Trước bàn thờ người cha và anh trai hy sinh trong kháng chiến, ông Đỗ Xuân Mỹ (78 tuổi), cựu chiến binh Binh chủng Đặc công, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam phường Hương Trà (Đà Nẵng), lặng người khá lâu rồi chậm rãi kể về tuổi trẻ của mình.
Đó là những đêm hành quân dưới mưa bom, những lần cận kề sinh tử.
“Hồi đó tôi nghĩ đơn giản lắm, căm thù giặc thì phải đứng lên bảo vệ quê hương. Nếu có hy sinh cũng là vì đất nước”, ông Mỹ nói.
Ông Mỹ sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng ở làng Ngọc Mỹ, nay thuộc phường Quảng Phú (Đà Nẵng). Cha, anh trai và anh rể của ông đều là liệt sỹ, thân mẫu là Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Sự.
Lớn lên giữa khói lửa chiến tranh, học hết lớp 6, cậu học trò lúc đó quyết định gác lại việc học để theo cách mạng. “Hồi đó thầy giáo cũng là cán bộ cách mạng. Đất nước chiến tranh, thầy và trò đều lên đường”, ông Mỹ nhớ lại.
Năm 1964, ông tham gia lực lượng du kích địa phương. Đến năm 1967, ông vào Đội đặc công V18 thuộc Thị đội Tam Kỳ (tỉnh Quảng Nam cũ).
Năm 1968, ông tham gia trận đánh vào bãi xe tăng của địch, cũng từ trận đánh này ông chính thức trở thành chiến sĩ đặc công, lực lượng chuyên đảm nhận những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm, bí mật luồn sâu đánh vào các căn cứ đối phương.
Nhắc đến quãng đời lính đặc công, điều ông nhớ nhất là những cuộc hành quân diễn ra trong bóng tối. Để tiếp cận mục tiêu, ông phải bò hàng giờ qua nhiều lớp dây thép gai, vượt bãi trống và né các chốt gác của địch.
“Có những đoạn phải đợi trời nhá nhem mới dám vượt sông. Ban ngày tàu tuần tra đi liên tục, lộ ra là không còn đường sống. Sang sông rồi lại bò qua từng lớp hàng rào, từng bãi trống, chỉ mong đừng bị phát hiện”, ông Mỹ kể.
Có những lần, để tránh máy bay trinh sát, ông phải nằm bất động giữa bụi rậm hoặc ngâm mình dưới đầm nước suốt nhiều giờ. “Mỗi lần máy bay quần thảo trên đầu, không ai dám cựa quậy. Lúc đó sống chết chỉ cách nhau một khoảnh khắc”, ông Mỹ nhớ lại.
Chiến trường cũng khiến người lính trẻ 8 lần phải đối mặt với lằn ranh sinh tử. Ông Mỹ nhớ lại, lần đầu bị thương là năm 1968. Năm 1969, ông tiếp tục bị thương trong trận đánh đầu cầu Kỳ Phú, mất 2 chiếc răng cửa.
Trận đánh ông bị thương nặng nhất là tại thôn Mỹ Cang, xã Tam Thăng (Quảng Nam cũ). Khi các chiến sĩ vừa áp sát mục tiêu bị đối phương phát hiện. Hỏa lực của địch từ nhiều phía dồn dập trút xuống. Ông trúng đạn, một viên xuyên từ hông ra đùi, nhiều mảnh đạn găm khắp cơ thể.
“Đồng đội đưa tôi ra khỏi trận địa. Lúc đó tôi chỉ nghĩ chắc mình không qua khỏi”, ông Mỹ kể. Nhưng sau đó ông may mắn được cứu sống. Năm 1971, sau thời gian điều trị thương tích, ông Mỹ được điều ra Thanh Hóa điều dưỡng và học tập.
“Hỏi nhau vết thương đỡ chưa, vậy mà thương nhau lúc nào không hay”
Cũng chính tại Thanh Hóa, người lính đặc công lúc đó 23 tuổi gặp bà Nguyễn Thị Tâm, cô giáo trẻ sau này trở thành bạn đời của ông. Ngồi bên chồng, bà Tâm (năm nay 75 tuổi) mỉm cười khi nhớ về mối duyên bắt đầu cách đây hơn nửa thế kỷ.
