Trước bàn thờ người cha và anh trai hy sinh trong kháng chiến, ông Đỗ Xuân Mỹ (78 tuổi), cựu chiến binh Binh chủng Đặc công, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam phường Hương Trà (Đà Nẵng), lặng người khá lâu rồi chậm rãi kể về tuổi trẻ của mình.
Đó là những đêm hành quân dưới mưa bom, những lần cận kề sinh tử.
“Hồi đó tôi nghĩ đơn giản lắm, căm thù giặc thì phải đứng lên bảo vệ quê hương. Nếu có hy sinh cũng là vì đất nước”, ông Mỹ nói.
Ông Mỹ sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng ở làng Ngọc Mỹ, nay thuộc phường Quảng Phú (Đà Nẵng). Cha, anh trai và anh rể của ông đều là liệt sỹ, thân mẫu là Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Sự.
Lớn lên giữa khói lửa chiến tranh, học hết lớp 6, cậu học trò lúc đó quyết định gác lại việc học để theo cách mạng. “Hồi đó thầy giáo cũng là cán bộ cách mạng. Đất nước chiến tranh, thầy và trò đều lên đường”, ông Mỹ nhớ lại.
Năm 1964, ông tham gia lực lượng du kích địa phương. Đến năm 1967, ông vào Đội đặc công V18 thuộc Thị đội Tam Kỳ (tỉnh Quảng Nam cũ).
Năm 1968, ông tham gia trận đánh vào bãi xe tăng của địch, cũng từ trận đánh này ông chính thức trở thành chiến sĩ đặc công, lực lượng chuyên đảm nhận những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm, bí mật luồn sâu đánh vào các căn cứ đối phương.
Nhắc đến quãng đời lính đặc công, điều ông nhớ nhất là những cuộc hành quân diễn ra trong bóng tối. Để tiếp cận mục tiêu, ông phải bò hàng giờ qua nhiều lớp dây thép gai, vượt bãi trống và né các chốt gác của địch.
“Có những đoạn phải đợi trời nhá nhem mới dám vượt sông. Ban ngày tàu tuần tra đi liên tục, lộ ra là không còn đường sống. Sang sông rồi lại bò qua từng lớp hàng rào, từng bãi trống, chỉ mong đừng bị phát hiện”, ông Mỹ kể.
Có những lần, để tránh máy bay trinh sát, ông phải nằm bất động giữa bụi rậm hoặc ngâm mình dưới đầm nước suốt nhiều giờ. “Mỗi lần máy bay quần thảo trên đầu, không ai dám cựa quậy. Lúc đó sống chết chỉ cách nhau một khoảnh khắc”, ông Mỹ nhớ lại.
Chiến trường cũng khiến người lính trẻ 8 lần phải đối mặt với lằn ranh sinh tử. Ông Mỹ nhớ lại, lần đầu bị thương là năm 1968. Năm 1969, ông tiếp tục bị thương trong trận đánh đầu cầu Kỳ Phú, mất 2 chiếc răng cửa.
Trận đánh ông bị thương nặng nhất là tại thôn Mỹ Cang, xã Tam Thăng (Quảng Nam cũ). Khi các chiến sĩ vừa áp sát mục tiêu bị đối phương phát hiện. Hỏa lực của địch từ nhiều phía dồn dập trút xuống. Ông trúng đạn, một viên xuyên từ hông ra đùi, nhiều mảnh đạn găm khắp cơ thể.
“Đồng đội đưa tôi ra khỏi trận địa. Lúc đó tôi chỉ nghĩ chắc mình không qua khỏi”, ông Mỹ kể. Nhưng sau đó ông may mắn được cứu sống. Năm 1971, sau thời gian điều trị thương tích, ông Mỹ được điều ra Thanh Hóa điều dưỡng và học tập.
“Hỏi nhau vết thương đỡ chưa, vậy mà thương nhau lúc nào không hay”
Cũng chính tại Thanh Hóa, người lính đặc công lúc đó 23 tuổi gặp bà Nguyễn Thị Tâm, cô giáo trẻ sau này trở thành bạn đời của ông. Ngồi bên chồng, bà Tâm (năm nay 75 tuổi) mỉm cười khi nhớ về mối duyên bắt đầu cách đây hơn nửa thế kỷ.
“Trường ông học và trường tôi dạy chỉ cách nhau một con đường. Mỗi lần tôi đi ngang ông hay trêu chọc tôi. Thấy ông ấy là bộ đội từ chiến trường ra, xa cha mẹ, thiếu thốn đủ thứ, lại mang trên mình nhiều vết thương nên tôi thương. Tình cảm của tôi cũng bắt đầu từ đó”, bà Tâm kể.
