Từ đầu tháng 7, anh Đức Đình, 35 tuổi, chủ quán cà phê hơn 300 m2 ở phường Đống Đa, Hà Nội, dừng phát toàn bộ nhạc tiếng Việt tại cơ sở. Anh chuyển sang sử dụng hệ thống lọc và chọn những bài hát do AI thể hiện bằng tiếng Anh.
Chủ quán cho biết, chi phí cố định mỗi tháng của anh lên tới 150 triệu đồng. Theo quy định mới, mức phí tác quyền âm nhạc tối đa cho diện tích quán khoảng 20 triệu đồng một năm. “Khoản phí này tạo áp lực không nhỏ lên chi phí vận hành, buộc tôi tìm cách cắt giảm”, anh Đình nói.
Sau một tuần chuyển sang nhạc AI có sẵn, anh bị nhiều khách phàn nàn vì “vô hồn”, “nghe không vào tai”. Doanh thu sụt giảm khiến anh phải tìm cách khác như chi 2 triệu đồng học khóa sáng tác nhạc bằng AI để phục vụ riêng cho quán. “Chưa biết có thành công hay không nhưng vì để tiết kiệm 20 triệu, tôi phải thử”, anh Đình nói.
Tại TP HCM, anh Minh Thành, 50 tuổi, chủ chuỗi 5 tiệm cà phê, cũng thay đổi cách vận hành. Trước đây, chuỗi sử dụng tài khoản cá nhân có trả phí để phát nhạc với chi phí khoảng 3 triệu đồng một năm. Theo biểu phí mới áp dụng từ tháng 7/2026, số tiền bản quyền tối đa cho hệ thống này tăng lên hơn 100 triệu đồng.
Theo chủ quán, doanh thu đến từ thực đơn đồ uống và không gian dịch vụ. Âm thanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ trải nghiệm nền, không trực tiếp tạo ra dòng tiền nên mức chi hơn 100 triệu đồng mỗi năm là quá lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh doanh khó khăn, mức độ cạnh tranh cao.
Anh Thành chuyển sang phát các video không lời miễn phí bản quyền trên YouTube hoặc tắt nhạc vào giờ vắng khách. Với khách có nhu cầu, quán khuyến khích sử dụng loa bluetooth cá nhân hoặc mượn của quán để tự phát nhạc từ điện thoại. “Khi khách tự mở bằng thiết bị của mình, cơ sở kinh doanh không chịu trách nhiệm pháp lý”, anh Thành nói.
Theo khảo sát của iPOS trên 3.000 doanh nghiệp F&B, hơn 57% đơn vị lo ngại các chính sách pháp lý ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Ngành kinh doanh này đang thực hiện hàng loạt chi phí chuẩn hóa vận hành như hóa đơn điện tử, kê khai thuế, nâng cấp phần mềm quản lý, tạo áp lực lên chi phí cố định.
Theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP và Nghị định 134/2026/NĐ-CP, phí tác quyền tối đa cho một cơ sở có thể đạt 20,24 triệu đồng mỗi năm. Khoản thu này do Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam (RIAV) thực hiện.
Bên cạnh áp lực tài chính, nhiều chủ cơ sở lo ngại thủ tục hành chính, quy trình hủy đăng ký khi đóng cửa hoặc nguy cơ bị truy thu phí các năm trước. Trên các diễn đàn ngành F&B với gần 90.000 chủ quán, các thành viên chia sẻ nhiều giải pháp như dùng nhạc AI, phát nhạc không bản quyền, phát bóng đá, trang bị loa bluetooth cho khách hoặc tắt hệ thống âm thanh.
Trả lời VnExpress về những lo lắng của người kinh doanh, đại diện VCPMC (đề nghị không nêu tên) cho biết người dùng chưa hiểu rõ khái niệm nhạc miễn phí, đặc biệt là nhạc AI. VCPMC cho biết, sản phẩm “nhạc AI” thực chất vẫn thuộc quyền sở hữu của cá nhân tạo ra. Trung tâm đã ký hợp đồng với nhiều tác giả sáng tác nhạc AI, nên việc tự ý phát vẫn có thể phải trả phí.
