Tại châu Á, tờ Thairath English ngày 8.4 đưa tin không khí tại thủ đô Bangkok (Thái Lan) và các khu vực lân cận đã chạm mốc 39 độ C. Tuy nhiên, khi kết hợp với độ ẩm cao trên 60%, chỉ số nhiệt – tức nhiệt độ cơ thể thực tế cảm nhận được – đã vọt lên mức 58,7 độ C, rơi vào ngưỡng “cực kỳ nguy hiểm”.
Ông Sonthi Kotchawat, chuyên gia từ Hiệp hội Học giả Môi trường Thái Lan, cảnh báo rằng việc hoạt động ngoài trời vào buổi chiều trong những ngày nóng có thể dẫn đến say nắng, ngất xỉu, thậm chí là tử vong.
Tại Nhật Bản, một hệ thống áp cao bao phủ một vùng rộng lớn từ phía tây đến phía đông Nhật Bản vào ngày 5.4, khiến nhiệt độ tăng vọt và thời tiết ấm lên bất thường và tương tự như thời tiết mùa hè, vốn thường bắt đầu từ tháng 6, theo Nikkei.
Nắng nóng cũng đang là vấn đề được giới chức Philippines lưu tâm. Theo Cục Quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA), trong tháng 3, các khu vực đô thị đã ghi nhận nhiệt độ tăng cao, từ 33 – 41 độ C.
Các cơ quan chính phủ đang tăng cường nhiều biện pháp phòng ngừa khi rủi ro do thời tiết cực đoan gia tăng. Cơ quan Phát triển Đô thị Manila (MMDA) đã ban hành chính sách phòng ngừa sốc nhiệt nhằm bảo vệ các lao động làm việc ngoài trời.
Trong khi đó, trang Fortune ngày 8.4 đưa tin tháng 3 vừa qua đã trở thành tháng có mức nhiệt chênh lệch lớn nhất trong lịch sử 132 năm đo đạc thời tiết của Mỹ.
Cụ thể, nhiệt độ trung bình tháng 3 tại Mỹ đạt 10,47 độ C, cao hơn mức trung bình của thế kỷ 20 là 5,19 độ C. Con số này đã xô đổ kỷ lục chênh lệch nhiệt độ lớn nhất của một tháng, so với trung bình tháng đó vào thế kỷ 20. Kỷ lục gần nhất được ghi nhận là tháng 3.2012, với chênh lệch 4,9 độ C.
Các chuyên gia dự báo vào cuối năm nay, hiện tượng El Nino khả năng quay trở lại, làm gia tăng xác suất xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài và cực đoan hơn.
Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF) cho biết xác suất cao sẽ xuất hiện một phiên bản “tăng cường” của hiện tượng El Nino, có thể ảnh hưởng đến thời tiết từ quy mô khu vực đến toàn cầu.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ nói rằng cuộc đàm phán về thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran, dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock trong ngày 19/6, đã bị đình chỉ. Cơ quan này không nêu chi tiết, nhưng khẳng định Thụy Sĩ vẫn sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán và công tác chuẩn bị ở Burgenstock vẫn tiếp tục.
Giới chức Mỹ hôm 18/5 cũng xác nhận Phó tổng thống JD Vance đã hủy kế hoạch khởi hành tới Thụy Sĩ. Người phát ngôn Nhà Trắng cùng ngày khẳng định hoạt động hậu cần cho các cuộc đàm phán với Iran "chưa bao giờ đơn giản hay có thể dự đoán được".
Iran chưa phản hồi về thông tin, nhưng trước đó khẳng định sẵn sàng bắt đầu các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ. Hãng thông tấn Tasnim nói rằng các nhà đàm phán Iran cần xem xét dấu hiệu Mỹ thực hiện thỏa thuận tạm thời và chưa có xác nhận nào rằng phái đoàn Iran sẽ tới Thụy Sĩ.
Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết lễ ký thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran đáng lẽ đã diễn ra tại Thụy Sĩ, nhưng Tehran bày tỏ hoài nghi về kế hoạch này và cho rằng điều đó không cần thiết sau khi Tổng thống hai nước đã ký văn kiện.
Theo kế hoạch công bố từ trước, Phó tổng thống Vance dự kiến đến Thụy Sĩ để ký thỏa thuận với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf vào ngày 19/6. Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, bên trung gian giúp Mỹ - Iran đạt thỏa thuận, cũng nói rằng lễ ký trực tiếp sẽ diễn ra nhằm đánh dấu sự kiện mang tính bước ngoặt và khởi động các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật.
