Sự việc là lời nhắc rằng tập thể dục mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe khi được thực hiện đúng cách và phù hợp với thể trạng. Ngược lại, tập luyện quá sức có thể làm tăng nguy cơ chấn thương và một số biến chứng, trong đó có tiêu cơ vân.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Tôn Ngọc Huỳnh, Khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) cho biết, tiêu cơ vân là tình trạng các tế bào cơ vân bị tổn thương nghiêm trọng, làm vỡ màng tế bào và giải phóng hàng loạt các chất bên trong tế bào như myoglobin, creatine kinase (CK), kali, phosphat, axit uric… vào máu.
Trong đó, myoglobin là chất đặc biệt nguy hiểm vì khi được giải phóng với lượng lớn có thể gây tổn thương ống thận dẫn đến suy thận cấp, một biến chứng nặng có thể phải lọc máu nếu không điều trị kịp thời.
Theo bác sĩ Ngọc Huỳnh, có một số yếu tố làm tăng nguy cơ tiêu cơ vân, gồm:
Tăng cường độ quá nhanh: Đây là một trong các nguyên nhân phổ biến nhất. Khi cơ bắp chưa kịp thích nghi với mức vận động mới, các sợi cơ có thể bị tổn thương và phá hủy trên diện rộng.
Tập quá nhiều bài tập co cơ lệch tâm (eccentric): Các bài tập như squat nặng, nâng tạ từ sàn (deadlift), hít xà đơn hay chạy xuống dốc đều khiến cơ vừa co vừa bị kéo giãn, tạo ra nhiều vi tổn thương trong sợi cơ. Đây là nhóm bài tập được ghi nhận có liên quan đến nhiều trường hợp tiêu cơ vân trong các nghiên cứu.
Tập trong môi trường nóng: Nhiệt độ cao, mất nước, đổ mồ hôi nhiều làm giảm tưới máu cơ, khiến tế bào cơ dễ tổn thương hơn.
Không nghỉ ngơi đủ để hồi phục: Nhiều người tập luyện với cường độ cao như 7 ngày/tuần, 2 buổi/ngày hoặc không có ngày nghỉ để hồi phục. Điều này khiến cơ chưa kịp tái tạo đã tiếp tục bị tổn thương.
Dùng một số thuốc và thực phẩm bổ sung: Một số thuốc như thuốc hạ mỡ máu (đặc biệt nhóm statin), thuốc kích thích thần kinh trung ương, cùng với rượu bia hoặc các sản phẩm bổ sung trước tập (pre-workout) chứa nhiều caffeine hay chất kích thích không rõ nguồn gốc có thể làm tăng nguy cơ khi tập luyện cường độ cao.
Bệnh lý nền: Người có bệnh cơ di truyền, rối loạn chuyển hóa, cường giáp, nhiễm virus, sốt đều dễ bị tiêu cơ vân hơn khi tập nặng.
Bác sĩ Ngọc Huỳnh khuyên mọi người hãy tập luyện theo nguyên tắc “tiến bộ dần dần”, lắng nghe tín hiệu của cơ thể, đảm bảo cơ thể đủ nước, đủ dinh dưỡng và đủ thời gian hồi phục. Cụ thể:
“Tôi thường khuyên bệnh nhân ghi nhớ 7 nguyên tắc tập luyện an toàn, gồm: Khởi động đầy đủ 10 – 15 phút; tăng khối lượng tập từ từ; uống đủ nước trước, trong và sau khi tập; không tập khi đang sốt, nhiễm bệnh hoặc mất ngủ; nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc; không chạy theo các thử thách tập luyện cực đoan trên mạng xã hội; khi xuất hiện đau cơ bất thường hoặc nước tiểu sẫm màu, cần ngừng tập và đi khám ngay”, bác sĩ Ngọc Huỳnh lưu ý thêm.
Ngày 26-5, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương thông tin vừa tiếp nhận bệnh nhân nam 21 tuổi, làm nghề giao hàng (shipper), nhập viện trong tình trạng say nắng, đa chấn thương sau tai nạn giao thông khi đang giao hàng giữa trời nắng gắt.
Trước đó vào buổi trưa 24-5 - thời điểm Hà Nội bắt đầu đợt nắng nóng gay gắt, anh N.V.Đ. (21 tuổi, quê Hưng Yên) đang di chuyển ngoài trời để giao hàng thì đột ngột bị choáng váng, hoa mắt, chóng mặt.
