Nguyễn Minh Hiển, quê Bắc Ninh, tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin, trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, với điểm trung bình (GPA) 3.93/4. Nam sinh là một trong ba thủ khoa toàn trường trong đợt xét tốt nghiệp tháng 6 năm nay.
“Đây là một mốc đáng nhớ trong cuộc đời mình”, Hiển nói, nhìn nhận thành quả này đến từ quá trình liên tục học hỏi, thử sức.
Từng là học sinh chuyên Toán tại THPT chuyên Bắc Ninh và giành giải nhì quốc gia môn Tin học, Hiển bước vào đại học với nền tảng tư duy vững chắc. Nhưng, ngã rẽ thực sự đến vào năm thứ hai, khi cậu tham gia nhóm nghiên cứu và bắt gặp sự giao thoa thú vị giữa Công nghệ thông tin và Sinh học – môn học từng yêu thích từ thời cấp 2.
“Tin sinh học cho mình thấy lập trình, thuật toán và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu sinh học phức tạp, đặc biệt trong nghiên cứu ung thư và y học chính xác”, Hiển nói. “Đây là hướng nghiên cứu có tính thời sự và còn nhiều tiềm năng phát triển”.
Thời gian đầu làm nghiên cứu, Hiển gặp khó khăn vì các bài báo khoa học trước đó “khó hiểu hơn tưởng tượng”. Nhiều chi tiết triển khai và tham số nhỏ không được trình bày đầy đủ, gây khó cho việc tái hiện thí nghiệm.
Nam sinh được các cộng sự trong nhóm giúp tìm hiểu mã nguồn, triển khai và điều chỉnh thí nghiệm liên quan phân tích dữ liệu ung thư vú. Hiển cũng dần học sâu hơn về thuật toán, học máy và các phương pháp phân tích dữ liệu y sinh. Phần nào chưa hiểu, Hiển tìm đọc thêm trong các tài liệu quốc tế và trao đổi với giảng viên, anh, chị nhóm để hoàn thiện cách làm.
Hiển nói học giống như chơi một trò chơi dài hạn, muốn đi xa phải biết cách phân bổ nguồn lực và chọn chiến lược phù hợp. Nam sinh chia nhỏ mục tiêu học tập, nghiên cứu để bớt bị áp lực trước những bài toán khó. Ngoài ra, Hiển lên kế hoạch hoàn thành phần lớn chương trình học trong ba năm đầu, rồi đi làm tại một công ty công nghệ để mở rộng tư duy sang các dữ liệu phức tạp như ảnh y khoa hay protein.
Quá trình này, Hiển vẫn dành 20-30% quỹ thời gian dành cho nghiên cứu. Đến năm thứ tư, nam sinh đã là đồng tác giả của ba công bố quốc tế về ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu ung thư. Trong đó, hai bài trên IEEE Xplore và một bài trên Springer Nature – cơ sở dữ liệu khoa học trực tuyến uy tín trên thế giới.
Các nghiên cứu khai thác nhiều loại dữ liệu sinh học của bệnh nhân, như mức độ hoạt động của gen, các biến đổi trên DNA, nhằm hỗ trợ phân nhóm ung thư và tìm ra những dấu hiệu sinh học liên quan.
“Những kết quả này có thể gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo, góp phần hỗ trợ chẩn đoán và điều trị phù hợp hơn với từng bệnh nhân trong tương lai”, Hiển nói, cho biết bản thân phụ trách đọc tài liệu, xử lý dữ liệu, chạy thực nghiệm, kiểm tra kết quả và hoàn thiện thí nghiệm.
Ba công bố nói trên cũng là “xương sống” cho khóa luận tốt nghiệp về ứng dụng AI trong xây dựng cây tiến hóa. Đây là một hướng nghiên cứu tính toán giúp phân tích quan hệ giữa các mẫu sinh học.
