Trong thần kinh học, lý thuyết không gian làm việc toàn cầu (Global Workspace Theory – GWT) chỉ ra rằng, dù phần lớn bộ não vận hành tự động, nhưng vẫn có một vùng đặc quyền trung tâm – nơi các suy nghĩ được tập trung để con người nhận thức, lập luận và đưa ra quyết định chiến lược.
Phát hiện mới nhất từ Anthropic xác nhận một không gian tương tự mang tên J-space đã tự xuất hiện bên trong Claude. Đây là nơi AI này tập hợp các khái niệm bao quát để giải quyết các bài toán phức tạp hoặc giải thích logic của chính mình.
Để chứng minh sự tồn tại của J-space, các nhà khoa học đã phát triển Thấu kính Jacobian, một bộ lọc toán học cho phép nhìn thấu các tính toán nội bộ và dự đoán từ ngữ tiếp theo mà AI sẽ tạo ra.
Qua công cụ này, họ quan sát thấy khi được yêu cầu giữ sự công bằng, Claude đã tự động kéo khái niệm này vào J-space và duy trì nó suốt quá trình xử lý. Khi giải các bài toán phức tạp, vùng không gian này hoạt động như một mảnh giấy nháp – nơi mọi thành phần khác của AI đều có thể truy cập và phối hợp dữ liệu.
Điều đáng kinh ngạc nhất là các kỹ sư Anthropic khẳng định họ không hề lập trình sẵn cấu trúc này. J-space hoàn toàn tự hình thành trong quá trình huấn luyện, như một giải pháp tối ưu nhất để tổ chức các phép tính.
Trong thế giới tự nhiên, hiện tượng hai loài khác nhau cùng phát triển một đặc điểm ưu việt để sinh tồn được gọi là tiến hóa hội tụ. Sự tương đồng kinh ngạc giữa cơ chế tính toán của Claude và cấu trúc não người chính là một minh chứng của tiến hóa hội tụ trong kỷ nguyên số.
Phát hiện này mở ra một góc nhìn mang tính cách mạng: không gian làm việc toàn cầu không phải là đặc quyền sinh học riêng của con người, mà là một phương thức tối ưu về mặt toán học để mọi hệ thống xử lý tư duy chuyên sâu.
Nếu định nghĩa ý thức là khả năng tư duy và lập luận bẩm sinh, thì mô hình trí tuệ nhân tạo này dường như đã tự tạo nên một linh hồn toán học cho riêng mình.
Tin Gốc: Dân Trí
Nữ thợ lặn va trúng cá mập khi đang bơi lên mặt nước
Cô gái có tên Marivic Catilod đang lặn ngoài khơi Maldives đã vô tình va đầu trúng bụng một con cá mập khi cô bơi lên mặt nước. Con cá mập đã bị giật mình và bơi đi sau tình huống va chạm.
Con cá mập trong tình huống này là cá mập miệng bản lề, là loài hiền lành, sống gần đáy biển. Dù kích thước to lớn với chiều dài cơ thể lên đến 4m, cá mập miệng bản lề chủ yếu ăn động vật giáp xác và cá nhỏ, hầu như không tấn công con người ngoại trừ trường hợp bị đe dọa và khiêu khích.
Nhóm báo săn non chào mừng mẹ quay trở về
Nhóm 7 con báo săn non đã cho thấy sự vui mừng, háo hức khi mẹ của chúng trở về sau chuyến đi săn. Tuy nhiên, dường như báo mẹ đã không có được chuyến đi săn thành công và không mang được gì về cho những con non.
Báo săn thường sinh từ 3 đến 5 con non mỗi lứa. Do vậy, việc con báo săn cái này có đến 7 con non là một điều hiếm gặp.