“Cơ sở kinh doanh chỉ được miễn phí khi chủ quán tự sáng tác bài hát, sau đó nhờ AI hòa âm”, đại diện VCPMC nói.
Đối với nhạc cổ điển, dù hết hạn bảo hộ 50 năm, nhưng phần lớn bản nhạc cổ điển phát tại các quán hiện nay đều qua hòa âm, phối khí mới. Quyền sở hữu phiên bản làm lại thuộc về người thực hiện bản phối, nên người sử dụng vẫn phải trả phí.
VCPMC hiện bảo vệ quyền lợi cho hơn 7.700 nghệ sĩ trong nước và là thành viên chính thức của Liên minh Quốc tế các Hiệp hội Tác giả và Nhạc sĩ (CISAC), quản lý hàng triệu tác phẩm quốc tế tại Việt Nam qua nhiều thỏa thuận song phương.
Theo Điều 38 Nghị định 341/2025/NĐ-CP, hành vi không trả tiền bản quyền kinh doanh bị phạt 10-40 triệu đồng. VCPMC phối hợp với cơ quan chức năng để giám sát, không trực tiếp xử phạt.
Ông Hoàng Tùng, Chủ tịch F&B Investment, cho biết âm nhạc tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng. Ví dụ các chuỗi đồ ăn nhanh thường phát nhạc tiết tấu mạnh vào giờ cao điểm để tăng tốc độ dùng bữa và vòng quay bàn, trong khi nhà hàng cao cấp ưu tiên giai điệu chậm để giữ chân khách lâu hơn. “Âm thanh, ánh sáng, mùi hương cấu thành bộ công cụ điều hướng cảm xúc, định hình bản sắc thương hiệu và gia tăng doanh thu nên việc trả phí bản quyền âm nhạc là hợp lý”, ông Tùng nói.
Dù vậy, theo ông Tùng có 3 rào cản khiến giới kinh doanh tìm cách đối phó với quy định pháp luật về phí bản quyền âm nhạc. Thứ nhất là nhận thức về tài sản trí tuệ chưa cao, cơ chế tra cứu danh sách bài hát chưa công khai và gánh nặng chi phí vận hành. Ông cho biết cơ quan quản lý cần công khai danh mục tác phẩm và đa dạng gói cước linh hoạt theo quy mô.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn chọn tuân thủ. Bà Ngọc Tâm, đại diện một chuỗi trà sữa có quy mô toàn quốc, cho biết doanh nghiệp chi từ 5 đến 20 triệu đồng mỗi năm cho một điểm bán để mua bản quyền âm nhạc.
Đối với mô hình kinh doanh đặc thù như hát cho nhau nghe, việc đóng phí được ưu tiên xử lý sớm. Anh Nguyễn Phong, chủ một quán cà phê nhạc sống 15 m2 tại Thái Nguyên, đã trả phí một triệu đồng một năm từ đầu tháng 6. “Chúng tôi đưa tiền bản quyền vào chi phí cố định để bảo đảm pháp lý cho các buổi biểu diễn”, anh Phong nói, “Do quán tổ chức các đêm nhạc hằng tuần, việc giữ chân khách là yếu tố bắt buộc”.
VCPMC cho biết lượng chủ nhà hàng, quán cà phê chủ động đăng ký trả phí hiện tăng khoảng 150% so với cùng kỳ năm trước. Năm 2025, doanh thu tiền bản quyền của VCPMC đạt hơn 424 tỷ đồng.
Sáng 19/5, chị Vũ Thị Phượng, 47 tuổi, ở ngõ 12 phố Chính Kinh, phường Thanh Xuân bọc kín tóc bằng mũ nilon y tế, đội nón, khoác áo chống nắng, đeo găng tay và khẩu trang để làm việc trong nhà.
"Cả vùng này bụi mù mịt, chỉ cần để đầu trần một lúc là tóc khô cứng, sờ lên mặt thấy toàn sạn cát, mắt cay xè", chị Phượng nói.
Ngôi nhà của gia đình chị đã bị giải tỏa để phục vụ dự án đường Vành đai 2,5. Chị thuê ngôi nhà ba tầng cách chỗ ở cũ vài bước chân để giữ khách quen dịch vụ giặt là, may vá.
