UBND TPHCM vừa ban hành kết luận của ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM tại cuộc họp về tình hình triển khai Đề án tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc cho người dân TPHCM giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2045 và Kế hoạch tổ chức khám sức khỏe định kỳ năm 2026, diễn ra mới đây.
Theo đó, sau khi nghe Sở Y tế, các Sở, ngành, địa phương có liên quan báo cáo và ý kiến phát biểu của các thành viên dự họp, Phó Chủ tịch UBND TPHCM kết luận, khám sức khỏe định kỳ cho người dân là chủ trương lớn, hết sức thiết thực, nhân văn của Đảng và Nhà nước.
Qua số liệu báo cáo của Sở Y tế, UBND TPHCM hoan nghênh các Sở, ngành, địa phương đã chủ động tổ chức thực hiện, đáp ứng yêu cầu Kế hoạch 228/KH-UBND ngày 25/5 của Chủ tịch UBND TPHCM, nhất là 9 địa phương có số lượt khám sức khỏe vượt trội, đứng đầu danh sách.
Xác định công tác khám sức khỏe định kỳ cho toàn bộ người dân trên địa bàn là việc khó, chưa có tiền lệ, UBND TPHCM đề nghị các Sở, ngành, địa phương quan tâm thực hiện một số nhiệm vụ.
Đối với các Sở, ngành, địa phương, căn cứ kế hoạch và đề án đã có, UBND TPHCM giao thủ trưởng các Sở, ngành, Chủ tịch UBND 168 phường, xã, đặc khu xem đây là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, trực tiếp theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát tiến độ, đánh giá kết quả thực hiện.
Trong quá trình thực hiện, các đơn vị, địa phương cần kịp thời báo cáo các khó khăn, vướng mắc đến các bên liên quan để được hướng dẫn, tháo gỡ; cần nghiên cứu có các hướng dẫn liên tịch để tạo sự thuận lợi, đồng bộ cho các đơn vị, địa phương trong việc triển khai thực hiện.
Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến bằng nhiều phương pháp, hình thức… nhằm thay đổi nhận thức của người dân trong việc chuyển đổi tư duy từ chữa bệnh sang phòng bệnh chủ động). Từ đó, tổ chức tốt công tác vận động và tạo điều kiện tốt nhất, thuận lợi nhất để người dân đến khám sức khỏe (như khám vào ban đêm, ngày cuối tuần, khám lưu động, đội chăm sóc sức khỏe tại nhà…).
Đối với Sở Y tế, UBND TPHCM xác định đây là cơ quan thường trực, theo dõi sát tình hình thực hiện; hướng dẫn, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong phạm vi chuyên môn, nghiệp vụ của ngành.
Sở Y tế cần kịp thời khuyến cáo các đơn vị, địa phương triển khai chậm tiến độ; chủ trì, phối hợp các Sở, ngành liên quan có văn bản hướng dẫn liên tịch đối với các khó khăn, vướng mắc liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị.
Đối với các khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền, Sở Y tế phải kịp thời tham mưu UBND TPHCM xem xét, chỉ đạo tại cuộc họp giao ban hàng tháng.
Song song đó, Sở Y tế cần nâng cao năng lực chuyên môn các trạm y tế, bổ sung, tăng cường đội ngũ nhân sự phù hợp; kết nối thường xuyên, liên tục với các địa phương để theo dõi tình hình triển khai thực hiện. Đồng thời, khẩn trương, kịp thời xử lý các ách tắc, “điểm nghẽn” về chuyên môn của các địa phương.
Tính đến ngày 5/7, toàn TPHCM đã có hơn 251.400 người dân được khám sức khỏe định kỳ, theo Chương trình khám sức khỏe toàn dân. Trong đó, khoảng thời gian cuối tháng 6 và đầu tháng 7 ghi nhận tốc độ triển khai tăng nhanh rõ rệt, nhiều ngày có trên 10.000 lượt người dân được khám sức khỏe.
Đặc biệt, trong ngày 2/7 có gần 14.000 lượt khám, là số lượng khám trong ngày cao nhất kể từ khi chương trình được triển khai theo kế hoạch của UBND TPHCM.
Đây là tín hiệu rất tích cực, cho thấy chương trình đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Tuy nhiên, với quy mô dân số toàn thành phố, tỷ lệ người dân đã được khám sức khỏe mới đạt khoảng 1,8%.