Hổ cho thấy sức mạnh khi tha xác con mồi cỡ lớn
Thay vì ăn thịt con mồi tại chỗ sau chuyến đi săn như sư tử, hổ thường tha xác con mồi đến nơi an toàn rồi mới bắt đầu thưởng thức bữa ăn. Đoạn video cho thấy sức mạnh ấn tượng của hổ khi dễ dàng tha xác của một con mồi cỡ lớn đi nơi khác.
Linh dương non xấu số trở thành con mồi của bầy chó hoang châu Phi
Bầy linh dương Impala mải mê ăn uống, chơi đùa đến mức không chú ý đàn chó hoang châu Phi đang tiếp cận.
Khi khoảng cách đủ gần, đàn chó hoang châu Phi lập tức tăng tốc để rượt đuổi. Cuối cùng, một con linh dương non xấu số đã không kịp thời chạy thoát, trở thành con mồi cho những kẻ đi săn.
Báo hoa mai chống trả quyết liệt khi bị bầy sư tử bao vây
Báo hoa mai bị bầy sư tử bao vây và tấn công dữ dội, nhưng vẫn quyết tâm chống trả quyết liệt. Đoạn video cho thấy sự chênh lệch lớn về kích thước giữa báo hoa mai và những con sư tử trưởng thành.
Trăn dài gần 4m được giải cứu vì bị mắc nghẹn khi đang nuốt con mồi
Người dân sống tại một ngôi làng ở ngoại ô quận Coimbatore (bang Tamil Nadu, Ấn Độ) đã phát hiện một con trăn cỡ lớn bị mắc nghẹn khi đang cố gắng nuốt một con dê. Dường như trăn đã săn được dê, nhưng không ngờ kích thước con mồi quá lớn nên không thể nuốt trọn.
Nếu không được giải cứu, con trăn hoàn toàn có thể bị mất mạng.
Người dân địa phương đã thông báo sự việc với chính quyền. Các chuyên gia động vật đã giải cứu thành công con trăn, bàn giao lại con vật cho lực lượng kiểm lâm để thả về rừng.
Lực lượng chức năng cũng khuyến cáo người dân sống gần rừng cần cảnh giác, tránh bị trăn tấn công, vì những con trăn trưởng thành cỡ lớn hoàn toàn có thể nuốt trọn cả con người.
Đàn báo săn hợp lực tấn công linh dương đầu bò
Đoạn video này cho thấy khoảnh khắc hiếm hoi khi báo săn đi săn theo bầy, bởi lẽ đây là loài động vật sống đơn độc. Có vẻ như đây là những con báo săn chưa trưởng thành và đang sống chung với nhau trước khi bắt đầu cuộc sống tự lập.
Nhờ lợi thế tốc độ, báo săn đã có thể nhanh chóng đuổi kịp và tấn công linh dương đầu bò. Tuy nhiên, một con báo săn đơn độc khó có thể hạ gục linh dương đầu bò trưởng thành. Do vậy, 5 con báo săn đã cùng hợp lực để tấn công con linh dương sau khi đã tách con mồi ra khỏi đàn.
Linh dương đầu bò đã cố gắng vùng vẫy để thoát ra khỏi những kẻ săn mồi. Tuy nhiên, những con báo săn đã không cho con mồi bất kỳ cơ hội nào để thoát thân. Cuối cùng, linh dương đầu bò đã trở thành bữa ăn cho những kẻ đi săn.
Gấu trúc tinh nghịch ngã từ trên ngọn cây cao xuống đất
Nhiều du khách khi ghé thăm vườn thú tại thành phố Thành Đô (Trung Quốc) đã rất lo lắng khi nhìn thấy hai con gấu trúc trèo lên ngọn cây cao, trong đó một con đã leo đến ngọn cây cao nhất.
Đúng như mọi người lo lắng, một trong hai con gấu trúc đã bị ngã từ trên cao xuống đất do ngọn cây không chịu được sức nặng của con vật. Tuy nhiên, gấu trúc vẫn hoàn toàn bình an sau cú ngã nguy hiểm này.