Nhiều nhà trong ngõ 12 đã quây bạt kín mặt tiền hoặc đóng chặt cửa kính, chèn giấy, giẻ, xốp vào những khe hở để chống bụi. Nhà chị Phượng không thể làm vậy vì còn mở cửa kinh doanh. Kết quả là bụi phủ khắp ngóc ngách. Cứ khoảng 30 phút chị lấy giẻ ướt lau mặt bàn, máy móc. "Chỉ cần ra ngoài vài tiếng về bụi lại phủ trắng xóa", chị nói. Trước sân, 6 chiếc máy giặt, sấy được trùm bạt kín để tránh bụi chui vào động cơ. Thỉnh thoảng, chị lại kiểm tra phòng chập cháy do máy quá nóng.
Dù ở trong nhà và bảo hộ kín mít, mỗi ngày chị Phượng vẫn phải tắm nhiều lần bởi "ngứa không chịu được". Cả nhà không thể ăn cơm ở phòng khách vì bụi. Việc nấu nướng phải canh những khung giờ công trường nghỉ giải lao, tránh đất cát rơi vào thức ăn.
"Chúng tôi ủng hộ việc giải phóng mặt bằng và cải tạo diện mạo đô thị, song mong cơ quan chức năng có giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, tránh để người dân mỏi mòn ngóng mưa cho đỡ bụi", chị Phượng nói.
Theo thống kê, khoảng 700 hộ dân đoạn đường Ngụy Như Kon Tum - Chính Kinh - Nguyễn Trãi đang chịu tác động kép từ các dự án hạ tầng thuộc phường Thanh Xuân. Bên cạnh việc phá dỡ dứt điểm mặt bằng đường Vành đai 2,5, nhiều tuần qua, một phần đường Nguyễn Trãi hướng đi Hà Đông cũng rào tôn thi công hệ thống cống thoát nước chống ngập, gây bụi bẩn.
Cùng chung cảnh ngộ, chị Thanh Hương, 46 tuổi, ở phố Nguyễn Trãi, đóng chặt cửa suốt hai tuần. Chị bật máy lọc không khí, lau sàn 4-5 lần mỗi ngày. Quần áo phơi trên sân thượng cũng có một lớp bụi mịn bao phủ bên ngoài. "Giũ một cái là có lớp bụi trắng xóa bay ra", chị Hương nói.
Đại diện tổ dân phố số 14, phường Thanh Xuân cho biết, toàn tổ có hơn 500 hộ, trong đó có 61 gia đình thuộc diện giải tỏa dự án Vành đai 2,5. Người dân đồng thuận với chính sách của thành phố, di dời nhanh chóng. Tuy nhiên, quá trình tháo dỡ công trình thiếu biện pháp che chắn, xịt nước chống bụi, gây ô nhiễm nặng.
Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng cho 1.428 dự án, mở các tuyến đường vành đai, cầu vượt sông Hồng, khu đô thị mới. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành giải phóng mặt bằng trước ngày 30/6 đối với ba cầu vượt sông Hồng (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát) cùng các đoạn còn lại của Vành đai 2,5.
Chỉ thị số 08 của UBND thành phố Hà Nội cho biết đang triển khai đồng loạt nhiều công trình hạ tầng, giao thông quy mô lớn. Tuy nhiên việc thi công thiếu đồng bộ, chưa khoa học cùng công tác hoàn trả mặt bằng chậm trễ đã gây mất mỹ quan, phát tán bụi bẩn, tiếng ồn. Nhiều chủ đầu tư, nhà thầu chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và du khách.
Để khắc phục, UBND thành phố giao Sở Xây dựng tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm về vệ sinh môi trường và trách nhiệm hoàn trả hạ tầng. Sở Nông nghiệp và Môi trường cập nhật chất lượng không khí, phát cảnh báo tại khu vực tập trung nhiều công trình để chủ động kiểm soát bụi. Công an thành phố tăng cường tuần tra, áp dụng công nghệ để "phạt nguội" phương tiện vận chuyển vật liệu không che chắn. Các đơn vị vệ sinh môi trường tăng cường quét hút, dùng xe chuyên dụng rửa đường và dập bụi vào khung giờ thấp điểm, trước 6h sáng hàng ngày, tránh ùn tắc.
