Khi được hỏi liệu Trung Quốc có can dự vào tiến trình hòa giải hay không, Tổng thống Trump ngày 8.4 trả lời: “Tôi nghe nói là có”, đồng thời cho rằng Trung Quốc đã góp phần thuyết phục và đưa Tehran trở lại bàn đàm phán.
Ông chủ Nhà Trắng dự kiến sẽ thăm Bắc Kinh vào giữa tháng 5 để gặp Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh được đánh giá là quan trọng giữa 2 cường quốc, theo AFP.
Trung Quốc là đối tác thân thiết của Iran và cũng là khách hàng lớn mua dầu của nước này, phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược đang chịu tác động lớn từ xung đột ở Trung Đông.
Cũng trong ngày 8.4, Trung Quốc hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran – Mỹ, song không xác nhận việc trực tiếp tham gia đàm phán hòa giải. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết nước này “đã và đang kêu gọi các bên đối thoại và ngừng bắn”, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đóng vai trò xây dựng trong nỗ lực thúc đẩy hòa bình.
Theo bà Mao, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã tiến hành 26 cuộc điện đàm với các đối tác liên quan, trong khi Đặc phái viên Trung Đông của Trung Quốc cũng liên tục di chuyển trong khu vực để vận động ủng hộ sáng kiến hòa bình 5 điểm do Trung Quốc và Pakistan đề xuất.
Kế hoạch này bao gồm chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, sớm khởi động đàm phán, bảo vệ các mục tiêu dân sự, đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz và tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc, theo ABC News.
Về phần mình, phát biểu tại Bắc Kinh ngày 8.4, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli bày tỏ kỳ vọng Bắc Kinh có thể đóng vai trò bảo đảm an ninh cho tiến trình hòa bình khu vực. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo Iran sẽ có “phản ứng mạnh mẽ” nếu Mỹ “phản bội lòng tin”.
“Chúng tôi hy vọng các bên khác nhau có thể đảm bảo rằng Mỹ sẽ không tái khởi động tấn công, chúng tôi hy vọng Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, các cường quốc như Trung Quốc và Nga, cũng như các nước trung gian hòa giải như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ cùng nhau hợp tác để đảm bảo hòa bình trong khu vực”, theo South China Morning Post dẫn lời ông Fazli.
Ông Fazli cho biết Iran đã duy trì đối thoại và hợp tác chặt chẽ với các nước thân thiện, đặc biệt là Trung Quốc.
Theo dữ liệu từ Kpler, nền tảng phân tích và dữ liệu thông minh về dòng chảy thương mại toàn cầu, một tàu chở dầu đăng ký tại quốc gia Đông Phi Comoros với tên gọi Elpis đã đi qua Hormuz vào chiều 13/4, sau khi Mỹ tuyên bố phong tỏa eo biển này.
Con tàu bị Mỹ trừng phạt vào năm 2025 vì "liên quan đến việc mua bán và vận chuyển dầu mỏ Iran".
Ngược lại, một tàu chở dầu đăng ký tại Botswana có tên Ostria đã quay đầu khi đang cố gắng đi qua eo biển. Theo rà soát của CNN về dữ liệu theo dõi tàu biển từ Kpler, chỉ 41 phút sau khi quân đội Mỹ ban bố lệnh phong tỏa Hormuz, con tàu đã thay đổi điểm đến dự kiến từ Oman sang Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Một tàu dầu khác là Rich Starry đã phát tín hiệu trạng thái "thả trôi" ngoài khơi đảo Qeshm. Có vẻ như con tàu này trì hoãn hành trình đi qua eo biển.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trước đó phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h ngày 13/4 (21h giờ Hà Nội).
"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".
Trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp dụng, dữ liệu hàng hải cho thấy lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy then chốt này đã thưa thớt dần.
Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo của Mỹ cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các chuyên gia ngành vận tải nhận định lệnh phong tỏa từ Mỹ đặt thêm trở ngại cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons cho hay.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chiều 13/4 có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Arab Saudi và Qatar để thảo luận về điều mà nước này gọi là "những rủi ro từ hành động khiêu khích do Mỹ gây ra" khi phong tỏa các cảng của Tehran.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Arab Saudi, ông Araghchi cho rằng Iran "đã có cách tiếp cận thiện chí khi chấp nhận lệnh ngừng bắn" với Mỹ, nhưng Mỹ vẫn giữ thái độ đòi hỏi quá mức trong đàm phán, "khiến kết quả không đạt được như mong đợi" tại Pakistan hồi cuối tuần qua.
Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Qatar, ông Araghchi cho hay Iran "đã tham gia tiến trình ngoại giao một cách đầy trách nhiệm nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia cũng như giữ gìn hòa bình và an ninh khu vực".