Do mất kiểm soát tay lái, anh Đ. đâm vào đuôi xe ô tô phía trước. Khi vào viện, bệnh nhân còn tỉnh nhưng mệt nhiều, buồn nôn, đồng thời có chấn thương gây biến dạng vùng đùi và bàn chân phải.
Bác sĩ Phạm Thanh Bằng, khoa cấp cứu bệnh viện, cho biết bệnh nhân được chẩn đoán say nắng, say nóng kèm chấn thương do mất tự chủ tay lái trong quá trình tăng thân nhiệt.
Ngay khi nhập viện, ê kíp cấp cứu đã xử trí theo phác đồ say nắng, say nóng, cởi bỏ bớt quần áo, làm mát cơ thể, truyền dịch và đưa bệnh nhân vào môi trường điều hòa, thoáng mát để hạ nhiệt.
Sau khoảng 30 phút, tình trạng hoa mắt, chóng mặt giảm, bệnh nhân tỉnh táo hơn. Phần chấn thương vùng đùi và bàn chân phải được cố định, sau đó chuyển ngoại khoa để xử trí tiếp.
Theo bác sĩ Bằng, say nóng và say nắng đều là các tình trạng cấp cứu thường gặp trong mùa hè. Nguyên nhân là cơ thể tăng thân nhiệt vượt quá khả năng điều hòa, thường xảy ra khi làm việc hoặc di chuyển lâu dưới trời nắng nóng. Người bệnh có thể mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, thậm chí rối loạn ý thức.
"Với những người làm việc cường độ cao dưới trời nắng như shipper, công nhân, lao động ngoài trời… nguy cơ say nắng, say nóng rất cao. Chỉ một cơn choáng váng hoặc mất tập trung thoáng qua cũng có thể khiến người điều khiển phương tiện mất kiểm soát tay lái, dẫn tới tai nạn giao thông, tai nạn lao động nghiêm trọng", bác sĩ Bằng nhận định.
Bác sĩ cũng khuyến cáo khoảng 1 giờ đầu sau khi xảy ra say nắng, say nóng được xem là "thời gian vàng" để xử trí. Nếu bệnh nhân không được làm mát và cấp cứu kịp thời trong giai đoạn này, nguy cơ xảy ra biến chứng thần kinh sẽ tăng rất cao.
Khi gặp người có dấu hiệu say nắng, say nóng, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, bóng râm hoặc phòng điều hòa; nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo; khai thông đường thở; chườm khăn mát ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ nhiệt từ từ.
Người bệnh có thể được bổ sung nước hoặc điện giải nếu còn tỉnh táo. Tuy nhiên không nên đưa người bệnh vào môi trường quá lạnh đột ngột để tránh ảnh hưởng đến quá trình điều hòa thân nhiệt.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết phần lớn lượng muối dư thừa không chỉ đến từ nấu ăn trực tiếp, mà còn có trong nước mắm, xì dầu, bột nêm và các thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, xúc xích, đồ hộp.
"Điều này khiến nhiều người dù có khẩu vị ăn nhạt vẫn đang vô tình nạp muối vượt mức khuyến cáo hàng ngày", tiến sĩ nói.
Theo Điều tra Quốc gia về các Yếu tố Nguy cơ Bệnh không lây nhiễm, người Việt đã có ý thức giảm muối khi lượng tiêu thụ giảm từ 9,4g/ngày (năm 2015) xuống còn 8,1g/ngày. Tuy nhiên, con số này vẫn cao gần gấp đôi so với ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Ăn mặn buộc cơ thể giữ nước để cân bằng nồng độ muối, làm tăng khối lượng tuần hoàn và gây áp lực khổng lồ lên tim, dẫn đến nguy cơ suy tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Nó cũng làm tăng nguy cơ sỏi thận do tăng thải canxi qua nước tiểu, ảnh hưởng đến não bộ, làm giảm lưu lượng máu và suy giảm chức năng nhận thức, đồng thời gây loãng xương, tổn thương niêm mạc dạ dày.
Để bảo vệ sức khỏe, chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành nên áp dụng nguyên tắc 80/20. Đầu tiên, 80% khẩu phần ăn ưu tiên thực phẩm nguyên bản, tươi sống và được chế biến tại gia đình. 20% khẩu phần ăn còn lại dành cho thực phẩm chế biến sẵn khi thực sự cần thiết.
