Ngày 8/4, ngoài việc xét hỏi bà Nguyễn Thị Như Loan (Tổng giám đốc, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai), TAND TP HCM tập trung làm rõ sai phạm của nhóm lãnh đạo, cán bộ Tập đoàn Cao su Việt Nam liên quan việc chuyển nhượng khu đất hơn 6.000 m2 không qua đấu giá, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng.
Trình bày tại tòa, bị cáo Trần Ngọc Thuận (cựu Thành viên HĐTV, Tổng giám đốc Tập đoàn Cao su Việt Nam) thừa nhận hành vi như cáo trạng, đồng thời cho rằng việc mình bị truy tố về tội Nhận hối lộ là không oan.
Sai phạm của ông Thuận diễn ra sau khi có chủ trương của người tiền nhiệm Lê Quang Thung (quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) về việc cần tạo điều kiện cho Lê Y Linh (Giám đốc Công ty Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Tín). Cụ thể là chuyển nhượng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn bằng hình thức góp vốn thành lập Công ty Phú Việt Tín, không qua thẩm định giá và đấu giá, gây thất thoát tài sản Nhà nước.
Quá trình này, ông Thuận đã hai lần nhận tổng cộng 45 tỷ đồng từ bị cáo Dừa. Số tiền có nguồn gốc từ khoản 50 tỷ đồng Đặng Phước Dừa nhận của bà Nguyễn Thị Như Loan theo hợp đồng hứa mua – hứa bán dự án.
Trả lời HĐXX, ông Thuận cho biết, khi được ông Thung trao đổi về việc tiếp tục chuyển nhượng dự án, ông chưa đồng ý ngay mà chỉ trả lời “để xem lại”. Đến cuộc họp tháng 4/2014, ông mới chính thức có ý kiến về nội dung này. Sau đó, ông yêu cầu Nguyễn Thị Gái (nguyên Tổng giám đốc Công ty Cao su Đồng Nai) tìm luật sư tư vấn nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý của dự án.
Ông Thuận khai đã nhận 45 tỷ đồng từ Dừa, song không nêu chi tiết. Trong khi đó, kết quả điều tra xác định số tiền này được giao làm 2 lần.
Lần đầu là khoảng đầu năm 2014, Dừa rút 20 tỷ đồng (loại mệnh giá 500.000 đồng, nặng khoảng 40 kg), đóng gói vào 4 vỏ thùng rượu ngoại hiệu Glenfarclas (kích thước 33x27x35 cm). Các thùng tiền này được Dừa chất lên ôtô và chở thẳng đến phòng làm việc của ông Thuận tại trụ sở Tập đoàn Cao su Việt Nam. Khi ông Thuận hỏi: “Gì đấy?”, Dừa trả lời ngắn gọn “tiền cảm ơn anh em Tập đoàn” rồi để lại số tiền này.
Lần thứ hai vào tháng 9/2014, sau khi thương vụ hoàn tất, Dừa lấy 25 tỷ đồng loại mệnh giá 500.000 đồng, gồm nhiều cọc tiền, chia ra xếp gọn gàng vào 2 valy kéo tay màu đen cỡ trung và cỡ lớn (kích thước 38x25x55 cm và 44x25x64 cm) rồi chuyển lên ôtô, lái đến biệt thự riêng của ông Thuận tại khu Lan Anh (quận 2) vào lúc 21h để giao nốt số tiền còn lại.
Khai tại tòa, ông Thuận cho biết đã đưa cho 3 người tại Tập đoàn Cao su Việt Nam gồm: Võ Sỹ Lực (nguyên Chủ tịch HĐTV), Trần Thoại (nguyên thành viên HĐTV, Phó tổng giám đốc) và Phạm Văn Thành (nguyên Trưởng ban Kế hoạch và Đầu tư) mỗi người 2,5 tỷ đồng, còn lại giữ 37,5 tỷ đồng.
“Bị cáo nhận thấy hành vi của mình là sai”, ông Thuận nói, đồng thời thừa nhận theo quy định, khu đất phải được thẩm định giá và đấu giá công khai nhưng đã không thực hiện, dẫn đến thiệt hại lớn.
