Mới đây UBND TP.HCM quyết định từ năm 2026 cho phép 246 trường thực hiện nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế, các trường thực hiện chương trình tích hợp, chương trình nước ngoài được tuyển dụng viên chức là giáo viên (GV) và thực hiện các chế độ, chính sách cho viên chức được tuyển dụng mới theo quy định pháp luật hiện hành.
Đồng thời người đứng đầu các trường được ký hợp đồng làm việc và hợp đồng lao động (bao gồm hợp đồng với GV nước ngoài), phân công, bổ nhiệm, quản lý, sử dụng, phát triển đội ngũ viên chức, GV hợp đồng, nhân viên hợp đồng phù hợp yêu cầu phát triển của đơn vị và theo quy định.
Trước đây, khi chưa sáp nhập, TP.HCM mới chỉ thí điểm phân cấp tuyển dụng cho gần 40 trường công lập, trong đó có 2 trường mầm non, trường THPT chuyên, trường tiên tiến và các trường năng khiếu, chuyên biệt, trường trung cấp kỹ thuật…
Theo các cán bộ quản lý trường học, đây là quyết định phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị giáo dục, đồng thời là bước chuyển giao cần thiết nhằm tháo gỡ những bất cập đã tồn tại nhiều năm trong công tác tuyển dụng nhân sự ngành giáo dục.
Ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cho rằng một trong những bất cập lớn của công tác tuyển dụng GV hiện nay là nhà trường chỉ đóng vai trò tiếp nhận người được tuyển dụng, trong khi cơ quan quản lý cấp trên là đơn vị trực tiếp tuyển chọn. Cách làm này giúp bảo đảm tính thống nhất nhưng lại bộc lộ nhiều hạn chế trong thực tiễn.
Hiệu trưởng là người hiểu rõ nhất nhu cầu nhân sự, đặc điểm học sinh (HS), định hướng phát triển và văn hóa của đơn vị, nhưng lại không có quyền quyết định người sẽ làm việc tại trường mình. Nhiều trường hợp GV được phân bổ chưa thật sự phù hợp với yêu cầu chuyên môn hoặc định hướng riêng của nhà trường. Khi phát sinh khó khăn trong quá trình công tác, hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm về chất lượng giáo dục nhưng lại không được tham gia đầy đủ vào khâu tuyển chọn.
Bên cạnh đó, quy trình tuyển dụng tập trung thường kéo dài, gây chậm trễ trong việc bổ sung nhân sự, ảnh hưởng đến hoạt động dạy học. Việc thiếu tính chủ động cũng làm giảm khả năng cạnh tranh của các trường trong thu hút GV giỏi. Vì vậy, việc từng bước trao quyền tuyển dụng cho các trường đủ điều kiện là hướng đi phù hợp. Cách làm này giúp nhà trường chủ động lựa chọn nhân sự đáp ứng yêu cầu thực tế, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả quản trị nhà trường.
Ông Phú nhấn mạnh khi được trao quyền, nhà trường sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng đội ngũ, tuyển chọn đúng chuyên môn, đúng vị trí việc làm và đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của đơn vị. Cơ chế này không chỉ nâng cao tính linh hoạt, giảm bớt các khâu trung gian mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực, tiết kiệm ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng giáo dục.
Cán bộ quản lý của một trường tiên tiến chia sẻ chương trình giáo dục phổ thông hiện hành không chỉ yêu cầu GV truyền thụ kiến thức mà còn phải thiết kế hoạt động học tập, đánh giá theo năng lực, đồng hành cùng HS trong quá trình phát triển phẩm chất. Bên cạnh đó, nhà trường cần người biết làm việc trong tổ chuyên môn, phối hợp với phụ huynh, tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục và khả năng thích nghi linh hoạt khi chính sách và kỳ vọng xã hội liên tục thay đổi.
“Cơ chế tự chủ tuyển dụng có ý nghĩa, nhân văn và hợp lý. Ban giám hiệu từng đơn vị sẽ hiểu rõ trường mình đang cần gì, ứng viên dự tuyển hiểu rõ mình có gì. Hai phía có thể đối thoại thực chất hơn, thay vì cùng nhìn vào một kết quả thi tuyển dụng rồi đoán phần năng lực công tác còn lại. Đây cũng chính là nền tảng của sự khởi đầu bền vững trong nghề. Với cơ chế này, các trường sẽ có cơ hội chọn đúng người không chỉ có năng lực mà còn phù hợp với định hướng cụ thể của trường. Đó là lợi thế lớn trong chủ trương này”, vị quản lý nói trên nhìn nhận.