“Trong nghiên cứu vaccine, nó cung cấp thông tin về sự thay đổi của virus, giúp các nhà khoa học đánh giá và cập nhật thành phần vaccine khi cần thiết”, nam sinh mô tả.
Hiển cho rằng để làm nghiên cứu, sinh viên phải tự đọc, tự thử nghiệm, ghi lại sai khác và điều chỉnh cách làm qua từng lần chạy. Đây là công việc nam sinh thích nhất, nhưng cũng thấy áp lực nhất.
“Các thí nghiệm AI trên dữ liệu y sinh đòi hỏi tài nguyên tính toán lớn, nên mình phải học cách sử dụng linh hoạt các nền tảng có GPU, tối ưu mã nguồn và quản lý thời gian chạy thực nghiệm”, Hiển kể.
Nam sinh nhận ra rằng không phải cứ làm y hệt theo bài báo là sẽ ra kết quả, mà phải hiểu bài toán, kiểm tra dữ liệu, kiểm tra mã nguồn và thử nghiệm có hệ thống.
Tiến sĩ Hoàng Thị Điệp, giảng viên khoa Công nghệ thông tin, người hướng dẫn nghiên cứu và khóa luận tốt nghiệp của Hiển, đánh giá nam sinh có niềm yêu thích đặc biệt với khoa học sự sống, phối hợp ăn ý với các cộng sự trong nhóm.
“Hiển có nền tảng thuật toán tốt, khả năng tự học cao và rất bền bỉ khi làm thực nghiệm”, cô nói.
Nam sinh đặt mục tiêu học tiếp lên thạc sĩ để trau dồi tri thức hàn lâm trong những năm tới.
“Điều quý nhất với mình không chỉ là có công bố quốc tế, mà là được học cách làm nghiên cứu trong một nhóm nghiêm túc: tự đọc, tự thử, biết hỏi đúng lúc và biết ghi nhận đóng góp của những người cùng làm”, Hiển chia sẻ.
Tổ chức U.S. News ngày 7/4 công bố xếp hạng trường cao học tốt nhất ở Mỹ trong các lĩnh vực.
Ở ngành Kỹ thuật, MIT tiếp tục giữ vị trí số một. Theo MIT News, kể từ khi bảng xếp hạng này ra đời năm 1990, trường đã đứng đầu và chưa từng tụt hạng. MIT hiện xếp thứ nhất ở loạt chuyên ngành kỹ thuật, như Hàng không vũ trụ, Vật liệu, Cơ khí, Hóa học, Điện và Máy tính.
Xếp thứ hai và ba lần lượt là Đại học Stanford và Đại học California-Berkeley (UCB). Cả hai cùng đồng hạng nhất với MIT trong đào tạo Kỹ thuật Điện.
Trong top 30, 17 trường là đại học công, còn lại là tư thục. Học phí cho bậc thạc sĩ dao động 17.300-68.000 USD/năm (0,45-1,79 tỷ đồng).
Xếp hạng
Trường
Học phí thạc sĩ (USD/năm)
1
Viện Công nghệ Massachusetts
64.310
2
Đại học Stanford
67.700
3
Đại học California-Berkeley
28.200
4
Viện Công nghệ Georgia
31.200
Đại học Purdue
29.600
6
Viện Công nghệ California
68.000
Đại học Illinois Urbana-Champaign
39.300
Đại học Texas-Austin (Cockrell)
19.300
9
Đại học California-San Diego
28.200
10
Đại học Carnegie Mellon
60.300
11
Đại học Cornell
29.500
12
Đại học Michigan-Ann Arbor
34.000
13
Đại học Johns Hopkins (Whiting)
66.700
14
Đại học Texas A&M
17.300
Đại học California-Los Angeles (Samueli)
28.200
16
Đại học Northwestern (McCormick)
23.000/quý
Đại học Pennsylvania
51.000
18
Đại học Columbia (Fu Foundation)
2.700/tín chỉ
Đại học Colorado-Boulder
40.400
Đại học Maryland-College Park (Clark)
1.878/tín chỉ
21
Đại học Southern California (Viterbi)
2.665/tín chỉ
22
Đại học Duke (Pratt)
67.700
Đại học Harvard (Paulson)
65.500
Đại học Washington
38.100
25
Đại học Princeton
65.200
Đại học Rice (Brown)
62.500
27
Đại học Wisconsin-Madison
24.100
28
Đại học bang North Carolina
31.500
Đại học bang Ohio
43.300
Đại học bang Pennsylvania-University Park
48.700
Đại học California-Santa Barbara
29.500
Bảng xếp hạng đào tạo cao học ngành Kỹ thuật năm 2026 của US News có 195 trường. Hoạt động nghiên cứu là tiêu chí đánh giá có trọng số lớn nhất (50%), theo sau là đánh giá chất lượng (25%), nguồn lực giảng viên (20%), nghiên cứu của giảng viên (10%) và tiêu chí lựa chọn sinh viên (5%).