Sự cảm thương dần trở thành sự quan tâm. Những lần gặp nhau chỉ vài phút sau giờ học, đi dạy, vài câu hỏi thăm giản dị đã kéo 2 con người xích lại gần nhau.
“Hồi đó chẳng có hoa, cũng không có quà gì đâu. Chỉ hỏi nhau hôm nay có khỏe không, vết thương đỡ chưa. Vậy thôi mà thương nhau lúc nào không hay”, bà Tâm tiết lộ.
Năm 1973, ông Mỹ và bà Tâm nên duyên vợ chồng. Đám cưới lúc đó diễn ra tại Thanh Hóa chỉ có trà, bánh kẹo, không nhẫn cưới, không gia đình nhà trai. Đồng đội của ông Mỹ đứng ra làm chủ hôn, thay gia đình chúc phúc cho đôi vợ chồng trẻ.
“Hồi đó làm gì có điều kiện như bây giờ. Đám cưới đơn sơ lắm, chỉ có đồng đội chúc mừng. Nhưng với chúng tôi, vậy là đủ hạnh phúc rồi”, bà Tâm nhớ lại.
Sau giải phóng, năm 1976, bà theo chồng về quê Quảng Nam. Đó cũng là lần đầu tiên mẹ chồng biết tin con trai mình có vợ, cũng là lần đầu tiên bà gặp con dâu sau những năm dài chiến tranh.
Hơn 50 năm bên nhau, ông Mỹ và bà Tâm đã có 3 người con.
Nhìn người vợ vẫn ngồi bên cạnh, ông Mỹ mỉm cười. Ông bảo sau tất cả những mất mát của chiến tranh, điều quý giá nhất mà mình có được chính là còn sống để trở về, được xây dựng một mái ấm bình yên.
“Tôi còn sống được đến hôm nay đã là điều may mắn. Đồng đội từng sát cánh với tôi nhiều người không có cơ hội trở về.
Vì thế, còn kể được câu chuyện chiến tranh cho lớp trẻ nghe ngày nào tôi còn kể. Để các cháu hiểu rằng hòa bình hôm nay đã phải đánh đổi bằng biết bao máu xương”, ông Mỹ xúc động nói.
Tại Ấn Độ, một người đàn ông hơn 30 tuổi không uống rượu, thường xuyên duy trì vận động, đã đến bệnh viện khám vì tình trạng mệt mỏi kéo dài. Kết quả chẩn đoán khiến anh bàng hoàng: gan nhiễm mỡ nặng.
Theo Times of India, trong nhiều năm, gan nhiễm mỡ thường bị gắn với rượu bia. Tuy nhiên, quan niệm này đang dần lỗi thời. Các bác sĩ hiện ghi nhận một xu hướng khác: nhiều người không uống rượu vẫn xuất hiện tổn thương gan nghiêm trọng.
Điều này cho thấy nguyên nhân không chỉ nằm ở rượu mà còn liên quan đến chế độ ăn hiện đại và thói quen sinh hoạt thường ngày.
Một hiểu lầm phổ biến là chỉ cần ăn đồ nấu tại nhà, tránh rượu bia và vận động ở mức vừa phải là đủ để bảo vệ sức khỏe. Thực tế, cơ thể phản ứng với nhiều yếu tố hơn.
Bác sĩ Apurva Pande, Phó Giám đốc kiêm Trưởng khoa Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Yatharth (Ấn Độ), cho biết: "Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa là tình trạng tích tụ mỡ dư thừa trong gan, chủ yếu do chế độ ăn hiện đại và lối sống ít vận động. Ngay cả những người không uống rượu vẫn có thể bị tổn thương gan nghiêm trọng nếu tiêu thụ nhiều carbohydrate tinh chế, thực phẩm siêu chế biến và đường ẩn, kết hợp với ít vận động".
Một bữa sáng với yến mạch đóng gói, nước ép trái cây và bánh mì nâu có thể trông cân bằng nhưng lại chứa nhiều đường ẩn hoặc carbohydrate tinh chế. Vấn đề không nằm ở một bữa ăn đơn lẻ mà ở sự lặp lại hằng ngày. Trà ngọt, đồ ăn đóng gói, ăn khuya và thói quen ngồi lâu khiến gan dần tích tụ mỡ.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Nutrition cho thấy việc tiêu thụ nhiều carbohydrate và thực phẩm chế biến có liên quan chặt chẽ đến các rối loạn chuyển hóa, bao gồm gan nhiễm mỡ.