“Trường ông học và trường tôi dạy chỉ cách nhau một con đường. Mỗi lần tôi đi ngang ông hay trêu chọc tôi. Thấy ông ấy là bộ đội từ chiến trường ra, xa cha mẹ, thiếu thốn đủ thứ, lại mang trên mình nhiều vết thương nên tôi thương. Tình cảm của tôi cũng bắt đầu từ đó”, bà Tâm kể.
Sự cảm thương dần trở thành sự quan tâm. Những lần gặp nhau chỉ vài phút sau giờ học, đi dạy, vài câu hỏi thăm giản dị đã kéo 2 con người xích lại gần nhau.
“Hồi đó chẳng có hoa, cũng không có quà gì đâu. Chỉ hỏi nhau hôm nay có khỏe không, vết thương đỡ chưa. Vậy thôi mà thương nhau lúc nào không hay”, bà Tâm tiết lộ.
Năm 1973, ông Mỹ và bà Tâm nên duyên vợ chồng. Đám cưới lúc đó diễn ra tại Thanh Hóa chỉ có trà, bánh kẹo, không nhẫn cưới, không gia đình nhà trai. Đồng đội của ông Mỹ đứng ra làm chủ hôn, thay gia đình chúc phúc cho đôi vợ chồng trẻ.
“Hồi đó làm gì có điều kiện như bây giờ. Đám cưới đơn sơ lắm, chỉ có đồng đội chúc mừng. Nhưng với chúng tôi, vậy là đủ hạnh phúc rồi”, bà Tâm nhớ lại.
Sau giải phóng, năm 1976, bà theo chồng về quê Quảng Nam. Đó cũng là lần đầu tiên mẹ chồng biết tin con trai mình có vợ, cũng là lần đầu tiên bà gặp con dâu sau những năm dài chiến tranh.
Hơn 50 năm bên nhau, ông Mỹ và bà Tâm đã có 3 người con.
Nhìn người vợ vẫn ngồi bên cạnh, ông Mỹ mỉm cười. Ông bảo sau tất cả những mất mát của chiến tranh, điều quý giá nhất mà mình có được chính là còn sống để trở về, được xây dựng một mái ấm bình yên.
“Tôi còn sống được đến hôm nay đã là điều may mắn. Đồng đội từng sát cánh với tôi nhiều người không có cơ hội trở về.
Vì thế, còn kể được câu chuyện chiến tranh cho lớp trẻ nghe ngày nào tôi còn kể. Để các cháu hiểu rằng hòa bình hôm nay đã phải đánh đổi bằng biết bao máu xương”, ông Mỹ xúc động nói.
Từ lâu trong y học cổ truyền, bồ kết không chỉ là một loại cây mọc hoang quen thuộc mà còn được xem như một dược liệu có nhiều giá trị chữa bệnh. Nhờ đặc tính tự nhiên và hoạt chất sinh học phong phú, loại quả này đã được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian cũng như y học cổ truyền phương Đông.
Bồ kết có vị cay, mặn, tính hơi ấm và được cho là có độc nhẹ. Dược liệu này đi vào kinh Phế và Đại tràng, có tác dụng thông khiếu, tiêu đờm, sát trùng và hỗ trợ gây hắt hơi để khai thông đường hô hấp.
Trong dân gian, bồ kết còn được gọi với nhiều tên khác như bồ kếp, chùm kết, tạo giác hay tạo giáp. Quả bồ kết khi dùng làm thuốc thường được phơi hoặc sấy khô, bỏ hạt, có thể dùng sống hoặc chế biến bằng cách đốt thành than rồi tán bột.
Ngoài quả, hạt và gai bồ kết cũng được sử dụng trong một số bài thuốc. Đặc biệt, phần gai của cây chứa hoạt chất kháng khuẩn, có khả năng ức chế một số loại vi khuẩn như tụ cầu vàng theo kinh nghiệm dân gian.
Một số nghiên cứu hiện đại cho thấy bồ kết chứa các hợp chất như flavonoid và saponaretin. Đây là những hoạt chất có khả năng kháng khuẩn, hỗ trợ chống viêm, kích thích mọc tóc và cải thiện tình trạng rụng tóc. Ngoài ra, chúng còn được ghi nhận có tác dụng giảm đau nhẹ và hỗ trợ chăm sóc da đầu.