Lãnh đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng của một phường (đề nghị không nêu tên) tại Hà Nội cho biết đơn vị đang yêu cầu nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, xử lý dứt điểm từng hạng mục như che chắn, lắp lưới, bố trí hệ thống phun sương và tưới nước dập bụi. Toàn bộ phương tiện chở vật liệu, đất thải phải rửa sạch bánh, gầm xe trước khi di chuyển ra ngoài, nghiêm cấm làm rơi vãi bùn đất ra đường công cộng.
Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường nhận định, nhiều công trình đang bỏ ngỏ công tác bảo vệ môi trường. Ngoài bụi thô, hoạt động đập phá bê tông phát tán lượng lớn bụi mịn PM2.5, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí toàn thành phố và sức khỏe của người dân.
Theo chuyên gia, thành phố có yêu cầu các công trường xây dựng phải áp dụng biện pháp kiểm soát bụi nghiêm ngặt; phế thải che kín; công trình quy mô trên một hecta phải lắp hệ thống giám sát bụi và camera theo dõi. Tuy nhiên, việc triển khai chưa đạt hiệu quả.
"Chúng ta dường như quá cuốn vào tiến độ giải tỏa, vô tình bỏ quên nhiệm vụ bảo vệ môi trường", ông Tùng nói.
Gigi Robinson, 27 tuổi, luôn thấy mình khác biệt so với bạn bè đồng trang lứa. Từ nhỏ, cô là người hòa giải các cuộc tranh cãi, ghi nhớ ngày sinh nhật và lo lắng cảm xúc cho từng thành viên trong nhà. Khi trưởng thành, bản năng này theo cô vào tận phòng họp. Robinson luôn dự đoán rủi ro và thúc đẩy công việc trước khi có người yêu cầu.
Tương tự, bà Tsao-Lin Moy, 61 tuổi, không quên được cảm giác của một đứa trẻ phải trưởng thành sớm. "Tôi không nhớ mình có khoảng thời gian vui vẻ nào. Có quá nhiều áp lực phải thể hiện tốt để làm gương cho các em", bà kể.
Với họ, danh xưng "con gái cả" là một công việc toàn thời gian, không lương và không ngày nghỉ.
Năm 2022, Sherri Lu, một phụ nữ tại Manhattan (Mỹ), nhận ra ít người phân tích sâu về tổn thương của các chị lớn. Mong muốn tìm người đồng cảnh ngộ, Lu thành lập Câu lạc bộ Con gái cả (Eldest Daughter Club).
Bắt đầu từ những video trên mạng xã hội chia sẻ về "lời nguyền con gái cả", phong trào này nhanh chóng trở thành điểm tựa tinh thần cho hàng nghìn phụ nữ toàn cầu. Với bản tin định kỳ hơn 6.300 người đăng ký và các buổi gặp mặt hàng tháng, câu lạc bộ tạo không gian để phụ nữ chia sẻ những trải nghiệm chưa từng thổ lộ. Nhiều thành viên cho biết họ bắt đầu học cách thiết lập ranh giới với người thân và tự quyết định cuộc đời mà không còn mặc cảm tội lỗi.
Tiến sĩ Ashwini Nadkarni, bác sĩ tâm thần tại Trường Y Harvard, cho biết đây là hiện tượng phổ biến. Trách nhiệm con gái cả gánh vác là con dao hai lưỡi. Một mặt, nó rèn luyện kỹ năng lãnh đạo. Mặt khác, nó củng cố chủ nghĩa hoàn hảo cực đoan và thói quen kìm nén nhu cầu bản thân.
Nghiên cứu của Đại học California, Los Angeles (UCLA) chỉ ra rằng những cô con gái đầu lòng trong gia đình từng gặp biến cố tài chính hoặc tâm lý thường phát triển trách nhiệm cao hơn mức bình thường từ rất sớm.