Tổ chức Y tế Thế giới cũng cảnh báo chế độ ăn giàu đường tự do và thực phẩm siêu chế biến đang thúc đẩy các bệnh không lây nhiễm trên toàn cầu.
Ông Vinit Shah, chuyên gia về gan và mật tại Bệnh viện Ruby Hall, Pune, Maharashtra (Ấn Độ), đã chia sẻ cách thay đổi lối sống để ngăn ngừa bệnh gan nhiễm mỡ.
Ăn uống cân bằng
Thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa, đường, calo có thể gây gan nhiễm mỡ. Chế độ ăn cân bằng, giàu trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc giúp giảm mỡ gan. Thay vì sử dụng thức uống nhiều đường, bạn cũng nên thay thế bằng nước và trà thảo dược.
Vận động thường xuyên
Để bảo vệ sức khỏe gan, bạn cần tập thể dục thường xuyên ít nhất 30 phút mỗi ngày, kết hợp các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, bơi lội.
Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần hạn chế ngồi lâu, việc thường xuyên đứng dậy vận động nhẹ nhàng sẽ giúp tăng cường lưu thông máu và trao đổi chất.
Béo phì, đặc biệt là mỡ thừa tích tụ ở bụng, là nguyên nhân chính dẫn đến gan nhiễm mỡ, phổ biến ở giới trẻ.
Để phòng ngừa bệnh, bạn cần duy trì cân nặng hợp lý bằng chế độ ăn uống khoa học và tập luyện thường xuyên.
Hạn chế uống rượu bia
Uống quá nhiều rượu bia, đặc biệt là ở người trẻ tuổi, cũng là nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ.
Để bảo vệ sức khỏe gan, chúng ta cần hạn chế hoặc kiêng hoàn toàn rượu bia. Đặc biệt, những người bị gan nhiễm mỡ nên tuyệt đối tránh xa bia rượu để ngăn ngừa tổn thương gan.
Kiểm soát đường huyết
Kháng insulin và tiểu đường, thường gặp ở người béo phì và ít vận động, là những yếu tố nguy cơ cao dẫn đến gan nhiễm mỡ.
Chúng ta cần hạn chế lượng carbohydrate nạp vào, ưu tiên các loại carbohydrate phức hợp giúp ổn định đường huyết và cải thiện chức năng gan hiệu quả.
Diễn đàn “Học để hành, rèn đức luyện tài, nâng tầm tri thức trẻ, thúc đẩy TP.HCM trở thành biểu tượng phát triển năng động của Việt Nam trong thế kỷ XXI” diễn ra tại UBND TP.HCM.
Chị Trịnh Thị Hiền Trân, phó bí thư Thành Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội TP.HCM nhấn mạnh khi mỗi người trẻ biết học để hành, rèn đức để vững vàng, luyện tài để cống hiến, nâng tầm tri thức để phục vụ cộng đồng, thì thanh niên thành phố sẽ trở thành một lực lượng quan trọng góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng TP.HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình, phát triển nhanh, bền vững và thật sự là biểu tượng phát triển năng động của Việt Nam trong thế kỷ XXI.
"Thanh niên tiên tiến không chỉ là người đi đầu trong thành tích, mà phải là người đi đầu trong nhận trách nhiệm, hiến kế cho thành phố và hành động vì cộng đồng”, chị Trân nhắn nhủ.
Tại diễn đàn, bạn Đỗ Huỳnh Thanh Thảo, Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam Phân hiệu trường ĐH Ngoại thương tại TP.HCM chia sẻ thanh niên không chỉ cần có bản lĩnh mà phải có trách nhiệm và khát vọng đóng góp cho sự phát triển của thành phố, và việc học sẽ thực sự có ý nghĩa khi không chỉ diễn ra trên giảng đường mà cần gắn với thực tiễn, tạo ra những giá trị tích cực.
Đối với TP.HCM, Thảo tin rằng người trẻ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà cần trở thành một phần của quá trình phát triển và cùng giải quyết các bài toán của thành phố. Để hiện thực hóa khát vọng xây dựng TP.HCM trở thành biểu tượng của sự năng động, sáng tạo của Việt Nam, bên cạnh các nguồn lực và cơ chế đột phá, thành phố cũng rất cần một thế hệ thanh niên dám học, dám làm và dám cống hiến
“Trong thời gian tới, tôi mong muốn người trẻ sẽ có thêm nhiều cơ chế và cơ hội để tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển của thành phố, được đóng góp ý tưởng, tham gia nghiên cứu, thực tập và trực tiếp cùng giải quyết những bài toán thực tiễn của thành phố như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, tăng trưởng xanh và hội nhập quốc tế”, Thanh Thảo chia sẻ.