Về khắc phục hậu quả, ông Thuận khai đã nộp lại toàn bộ 37,5 tỷ đồng hưởng lợi và nộp thêm một tỷ đồng để khắc phục hậu quả chung của vụ án.
Liên quan việc bà Nguyễn Thị Như Loan tìm gặp để hỏi về pháp lý dự án, ông Thuận cho biết chỉ gặp trong khoảng 2 phút do đang họp, không có trao đổi hay bàn bạc công việc. Theo ông, bà Loan chủ yếu tìm hiểu thông tin pháp lý, không liên quan đến việc đưa tiền hay xử lý công việc.
Trả lời thẩm vấn tiếp đó, một số lãnh đạo Tập đoàn Cao su và các công ty thành viên cũng thừa nhận sai phạm như cáo buộc, song cho rằng thực hiện theo chỉ đạo cấp trên không được hưởng lợi.
Cựu Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Thị Hồng vắng mặt, tòa công bố lời khai
Theo cáo trạng, để được tạo điều kiện mua lại khu đất trên nhằm thực hiện dự án, ngoài việc chi “bôi trơn” cho nhóm Tập đoàn Cao su Việt Nam, bị cáo Linh và Dừa còn đưa tiền, hứa hẹn tặng căn hộ trong dự án cho nhiều quan chức. Trong đó có bà Nguyễn Thị Hồng, Phó chủ tịch UBND TP HCM và Đào Thị Lan Hương, Giám đốc Sở Tài chính, Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo 09 sắp xếp tài sản thuộc sở hữu Nhà nước.
Linh và Dừa đã gặp gỡ và nhờ bà Hương sắp xếp khu đất cho Công ty Phú Việt Tín. Bà Lan nhận lời, song từ chối nhận tiền nhưng được Dừa hứa cho một căn hộ sau khi dự án hoàn thành.
Bị cáo Dừa cũng tìm cách tiếp cận bà Hồng. Sau những bữa cơm thân mật tại nhà riêng để tạo mối quan hệ, Dừa đã đưa cho bà Hồng một túi quà bên trong có 10.000 USD. Tiếp đó, nhân dịp tân gia nhà bà Hồng tại huyện Hóc Môn, Dừa tiếp tục mang đến biếu 50.000 USD để “cảm ơn” việc ký văn bản giao đất.
Bị cáo Nguyễn Thị Hồng được tại ngoại, vắng mặt tại phiên tòa chiều nay, nên HĐXX công bố lời khai của bà tại cơ quan điều tra. Theo đó, bà Hồng thừa nhận hành vi sai phạm của mình, đã khắc phục tổng cộng 1,6 tỷ đồng (dư 100 triệu) và đề nghị HĐXX xem xét giảm nhẹ hình phạt.
Đối với bị cáo Lan đang trốn truy nã, tòa xử vắng mặt.
Phiên tòa tiếp tục với phần hỏi của các luật sư. Dự kiến ngày 10/4 tuyên án.
Sau hai ngày TAND Hà Nội xét xử, sáng nay, bản luận tội được đại diện VKSND Hà Nội công bố với 23 bị cáo trong vụ án đưa, nhận hối lộ và gian lận đấu thầu.
Trong 5 người bị truy tố tội Nhận hối lộ, cựu thứ trưởng Hoàng Văn Thắng bị đề nghị 4-5 năm tù. Người bị đề nghị án cao nhất - 16 năm tù, là Trần Văn Lăng, cựu Giám đốc Ban 2, với tiền nhận hối lộ 13,4 tỷ đồng.
>> Chi tiết mức án đề nghị với 23 bị cáo
Giám đốc công ty Hoàng Dân, ông Nguyễn Văn Dân, bị đề nghị 8-9 năm về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; 3-4 năm về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và 2-3 năm về tội Đưa hối lộ. Tổng hợp án đề nghị cho 3 tội là 13-16 năm.
Các bị cáo còn lại bị truy tố một trong hai tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng hoặc Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng, bị đề nghị từ 30 tháng án treo đến 7 năm tù.
Theo VKS, phần lớn các bị cáo nhận hối lộ đều là người có chức vụ, quyền hạn, trình độ chuyên môn cao nhưng vì vụ lợi đã thực hiện những điều Đảng viên không được làm.