Trong thực tế, bồ kết đã được sử dụng từ lâu trong đời sống hằng ngày và một số bài thuốc dân gian:
Hỗ trợ tiêu hóa: Một số tài liệu y học cổ truyền ghi nhận bồ kết có thể giúp kích thích hoạt động của đường ruột, hỗ trợ giảm tình trạng táo bón hoặc tắc nghẽn tiêu hóa.
Chăm sóc da và tóc: Đây là công dụng phổ biến nhất. Nước bồ kết giúp làm sạch da đầu, giảm gàu, giảm rụng tóc và giúp tóc bóng mượt, chắc khỏe hơn.
Hỗ trợ điều trị các vấn đề da liễu: Dân gian thường dùng nước bồ kết để rửa các vùng da bị ngứa, lở nhẹ hoặc nhiễm nấm nhằm hỗ trợ sát khuẩn.
Hỗ trợ thông mũi, giảm cảm giác nghẹt mũi: Một số cách dùng truyền thống cho rằng bồ kết có thể giúp làm thông thoáng đường hô hấp khi dùng đúng cách.
Ứng dụng trong một số bài thuốc dân gian: Bồ kết từng được dùng trong các bài thuốc chữa quai bị, trúng gió, co giật, ho có đờm… tuy nhiên các phương pháp này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian và cần thận trọng khi áp dụng.
Từng mọc hoang phổ biến ở nhiều vùng quê Việt Nam và ít được chú ý, loại quả này lại có giá trị rất cao tại Trung Quốc, nơi nó được sử dụng như một vị thuốc trong y học cổ truyền và chăm sóc sức khỏe.
Tại Việt Nam, quả khô chỉ có giá khoảng 170.000 đồng/kg. Tuy nhiên ở Trung Quốc, có thời điểm giá lên tới khoảng 600 Nhân Dân Tệ /kg (khoảng 2,1 triệu đồng/kg), trở thành một loại dược liệu được săn tìm.
Một số bác sĩ y học cổ truyền tại Trung Quốc cũng cho rằng các hoạt chất tự nhiên trong quả có thể hỗ trợ kháng khuẩn, cải thiện một số vấn đề ngoài da và giảm khó chịu ở chân như đau, sưng hay nấm.
Từ một loại quả mọc hoang ở Việt Nam, giá trị của nó đã được nâng lên đáng kể khi bước vào thị trường dược liệu Trung Quốc, trở thành nguyên liệu được sử dụng rộng rãi trong chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
Dù có nhiều công dụng được ghi nhận trong y học cổ truyền, bồ kết cũng chứa hoạt chất có thể gây kích ứng nếu dùng sai cách hoặc quá liều. Vì vậy, người dùng cần thận trọng, đặc biệt khi sử dụng theo đường uống hoặc dùng cho trẻ nhỏ.
Từ một loại cây quen thuộc trong tự nhiên, bồ kết đã trở thành một dược liệu dân gian quan trọng, gắn liền với đời sống người Việt qua nhiều thế hệ, đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp.
Khoảng 1,3 tỉ người trên thế giới sống với khuyết tật, tức khoảng 16% dân số toàn cầu. Điều tra năm 2023 cho thấy Việt Nam có khoảng 7 triệu người khuyết tật (khoảng 6,11% dân số).
Có thể nói số liệu trên đây là một bộ phận không nhỏ trong xã hội song vẫn đang gặp nhiều rào cản trong tiếp cận giáo dục, việc làm, giao thông, dịch vụ công… Rào cản lớn nhất không nằm ở bản thân khuyết tật mà ở môi trường chưa được thiết kế để mọi người cùng tham gia bình đẳng.