Theo US News, một xu hướng nổi bật ở các trường dạy kỹ thuật là quy mô nghiên cứu và tác động của chúng có thể tương hỗ nhưng không đồng nhất. Điều này có nghĩa là những trường có chi phí nghiên cứu cao nhất không phải lúc nào cũng có chỉ số công bố khoa học và trích dẫn mạnh nhất.
Bảng xếp hạng cao đẳng và đại học Mỹ của US. News ra đời từ năm 1983, là nguồn tham khảo phổ biến của sinh viên quốc tế, bên cạnh hai bảng xếp hạng QS và THE.
Tại hội thảo, TS Phạm Vũ Quốc Bình - Phó cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho rằng việc luật hóa mô hình trung học nghề là bước đi quan trọng, tháo gỡ những điểm nghẽn trong phân luồng, liên thông giáo dục hiện nay.
Trước đây, việc phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS vào hệ thống giáo dục nghề nghiệp chưa đáp ứng kỳ vọng, việc học song song chương trình văn hóa - chương trình nghề bộc lộ nhiều bất cập, gây quá tải cho học sinh.
Theo ông, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 đã làm rõ mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế. Trung học nghề còn mang ý nghĩa quan trọng trong tận dụng lợi thế của dân số vàng.
Ông Bình dẫn kinh nghiệm từ Đức, thanh niên sau 18 tuổi có thể lựa chọn đi làm ngay nếu không có nhu cầu học tiếp. Trong khi tại Việt Nam, không ít người học tiếp lên các bậc cao hơn, nhưng sau khi tốt nghiệp vẫn làm những công việc không đòi hỏi trình độ chuyên môn cao.
"Trung học nghề sẽ tạo thêm một lựa chọn phù hợp cho học sinh sau THCS, giúp các em được định hướng nghề nghiệp sớm, đồng thời bảo đảm cơ hội học tập và phát triển lâu dài", ông nói.
Theo ông Bình, sắp tới cơ quan chức năng sẽ có quyết định liên quan đến triển khai mô hình trung học nghề - mô hình mới trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, trong đó có khung pháp lý, hướng dẫn…
Còn TS Đồng Văn Ngọc - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội - cho hay mô hình trung học nghề giúp người học được trang bị năng lực nghề nghiệp từ sớm, tạo cơ hội tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp cho hàng triệu học sinh.
Theo ông Ngọc, trước đây nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp THCS lựa chọn học nghề thường rơi vào tình thế "kẹt giữa" do thiếu đồng bộ giữa kiến thức văn hóa với kỹ năng nghề, và khó khăn trong quá trình liên thông lên các trình độ đào tạo cao hơn.
Ông đánh giá Luật Giáo dục nghề nghiệp mới chính thức hóa chương trình, vị thế của trung học nghề là bước tiến quan trọng, giúp tích hợp kiến thức phổ thông với thực hành nghề nghiệp, giảm tải nội dung lý thuyết, tăng thực hành, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp...