VKS đánh giá vụ án là một minh chứng cho việc nhà thầu thi công đã cấu kết, thông đồng, "móc ngoặc" với chủ đầu tư, gặp gỡ, nhờ vả, trao đổi lợi ích vật chất để được tạo điều kiện trúng thầu và gây thất thoát tiền của Nhà nước.
Hành vi gian dối về năng lực, kinh nghiệm trong hồ sơ dự thầu đã gây thiệt hại cho Nhà nước tổng số tiền hơn 251 tỷ đồng, trong đó bị cáo Dân giữ vai trò cầm đầu.
23 bị cáo liên quan việc dọn đường cho doanh nghiệp Hoàng Dân trúng 5 gói thầu thuộc 4 dự án (thi công hồ Krông Pách Thượng, tỉnh Đăk Lăk; hồ Bản Mồng, tỉnh Nghệ An; hồ Bản Lải, tỉnh Lạng Sơn và hồ Cánh Tạng, tỉnh Hòa Bình).
Giám đốc Dân còn sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán để hợp thức các khoản chi, vi phạm quy định về kế toán khiến thiệt hại tài sản cho nhà nước gần 100 tỷ đồng.
Trong phần khai báo, cựu thứ trưởng Thắng cho rằng mình gần gũi doanh nghiệp nên tiếp tại nhà. Cấp dưới của ông, cựu cục phó Nguyễn Hải Thanh, bị xác định đang trốn truy nã, gửi thư từ Canada phân trần nhận hối lộ vì "đang rất cần tiền".
Cũng tại tòa, giám đốc Dân liệt kê loạt tài sản, vàng, đất đang bị kê biên thu giữ, bày tỏ nguyện vọng được bán để khắc phục sớm hậu quả.
Phiên tòa đang tiếp tục với phần bào chữa của các luật sư.
Ngày 15/5, TAND Khu vực 5 (TPHCM) tiếp tục xét xử vụ án ly hôn giữa bà Nguyễn Thị Ngọc Anh (48 tuổi, ngụ TPHCM) và ông Hồ Ngọc Tiên Trung (54 tuổi).
Theo kế hoạch, đại diện Viện KSND Khu vực 5 sẽ phát biểu quan điểm giải quyết vụ án. Tuy nhiên, HĐXX quyết định quay lại phần xét hỏi để làm rõ thêm một số vấn đề liên quan.
Tại phiên tòa, HĐXX cho biết đã nhận được đơn khiếu nại của luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn.
Phía nguyên đơn đề nghị HĐXX tách phần quan hệ hôn nhân để giải quyết trước, còn các vấn đề liên quan đến tài sản sẽ được xem xét ở giai đoạn sau. Tuy nhiên, luật sư của bị đơn không đồng ý và đề nghị tòa không tách vụ án.
Bên cạnh đó, phía bị đơn cũng đề nghị thu thập bổ sung tài liệu, chứng cứ nhằm làm rõ một số nội dung của vụ án.
Sau thời gian hội ý, HĐXX quyết định tạm dừng phiên tòa để tiếp tục thu thập tài liệu, chứng cứ; đồng thời HĐXX cho biết việc có tách vụ án hay không thuộc thẩm quyền xem xét, quyết định của chánh án.
Theo hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, bà Ngọc Anh và ông Trung tổ chức đám cưới vào tháng 10/2001 sau nhiều năm quen biết, tìm hiểu.
Tháng 3/2015, sau 14 năm chung sống, ông Trung nộp đơn xin ly hôn tại TAND quận Bình Thạnh (nay là TAND Khu vực 5) với lý do hôn nhân không hạnh phúc, mục đích hôn nhân không đạt được.
Trong các bản khai sau đó, ông Trung cho rằng mâu thuẫn phát sinh từ cuối năm 2014 khi ông có quan hệ với người phụ nữ khác. Theo ông, vợ chồng không thể hàn gắn nên đã ly thân.
Hòa giải không thành, ông Trung giữ nguyên yêu cầu ly hôn. Đến năm 2016, bà Ngọc Anh có yêu cầu phản tố, đề nghị chia tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân nhưng cho biết chưa thu thập đầy đủ tài liệu liên quan.