Để thoát khỏi trách nhiệm này, các chuyên gia khuyến khích phụ nữ tìm kiếm những cộng đồng đồng cảm nhằm xóa bỏ cảm giác cô lập. Quan trọng hơn, mỗi người cần thiết lập ranh giới và hiểu rằng ưu tiên nhu cầu cá nhân không phải là sự ích kỷ. Thay vì làm "phần mở rộng" cho vai trò của cha mẹ, con gái cả cần được trao quyền để tìm lại bản sắc riêng và tận hưởng cuộc sống.
Câu chuyện về người phụ nữ 36 tuổi bị gãy cổ sau một cái ngáp tưởng chừng bình thường bất ngờ thu hút sự chú ý.
Một phụ nữ 36 tuổi tại Milton Keynes, Vương quốc Anh, đã trải qua tai nạn hy hữu khi một hành động tưởng chừng vô hại là ngáp vào buổi sáng lại khiến cô bị tổn thương nghiêm trọng ở cột sống cổ, phải nhập viện cấp cứu và phẫu thuật khẩn cấp.
Người phụ nữ này là Hayley Black. Sự việc xảy ra vào năm 2016, khi cô đang chăm sóc con gái mới sinh Amelia. Trong một buổi sáng bình thường, sau khi nhìn thấy con gái ngáp, Hayley vô thức vươn người và ngáp theo. Tuy nhiên, ngay sau đó, cô bất ngờ cảm nhận một cơn đau dữ dội như dòng điện chạy khắp cơ thể.
Cánh tay của Hayley bị kẹt ở tư thế giơ lên và cô không thể hạ xuống vì mỗi chuyển động đều gây ra cảm giác đau đớn tột cùng. Nhận thấy tình trạng bất thường, cô lập tức nhờ chồng là Ian, 39 tuổi, gọi xe cấp cứu đưa đến bệnh viện.
Ban đầu, kết quả kiểm tra không cho thấy dấu hiệu tổn thương rõ ràng khiến các bác sĩ gặp khó khăn trong việc xác định nguyên nhân. Tuy nhiên, do cơn đau kéo dài và ngày càng nghiêm trọng, Hayley tiếp tục được thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu.
Kết quả cho thấy hai đốt sống cổ C6 và C7 của cô đã bị tổn thương nghiêm trọng, bị dịch chuyển về phía trước cột sống. Các bác sĩ cảnh báo đây là chấn thương nguy hiểm, có thể ảnh hưởng đến tủy sống và đe dọa khả năng vận động của cô. Trước ca phẫu thuật, Hayley được thông báo chỉ có khoảng 50% cơ hội hồi phục hoàn toàn.
May mắn, ca mổ diễn ra thành công, giúp ổn định lại cột sống và ngăn nguy cơ liệt vĩnh viễn. Tuy nhiên, cuộc sống của Hayley sau đó vẫn chịu nhiều ảnh hưởng. Cô phải sử dụng xe lăn trong sáu tháng, tập đi lại từ đầu và tiếp tục đối mặt với những cơn đau kéo dài do tổn thương thần kinh.
Ngoài những cơn đau ở cổ, lưng và cánh tay, Hayley còn mắc chứng đau xơ cơ – một tình trạng gây đau mãn tính. Cô cũng để lại một vết sẹo do quá trình phẫu thuật và phải dùng thuốc thường xuyên để kiểm soát triệu chứng.
Nhiều năm sau tai nạn, Hayley chia sẻ rằng cô vẫn cảm thấy sợ hãi mỗi khi ngáp hoặc vươn người. Cô gọi đây là "một tai nạn kỳ lạ" đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời mình.
Dù phải sống chung với những di chứng lâu dài, Hayley vẫn cảm thấy may mắn vì có thể duy trì khả năng vận động và tự chủ trong cuộc sống. Câu chuyện của cô sau khi được chia sẻ đã nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng, nhiều người bày tỏ sự khâm phục trước nghị lực và tinh thần vượt qua biến cố của người phụ nữ này.
Năm 2025, Hayley Black chia sẻ lại câu chuyện hy hữu của mình trên mạng xã hội, thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng. Dù tai nạn xảy ra từ năm 2016, những chia sẻ về khoảnh khắc sinh tử sau một cái ngáp tưởng chừng bình thường đã khiến nhiều người bất ngờ và đồng cảm với hành trình hồi phục đầy khó khăn của cô.