Theo Sở Y tế TPHCM, trong khi đã có một số địa phương đạt tỷ lệ bao phủ trên 20% dân số, vẫn còn nhiều nơi tỷ lệ người được khám chưa đến 1%, thậm chí dưới 0,1%. Điều này cho thấy sự chênh lệch khá lớn về tiến độ triển khai giữa các địa phương, đòi hỏi sự quyết tâm mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Ngày 16/6, Bệnh viện K thông tin về trường hợp bệnh nhân bị ung thư thực quản được phẫu thuật nội soi bằng robot để cắt thực quản và tạo hình thành công. Các bác sĩ đánh giá, đây là một ca bệnh phức tạp, các tổ chức xung quanh thực quản bị xơ hóa nặng sau quá trình hóa xạ trị tạo nhiều thách thức cho ca phẫu thuật.
Nam bệnh nhân N.H.B. (66 tuổi) nhập viện trong tình trạng nuốt nghẹn do u thực quản. Qua khai thác tiền sử, bệnh nhân có thói quen hút thuốc lá và uống rượu nhiều năm. Theo các bác sĩ, đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý về đường tiêu hóa và hô hấp.
TS.BS Đoàn Trọng Tú, Trưởng khoa Ngoại tiêu hóa 2 cho biết, khi tiến hành nội soi thực quản, bác sĩ phát hiện bệnh nhân có u sùi loét thâm nhiễm chiếm tới 1/2 chu vi thực quản, vị trí cách cung răng trên từ 30-34cm. Khối u ở vị trí trung thất ngực giữa này nằm gần các cơ quan quan trọng như khí - phế quản và các mạch máu lớn.
Đánh giá ban đầu cho thấy tế bào u đã ăn sâu xuống các lớp cơ bên dưới của thành thực quản. U đã bao quanh một nửa lòng ống thực quản. Đây là nguyên nhân trực tiếp khiến người bệnh có triệu chứng nuốt nghẹn, nuốt vướng hoặc đau tức sau xương ức khi ăn uống.
Tăng hiệu quả nhờ điều trị đa mô thức kết hợp nội soi robot
Khối u đã xâm lấn qua lớp cơ thành thực quản và di căn đến nhiều hạch lân cận, nhưng chưa di căn xa. Việc điều trị cần thiết lúc này là phương pháp đa mô thức. Bác sĩ đã tư vấn, chỉ định phác đồ điều trị hóa xạ trị đồng thời, nhằm thu nhỏ khối u trước khi can thiệp ngoại khoa.
TS Tú cho biết, sau khi hoàn thành hóa xạ trị, bệnh nhân đáp ứng một phần, giai đoạn bệnh tiến triển đúng với dự liệu của các bác sĩ và đủ điều kiện để thực hiện phẫu thuật cắt thực quản tạo hình.
Các bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật nội soi robot, cắt thực quản kết hợp tạo hình sau quá trình hóa, xạ trị đồng thời cho bệnh nhân.
"Đối với một bệnh nhân đã ngoài 60 tuổi, bệnh lý phức tạp, đây là phương án điều trị hợp lý, an toàn, tối ưu hiệu quả và khả năng hồi phục sau mổ. Dù vậy, ca mổ cũng đối mặt với nhiều thách thức, do hiện tượng xơ hóa sau hóa xạ trị, đặc biệt là vùng tiếp xúc với động mạch chủ ngực và hạch trung thất.
Tình trạng xơ hóa, dính sau hóa xạ trị khiến quá trình phẫu thuật rất dễ chảy máu. Việc bóc tách khối u trong môi trường xơ dính này đòi hỏi sự tỉ mỉ cực kỳ cao để tránh nguy cơ rách động mạch chủ hoặc tổn thương ống ngực", TS Tú cho biết.
Ngoài ra, bệnh nhân có hạch trung thất trên, nên việc nạo vét hạch triệt để vùng này sau xạ trị rất dễ làm tổn thương dây thần kinh quặt ngược thanh quản bị xơ dính xung quanh. Tổn thương này có thể dẫn đến khàn tiếng, liệt dây thanh và đặc biệt là làm tăng nguy cơ sặc, viêm phổi hậu phẫu.
Ê-kíp cũng phải tính toán đến quản lý tình trạng hô hấp và tim mạch bệnh nhân sau phẫu thuật. Do người bệnh có tiền sử hút thuốc lá, uống rượu nhiều năm làm tăng nguy cơ hội chứng cai rượu, các biến chứng hô hấp, tim mạch, hạ đường huyết sau mổ.
Theo TS Tú, sự hỗ trợ của công nghệ cao từ hệ thống robot Da Vinci Xi đã phát huy tối đa ưu thế trong ca mổ này.