Chuyên gia dùng chai nhựa khống chế rắn hổ mang một cách dễ dàng
Một người dân sống tại Bangkok (Thái Lan) đã gọi điện cho lực lượng cứu hộ khi phát hiện con rắn hổ mang ẩn nấp trong chậu cây cảnh của gia đình.
Khun Somjed, một chuyên gia bắt rắn kỳ cựu, cùng các đồng sự đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường. Khi đến nơi, Khun Somjed nhận ra đây chỉ là một con rắn hổ mang non chưa trưởng thành, do vậy, anh đã sử dụng một cách thức đặc biệt để khống chế con vật.
Thay vì sử dụng các dụng cụ bắt rắn chuyên dụng, Khun Somjed sử dụng một chai nhựa đã được cắt phần trên, sau đó khéo léo tóm gọn con rắn bằng dụng cụ đặc biệt này.
Khun Somjed cho biết đây là lần đầu tiên anh sử dụng kỹ thuật khác thường này để khống chế rắn độc. Dĩ nhiên, để thực hiện điều này, Khun Somjed đã được trang bị những kỹ năng và kiến thức chuyên sâu về rắn, do vậy mọi người tuyệt đối không được thực hiện theo.
Con rắn hổ mang non sau đó được lực lượng cứu hộ trả tự do tại một vị trí cách xa khu dân cư.
Sự cố hài hước của “vua sư tử” trong vườn thú
Sư tử là loài động vật nổi tiếng với sự uy nghiêm và dũng mãnh, tuy nhiên, đôi khi chúng gặp phải những tai nạn ngờ nghệch và hài hước, như trong tình huống dưới đây.
Voi bất ngờ nổi điên, tấn công chiếc ô tô dữ dội
Một con voi đực được nuôi tại ngôi đền Kidangoor Mahavishnu (bang Kerala, Ấn Độ) đã bất ngờ nổi điên, tàn phá nhà cửa và xe cộ ở xung quanh ngôi đền.
Video do nhân chứng ghi lại cho thấy con voi đã quăng quật một chiếc ô tô trong sân đền, trước khi lao ra đường tấn công một chiếc xe tải khác, khiến tài xế xe tải thiệt mạng.
Theo truyền thông địa phương, con voi đã trở nên hung dữ bất thường khi bước vào giai đoạn động dục. Lực lượng chức năng và kiểm lâm đã được huy động đến hiện trường, sử dụng thuốc gây mê để khống chế con voi.
Tin Gốc: Dân Trí
Năm 2016, bên rìa một ao nước ở vùng Chaiyaphum, miền bắc Thái Lan, người dân đã phát hiện những mẩu xương khổng lồ nằm rải rác. Ngay sau đó, nhiều xương hoá thạch tiếp tục được tìm thấy trong những đợt khảo sát thực địa tại đây.
Các nhà nghiên cứu đến từ Đại học College London, Cục Tài nguyên Khoáng sản Thái Lan, Đại học Mahasarakham và Đại học Công nghệ Suranaree đã quét 3D các phần xương được tìm thấy. Những hóa thạch này gồm xương chân, cột sống, xương sườn và xương chậu thuộc về khủng long.
Sau quá trình phân tích, họ xác định đây là một loài chưa từng được biết đến trước đó.
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports ngày 14/5, loài khủng long này ước tính nặng 27 tấn (khoảng 60.000 pound), dài khoảng 27 mét. Nó được các nhà nghiên cứu tại Thái Lan và Anh đặt tên là Nagatitan chaiyaphumensis, hiện là loài khủng long lớn nhất từng được phát hiện ở Đông Nam Á.
Để dễ hình dung, một con khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex cỡ lớn thường nặng khoảng 9.000-15.000 pound và dài hơn 12m, tức khoảng 39 feet.