Người dân cần chủ động giảm dần lượng gia vị khi nấu nướng, từ bỏ thói quen chấm đậm. Không húp cạn nước dùng của mì, phở ăn liền – nơi tập trung phần lớn lượng muối và chất phụ gia gây hại.
Trẻ em cần hạn chế tối đa việc cho trẻ tiếp xúc thường xuyên với thực phẩm siêu chế biến. Không dùng đồ ăn nhanh hay bánh kẹo làm phần thưởng. Ưu tiên các bữa phụ lành mạnh như sữa chua không đường kết hợp trái cây tươi, các loại hạt tự nhiên.
Đọc nhãn dinh dưỡng trên bao bì để lựa chọn thực phẩm lành mạnh. Nếu mua một sản phẩm "ngũ cốc yến mạch giảm cân" nhưng thành phần "đường" hoặc "mật tinh bột" lại ở vị trí thứ 2, thứ 3 ngay sau yến mạch, thì đây là một "bẫy đường" hóa học. Đặc biệt, bạn nên chủ động đọc kỹ hàm lượng của muối trước khi quyết định mua để bảo vệ sức khỏe.
Theo Hãng tin AFP ngày 16-7, Quốc hội Pháp đã thông qua dự luật cho phép an tử theo nguyện vọng đối với một số người trưởng thành mắc các bệnh không thể chữa khỏi, tiến thêm một bước trong cam kết cải cách xã hội của Tổng thống Emmanuel Macron.
Nếu được Hội đồng Hiến pháp phê chuẩn, Pháp sẽ gia nhập nhóm các quốc gia như Hà Lan, Bỉ, Thụy Sĩ và Canada đã hợp pháp hóa hình thức an tử.
Trên mạng xã hội X, Tổng thống Macron cho biết ông đã cam kết thúc đẩy quyền an tử khi tái đắc cử năm 2022 và nay đã thực hiện được cam kết đó.
Theo luật này, người trưởng thành mắc bệnh không thể chữa khỏi có thể tiếp cận quyền hỗ trợ chết theo nguyện vọng, nếu có khả năng quyết định tự nguyện và đầy đủ thông tin.
Họ cũng phải đang chịu đau đớn thể chất mà việc điều trị không còn hiệu quả hoặc, theo đánh giá của chính họ, là không thể chịu đựng được sau khi từ chối hoặc ngừng điều trị.
Bác sĩ sẽ kiểm tra người bệnh có đủ điều kiện hay không, trước khi một hội đồng đánh giá các tiêu chí liên quan.
Sau đó bác sĩ là người đưa ra quyết định cuối cùng. Người bệnh có quyền rút lại ý nguyện an tử bất cứ lúc nào.
Người bệnh sẽ tự sử dụng "chất gây tử vong". Trường hợp không đủ khả năng tự thực hiện, nhân viên y tế có thể hỗ trợ.
Dự luật trước đó đã được Hạ viện thông qua nhưng bị Thượng viện bác bỏ. Sau đó, Chính phủ để Hạ viện quyết định cuối cùng theo quy định của Hiến pháp. Thủ tướng Sebastien Lecornu đã đề nghị Hội đồng Hiến pháp xem xét dự luật.
Hội đồng Hiến pháp sẽ xem xét dự luật trước khi dự luật có hiệu lực. Cơ quan này có thể chấp thuận toàn bộ, yêu cầu xem xét lại một số điều khoản hoặc, trong trường hợp đặc biệt, tuyên bố toàn bộ dự luật không phù hợp với Hiến pháp.
Việc thông qua dự luật tiếp tục gây chia rẽ tại Pháp. Ông Jonathan Denis, đại diện Hiệp hội Quyền được chết trong phẩm giá, gọi đây là "khoảnh khắc mang tính lịch sử".
Tác giả dự luật Olivier Falorni cũng bày tỏ tiếc nuối vì nhiều bệnh nhân đã qua đời trước khi có cơ hội tiếp cận quyền này.
Trong khi đó, một số nghị sĩ thuộc Đảng Những người Cộng hòa (LR) phản đối mạnh mẽ dự luật. Nghị sĩ Justine Gruet cho rằng đây sẽ là ngày Quốc hội Pháp quyết định một mạng người có thể bị chấm dứt hợp pháp và nói rằng "lịch sử sẽ phán xét".