Theo đó, với hệ thống camera 3D HD phóng đại sắc nét cùng các cánh tay robot linh hoạt, phẫu thuật viên có thể tiếp cận và nạo vét hạch triệt để ở các vùng khó khăn như cạnh dây thần kinh quặt ngược thanh quản và cạnh động mạch chủ một cách chính xác, giảm thiểu tối đa nguy cơ bỏ sót hạch di căn tiềm ẩn sau hóa xạ trị.
Bên cạnh đó, những cánh tay robot mang lại sự ổn định cho phẫu thuật viên, nhờ đó, việc bóc tách khối u ra khỏi động mạch chủ ngực và các cấu trúc xung quanh được thực hiện một cách an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ thủng hay rách các mạch máu lớn.
Phương pháp phẫu thuật robot ít xâm lấn đã giúp giảm thiểu tối đa tổn thương thành ngực, giảm đau sau mổ, từ đó giúp bệnh nhân có thể tập thở, ho khạc sớm và nhanh chóng rút nội khí quản. Kỹ thuật này cũng giúp giảm mất máu trong mổ, rút ngắn thời gian nằm hồi sức và tổng thời gian nằm viện so với phương pháp mổ mở truyền thống.
Sau ca phẫu thuật, các bác sĩ đã cắt triệt căn khối u, tạo hình thực quản cho người bệnh.
Theo TS Tú, ung thư thực quản giai đoạn sớm thường không đi kèm triệu chứng đặc hiệu. Nhiều người chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện nuốt nghẹn, đau ngực, ăn uống khó khăn...
Khi xuất hiện những biểu hiện này, thường bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn hơn, việc điều trị trở nên phức tạp hơn và tiên lượng cũng kém hơn.
Người dân nên bỏ thói quen hút thuốc lá, hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia, duy trì lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý và kết hợp tầm soát sớm.
Nước dừa chứa nhiều dưỡng chất tự nhiên như kali, magiê, canxi, natri và vitamin C. Một ly nước dừa nguyên chất khoảng 240 ml thường có từ 45–60 calo cùng khoảng 6–8 gram đường tự nhiên, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
So với nước ngọt có gas hoặc nhiều loại nước ép trái cây đóng hộp, nước dừa chứa ít đường hơn. Tuy nhiên, với người bị tiểu đường, đường tự nhiên vẫn có thể làm tăng đường huyết nếu nạp quá nhiều. Vì vậy, không nên cho rằng nước dừa hoàn toàn vô hại vì có nguồn gốc tự nhiên.
Chuyên gia dinh dưỡng Jillian Kubala tại bang New York (Mỹ) cho rằng người mắc tiểu đường không cần phải kiêng tuyệt đối nước dừa. Điều quan trọng là kiểm soát lượng uống và tính đó vào tổng lượng đường bột cần kiểm soát trong khẩu phần ăn.
Hiệp hội Tiểu đường Anh khuyến nghị người tiểu đường chỉ nên uống nước dừa với lượng vừa phải, không quá 150 ml/ngày. Nói cách khác, nước dừa không nằm trong danh sách thực phẩm cấm đối với người tiểu đường. Tuy nhiên, đây cũng không phải là món có thể uống thoải mái.
Nếu muốn uống nước dừa, người bệnh nên lưu ý một số nguyên tắc đơn giản. Trước hết, nên ưu tiên nước dừa nguyên chất và không thêm đường. Một số sản phẩm đóng chai được bán trên thị trường có thể đã được thêm đường hoặc hương liệu, khiến lượng đường tăng lên đáng kể.
Người bệnh cũng không nên uống nước dừa khi bụng quá đói. Một mẹo có thể hạn chế tăng đường huyết khi uống nước dừa là hãy vừa uống vừa ăn các món giàu protein hay chất béo lành mạnh.
Không phải người mắc tiểu đường nào cũng nên uống nước dừa thường xuyên. Những người đang có đường huyết tăng cao kéo dài hoặc chưa kiểm soát tốt bệnh thì nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống.
Đặc biệt, người bị tiểu đường kèm bệnh thận mạn tính cần hết sức thận trọng. Nước dừa chứa lượng kali khá cao. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể không còn khả năng đào thải kali dư thừa như trước.
Một báo cáo ca bệnh đăng trên chuyên san Peritoneal Dialysis International ghi nhận một bệnh nhân tiểu đường loại 2 đã uống khoảng 1 lít nước dừa mỗi ngày. Bệnh nhân này xuất hiện tình trạng tăng kali máu. Sau khi ngừng uống, nồng độ kali trong máu đã giảm trở lại.