Sau nhiều năm xác minh, thu thập chứng cứ, đến năm 2024, ông Trung bất ngờ thay đổi yêu cầu khởi kiện, từ xin ly hôn sang đề nghị hủy hôn nhân trái pháp luật.
Ông Trung cho rằng giấy chứng nhận kết hôn có nhiều dấu hiệu bất thường như vợ chồng ký nhầm vị trí, ký trước khi hoàn tất thông tin giấy tờ tùy thân và chữ ký trong sổ hộ tịch không phải của ông.
Phía bà Ngọc Anh không đồng ý với yêu cầu hủy hôn nhân. Bà cho rằng quan hệ vợ chồng được xác lập hợp pháp, hoàn toàn tự nguyện và không có chuyện lừa dối.
Theo bà Ngọc Anh, hai người quen nhau từ năm 1996 khi còn là sinh viên nghèo tại TPHCM và duy trì tình cảm trong nhiều năm dù gia đình hai bên không ủng hộ do khác biệt về quan điểm và hoàn cảnh sống. Trong khoảng thời gian đó, cả hai từng nhiều lần chia tay rồi quay lại.
Bà thừa nhận trong thời gian chia tay từng xảy ra “sự việc ngoài ý muốn”, song khẳng định ông Trung biết rõ việc không cùng huyết thống với con gái nhưng vẫn chấp nhận và đồng ý để cháu mang họ của mình.
Sau đó, hai người tổ chức lễ cưới tại Bảo Lộc (Lâm Đồng) và TPHCM với sự chứng kiến của gia đình, bạn bè hai bên. Bà Ngọc Anh khẳng định toàn bộ thủ tục đăng ký kết hôn được thực hiện đúng quy định và có cán bộ tư pháp hướng dẫn.
Theo bà Ngọc Anh, thời gian đầu hôn nhân khá hạnh phúc, hai người cùng gây dựng hệ thống nha khoa thẩm mỹ. Tuy nhiên, từ khoảng năm 2010, khi điều kiện kinh tế khá giả hơn thì mâu thuẫn bắt đầu phát sinh.
Bà cho rằng trong nhiều biên bản làm việc tại tòa từ năm 2015 đến 2024, ông Trung đều xác nhận hôn nhân là tự nguyện và vẫn sử dụng giấy chứng nhận kết hôn trong các giao dịch dân sự, bao gồm cả việc mua bán nhà đất đứng tên hai vợ chồng.
Theo bà Ngọc Anh, chỉ đến khi bà yêu cầu chia toàn bộ tài sản và đề nghị tòa thu thập chứng cứ liên quan đến 4 người con ngoài giá thú của chồng với người phụ nữ khác thì ông Trung mới chuyển sang yêu cầu hủy hôn nhân trái pháp luật.
Tại phiên tòa, ông Trung giữ nguyên quan điểm đề nghị hủy hôn nhân và không đồng ý chia tài sản chung vì cho rằng quan hệ hôn nhân không hợp pháp. Tuy nhiên, ông đồng ý chia cho vợ 20% giá trị tài sản và mong muốn vụ việc sớm kết thúc.
Trong khi đó, bà Ngọc Anh yêu cầu được ly hôn và đề nghị chia khối tài sản trị giá hơn 1.294 tỷ đồng, trong đó phần bà yêu cầu được nhận là hơn 674 tỷ đồng.
Bộ Công an đang soạn thảo dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi và dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất vào tháng 8 tới.
Theo điều 65 Bộ luật Hình sự hiện hành, khi xử phạt tù không quá 3 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, nếu xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù thì tòa án cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách từ 1 đến 5 năm.
Còn tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), ngoài quy định trên cơ quan soạn thảo đề xuất quy định người bị xử phạt tù không quá 5 năm có thể được tòa án quyết định cho hưởng án treo.
Cụ thể, việc xem xét áp dụng được căn cứ vào nhân thân của người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và đánh giá của tòa án về việc không cần thiết phải bắt người đó chấp hành hình phạt tù.
Quy định này áp dụng với trường hợp không thuộc diện hưởng án treo dành cho người bị phạt tù không quá 3 năm.
