Tôi đến dọn nhà kho giúp ông nội vào chiều cuối tuần để lấy chỗ kê chiếc tủ lạnh thông minh mới mua. Giữa đống đồ phủ bụi ở góc tối, tôi tìm thấy chiếc đèn bão cũ rích. Thân sắt hoen gỉ, bầu kính mờ đục vẫn sực nức mùi dầu hỏa cổ xưa. Nghĩ là phế liệu, tôi định ném thẳng vào sọt rác.
“Này! Cái thằng này, bỏ ngay báu vật của tao xuống!” – ông nội từ sân lao vào hớt hải, đỡ lấy chiếc đèn, nâng niu như viên kim cương vô giá. Tôi ngạc nhiên buột miệng: “Cái đèn lỗi thời này giữ làm chi cho chật nhà ông ơi”.
Ông không trả lời ngay, nhẹ nhàng lấy vạt áo lau vệt bụi trên bầu kính. Mắt ông rưng rưng, giọng đầy hóm hỉnh: “Anh chỉ giỏi phá hoại! Thời bao cấp, không có cái đèn này của bà nội thì ba anh làm sao học bài qua mấy mùa thi cử? Bà xài nó để đi phụ việc ngoài vuông tôm từ tờ mờ sáng. Có đêm bà vấp rễ cây té nhào xuống sình, lấm lem từ đầu đến chân nhưng tay bà anh vẫn giơ cao cái đèn quyết không để tắt lửa. Bà xách nó đi họp tổ nhân dân, rồi thắp đèn trông ngóng ông những đêm đi làm ca kíp giữ máy móc ngoài trạm về đó cháu. Ngày ấy, nó là tài sản lớn nhất, là cả cuộc đời của bà…”
Rồi ông nhìn xa xăm, cất giọng hát khan khàn khẽ khàng mà ngân vang, như đang hát cho ngọn đèn nghe:
“Ai ơi yêu nắng phương Nam,
Gửi theo nguồn điện nắng đan hai miền…”.
Tôi đứng lặng người nhìn ông nội lụi cụi lau đèn. Câu ca của ông như chiếc chìa khóa mở toang ký ức của nửa thế kỷ trước, giúp tôi nhận ra sợi dây liên kết vô hình giữa quá khứ và hiện tại, giữa gia đình nhỏ và hành trình 50 năm của ngành điện thành phố.
Năm mươi năm trước, dọc xóm đồng bưng Tân Nhựt chưa có điện lưới ổn định. Cứ mặt trời lặn là cả xóm chìm vào bóng tối mịt mùng, chỉ nghe tiếng muỗi vo ve và ếch nhái ngoài đồng bãi. Ánh sáng duy nhất dẫn đường cho bà nội tôi qua những lối đi sình lầy chính là ngọn lửa dầu leo lét từ chiếc đèn bão này.
Gọi là đèn bão, bởi bầu kính được thiết kế đặc biệt bảo vệ ngọn lửa trước giông gió từ cánh đồng hoang thổi vào. Bà tôi chắt chiu ngọn lửa ấy qua bao mùa mưa nắng, như cách người phụ nữ thầm lặng giữ gìn hơi ấm gia đình, kiên cường nuôi dạy con cái và thắp sáng niềm tin chờ đợi ngày quê hương bừng sáng.
Chiếc đèn bão mang trong mình ký ức một giai đoạn chuyển mình vĩ đại, khi mạng lưới điện thành phố như những nguồn mạch hồi sinh, vươn mình bừng sáng khắp các ngõ hẻm nội đô lẫn vùng ven ngoại thành.
Ông kể, ngày dòng điện chính quy về khu đồng bưng, cả xóm nghèo náo nức như ngày hội lớn. Khi những người thợ điện áo cam của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) đóng cầu dao từ các trạm biến áp mới dựng, một luồng ánh sáng bạt ngàn quét qua các lối đi, tràn vào từng nếp nhà tranh, xua tan cái mịt mùng tích tụ từ bao đời.
Trong giây phút lịch sử ấy, bà nội lặng lẽ vặn nhỏ tim đèn, thổi tắt ngọn lửa dầu và đặt chiếc đèn bão vào góc tủ. Khoảnh khắc ngọn đèn dầu lùi lại phía sau nhường chỗ cho dòng điện bừng sáng chính là biểu tượng văn minh bước sang trang mới. Từ đêm đó, ánh điện rực rỡ thay cho ánh dầu; guồng máy xẻ, máy bơm chạy điện thay cho sức người; và ước mơ của những đứa trẻ nghèo không còn bị giới hạn bởi vùng sáng nhỏ nhoi trên trang giấy học trò đầy khói ám.
Hành trình 50 năm qua của ngành điện thành phố không chỉ đo bằng những con số tăng trưởng, mà ý nghĩa thiêng liêng nhất nằm ở sự hồi sinh của những mảnh đất, những số phận từng một thời thiếu thốn.