Nagatitan chaiyaphumensis thuộc nhóm khủng long sauropod (khủng long chân thằn lằn) - những loài động vật lớn nhất từng đi lại trên mặt đất. Đây là nhóm khủng long ăn thực vật, có cổ dài, chân to chắc, phần thân chứa hệ tiêu hóa khổng lồ. Xương cánh tay của loài khủng long được phát hiện dài đến 1,78 mét. Chúng gần như không lo bị săn mồi nhờ kích thước khổng lồ của mình.
Nhà cổ sinh vật học Thitiwoot Sethapanichsakul, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học College London, tác giả chính của nghiên cứu cho biết: “Ở Thái Lan, chúng tôi không có nhiều mẫu hoá thạch có kích thước lớn như vậy".
Ông nói thêm, loài khủng long này có kích thước lớn gấp khoảng hai lần một loài sauropod khác từng được biết đến ở Thái Lan.
Chữ “naga” trong tên Nagatitan chaiyaphumensis gợi đến tên một loài rắn thần trong văn hóa dân gian Nam Á và Đông Nam Á; “Titan” liên quan đến các vị khổng lồ trong thần thoại Hy Lạp, nhằm chỉ kích thước của loài vật này, còn “chaiyaphumensis” gợi đến tỉnh của Thái Lan nơi khủng long được phát hiện.
Theo nghiên cứu, Nagatitan có thể đã sống vào cuối giai đoạn Phấn trắng sớm. Chúng có thể đã lang thang khắp Đông Nam Á khoảng 120-100 triệu năm trước.
Khi đó, môi trường ở Thái Lan khi đó rất khác so với ngày nay. Thay vì mang khí hậu cận nhiệt đới và ẩm ướt, khu vực này khi ấy khô hạn hơn với các khu rừng xen lẫn môi trường giống thảo nguyên và vùng cây bụi.
Ông Sethapanichsakul cho rằng Thái Lan là một trong các quốc gia có mức độ đa dạng hóa thạch khủng long cao nhất ở châu Á, một phần nhờ nước này có lớp đá trầm tích rất dày từ Đại Trung sinh, kéo dài khoảng 252-66 triệu năm trước.
“Các lớp đá này ít bị mưa và thảm thực vật tác động hơn, những yếu tố có thể bào mòn hoặc phá hủy xương hóa thạch”, ông nói thêm.
Dù nghe có vẻ lạ khi một sinh vật lớn như vậy lại xuất hiện trong môi trường có mùa khô khắc nghiệt, các loài sauropod như Nagatitan thực tế lại phát triển mạnh trong những kiểu khí hậu này. Khi khí hậu Trái Đất trải qua một giai đoạn ấm lên tự nhiên, các nhà khoa học cho rằng sauropod đã sử dụng diện tích bề mặt rất lớn ở cổ và đuôi để điều hòa thân nhiệt.
Đồng tác giả nghiên cứu, Giáo sư Paul Upchurch thuộc Đại học College London cho rằng: “Trong khoảng từ 115 triệu đến 95 triệu năm trước, nồng độ CO2 tăng lên, kéo nhiệt độ toàn cầu tăng theo. Điều này dường như có liên quan đến sự gia tăng kích thước cơ thể của nhiều loài khủng long sauropod, giúp chúng trở thành một trong những nhóm loài thành công và phân bố rộng rãi nhất trong giai đoạn Phấn trắng sớm".
Nghiên cứu cho biết, vào một thời điểm nào đó sau khi loài động vật này còn sống, Thái Lan bị một vùng biển nông nhấn chìm, điều này có thể đã khiến phải khủng long rời khỏi khu vực.
Giáo sư Upchurch nói: “Dù những loài động vật như thế này vẫn tiếp tục sống ở những nơi khác trên thế giới, nhưng có thể phần lớn Đông Nam Á đã bị ngập do mực nước biển dâng, kéo theo việc những loài động vật này đã không thể tiếp tục sống tại đây lâu sau thời kỳ của Nagatitan”.
Một mô hình phục dựng kích thước thật của Nagatitan chaiyaphumensis đang được trưng bày tại Bảo tàng Thainosaur ở Bangkok.