Khi quyết định cho hưởng án treo trong trường hợp này, tòa án đồng thời quyết định mức tiền người bị kết án phải nộp để thay thế hình phạt tù và ấn định thời gian thử thách từ 1 - 2 năm.
Như vậy theo đề xuất, người bị phạt tù trên 3 năm đến không quá 5 năm có thể được hưởng án treo, đồng thời phải nộp tiền thay thế hình phạt tù, đáp ứng các điều kiện được quy định và được tòa án xem xét, quyết định.
Dự thảo nêu rõ người được hưởng án treo cũng thực hiện các nghĩa vụ trong thời gian thử thách theo quy định của Luật Thi hành án hình sự.
Tòa án có thể quyết định áp dụng đối với người được hưởng án treo hình phạt bổ sung nếu trong điều luật áp dụng có quy định hình phạt này.
Người được hưởng án treo đã chấp hành được 1/2 thời gian thử thách và có nhiều tiến bộ, theo đề nghị của cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giám sát, giáo dục, tòa án có thể quyết định rút ngắn thời gian thử thách.
Trong thời gian thử thách, nếu người được hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 2 lần trở lên, tòa án có thể quyết định buộc người đó phải chấp hành hình phạt tù của bản án đã cho hưởng án treo.
Trường hợp thực hiện hành vi phạm tội mới, tòa án buộc người đó phải chấp hành hình phạt của bản án trước và tổng hợp với hình phạt của bản án mới theo quy định tại điều 56 của Bộ luật này.
TS Đặng Văn Cường, giảng viên khoa luật và lý luận chính trị, Trường đại học Thủy lợi, cho rằng đây là đề xuất dựa trên định hướng mới của chính sách hình sự, phù hợp yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay.
Ông chỉ rõ bản chất của án treo là miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện. Nhiều quốc gia quy định hình phạt tù không quá 3 năm, có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì tòa án có thể cho bị cáo được hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách không quá 5 năm.
Việt Nam là một trong các quốc gia đang áp dụng quy định này. Đồng thời, có một số quốc gia quy định thời hạn hình phạt tù không quá 2 năm, cá biệt có một số quốc gia, trong đó có nước Pháp quy định án phạt tù 5 năm vẫn có thể được hưởng án treo.
Bởi vậy theo ông Cường, nếu Việt Nam quy định hình phạt tù không quá 5 năm vẫn có thể được hưởng án treo cũng không phải là quốc gia đầu tiên quy định về vấn đề này.
Tuy nhiên cần hiểu án treo trong tình huống này không phải là "tự động", "mặc nhiên" mà còn phụ thuộc vào nhiều tình tiết yếu tố, theo sự đánh giá của hội đồng xét xử như nhân thân tốt, có nhiều tình tiết giảm nhẹ, có nơi cư trú rõ ràng, có khả năng tự cải tạo…
Cùng với đó, ban soạn thảo đề xuất tòa án có thể quyết định cho hưởng án treo kèm theo điều kiện nộp một mức tiền để thay thế hình phạt tù và ấn định thời gian thử thách 1-2 năm...
Ông nhắc lại định hướng về chính sách hình sự của Việt Nam thời gian qua có nhiều thay đổi, trong đó nghị quyết của Đảng định hướng thời gian tới sẽ tăng cường hình phạt tiền, giảm hình phạt tù và hạn chế dần hình phạt tử hình tiến tới bỏ hình phạt tử hình trong hệ thống hình phạt.
Do vậy việc áp dụng hình phạt phải phù hợp với từng tình huống, thể hiện sự khoan hồng, nhân đạo, đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm trong từng giai đoạn.
TS Cường nhấn mạnh chính sách mở rộng các tội danh được áp dụng phạt tiền thay vì phạt tù không chỉ phù hợp với chính sách hình sự mà còn hợp lý về mặt kinh tế.
Nếu quy định này được thông qua sẽ giúp giảm chi phí giam giữ, quản lý trại giam, đồng thời tăng nguồn thu ngân sách từ các vụ án có động cơ vụ lợi. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với nhóm tội phạm kinh tế, chức vụ không có yếu tố tham nhũng, khi mục tiêu chính của hình phạt là buộc khôi phục nguyên trạng và bồi thường thiệt hại.