Tuy nhiên, theo hiệu trưởng các trường, để cơ chế này thực sự phát huy hiệu quả, các đơn vị cần đặt tính khách quan lên hàng đầu trong quá trình tuyển chọn; các tiêu chí, tiêu chuẩn, mục tiêu cần được công khai rõ ràng, minh bạch đến đối tượng tuyển dụng. Tự chủ và giám sát phải song hành.
Với việc phân cấp tuyển dụng, hiệu trưởng cần phát huy vai trò người đứng đầu với tinh thần khách quan, công tâm và trách nhiệm cao nhất. Mỗi quyết định tuyển dụng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, đặt chất lượng lên hàng đầu, lựa chọn đúng người có năng lực, tâm huyết và khát vọng cống hiến. Nếu được triển khai nghiêm túc và minh bạch, chủ trương này sẽ tạo động lực mạnh mẽ để các nhà trường phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập và nâng cao chất lượng giáo dục của TP trong giai đoạn mới.
“Để phát huy hiệu quả quyền tự chủ trong tuyển dụng, sử dụng và phát triển đội ngũ GV, các trường cần từng bước nâng cao năng lực quản trị nhân sự, chuẩn hóa quy trình và tăng cường tập huấn cho đội ngũ tham gia công tác tuyển dụng. Đồng thời, sự hỗ trợ, hướng dẫn từ cơ quan quản lý giáo dục cũng giữ vai trò quan trọng, nhằm bảo đảm việc triển khai thống nhất, minh bạch và hiệu quả”, ông Cao Đức khoa, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du (P.Bến Thành), đề xuất.
Thông tin được GS. TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết tại hội nghị triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM, chiều 27/6.
Ông Thảo cho biết Bộ vừa phê duyệt danh sách 109 ngành, thuộc 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Năm nay, nhóm này tuyển khoảng 166.000 sinh viên hệ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ. Trong đó, Bộ ước tính 30.000-32.000 người được Chính phủ cấp học bổng.
Với hệ đại học, mức học bổng là 3,7 đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng. Hai nhóm sinh viên thuộc diện này, là thí sinh đạt giải nhất, nhì, ba cấp quốc gia hoặc quốc tế; thí sinh đạt 22,5/30 điểm thi tốt nghiệp gồm môn Toán và hai trong số bốn môn Lý, Hóa, Sinh, Tiếng Anh (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, điểm quy đổi), đồng thời thuộc top 30% điểm cao nhất ở cùng nhóm ngành trong toàn quốc.
Trong khi đó, người học hệ thạc sĩ, tiến sĩ, nhận khoảng 8,4 triệu đồng một tháng. Ngoài ra, khoảng 22.000 sinh viên đại học nhập học năm ngoái đủ điều kiện nhận học bổng. Việc xét căn cứ kết quả học tập và nghiên cứu.
Hiện, Việt Nam có hơn 770.000 người học thuộc khối ngành STEM, chiếm tỷ lệ 29% tổng số sinh viên. GS Thảo nhìn nhận nguồn tuyển sinh vẫn còn dư địa để phát triển.
Ông nhận định chính sách học bổng sẽ tạo động lực cho học sinh ở bậc THPT, dù có điều kiện kinh tế hay không, đều có thể theo đuổi các ngành STEM. Từ đó, sau 3-5 năm nữa, nguồn nhân lực nhóm ngành này trên cả nước sẽ dồi dào hơn, đạt mục tiêu 35% người học đến năm 2030.
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đánh giá đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực STEM là hướng đi hiệu quả để nhanh chóng thích ứng, làm chủ, phát triển công nghệ cao và công nghệ chiến lược. Ông cho rằng cần truyền thông để học sinh chuẩn bị đăng ký nguyện vọng hiểu rõ những chương trình và chính sách hỗ trợ sinh viên giỏi.
Bàn về đào tạo nhân lực STEM, PGS. TS Trần Mạnh Cường, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất ngoài học bổng, đầu tư cho đào tạo lĩnh vực STEM cần bao gồm đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất, thiết bị, phòng thí nghiệm,... Hiện, nguồn kinh phí để sửa chữa trang thiết bị hỏng hóc tại trường còn nhiều hạn chế.