Để có được sự thông suốt ấy, lịch sử ngành điện đã ghi nhận những nỗ lực và hy sinh vô cùng to lớn từ nhân tố con người. Đó là những người thợ dầm mưa dãi nắng trên cột cao, là những kỹ sư âm thầm thức trắng đêm trong phòng điều khiển. Mồ hôi và tâm huyết của các thế hệ đi trước đã hòa vào lòng đất để giữ cho dòng năng lượng thành phố bừng sáng, hóa thân đốm sáng chắt chiu năm xưa thành nguồn năng lượng mạnh mẽ kiến tạo tương lai đất nước.
Bà nội đã đi xa, nhưng ngọn đèn của bà vẫn luôn sống mãi. Vào những mùa giông bão, khi thiên tai quật ngã cây cối, màu áo cam lại lặng lẽ lao vào màn mưa. Những bóng áo cam bám trụ trên cột cao giữa đêm đặc quánh, đối mặt với hiểm nguy để khôi phục dòng điện cho dân. Nếu năm xưa bà tôi che chắn cho ngọn đèn dầu trước cơn giông bên đồng ruộng, thì nay, những người thợ điện đang lấy tinh thần trách nhiệm làm lá chắn bảo vệ dòng sáng cho hàng triệu triệu gia đình.
Tôi nhìn chiếc đèn cũ trên tay ông rồi nhìn lên bóng đèn sáng trưng trên trần nhà. Nhìn ra khoảng rộng bao la ngoài kia, nơi đường dây siêu cao áp 500 kV vĩ đại đang sừng sững dọc chiều dài đất nước. Đó là đại lộ năng lượng huyết mạch khởi nguồn từ nhà máy Thủy điện Hòa Bình lịch sử, xẻ dọc dãy Trường Sơn hùng vĩ, băng qua núi cao, rừng rậm và sông ngòi của khắp các tỉnh thành miền Bắc, miền Trung, để kết thúc hành trình kiêu hãnh tại trạm Phú Lâm nơi thành phố mang tên Bác.
Những ngày qua, mặt tiền chợ Tân Định ở trung tâm TP.HCM khoác lên mình diện mạo mới khi được chỉnh trang, vẽ bích họa đầy màu sắc. Những mảng tường cũ kỹ, bạc màu dần được thay thế bằng các hình ảnh sinh động mang hơi thở đời sống đô thị, văn hóa Sài Gòn - Gia Định xưa và nét đặc trưng của ngôi chợ 100 năm tuổi.
Các bức tranh không chỉ tạo điểm nhấn mỹ quan cho tuyến đường nhộn nhịp mà còn góp phần làm sạch đẹp không gian công cộng giữ trung tâm TP.HCM. Nhiều tiểu thương và người dân thích thú khi khu vực quanh chợ trở nên sáng sủa, trẻ trung hơn nhưng vẫn giữ được nét thân quen vốn có góp phần biến một trong những ngôi chợ lâu đời ở TP.HCM thành điểm check-in thu hút người dân và du khách.
Ông Thu, một người dân TP.HCM có 40 năm gắn bó với chợ Tân Định nhận thấy sau khi các bức tranh được vẽ nên đã tạo cho chợ một sinh khí mới và rất đẹp mắt. Ông Thu cho biết đã có mặt ở chợ từ những năm 1988 khi phụ giúp gia đình buôn bán tại đây. Suốt thời gian 40 năm qua, ông chứng kiến nhiều lần thay đổi diện mạo. Đó là những lần trùng tu, thay mái ngói, nâng nền…
"Tuy vậy, với tôi lần này là đợt thay đổi đẹp hơn hẳn, xứng đáng là chợ có tên tuổi ở TP.HCM", ông Thu chia sẻ.
Cũng theo phương án từ UBND phường Tân Định, công trình tranh bích họa ở chợ Tân Định có tên "Chợ Tân Định - Di sản phố thị". Công trình vẽ bích họa này dài 45 m, tái hiện các cột mốc hình thành và phát triển của chợ Tân Định từ xưa đến nay.
Đây là hoạt động nằm trong kế hoạch của UBND phường Tân Định chào mừng dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 – 2.7.2026) và kỷ niệm 1 năm ngày thành lập phường (1.7.2025 – 1.7.2026).
Các hình vẽ cũng nói lên nét đặc trưng của chợ, những mặt hàng bày bán từ nhiều năm như: vải, thực phẩm...
ẢNH: PHẠM HỮU
Nội dung các bức bích họa được xây dựng theo trình tự thời gian, phản ánh sự hình thành của vùng đất, quá trình phát triển thương mại và giá trị văn hóa của khu chợ trong đời sống đô thị. Công trình được kỳ vọng tạo diện mạo mới cho chợ Tân Định khi đóng cửa (ngoài giờ hoạt động), góp phần nâng cao ý thức bảo tồn giá trị văn hóa - lịch sử địa phương, trở thành điểm nhấn mỹ thuật, phục vụ cộng đồng và khách tham quan khi đến TP.HCM.