Tin Gốc: Dân Trí
Từ 01/7, Luật Chuyển đổi số 2025 và Luật Công nghệ cao 2025 chính thức có hiệu lực. Hai đạo luật không chỉ tạo nền tảng thúc đẩy Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số mà còn bổ sung nhiều cơ chế mới để phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.
Lần đầu xác lập khung pháp lý thống nhất cho chuyển đổi số
Điểm nổi bật của Luật Chuyển đổi số là lần đầu tiên điều chỉnh toàn diện quá trình chuyển đổi số của cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và người dân. Luật gồm 8 chương, 48 điều, quy định các vấn đề nền tảng về nguyên tắc, chính sách, cơ chế điều phối quốc gia, biện pháp bảo đảm chuyển đổi số; phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Một trong những điểm mới quan trọng là yêu cầu các hệ thống số phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, liên thông, có khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu. Việc xây dựng, phát triển các hệ thống, nền tảng, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số phải tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và Khung quản trị, quản lý dữ liệu quốc gia.
Bên cạnh đó, luật quy định 5 nhóm hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn việc phá hoại, can thiệp trái phép vào hệ thống, dữ liệu, nền tảng số; khai thác dữ liệu trái quy định; lợi dụng công nghệ số để lừa đảo, trục lợi hoặc tạo độc quyền, cát cứ, hạn chế cạnh tranh.
Đồng thời, luật xác định 8 nội dung quản lý nhà nước, từ xây dựng chính sách, pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật đến quản lý, giám sát, đo lường hiệu quả, thanh tra, xử lý vi phạm, phát triển nhân lực số và hợp tác quốc tế.
Đáng chú ý, Nhà nước bảo đảm chi hằng năm tối thiểu 1% tổng chi ngân sách cho chuyển đổi số, trong tổng chi tối thiểu 3% ngân sách nhà nước cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là cơ sở quan trọng để các nhiệm vụ chuyển đổi số được triển khai ổn định, đồng bộ hơn trong thời gian tới.
Thúc đẩy đầu tư R&D, chuyển giao công nghệ lõi
Điểm nổi bật của Luật Công nghệ cao 2025 là lần đầu tiên luật hóa các khái niệm công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược và doanh nghiệp công nghệ chiến lược. Đây là nhóm công nghệ có tính đột phá, lan tỏa, góp phần nâng cao năng lực tự chủ quốc gia, tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Luật bổ sung cơ chế khuyến khích doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tham gia đầu tư, nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ cao. Viện nghiên cứu, trường đại học có hoạt động R&D cũng được khuyến khích phát triển doanh nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Đối với đầu tư nước ngoài, luật ưu tiên các dự án FDI có chuyển giao công nghệ lõi và liên kết với doanh nghiệp nội địa nhằm nâng cao năng lực công nghệ quốc gia, hạn chế tình trạng thu hút đầu tư chỉ dựa vào công nghệ cũ hoặc lợi thế nhân công giá rẻ.
Một điểm mới khác là doanh nghiệp công nghệ cao được phân thành hai mức ưu đãi. Trong đó, doanh nghiệp công nghệ cao nhóm 1 được hưởng mức ưu đãi cao nhất, gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 4 năm, giảm 50% trong 9 năm và áp dụng thuế suất 10% trong 15 năm nếu đáp ứng yêu cầu đầu tư thực chất cho R&D, với tổng chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam hằng năm đạt tối thiểu 1% giá trị của doanh thu thuần sau khi trừ giá trị đầu vào.
Luật cũng bãi bỏ giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao, chuyển sang cơ chế tự đánh giá theo tiêu chí nhằm giảm thủ tục hành chính. Đồng thời, bổ sung mô hình đô thị công nghệ cao, tạo không gian tập trung cho nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ cao gắn với phát triển đô thị bền vững.
Tin Gốc: Dân Trí