Trong nhiều năm, chi phí điện của Công ty Gạch Belden ở Sugarcreek (bang Ohio, Mỹ) tương đối ổn định. Nhà sản xuất 141 năm tuổi này là đơn vị cung ứng gạch lát trong dự án phục hồi pháo đài Alamo – di sản UNESCO. Năm ngoái, tiền điện của họ tăng 90%, chủ yếu do phí công suất tăng gần gấp 8.
Phí công suất (capacity charge) là một yếu tố cấu thành trong giá điện nhiều thành phần của Mỹ, bên cạnh tiền điện sử dụng thực tế và phí truyền tải. Phí công suất được thiết kế để bù đắp cho các công ty điện lực trong đảm bảo lưới điện vận hành ổn định vào giờ cao điểm, đồng thời khuyến khích phát triển nguồn cung mới. Cung điện càng thiếu, phí này càng tăng.
Sự bùng nổ trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) những năm qua kéo nhu cầu điện vượt xa khả năng cung ứng. Theo Reuters, mỗi cụm máy chủ tiêu thụ lượng điện tương đương một thị trấn.
Tình trạng này khiến PJM – nhà vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ – liên tục công bố phí công suất kỷ lục trong các phiên đấu giá gần đây để thu hút dự án sản xuất điện mới. Mức phí này tăng từ 28,9 USD mỗi MW một ngày trong năm 2024 lên gần 330 USD năm nay, tức tăng hơn 10 lần.
Mặc dù vậy, PJM vẫn phải thực thi biện pháp khẩn cấp vào tuần trước, yêu cầu người dân, doanh nghiệp tiết kiệm điện, nhằm ngăn ngừa nguy cơ cắt điện luân phiên khi nhu cầu sử dụng đạt kỷ lục mới.
Với các doanh nghiệp sản xuất, phí công suất cao góp phần đẩy chi phí vận hành của họ tăng vọt. Tại các nhà máy sản xuất nhựa của Plaskolite ở bang Pennsylvania và Ohio, tổng phí công suất tăng từ 200.000 USD năm trước đó lên 1,2 triệu USD.
Giới chuyên gia và doanh nghiệp cho biết chi phí điện tăng 1-2% cũng gây áp lực cho ngành sản xuất, vốn đặc thù tiêu tốn năng lượng và biên lợi nhuận thấp. Ông Paul Cicio, đại diện Hiệp hội Nhà tiêu dùng Năng lượng Công nghiệp Mỹ, cho rằng tình trạng này có thể khiến nhiều doanh nghiệp đối diện nguy cơ đóng cửa.
Trước tình trạng này, nhiều doanh nghiệp phải xoay xở, điều chỉnh giá bán hoặc chấp nhận giảm đà tăng trưởng. Công ty nhựa Plaskolite dự tính chuyển sang dùng điện trực tiếp từ khí, thay vì điện lưới của PJM.
Công ty sản xuất vật liệu cho ngành điện tử Tosoh SMD (bang Ohio) cũng cân nhắc tăng sản xuất ca đêm, khi giá điện thấp điểm. “Chúng tôi cố gắng sáng tạo hết mức để duy trì khả năng cạnh tranh”, John Holeman, Giám đốc Cơ sở vật chất và bảo trì của Tosoh, nói.
Với Công ty Gạch Belden, ông Brad Belden – người kế nghiệp đời thứ năm – cho biết họ đã tăng giá gạch 4%, nhưng lợi nhuận vẫn giảm. Ông nói nếu hóa đơn điện tiếp tục tăng, các nhà sản xuất sẽ sớm không còn dư địa để cắt giảm chi phí hay điều chỉnh giá. “Sẽ có một số công ty bên bờ vực phá sản”, ông nói.
Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump đang nỗ lực giảm bớt tác động đối với nhà sản xuất. Đầu năm nay, ông Trump đã họp với nhiều gã khổng lồ công nghệ, yêu cầu ký cam kết bảo vệ người tiêu dùng, đồng thời chỉ thị họ tài trợ xây dựng thêm nhà máy điện, và tự cấp điện cho các trung tâm dữ liệu AI.