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cùng ngày viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ đe dọa phong tỏa các cảng của Iran không khác nào một hành động trả đũa nhắm vào nền kinh tế toàn cầu.
Theo báo The Nation ngày 11-5, quân đội Thái Lan cho biết đang đẩy nhanh việc xây dựng hàng rào tại khu vực phân định biên giới với Campuchia.
Một nguồn tin an ninh cho hay công trình được triển khai gần cửa khẩu chính, đoạn giữa các cột mốc biên giới số 52 và 54 tại huyện Pong Nam Ron, tỉnh Chanthaburi.
Dự án có tổng chiều dài khoảng 1,31km, với mục đích siết chặt an ninh biên giới và bảo đảm an toàn cho người dân sinh sống trong khu vực.
Khu vực thi công có địa hình bằng phẳng, ranh giới được xác định rõ ràng. Cả phía Thái Lan và Campuchia đều có tuyến đường tuần tra dọc biên giới.
Phía Thái Lan cho biết hàng rào được xây dựng theo tiêu chuẩn kiên cố, cao khoảng 170cm. Công trình sử dụng cọc và lắp dầm bê tông cốt thép để bảo đảm độ ổn định.
Các trụ hàng rào đặt cách nhau khoảng 3m, với tổng cộng từ 900 - 1.000 trụ dự kiến được sử dụng cho toàn bộ dự án.
Phần trên của hàng rào sẽ được lắp các tấm bê tông đúc sẵn cao khoảng 1,5m tính từ mặt đất. Phía trên bổ sung lớp lưới thép cao khoảng 20cm nhằm tăng khả năng quan sát, giám sát và bảo đảm an ninh dọc khu vực biên giới.
Cũng theo The Nation, một số nguồn tin an ninh cho biết quá trình thi công đôi lúc gặp trở ngại do một số binh sĩ Campuchia đến quan sát và chụp ảnh công trình.
Tuy nhiên Bangkok khẳng định toàn bộ hoạt động xây dựng đều diễn ra trong lãnh thổ có chủ quyền của nước này, đồng thời thuộc quyền quản lý và bảo vệ của Thái Lan.
Giai đoạn đầu của dự án dự kiến hoàn tất trong vòng 45 ngày kể từ khi khởi công vào cuối tháng 4-2026. Quá trình xây dựng hiện vẫn diễn ra hằng ngày để bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ.
"Những gì đã xảy ra là hệ quả từ hành động quân sự mạo hiểm của Mỹ nhằm tạo lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz. Quân đội Mỹ phải chịu trách nhiệm về việc này", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 4/5 dẫn lời quan chức quân sự nước này, đề cập cuộc tấn công vào Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Phía Iran khẳng định họ "không có kế hoạch định sẵn nào" để tấn công các cơ sở năng lượng ở UAE.
UAE trước đó cùng ngày cáo buộc Iran tiến hành đợt tập kích mới bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) nhằm vào nước này, trong đó một drone gây cháy tại Khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah và khiến 3 công dân Ấn Độ bị thương. Abu Dhabi mô tả là động thái này là "sự leo thang nguy hiểm" trong bối cảnh lệnh ngừng bắn đang được thực thi giữa Mỹ và Iran, bắt đầu từ ngày 8/4.
"Các quan chức Mỹ phải chấm dứt hành vi xấu xí khi sử dụng vũ lực trong tiến trình ngoại giao và ngừng các cuộc phiêu lưu quân sự tại vùng dầu mỏ nhạy cảm này, nơi có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế của tất cả quốc gia trên thế giới", quan chức Iran nói thêm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/5 tuyên bố mở chiến dịch "Dự án Tự do", trong đó lực lượng Mỹ sẽ hỗ trợ tàu thuyền ra khỏi vùng Vịnh, thêm rằng đây là nỗ lực nhân đạo nhằm giúp đỡ các thủy thủ đoàn đang bị mắc kẹt vì xung đột.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 4/5 thông báo trên X rằng Mỹ đã triển khai các tàu khu trục vào vịnh Ba Tư và hỗ trợ hai tàu hàng đầu tiên mang cờ nước này qua eo biển Hormuz an toàn. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó bác bỏ thông tin này.
Iran đã cảnh báo sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào Hormuz. Truyền thông Iran đưa tin lực lượng nước này đã bắn cảnh báo và buộc một tàu chiến Mỹ phải quay đầu, trong khi các nguồn tin địa phương nói hai quả tên lửa đánh trúng chiến hạm này gần đảo Jask. Trong khi đó, phía Mỹ khẳng định không tàu chiến nào của Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz.
Quân đội Mỹ tuyên bố phá hủy 6 xuồng của Iran, đồng thời bắn hạ hàng loạt tên lửa và drone mà Tehran phóng nhằm vào tàu đi qua eo Hormuz. Tuy nhiên, Tehran cũng lập tức bác bỏ thông tin này.