Một công trình không có lối đi phù hợp, một trang thông tin không thể truy cập bằng công nghệ hỗ trợ hay một doanh nghiệp từ chối tuyển dụng vì định kiến… tất cả đều là rào cản xã hội, tạo ra khuyết tật về cơ hội với người khuyết tật. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không phải là thiếu chính sách mà là thiếu cơ chế thực thi hiệu quả và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
Muốn xóa bỏ rào cản cần chuyển từ cách làm mang tính phong trào sang cách làm dựa trên chuẩn tiếp cận, có kiểm tra giám sát, có chế tài và có sự tham gia của chính người khuyết tật. Một trong những biểu hiện rõ nhất của rào cản xã hội là khoảng cách về việc làm. Tỉ lệ người khuyết tật trong độ tuổi lao động đang làm việc chỉ khoảng 23,5% (theo số liệu điều tra năm 2023).
Nhiều người khuyết tật không thiếu năng lực nhưng lại thiếu cơ hội tiếp cận. Họ không được đào tạo nghề phù hợp, không được hỗ trợ điều chỉnh môi trường làm việc và thường bị loại khỏi vòng tuyển dụng ngay từ đầu do định kiến.
Tăng cơ hội việc làm cho người khuyết tật không thể dựa vào thiện chí mà phải dựa trên hệ thống chính sách đồng bộ, từ chống phân biệt đối xử đến hỗ trợ doanh nghiệp và dịch vụ việc làm công.
Doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm cho người khuyết tật song chính sách chưa thực sự tạo động lực. Chẳng hạn doanh nghiệp chỉ được hưởng ưu đãi thuế khi có từ 30% trở lên số lao động bình quân trong năm là người khuyết tật (hoặc các đối tượng yếu thế khác). Đồng thời có quy mô từ 20 lao động trong năm trở lên.
Có những cơ sở đạt tỉ lệ lao động khuyết tật như quy định nhưng vẫn không được hưởng ưu đãi do không đáp ứng điều kiện về quy mô lao động tối thiểu.
Tương tự, doanh nghiệp phải bảo đảm tỉ lệ từ 30% tổng số lao động trở lên là người khuyết tật (hoặc các đối tượng yếu thế khác) mới được hưởng chính sách ưu đãi vay vốn giải quyết việc làm cho người lao động. Không ít doanh nghiệp không thể tiếp cận chính sách này do không đạt ngưỡng tỉ lệ lao động là người khuyết tật.
Do vậy yêu cầu đặt ra là điều chỉnh chính sách theo hướng bỏ hoặc linh hoạt hóa điều kiện về quy mô lao động, đặc biệt với cơ sở có tỉ lệ lao động là người khuyết tật cao.
Hoặc thiết kế cơ chế ưu đãi theo hướng lũy tiến hay đa ngưỡng thay vì áp dụng cứng tỉ lệ 30% nhằm ghi nhận cả những doanh nghiệp có đóng góp đáng kể nhưng chưa đạt ngưỡng.
Cần kết hợp đồng thời tiêu chí về tỉ lệ và số lượng tuyệt đối lao động là người khuyết tật, mở rộng hình thức hỗ trợ ngoài thuế như cải tạo nơi làm việc, công nghệ trợ giúp, đào tạo tại chỗ song song với tận dụng mua sắm công và chuỗi cung ứng.
Kinh nghiệm khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho thấy các quốc gia thành công thường kết hợp nhiều công cụ: ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, cơ chế trách nhiệm và cả áp lực thị trường.
Nhiều trường hợp trên thế giới đã ghi nhận hậu quả đau lòng do giảm cân quá nhanh hoặc thiếu kiểm soát, trong đó có điển hình là trường hợp người phụ nữ 30 tuổi tên Kaylee Cox ở Anh.
Gần đây, câu chuyện này được chia sẻ lại và thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng. Theo các bác sĩ, việc ép cân bằng những phương pháp cực đoan có thể gây rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng tim mạch và dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong đột ngột. Đây được xem là thói quen tiềm ẩn rủi ro chết người nếu không được thực hiện đúng cách và có sự theo dõi y khoa chặt chẽ.
Người phụ nữ xấu số này đã tử vong sau khi giảm cân quá nhanh trong thời gian ngắn, khiến cơ thể rơi vào trạng thái rối loạn nghiêm trọng. Câu chuyện của cô thu hút sự chú ý của dư luận và trở thành lời cảnh tỉnh về những rủi ro tiềm ẩn khi giảm cân thiếu kiểm soát.