Do đó, người mắc bệnh thận không nên tự ý uống nhiều nước dừa nếu chưa tham khảo ý kiến bác sĩ. Người bệnh nên ưu tiên các loại đồ uống không chứa hoặc chứa rất ít đường như nước lọc, trà không đường hoặc cà phê không đường, theo Medical News Today.
Tại hội thảo khoa học “Vai trò dinh dưỡng từ các loại hạt đối với sức khỏe và phòng chống bệnh không lây nhiễm”, do Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) phối hợp với Trung tâm nghiên cứu VSAC tổ chức ngày 26/6, các chuyên gia cho biết, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân chung gây ra 74% tổng số ca tử vong toàn cầu.
Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân gây ra 80% số ca tử vong, trong đó chủ yếu là bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường.
Đáng chú ý, nhiều số liệu chỉ ra các hành vi nguy cơ gây bệnh liên quan đến dinh dưỡng của người Việt, như thực trạng tiêu thụ muối cao (trung bình 8,1gram/người/ngày), tỷ lệ ăn thiếu rau và trái cây so với khuyến nghị của WHO (dưới 400gram/ngày) chiếm trên 60%, hay hơn 30% người trưởng thành ít hoạt động thể lực.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, khoa học dinh dưỡng hiện đại không còn chỉ quan tâm đến việc ăn đủ chất, mà ngày càng chú trọng đến chất lượng thực phẩm, tác động sức khỏe dài hạn và tính bền vững của hệ thống thực phẩm.
Một chế độ ăn giàu thực phẩm nguồn gốc thực vật cân bằng dinh dưỡng không chỉ giúp kiểm soát rối loạn mỡ máu và đường huyết mà còn cải thiện sức khỏe hệ vi sinh đường ruột, góp phần kiểm soát bệnh mạn tính không lây một cách tổng thể.
10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng chia sẻ, từ ngày 1/7, Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, đánh dấu sự chuyển dịch chiến lược của hệ thống y tế từ tư duy điều trị sang phòng bệnh chủ động.
Trong tiến trình đó, dinh dưỡng đóng vai trò nền tảng, bởi đây là yếu tố có thể tác động sớm, rộng và bền vững nhất đến sức khỏe cộng đồng.
Chiến lược dinh dưỡng quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 do Chính phủ phê duyệt cũng xác định rõ quan điểm lấy dinh dưỡng hợp lý làm nền tảng cho sự phát triển thể chất, trí tuệ và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, bảo đảm công bằng trong tiếp cận thực phẩm giữa các vùng miền, đối tượng dân cư.
Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam giảm tỷ lệ thiếu vi chất dinh dưỡng, cải thiện tầm vóc và thể lực người Việt, bảo đảm chế độ dinh dưỡng hợp lý trong mọi giai đoạn của cuộc đời.
Chuyên gia Viện Dinh dưỡng nêu 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030 người dân cần nắm vững để có một sức khỏe tốt, phòng chống các bệnh không lây nhiễm.
Lời khuyên thứ nhất là ăn đủ, cân đối và đa dạng các loại thực phẩm; phối hợp thực phẩm nguồn gốc động vật và thực vật.
Lời khuyên thứ hai là sử dụng hằng ngày các loại thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng và các loại rau, củ, quả có màu sắc khác nhau; đọc kỹ thông tin dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm trước khi mua và sử dụng.
Thứ ba, sử dụng hợp lý các loại thực phẩm giàu đạm; nên ăn cá, thịt gia cầm và các loại hạt trong bữa ăn hằng ngày; ăn có mức độ các loại thịt đỏ.
Thứ tư, uống đủ nước hằng ngày.
Thứ năm, phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú cần thực hiện chế độ ăn uống hợp lý; bổ sung sắt và acid folic (hay vitamin B9) hoặc đa vi chất theo hướng dẫn.
Thứ sáu, cho trẻ bú mẹ sớm trong vòng một giờ đầu sau khi sinh, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu; cho trẻ ăn bổ sung hợp lý và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn.
Thứ bảy, hạn chế sử dụng các loại thức ăn chiên rán, thức ăn nhanh nhiều dầu mỡ, thức ăn nhiều muối, nhiều đường, đồ uống có đường, có cồn.
Thứ tám, bảo đảm an toàn trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm.
Thứ chín, tổ chức tốt bữa ăn gia đình, ăn đủ bữa (sáng, trưa, tối) phù hợp với lứa tuổi, không ăn quá no, không bỏ bữa.
Thứ mười, duy trì và kiểm soát cân nặng hợp lý; thực hiện lối sống năng động, tăng cường hoạt động thể lực phù hợp với lứa tuổi và tình trạng sức khỏe.