Trong khi đó, TS Mai Ngọc Xuân Đạt, Công dân trẻ tiêu biểu 2025, Trưởng nhóm Vật liệu Y sinh Viện Công nghệ vật liệu tiên tiến, Đoàn cơ quan Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết để xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, khoa học và công nghệ được xem là những động lực tăng trưởng quan trọng.
“Cần xây dựng nền tảng kết nối chặt chẽ hơn giữa các đơn vị nghiên cứu, các trường đại học và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển giao kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, tăng cường chính sách hỗ trợ cho các nhóm nghiên cứu, giúp họ có thêm điều kiện về nguồn lực để triển khai các đề tài hiệu quả hơn”, anh Đạt đề xuất.
Anh Đạt nói cần đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu liên ngành. Các bạn trẻ cần tiên phong chia sẻ, hợp tác và chủ động tìm đến các thầy cô, các nhà nghiên cứu để cùng thực hiện các đề tài gắn với thực tiễn, không ngừng học tập, nâng cao năng lực của bản thân và tham gia tích cực hơn vào các hoạt động nghiên cứu khoa học.
Diễn đàn “Chủ động hội nhập, tự lực tự cường, định vị bản lĩnh Việt Nam trên trường quốc tế” diễn ra tại Di tích Depot xe lửa Bình Dương (phường Dĩ An).
Bí thư Đoàn Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM (ĐH Quốc gia TP.HCM) Nguyễn Huỳnh Minh Phúc cho rằng cần bàn sâu về giáo dục tư duy và kỹ năng hội nhập cho thanh niên.
Anh Phúc cho rằng ngoại ngữ rất quan trọng nhưng chỉ là phương tiện. Điều cốt lõi là thanh niên cần được trang bị kỹ năng thu thập thông tin, tìm kiếm, kiểm chứng, tổng hợp và phân tích dữ liệu. Đây là những năng lực giúp người trẻ nhanh chóng tiếp cận tri thức, chủ động nắm bắt thông tin và tham gia hiệu quả các hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế.
Ngoài ra cần tạo điều kiện để thanh niên học, thực hành và hình thành kỹ năng hội nhập. Những kỹ năng này không chỉ phục vụ đối ngoại mà còn hữu ích trong mọi lĩnh vực của đời sống.
Bên cạnh hội nhập, anh Phúc nói cần chú trọng xây dựng tinh thần tự lực, tự cường. Muốn hội nhập thành công, người trẻ trước hết phải trả lời "Chúng ta là ai?" và "Điều gì tạo nên bản sắc của người Việt Nam?". Vì vậy, nền tảng văn hóa cần được xem là một trụ cột quan trọng.
Anh cũng dẫn chứng Ngày hội Việt phục "Tóc xanh - Vạt áo", thu hút đông đảo người trẻ và được đưa vào khuôn khổ Lễ hội Thanh niên TP.HCM trong hai năm 2025, 2026. Anh Phúc tự hào vì đây là mô hình đáng tự hào do chính cán bộ Đoàn khởi xướng, góp phần lan tỏa văn hóa Việt và tạo sân chơi trải nghiệm văn hóa cho giới trẻ.
Theo TS Phan Thanh Định - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn TP.HCM (ĐH Quốc gia TP.HCM), hội nhập quốc tế phải là quá trình học hỏi thực chất, tiếp thu những điều hay của thế giới để áp dụng vào thực tiễn Việt Nam, chứ không chỉ dừng ở các chuyến giao lưu mang tính “cưỡi ngựa xem hoa”.
Thanh niên có vai trò rất quan trọng trong hội nhập. Các trường đại học, đặc biệt khối khoa học xã hội và nhân văn, xem hội nhập quốc tế như là một tiêu chí thi đua để khuyến khích sinh viên chủ động vươn ra thế giới.
Bên cạnh đó, TS Định cho rằng thanh niên cần tận dụng lợi thế của công nghệ thông tin để giới thiệu hình ảnh đất nước đến bạn bè quốc tế, lan tỏa những giá trị tích cực về Việt Nam.