Nạn nhân là Kaylee Cox, sống tại thị trấn Thatcham, hạt Berkshire, Anh. Từng có cân nặng lên tới 137kg vào năm 2021, cô quyết tâm thay đổi ngoại hình và sức khỏe bằng cách giảm cân mạnh mẽ. Tuy nhiên, chỉ trong vòng một năm, Kaylee đã giảm tới 63kg một tốc độ được cho là quá nhanh và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ thể.
Theo lời gia đình, đặc biệt là mẹ cô, Kaylee vốn là người vui vẻ, hòa đồng nhưng trở nên thay đổi sau biến cố mất người thân trong gia đình. Trong quá trình giảm cân, cô gặp nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm việc không thể ăn uống bình thường, phải nội soi dạ dày nhưng không tìm ra nguyên nhân rõ ràng.
Các bác sĩ sau đó nghi ngờ cô mắc chứng rối loạn ăn uống và có hành vi kiểm soát cân nặng không an toàn. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe của Kaylee tiếp tục xấu đi mà không có chẩn đoán cụ thể đủ rõ ràng để can thiệp kịp thời.
Điều đáng nói sau quá trình giảm cân tưởng tốt, Kaylee được phát hiện tử vong trong phòng tắm tại nhà. Kết quả khám nghiệm cho thấy không thể xác định nguyên nhân chính xác, nhưng nghi ngờ liên quan đến rối loạn nhịp tim.
Câu chuyện của Kaylee không chỉ gây đau lòng cho gia đình mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về ranh giới giữa việc giảm cân lành mạnh và việc đẩy cơ thể vào trạng thái nguy hiểm, theo The Sun.
Nhật Bản là một trong những quốc gia có tỷ lệ béo phì thấp nhất thế giới. Không phải nhờ những chế độ ăn kiêng khắc nghiệt, người Nhật duy trì vóc dáng thon gọn nhờ thói quen ăn uống và sinh hoạt khoa học, bền vững và đặc biệt là không cần nhịn đói.
Dưới đây là 5 bí quyết giảm cân hiệu quả đã được nhiều nghiên cứu ghi nhận và được người Nhật áp dụng trong đời sống hằng ngày.
Ăn nhiều rau củ và thực phẩm tươi sống
Người Nhật ưu tiên thực phẩm tươi như rau xanh, cá, rong biển – những thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất nhưng lại rất ít calo. Nhờ đó, họ vẫn đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ mà không nạp quá nhiều năng lượng dư thừa. Các món như salad rong biển, rau hấp hay súp miso thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày, giúp hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường trao đổi chất.
Ăn chậm, nhai kỹ và chỉ ăn no 80%
Triết lý nổi tiếng "Hara Hachi Bu" của người Nhật khuyến khích chỉ ăn đến khoảng 80% mức no. Việc ăn chậm, nhai kỹ giúp cơ thể có thời gian nhận tín hiệu no, hạn chế ăn quá mức và giảm lượng calo nạp vào một cách tự nhiên mà không cần ép buộc.
Ưu tiên thực phẩm lên men
Các món như natto, dưa muối hay sữa chua là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của người Nhật. Chúng chứa lợi khuẩn probiotic giúp cải thiện hệ tiêu hóa, cân bằng đường ruột và hỗ trợ quá trình trao đổi chất, từ đó góp phần kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Uống trà xanh mỗi ngày
Trà xanh, đặc biệt là matcha, được người Nhật sử dụng thường xuyên. Trong trà xanh có chứa catechin chất chống oxy hóa giúp thúc đẩy quá trình đốt mỡ và tăng cường trao đổi chất. Bên cạnh đó, việc uống đủ nước mỗi ngày cũng giúp giảm cảm giác thèm ăn và hỗ trợ cơ thể đào thải độc tố.
Duy trì vận động nhẹ nhàng nhưng đều đặn
Thay vì tập luyện cường độ cao, người Nhật duy trì thói quen đi bộ, đạp xe hoặc tập yoga mỗi ngày. Sự vận động nhẹ nhàng nhưng liên tục này giúp cơ thể đốt cháy năng lượng hiệu quả, đồng thời giảm căng thẳng một trong những nguyên nhân gây tăng cân.