Chợ Tân Định được xây dựng năm 1926, khánh thành năm 1927 do Công ty SIDEC (Pháp) thiết kế, với diện tích khoảng 3.000 m2. Ngôi chợ gồm nhà lồng lớn theo trục Nam - Bắc, hành lang bao quanh và hệ mái 3 tầng có lam gió giúp lấy sáng và thông khí tự nhiên. Chợ Tân Định đã được công nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố.
Hiện tại có khoảng 400 gian hàng bán sỉ, lẻ với đa dạng ngành hàng từ thực phẩm tươi sống, đồ khô, trái cây đến quần áo, giày dép. Trong đó nổi tiếng nhất phải kể đến là vải và ẩm thực.
Đại lý vé số Khắc Duy ở Vĩnh Long (Bến Tre cũ) cho biết có khách trúng 6,35 tỉ đồng khi mua 10 tờ xổ số miền Nam. Cụ thể, 3 tờ có dãy số 212947 thuộc xổ số Đà Lạt ngày 26 tháng 4 trúng độc đắc trị giá 6 tỉ đồng (chưa trừ thuế). 7 tờ còn lại có dãy số 912947 cũng thuộc đài này trúng an ủi trị giá 350 triệu đồng (chưa trừ thuế).
"Người đàn ông mua vé số khi đang ngồi uống cà phê, bất ngờ có số tiền lớn sau khi dò kết quả xổ số ngày 26 tháng 4. Vị khách đã đến đại lý đổi thưởng và nhận toàn bộ tiền trúng số qua hình thức chuyển khoản. Ngoài ra, chúng tôi cũng đổi thêm cho 1 vị khách khác có 1 tờ vé số trúng độc đắc cùng dãy số 212947", đại lý vé số Khắc Duy cho hay.
Hình ảnh những tờ vé số trúng thưởng sau khi đăng tải lên mạng xã hội thu hút sự quan tâm của mọi người. Ai nấy đều gửi lời chúc mừng đến chủ nhân, không quên "xin vía" để bản thân sớm trúng số.
Gần đây, anh Vũ Huỳnh, đại diện đại lý vé số Đại Phát ở TP.HCM sau khi đổi thưởng 2 tờ vé số trúng độc đắc xổ số miền Nam tổng trị giá 4 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
Cụ thể, những tờ vé có dãy số may mắn 935353 trúng xổ số Tây Ninh ngày 23 tháng 4. Đại lý tiết lộ vợ chồng may mắn đã tới đại lý ở phường Tân Mỹ để đổi thưởng, nhận toàn bộ số tiền qua hình thức chuyển khoản.
Chiều 16.6, mạng xã hội chia sẻ hình ảnh sau cơn mưa lớn, khu vực dưới chân cầu Ba Son ngập nước nặng. Theo đó, đoạn ngập cục bộ, dài khoảng 20 m nằm tại khu vực đường R12 thuộc phường An Khánh, TP.HCM.
Ở đoạn đường này trũng nên nước từ hai bên đường tràn vào khiến nước ngập sâu. Có nơi, nước ngập lên đến nửa mét làm một số xe cộ chết máy nằm lại trên đường. Trong khi đó, các phương tiện di chuyển từ 2 phía đều phải dừng lại kéo theo tình trạng ùn ứ. Riêng đoạn từ cầu Ba Son hướng về Mai Chí Thọ, tình trạng xe cộ ùn ứ kéo dài gần đến giữa cầu.
Ghi nhận tại đây, đến 17 giờ 30, Dù nước đã rút bớt nhưng đoạn đường dưới chân cầu Ba Son vẫn trong tình trạng ngập nước ở cả 2 chiều. Đoạn ngập cục bộ này khoảng 10 m, mực nước từ 20 – 30 cm. Tuy vậy, thời điểm này cũng trùng với giờ tan tầm của người dân nên dẫn đến tình trạng ùn ứ xe cộ. Trong khi đó, nhiều người đi xe máy cũng loay hoay tìm lối thoát khỏi điểm ngập bằng cách leo vỉa hè.
Trong khi đó, một số tài xố ô tô đang đậu xe tại đây cho biết vào khoảng 16 giờ cơn mưa lớn bắt đầu đổ xuống khu vực này. Ngay sau đó, các tài xế cho xe tấp vào lề, không dám cho xe chạy qua đoạn ngập. Các lực lượng liên quan cũng có mặt theo dõi, điều tiết phương tiện tránh ngập nước. Đến hơn 18 giờ, đoạn đường này vẫn trong tình trạng ngập nhẹ, xe cộ đi lại dễ dàng hơn.
Ông Hảo, ở phường Thủ Đức cho biết thường xuyên đi đường này để đi làm và về nhà. Ông nhận thấy, mỗi khi mưa lớn đoạn dưới chân cầu đều bị ngập. "Và hôm nay cũng vậy tôi đành dựng xe trên lề và đợi khoảng 30 phút sẽ đi tiếp", ông Hảo cho hay.
Cũng theo ghi nhận, vào chiều nay khu vực đường Mai Chí Thọ, đoạn gần nút giao An Phú cũng bị ngập nước. Nhiều xe cộ phải chạy thật chậm, nối đuôi nhau kéo dài để qua điểm ngập.
