Robert có tuổi thơ bất hạnh vì người cha nghiện rượu, ngoại tình và bạo hành, thường xuyên dọa giết cả nhà. Gia đình tan vỡ, Robert bỏ nhà đi năm 13 tuổi, bắt đầu vào tù ra tội. Ở tuổi 20, Robert bị kết tội ngộ sát vì bắn chết người đàn ông đã đánh đập bạn gái cũ của hắn.
Nhận án 12 năm tù tại Nhà tù McNeil Island, Robert nhanh chóng học cách thích nghi với những quy tắc khắc nghiệt trong trại giam, hiểu rằng nếu chống đối quản giáo sẽ bị đánh đập hoặc phải chịu những hình phạt còn nặng nề hơn. Tuy nhiên, chỉ vài năm sau, Robert bắt đầu vi phạm quy định.
Sau khi bị một tù nhân khác tố cáo ăn cắp thức ăn từ nhà bếp nơi hắn làm việc, Robert đâm kẻ đó vì tội “mách lẻo”. Hắn bị tước bỏ các đặc quyền và bị tăng thêm sáu tháng vào bản án 12 năm tù. Không lâu sau, Robert bị chuyển đến Nhà tù Liên bang Leavenworth, khi đó là nhà tù an ninh tối đa.
Khi Robert tới Leavenworth năm 1912, nơi này nổi tiếng là một “trại giam khắc nghiệt”, đến mức tù nhân không được phép giữ bút chì. Nhưng mọi thứ nhanh chóng thay đổi khi Cục Nhà tù bổ nhiệm một quản giáo mới vào năm 1913. Với mục tiêu biến Leavenworth thành nơi cải tạo phạm nhân thay vì chỉ trừng phạt, quản giáo này mở rộng thư viện, cho ra đời một tờ báo của nhà tù và khuyến khích những tù nhân như Robert tiếp tục hoàn thành việc học.
Tận dụng cơ hội đó, Robert – vốn chỉ học đến lớp 3 khi vào tù – đắm mình vào việc nghiên cứu triết học, khoa học và tôn giáo, đồng thời học thêm kỹ thuật, toán học và âm nhạc.
Tuy nhiên, bản tính bạo lực của hắn không hề suy giảm. Năm 1916, Robert bị kết tội giết người cấp độ một sau khi đâm chết một quản giáo trong cuộc ẩu đả và bị tuyên án tử hình bằng hình thức treo cổ.
‘Người chim’ trong nhà tù
Dù đã bị tuyên án tử hình, Robert cuối cùng không phải bước lên giá treo cổ. Năm 1920, sau đơn kháng cáo do mẹ Robert đệ trình, Tổng thống Woodrow Wilson quyết định giảm án xuống tù chung thân. Kể từ đó, Robert thụ án trong điều kiện biệt giam tại nhà tù Leavenworth.
Trong thời gian biệt giam, Robert tình cờ nhặt được một tổ chim non khi ra sân tập thể dục và mang chúng về chăm sóc. Từ đó, hắn tìm đọc mọi cuốn sách về chim có trong thư viện nhà tù để học cách nuôi dưỡng, chữa bệnh và thậm chí huấn luyện chúng.
Về sau, Robert bắt đầu nuôi chim hoàng yến ngay trong buồng giam và bán chúng ra bên ngoài với sự giúp đỡ của mẹ. Đến năm 1927, Robert đã có hơn 150 con chim làm tổ trong phòng giam của mình. Hắn ghi chép tỉ mỉ mọi kết quả nghiên cứu, đồng thời được phép nuôi và nghiên cứu nhiều loài chim khác, tập trung vào bệnh tật, quá trình sinh sản và cách chăm sóc chúng.
Các nghiên cứu trong tù giúp Robert có cơ hội công bố nhiều bài viết, trong đó có tạp chí The Roller Canary Journal. Tại đây, hắn đăng một bài nghiên cứu về bệnh tụ huyết trùng ở chim hoàng yến. Chính nhờ bài viết này, Robert quen biết góa phụ Della Mae Jones, hai người sau đó bí mật kết hôn vào năm 1933.
Robert còn xuất bản hai cuốn sách về điểu học, gồm Diseases of Canaries (Các bệnh ở chim hoàng yến) và Stroud’s Digest on the Diseases of Birds (Cẩm nang của Stroud về các bệnh ở loài chim). Robert cũng có những đóng góp đáng kể cho lĩnh vực bệnh học ở chim, trong đó nổi bật là việc phát triển một phương pháp điều trị đối với nhóm bệnh tụ huyết trùng.
17 năm biệt giam ở Alcatraz
Năm 1942, sau khi quản giáo nhà tù Leavenworth nghi ngờ các dụng cụ nuôi và nghiên cứu chim của Robert có thể bị lợi dụng để sản xuất rượu, hắn bị chuyển đến Nhà tù khét tiếng Alcatraz. Tại đây, Robert bị biệt giam suốt 17 năm. Hắn không còn được phép nuôi hay nghiên cứu chim, nhưng vẫn tiếp tục viết sách và nghiên cứu.
Trong thời gian ở Alcatraz, Robert viết bộ tự truyện 8 tập, cuốn sách Looking Outward phân tích lịch sử và hoạt động của hệ thống nhà tù liên bang từ góc nhìn của người trong cuộc. Tuy nhiên, cả hai bản thảo đều không được phép xuất bản vì giới chức nhà tù cho rằng nội dung “tục tĩu” và có xu hướng “tô hồng tội phạm”.
Năm 1962, Robert đệ đơn kiện để giành quyền xuất bản các bản thảo. Tuy nhiên, hắn qua đời tại bệnh viện trước khi tòa án đưa ra phán quyết. Dẫu vậy, Robert vẫn kịp chứng kiến bộ phim Birdman of Alcatraz ra mắt cùng năm. Tác phẩm điện ảnh lấy cảm hứng từ cuộc đời Robert đã đưa hình ảnh “Người chim Alcatraz” nổi tiếng trên khắp nước Mỹ, chỉ ít lâu trước khi tù nhân này qua đời vào tháng 11/1963 ở tuổi 73.
Sau cái chết, luật sư kiêm người quản lý di sản của Robert, Dudley Martin, được trao toàn bộ bản thảo chưa xuất bản. Trong nhiều thập kỷ, cho đến khi qua đời vào năm 2020, Martin nỗ lực tìm nhà xuất bản cho các tác phẩm này nhưng liên tục bị từ chối. Mãi đến năm 2013, cuốn Looking Outward mới chính thức được phát hành. Hiện nay, các bản thảo của Robert vẫn được lưu giữ tại Cơ quan Lưu trữ bang Missouri.
Tin Gốc: Vnexpress
