Scientific American mới đây đã đưa ra một báo cáo gây tranh luận về phép tính ra thời điểm mức tối đa của dân số thế giới.
Theo đó, một số nhà toán học đã sử dụng một công thức thống kê gây tranh cãi để ước tính thời điểm loài người có thể tuyệt chủng. Cách tính này được gọi là “lập luận ngày tận thế” (doomsday argument).
Lập luận bắt đầu từ ước tính rằng khoảng 117 tỷ người đã từng được sinh ra trên Trái Đất trong suốt lịch sử nhân loại. Các nhà nghiên cứu giả định rằng những người đang sống hiện nay nằm ở một vị trí ngẫu nhiên trên dòng thời gian của loài người, thay vì thuộc về một giai đoạn đặc biệt sớm.
Nếu đã có khoảng 117 tỷ người từng sống, về mặt thống kê, sẽ không hợp lý nếu nhân loại còn tiếp tục tồn tại đủ lâu để có thêm hàng chục nghìn tỷ người nữa ra đời. Vì vậy, họ cho rằng tổng số người từng sống trong tương lai nhiều khả năng sẽ không lớn đến mức hàng chục nghìn tỷ người, mà chỉ dừng ở một giới hạn nhất định.
Theo giả định này, 117 tỷ người đã từng tồn tại chiếm ít nhất 5% tổng số người sẽ từng sống trong toàn bộ lịch sử nhân loại, tính từ người đầu tiên cho đến người cuối cùng.
Vì 100% lớn gấp 20 lần 5%, các nhà toán học nhân 117 tỷ với 20, từ đó đưa ra mốc ước tính khoảng 2.340 tỷ người. Nếu tốc độ sinh hiện nay được duy trì, tổng số người từng được sinh ra sẽ đạt ngưỡng này sau khoảng 17.100 năm.
Những người ủng hộ lập luận này cho rằng con số trên là một giới hạn thống kê đối với tương lai của loài người. Nói cách khác, theo cách tính này, nhiều khả năng nhân loại sẽ không còn tiếp tục tồn tại quá mốc 17.100 năm tới, dù nguyên nhân có thể là biến đổi khí hậu, chiến tranh hạt nhân, đại dịch hay một thảm họa nào khác.
Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn gây tranh cãi lớn và bị nhiều nhà khoa học bác bỏ. Các ý kiến phản biện cho rằng những giả định đứng sau phép tính quá đơn giản, đồng thời bỏ qua vô số yếu tố có thể làm thay đổi mạnh mẽ tương lai của nhân loại.
Một số nhà khoa học chỉ ra, nếu con người có thể định cư trên các hành tinh khác, phát triển công nghệ mới hoặc tồn tại trong hàng triệu năm nữa, phép tính nói trên sẽ nhanh chóng không còn phù hợp.
Dù vậy, đây không phải là một dự báo chắc chắn về ngày tận thế. Ngay cả những người nghiên cứu các mô hình dân số cũng nhấn mạnh rằng những kịch bản như vậy phụ thuộc rất lớn vào giả định ban đầu.
Trong một nghiên cứu công bố hồi tháng 5, một nhóm nhà khoa học từ Đại học Milan đã cảnh báo dân số toàn cầu có thể giảm mạnh vào năm 2064 trong một số kịch bản giả định.
Theo một giả định xấu nhất, sức chứa bền vững của Trái Đất bất ngờ giảm xuống còn khoảng 2 tỷ người, mô hình của nhóm nghiên cứu dự đoán dân số toàn cầu sẽ suy giảm nhanh chóng với khả năng nhân loại giảm một nửa vào khoảng năm 2064.
Nguyên nhân có thể đến từ khủng hoảng khí hậu, đại dịch, xung đột toàn cầu hoặc tình trạng thiếu hụt tài nguyên. Các nhà nghiên cứu đã mô hình hóa những điều có thể xảy ra nếu các cuộc khủng hoảng môi trường lớn đột ngột đặt ra những giới hạn nghiêm trọng đối với sức chứa bền vững của Trái Đất.
Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định đây không phải là một dự báo, mà là một “kịch bản toán học mang tính minh họa”, cho thấy động lực dân số có thể nhạy cảm như thế nào trước những biến động đột ngột.
Tin Gốc: Dân Trí
