phối hợp Đồn Biên phòng Cửa Đại kiểm tra thực tế công trường, lập biên bản ghi nhận hoạt động thi công. Kết quả kiểm tra cho thấy khu vực này đang triển khai dự án Chống xói lở và bảo vệ bờ biển Hội An, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Đà Nẵng làm chủ đầu tư.
Dự án này có 2 gói thầu xây dựng. Gói thầu số 1 do liên danh Tổng Công ty xây dựng Lũng Lô và Công ty Cổ phần Tập đoàn Đạt Phương đảm nhận thi công; gói thầu số 2 được thực hiện bởi liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn Đạt Phương và Công ty TNHH Thanh Tiến.
Dự án được khởi công từ năm 2025, tạm dừng do thời tiết xấu, đến đầu tháng 4/2026 thi công trở lại. Các hạng mục chính gồm đê ngầm giảm sóng, hệ thống mỏ hàn và tôn tạo bãi biển.
Theo cơ quan chức năng, phương án thi công là thả đá hộc xuống biển để tạo chân đê, kết hợp thợ lặn sắp xếp theo thiết kế, sau đó lắp đặt cấu kiện bê tông cho phần thân và mái đê. Song song, đơn vị thi công bơm cát để tạo bãi.
Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận các sà lan chở vật liệu chủ yếu là đá hộc. Dưới đáy sà lan có lớp đá vụn, bột đá và bụi đất phát sinh trong quá trình vận chuyển, bốc xếp. Khi thi công đến lớp đá sát đáy, phần vật liệu này có thể bị kéo theo, gây cảm giác như đang "đổ thải" nếu quan sát từ xa.
"Chưa phát hiện dấu hiệu xả thải ra môi trường biển. Tuy nhiên, đơn vị thi công được yêu cầu tuyệt đối không để xảy ra việc phát tán vật liệu, phải vệ sinh sà lan trước khi di chuyển", lãnh đạo phường thông tin.
Đến nay, chính quyền địa phương cho biết chưa ghi nhận thêm dấu hiệu vi phạm liên quan đến hoạt động thi công tại khu vực này.
Cũng theo ông Dũng, dù chưa ghi nhận dấu hiệu vi phạm, lực lượng chức năng vẫn yêu cầu nhà thầu thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường, không để đá vụn, bùn đất phát tán xuống biển. Đại diện đơn vị thi công cam kết tăng cường giám sát, quán triệt công nhân tuân thủ quy trình và không xả thải dưới bất kỳ hình thức nào.
Theo ông Lê Công Quốc Anh, Trạm trưởng Trạm kiểm soát Biên phòng Cửa Đại, thời điểm kiểm tra ghi nhận 7 sà lan đang hoạt động tại công trường, gồm các phương tiện thả đá, chở vật liệu và một số đã hoàn thành nhiệm vụ.
Nguồn đá phục vụ thi công được vận chuyển từ cảng Kỳ Hà (Đà Nẵng) và cảng Dung Quất (Quảng Ngãi), mỗi chuyến từ 600 đến 900 m³, đều thực hiện đầy đủ thủ tục xuất, nhập bến và chịu sự kiểm soát của cơ quan chức năng.
Trong khi đó, ông Đào Tô Văn, phụ trách kỹ thuật thi công Công ty cổ phần Tập đoàn Đạt Phương, cho biết, trong quá trình thi công ngoài khơi, việc phát sinh đá vụn, bột đá là hiện tượng khó tránh.
Các khối đá lớn khi vận chuyển va đập sẽ tạo mảnh nhỏ, tích tụ dưới đáy sà lan; khi bốc xúc, lớp vật liệu này bị khuấy lên, dễ gây hiểu nhầm là hành vi xả thải. "Đây là hiện tượng kỹ thuật bình thường, không phải đổ chất thải xuống biển", ông nói.
Ông Văn cho hay, đơn vị thi công luôn tuân thủ đúng yêu cầu kỹ thuật và quy định môi trường trong suốt quá trình triển khai. Nguồn gốc vật liệu được kiểm soát chặt chẽ, các sà lan trước khi đưa vào công trường đều được cơ quan chức năng kiểm tra.
"Khi có thông tin phản ánh, chúng tôi sẵn sàng phối hợp để kiểm tra, làm rõ", ông nói, đồng thời cho biết các phương tiện sau mỗi đợt thi công đều được đưa vào bến để vệ sinh, hạn chế phát tán vật liệu ra môi trường.
Dự án đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường từ năm 2022, với tổng mức đầu tư xây lắp khoảng 715 tỷ đồng. Đến nay, khối lượng thực hiện đạt hơn 50%.
Trên công trường, các hạng mục được triển khai theo phương thức "cuốn chiếu", hoàn thành từng đoạn đê rồi mới chuyển sang đoạn tiếp theo nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của sóng biển. Một số tuyến đê ngầm đã hoàn thành, các đoạn còn lại đang được thi công song song với việc chuẩn bị hệ thống mỏ hàn và tôn tạo bãi tắm.
Theo ông Văn, đơn vị đã dự trữ hơn 70% khối lượng đá phục vụ thi công trong năm 2026, đồng thời huy động tối đa thiết bị, nhân lực để tận dụng thời tiết thuận lợi, đảm bảo tiến độ.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chiều 2/5, mưa dông mạnh và mưa đá đã xảy ra ở khu vực Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai. Đến chiều và tối cùng ngày, hiện tượng này tiếp tục lan rộng sang khu vực phía Đông Bắc Bộ như Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nội.
Thông tin từ Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, dông, lốc, mưa đá chiều tối ngày 2/5 đã làm 5 người bị thương tại tỉnh Thái Nguyên; 350 nhà bị tốc mái (Điện Biên 40 nhà, Thái Nguyên 309 nhà, Lào Cai 1 nhà); 919 ha lúa, hoa màu bị thiệt hại (Điện Biên: 767 ha, Thái Nguyên: 152 ha).
Ngoài ra, tỉnh Thái Nguyên còn ghi nhận 6 trường học bị tốc mái và 12 cột điện bị gãy, đổ.
Lý giải nguyên nhân, ông Nguyễn Văn Hưởng - Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết: Các hiện tượng trên xuất phát từ vùng hội tụ gió trên độ cao 5.000 m di chuyển từ vùng thượng Lào sang. Diễn biến mưa dông, lốc và mưa đá di chuyển từ tây sang đông, thay vì từ bắc xuống nam như thường thấy.
Trong ngày và đêm 3/5, vùng hội tụ gió này tiếp tục hoạt động, trong khi một đợt gió mùa đông bắc đang tràn về và đã tiến sát Bắc Bộ. Khoảng trưa và chiều 3/5, không khí lạnh sẽ ảnh hưởng đến khu vực vùng núi và khu Đông Bắc Bắc Bộ, sau đó ảnh hưởng đến các nơi khác ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, một số nơi ở Trung Trung Bộ. Vì vậy, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - Hà Tĩnh có nguy cơ cao xảy ra tố, lốc, mưa đá và gió giật mạnh.
Ông Hưởng dự báo, khoảng ngày 8-9/5 sẽ có thêm một đợt không khí lạnh mới tác động. Do đó, miền Bắc tiếp tục có mưa dông và lại phải đối mặt với nguy cơ tố, lốc, mưa đá và gió giật mạnh.