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM thì mong muốn cơ quan chức năng xác định rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của trung học nghề, bởi nếu các em không học lên tiếp mà đi làm luôn thì trình độ tương đương đối tượng học trung học phổ thông ra sao, vị trí việc làm như thế nào… Ví dụ, doanh nghiệp tuyển dụng một người học trung học nghề thì khai lý lịch là học lớp 10, 11, 12 hay năm thứ 1, 2, 3.
Tại hội thảo, các đại biểu chia sẻ băn khoăn về công nhận trung học nghề thế nào, thiết kế môn học để liên thông lên các cấp tiếp theo hay quy định rõ việc doanh nghiệp tham gia, góp ý chương trình đào tạo.
Kết luận hội thảo, tiến sĩ Vũ Thanh Mai - Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương - cho biết hội thảo nhận được 24 tham luận tiếp cận nhiều góc nhìn về vị trí, mô hình của trung học nghề; quan hệ nhà trường - doanh nghiệp - thị trường lao động; vấn đề văn bằng, chương trình, liên thông…
Theo tiến sĩ Mai, hội thảo thống nhất rằng trung học nghề không phải lối đi dành cho học sinh không vào được THPT công lập và phải có lộ trình tương đương, nền tảng văn hóa, kỹ năng nghề, liên thông, việc làm và cơ hội phát triển suốt đời.
Danh sách thủ khoa lớp 10 chuyên được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố chiều 22/6. Điểm xét là tổng ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ cùng môn chuyên nhân hệ số hai, tối đa 50.
Nguyễn Hải Nam, học sinh hệ THCS của trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, đứng đầu khối chuyên Toán với điểm xét 47,75 - cao nhất trong 16 thủ khoa. Nam sinh đạt 9,75 Toán chung và Toán chuyên, 10 Tiếng Anh và 8,5 Ngữ văn.
Ba thủ khoa chuyên Lý cùng đạt 47,25 điểm, đến từ các trường Archimedes Academy, Cầu Giấy và Tân Định. Các em đều gần như đạt tuyệt đối Tiếng Anh, trên 9 điểm Toán chung và Lý chuyên.
Trần Thục Anh, trường THCS Trưng Vương, là thủ khoa kép chuyên Tiếng Nhật và Tiếng Trung, với điểm xét là 47.
Các thủ khoa còn lại có điểm xét từ 43,75 trở lên.
Xét theo trường, THCS Cầu Giấy có 4 thủ khoa, gồm Đàm Gia Linh (lớp chuyên Tiếng Anh), Ngô Xuân Tùng (Vật lý), Đỗ Nguyễn Bảo Hà (Sinh học) và Đặng Huyền Anh (Ngữ văn).
Hệ THCS của trường chuyên Hà Nội - Amsterdam cũng có 4 thí sinh đứng đầu, là Thiều Tăng Tuấn (Hóa học), Nguyễn Phương Thảo (Lịch sử), Nguyễn Trúc Oanh (Tin học), Nguyễn Hải Nam (Toán học).
Các trường Giảng Võ, Nghĩa Tân, Archimedes Academy, Tân Định, Nam Từ Liêm, Lê Quý Đôn, Trưng Vương đều có một thủ khoa mỗi trường.
Danh sách 15 thủ khoa như sau:
Kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Nội diễn ra ngày 30-31/5 với khoảng 124.000 thí sinh, trong đó gần 17.000 thí sinh đăng ký thi thêm môn chuyên vào ngày 1/6.
Tối 19/6, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố điểm thi lớp 10. Trần Minh Hà, học sinh trường THCS - THPT Newton là thủ khoa hệ không chuyên, với điểm xét 29,75. Em đạt 9,25 Văn, 9,5 Toán và 10 Tiếng Anh và 1 điểm ưu tiên.
Những em trúng tuyển làm thủ tục nhập học từ ngày 25 đến 27/6. Các trường chưa tuyển đủ sẽ xét điểm chuẩn bổ sung vào ngày 3/7.