Ông cũng nhấn mạnh tinh thần "vươn mình" phải bắt đầu từ mỗi cá nhân. "Mỗi ngày làm tốt hơn công việc của mình, ngày hôm nay tốt hơn hôm qua cũng là góp phần đưa đất nước phát triển. Thanh niên cần xem việc cống hiến là trách nhiệm của chính mình, thay vì chỉ trông chờ vào tổ chức hay lãnh đạo", ông nói.
Cuối tháng 3, video quay cảnh bà Chen Wengui bưng hai bát cơm và thức ăn đi trên đường đất được lan truyền trên mạng xã hội. Ở một đoạn video khác, bà đứng cạnh giường cởi tất và lau chân cho một người đàn ông. Video do con dâu bà, Zhang Yunyan, ghi lại.
Năm 2003, ông Ran Xuegan, hàng xóm cạnh nhà bà Chen tại thôn Yinfeng, huyện Vu Khê mắc bệnh và liệt giường. Vợ ông là bà Li Meiju và con trai lớn Ran Qicai bị khuyết tật trí tuệ. Chỉ có con trai út Ran Qihe phát triển bình thường.
Bà Chen kể, khi đi ngang qua và thấy gia đình họ ăn cơm chưa chín, bà về nhà lấy thức ăn mang sang. "Lúc đó tôi nghĩ giúp được bữa nào hay bữa nấy", bà nói.
Sau khi ông Ran qua đời, người con trai út Ran Qihe phải đi làm thuê. Hàng tháng, anh mua gạo, mì và thực phẩm để sẵn ở nhà, còn bà Chen nhận trách nhiệm nấu nướng và chăm sóc bà Li cùng người con lớn. Mỗi ngày ba bữa, bà mang cơm sang nhà hoặc gọi họ qua ăn chung.
Bà Chen có chồng 63 tuổi, bị khuyết tật ở chân nên không làm được việc nặng. Con trai làm thợ trát tường, con dâu ở nhà chăm hai con nhỏ. Bà Chen phụ trách công việc đồng áng và nuôi hơn 20 con gia súc. Buổi tối, bà sang nhà hàng xóm kiểm tra. Vào mùa đông, bà giặt khăn lau chân cho Ran Qicai khi ông đi tất ướt lên giường ngủ. Người hàng xóm này còn đun nước cho họ tắm, cắt tóc và thái nhỏ thịt vì bà Li có răng yếu.
Con trai bà Chen, 32 tuổi, cho biết quen với việc mẹ nấu ăn cho hàng xóm từ khi anh còn đi học. Anh nói từng hỏi mẹ về việc này và bà trả lời, giúp được ai thì giúp. Hiện, anh đưa Ran Qihe đi làm thợ sơn trát cùng để có nghề mưu sinh.
Con dâu Zhang Yunyan cho biết, ban đầu không hiểu vì sao mẹ chồng lại làm công việc này khi việc nhà đã nhiều. Sau đó, cô bắt đầu phụ giúp bà. Khi Ran Qicai làm rơi rác lúc quét nhà, bà Chen lại gần, cầm chổi hướng dẫn lại. "Mẹ dạy anh ấy cách ăn cơm, mặc quần áo và rửa mặt hàng ngày", Zhang cho biết.
Sau khi video được đăng tải, nhiều người dùng mạng xã hội đề nghị gửi tiền và hiện vật hỗ trợ. Nhưng bà Chen từ chối. Khi được hỏi về dự định tương lai, bà cho biết sẽ tiếp tục làm công việc này đến khi không đủ sức, sau đó để con trai và con dâu tiếp quản.
Đầu tháng 4, một dự án công ích đã trao tặng bà Chen "Giải thưởng dành cho người hành động công ích" cùng 10.000 nhân dân tệ (khoảng 1.400 USD).
Bà Chen cho biết sẽ dùng số tiền này để đóng tủ đựng quần áo cho hai mẹ con bà Li và sửa lại mái che mưa nối giữa hai ngôi nhà. "Khi mái che sửa xong, những ngày mưa họ bước sang nhà tôi ăn cơm sẽ không bị trượt ngã", bà nói.
Trong phần tuyên dương bà Chen, hội đồng giải thưởng viết: "Nơi núi sâu, tiếng gọi 'Ăn cơm thôi' đã vang lên suốt 23 năm. Chỉ bằng việc thêm nắm gạo bên bếp, thêm vài bước chân trong mưa gió, bà đã giúp hai mẹ con được sống đàng hoàng. Cảm ơn bà đã chứng minh sức mạnh vĩ đại nhất trên đời không phải là sóng to gió lớn, mà là sự dịu dàng ngày qua ngày chưa từng vắng mặt".