Trong khi chờ đợi chính sách, phí công suất vẫn tiếp tục lập đỉnh. Tại phiên đấu giá mới nhất của PJM, phí này tăng lên 333 USD mỗi MW một ngày, và sẽ phản ánh vào hóa đơn điện từ tháng 6 năm sau.
Ngày 27-5, Tổng lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM tổ chức hội thảo chuyên đề về tài sản số, với sự tham gia của các chuyên gia Pháp và Việt Nam, tập trung thảo luận khung pháp lý cho tài sản số tại Việt Nam trong định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM.
Phát biểu khai mạc, Tổng lãnh sự Pháp tại TP.HCM Etienne Ranaivoson cho rằng tài sản số không còn đơn thuần là vấn đề công nghệ hay tài chính, mà đã trở thành một phần của quá trình chuyển đổi kinh tế rộng lớn hơn, tác động đến thương mại và mô hình kinh doanh toàn cầu.
Theo ông Ranaivoson, Việt Nam đang tham gia tích cực vào xu thế kinh tế số với năng lực công nghệ ngày càng mở rộng và tham vọng phát triển các trung tâm tài chính quốc tế. Ông nhấn mạnh Pháp sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong bối cảnh hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2024.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Olivier Vigna, Tổng giám đốc Hiệp hội Tài chính Paris Europlace, nhận định Việt Nam hiện nằm trong nhóm thị trường tài sản số phát triển nhanh hàng đầu thế giới, đồng thời là điểm đến tiềm năng đối với các nhà đầu tư crypto.
Đối với đối tượng là tài sản số có tính phức tạp và cũng thay đổi nhanh do sự phát triển của công nghệ, ông Vigna gợi ý việc xây dựng hệ thống pháp lý cần phải đảm bảo tính linh hoạt để có thể thay đổi và thích ứng với những điều hoàn toàn mới.
Theo đó, khung pháp lý này cần tìm được sự cân bằng phù hợp giữa một bên là việc quản lý, với yêu cầu nghiêm ngặt, thận trọng hoặc linh hoạt ở mức độ nào đó, trong khi bên còn lại là cởi mở với công nghệ và đổi mới sáng tạo.
“Tôi nghĩ cần phải tiến hành đồng thời theo cả hai hướng: xây dựng môi trường pháp lý rõ ràng, công bằng và minh bạch, đồng thời vẫn tạo điều kiện để công nghệ tiếp tục phát triển”, ông Vigna nêu.
Chia sẻ kinh nghiệm, bà Marianne Jarlaud, đại diện Cơ quan Quản lý thị trường tài chính Pháp (AMF), cho hay Pháp đang tiếp cận tài sản số dưới góc độ là "tài sản" (crypto asset), tránh dùng khái niệm "tiền số" (crypto currency) cho đối tượng này.
Theo bà Jarlaud, từ năm 2017 Pháp đã xây dựng khung pháp lý quốc gia cho tài sản số, đồng thời thúc đẩy một cơ chế quản lý chung ở cấp Liên minh châu Âu do đặc thù giao dịch xuyên biên giới của loại tài sản này.
Khung pháp lý về thị trường tài sản mã hóa của châu Âu (MiCA) được thông qua năm 2023 và áp dụng với các tài sản crypto không được xem là công cụ tài chính.
Bà Jarlaud cho biết châu Âu cũng triển khai cơ chế thử nghiệm "sandbox" (khu vực cấp phép thử nghiệm có kiểm soát), cho phép công nghệ blockchain được sử dụng trong hạ tầng tài chính truyền thống trong thời gian giới hạn mà không phải áp dụng đầy đủ các quy định hiện hành.
Theo bà, cơ chế này giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý có điều kiện thử nghiệm công nghệ mới, đồng thời đánh giá hiệu quả và rủi ro trước khi đưa vào áp dụng rộng rãi.
Trong thông báo ngày 22/6, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới được đưa ra "để đáp trả hành động nghiêm trọng của chính phủ Mỹ, khi bổ sung các công ty vào "danh sách doanh nghiệp quân sự Trung Quốc". Động thái này cũng nhằm "bảo vệ an ninh quốc gia".