Còn theo GS. TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, phát triển các kỹ năng ngoài chuyên môn cũng rất cần thiết trong đào tạo nhân lực STEM. Từ phản hồi của doanh nghiệp về việc sinh viên còn yếu kỹ năng mềm, trường đã kết hợp với chuyên gia xây dựng các chương trình giao tiếp, quản lý bản thân, tư duy lãnh đạo,...
Trường cũng mở chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, yêu cầu 100% sinh viên chương trình tài năng tham gia hoạt động nghiên cứu; thành lập quỹ hỗ trợ lãi suất cho vay học phí từ doanh nghiệp,...
Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là "chìa khóa" để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
"Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này", Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng "viễn tưởng" là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể - vốn được coi là "nhà máy năng lượng" của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là "công trình tiên phong" trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang "vận động" trong cơ thể.
"Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc", Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ "giả thuyết lắp ráp tế bào chất" vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
Những định hướng này được đưa ra trên cơ sở rà soát kết quả triển khai tại các trường đối tác, trong đó có Trường tiểu học Nam Từ Liêm (VN082) và Trường tiểu học Đô thị Sài Đồng (VN183). Theo những nội dung đã được thống nhất, các kết quả đạt được từ những mô hình này tiếp tục là nền tảng để iSMART Education và Cambridge International Education trao đổi về các bước phát triển tiếp theo của mạng lưới Cambridge Associate tại Việt Nam.
Từ những kinh nghiệm đã tích lũy, hai bên thống nhất tiếp tục phát triển các mô hình Cambridge Early Years, Cambridge Primary và Cambridge Integrated Programme (ICP), hướng tới xây dựng một lộ trình học tập có tính kết nối giữa các cấp học. Theo định hướng này, học sinh sẽ có thêm điều kiện tiếp cận chương trình Cambridge theo hướng xuyên suốt, thay vì triển khai riêng lẻ ở từng bậc học.
Phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý tiếp tục là một trong những ưu tiên của giai đoạn mới. Theo kế hoạch, hai bên hướng tới mục tiêu có hơn 200 giáo viên và cán bộ quản lý đạt chuẩn Cambridge trong những năm tới.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, iSMART Education và Cambridge International Education dự kiến tiếp tục tăng cường hệ thống đảm bảo chất lượng, phát triển chuyên môn liên tục (CPD), đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động dạy học. Các nội dung này sẽ được triển khai song song với quá trình mở rộng mạng lưới, nhằm bảo đảm chất lượng vận hành chương trình tại các trường đối tác.
Theo kế hoạch được trao đổi, trong năm học 2026 - 2027, chương trình dự kiến tiếp tục được triển khai tại một số cơ sở giáo dục mới, trong đó có Trường tiểu học Chu Văn An (Việt Hưng). Bên cạnh đó, hai bên sẽ tiếp tục phát triển các mô hình đang vận hành tại VN082 và VN183, đồng thời xúc tiến mở rộng chương trình tại TP.HCM.
Đại diện Cambridge International Education cũng đánh giá cao những nỗ lực của iSMART Education trong việc xây dựng mô hình hợp tác công - tư (PPP), từng bước đưa các tiêu chuẩn giáo dục quốc tế đến gần hơn với học sinh Việt Nam thông qua các mô hình phù hợp với điều kiện triển khai trong nước. Những trao đổi này diễn ra trong bối cảnh các định hướng về phát triển giáo dục chất lượng cao, chuyển đổi số và mở rộng quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục tại Việt Nam tiếp tục được quan tâm.
Cuộc gặp lần này không đánh dấu sự khởi đầu của một mối quan hệ hợp tác mới, mà là bước tiếp theo trong quá trình đồng hành giữa iSMART Education và Cambridge International Education sau những mô hình đã được triển khai trên thực tế. Điều đáng chú ý là các ưu tiên được thống nhất cho giai đoạn 2026 - 2030 đều được xây dựng từ những kết quả đã có, thay vì chỉ đặt ra các mục tiêu mở rộng trong tương lai. Chính cách tiếp cận này cho thấy hai bên đang lựa chọn phát triển mạng lưới Cambridge Associate trên nền tảng những kinh nghiệm đã được kiểm chứng, đồng thời tiếp tục mở rộng cơ hội tiếp cận các chương trình Cambridge theo lộ trình phù hợp với điều kiện triển khai tại Việt Nam.