Trong nhóm 10 doanh nghiệp Mỹ bị kiểm soát lần này có Aveox - công ty nắm giữ các hợp đồng quốc phòng hàng không vũ trụ với quân đội Mỹ và Oshkosh Defense - hãng sản xuất các dòng xe quân sự. Ngoài ra, còn có 2 công ty khai thác đất hiếm là MP Materials và USA Rare Earth.
Quyết định này được đưa ra một tháng sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Bắc Kinh, nhằm bình ổn mối quan hệ với Trung Quốc. Tuy nhiên, hai tuần trước, Washington lại công bố danh sách đen mới gồm 80 công ty và chi nhánh mà họ cho là đang hỗ trợ quân đội Trung Quốc, gồm các tập đoàn công nghệ như Alibaba và Baidu, cùng hãng xe điện BYD, NIO. Việc này khiến Bắc Kinh đe dọa trả đũa.
Bộ Tài chính Trung Quốc cũng thông báo cấm các cơ quan nhà nước mua sản phẩm do 46 công ty Mỹ sản xuất. Trong đó, có Lockheed Martin, Raytheon và mảng quốc phòng của Boeing. Dù vậy, các công ty có vốn đầu tư của Mỹ đang hoạt động tại Trung Quốc sẽ được miễn trừ khỏi lệnh cấm này. Các biện pháp có hiệu lực từ ngày 22/6.
Theo liên Bộ Công Thương - Tài chính, thị trường xăng dầu thế giới 2 ngày qua vẫn chịu tác động từ xung đột Xung Đông, khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran chưa có tiến triển, căng thẳng gia tăng tại eo biển Hormuz.
Các yếu tố nêu trên khiến giá thành phẩm xăng dầu thế giới xu hướng tăng, giảm tùy mặt hàng. Cụ thể, giá thành phẩm xăng RON 95 tăng 0,5%, dầu diesel giảm 3,8% và mazut 3,7%.
Vì thế, ở kỳ điều hành chiều nay, liên Bộ tiếp tục điều chỉnh giá xăng dầu trong nước. Với xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) giảm 160 đồng, xuống 22.880 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 hạ 100 đồng, có giá mới 21.830 đồng.
Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 820-1.160 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 26.690 đồng và 18.810 đồng.
Mức trích lập vào Quỹ bình ổn xăng dầu vẫn duy trì ở ngưỡng 400 đồng một lít, kg với hai mặt hàng dầu diesel và mazut.
Giá xăng, dầu thay đổi như sau:
Từ cuối tháng 2, giá xăng dầu trong nước trải qua 18 kỳ điều hành, trong đó RON 95-III tăng 9 lần, giảm 7 lần và giữ nguyên 2 lần. Tương tự, dầu diesel tăng 8 lần, giảm 8 lần và 2 kỳ ổn định giá.
Từ đầu tháng 4, giá nhiên liệu trong nước liên tục giảm. Tuy nhiên, hiện mỗi lít xăng RON 95-III đắt hơn gần 2.730 đồng, còn dầu diesel cao hơn khoảng 7.420 đồng so với cuối tháng 2 - thời điểm xung đột Trung Đông bùng phát.
Các loại thuế như bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt và giá trị gia tăng (VAT) với xăng, dầu và nhiên liệu bay tiếp tục bằng 0 tới cuối tháng 6, theo Nghị quyết của Quốc hội.
Riêng thuế nhập khẩu với xăng dầu, nguyên liệu pha chế hiện là 0%, nhưng hết hiệu lực vào ngày 30/4. Bộ Tài chính đang đề xuất kéo dài giảm thuế này tới hết ngày 30/6. Cơ quan này cũng kiến nghị mở rộng danh mục hưởng thuế suất 0% (thay vì 5% như hiện tại) với 3 mã hàng nguyên liệu để phục vụ sản xuất tại nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn.
Bộ Tài chính cho biết khi thuế nhập khẩu ưu đãi với xăng dầu giảm về 0% từ đầu tháng 3, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận nguồn hàng thay thế khi chuỗi cung ứng tại những thị trường truyền thống như Hàn Quốc và ASEAN đứt gãy vì xung đột quân sự. Nguồn cung cho nhu cầu nội địa nhờ đó được đảm bảo, góp phần bình ổn thị trường xăng dầu và kinh tế vĩ mô.