Mỹ và Iran ngày 17/6 công bố nội dung thỏa thuận 14 điểm mà hai bên đạt được. Văn bản có tên "Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran", trong đó có các nội dung như lập tức chấm dứt giao tranh trên toàn bộ mặt trận, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa với các cảng biển Iran và lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD.
Mỹ và Iran nhất trí đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu cả hai bên đồng ý. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Nghị quyết được đề xuất bởi hạ nghị sĩ Gregory Meeks, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, và dự kiến được đưa ra bỏ phiếu ngày 21/5. Văn kiện yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút lực lượng Mỹ khỏi Iran, ngoại trừ "những đơn vị có thể cần thiết để bảo vệ Mỹ hoặc đồng minh, đối tác của khỏi cuộc tấn công sắp xảy ra".
Cuộc bỏ phiếu bị Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đình chỉ vài giờ trước khi bắt đầu, giữa lúc đảng Cộng hòa đứng trước nguy cơ thất bại do không đủ số nghị sĩ có mặt.
"Giá xăng và giá thực phẩm tăng. Chúng tôi đã thúc đẩy cuộc bỏ phiếu về cuộc chiến do chính Tổng thống lựa chọn và nó chắc chắn sẽ được thông qua. Chắc chắn chúng tôi có đủ phiếu và họ biết điều đó. Vì vậy họ đang chơi trò chính trị, gian lận và trì hoãn bỏ phiếu", nghị sĩ Meeks nói.
Nghị sĩ Meeks trước đó chỉ trích Chủ tịch Johnson đã cố tình trì hoãn cuộc bỏ phiếu. "Rất nhiều đồng nghiệp từ đảng Cộng hòa đang cảm nhận áp lực từ cử tri ở quê nhà, khi người dân phải đối mặt với giá thực phẩm tăng cao và giá xăng leo thang", ông nói.
Đảng Dân chủ đã nhiều lần thúc đẩy bỏ phiếu nhằm hạn chế quyền phát động chiến tranh của Tổng thống Trump ở cả Hạ viện và Thượng viện. Nỗ lực này đang nhận được thêm sự ủng hộ từ một số nghị sĩ Cộng hòa trong những tuần gần đây.
Hạ nghị sĩ Jim McGovern chất vấn "điều gì đang xảy ra" với nghị quyết về quyền chiến tranh của ông Trump.
"Chúng ta không bỏ phiếu, giữa lúc người dân Mỹ đã quá chán ngán cuộc chiến phi pháp đang tiêu tốn hàng chục tỷ USD sao? Giá xăng đang tăng vọt. Người dân thậm chí không đủ tiền mua thực phẩm. Thế mà các vị rút lại dự luật? Các vị không đủ can đảm hay bản lĩnh để bỏ phiếu?", ông nói.
Ông Meeks cho biết cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra đầu tháng 6, khi Hạ viện Mỹ quay lại làm việc sau kỳ nghỉ Memorial Day, ngày lễ tưởng nhớ những quân nhân Mỹ đã thiệt mạng.
Thượng viện Mỹ đầu tuần này cũng thúc đẩy nghị quyết tương tự nhằm hạn chế khả năng ông Trump tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran mà không có sự phê chuẩn của quốc hội. Nghị quyết vượt qua vòng bỏ phiếu thủ tục quan trọng ở Thượng viện Mỹ sau 7 lần thất bại, vào vòng tranh luận để đưa ra kết luận trong vài tuần tới.
Hạ viện Mỹ hủy bỏ cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi Tổng thống Trump hồi đầu tuần nói rằng ông tin chiến dịch Iran được người dân Mỹ ủng hộ.
"Hãy nhìn xem, ai cũng nói cuộc chiến không được lòng dân, nhưng tôi nghĩ nó rất được ủng hộ khi người ta hiểu rằng chuyện này liên quan tới vũ khí hạt nhân, những vũ khí có thể xóa sổ Los Angeles hay các thành phố lớn chỉ trong thời gian rất ngắn", ông cho hay.
Cuộc thăm dò gần đây của CNN cho thấy 77% người Mỹ, trong đó có cả đa số cử tri Cộng hòa, cho rằng chính sách của Tổng thống Trump đã khiến chi phí sinh hoạt tại cộng đồng nơi họ sống gia tăng.
Được nêu trong bản ghi nhớ gồm 14 điểm (MOU) được Mỹ và Iran ký kết sau hơn 100 ngày xung đột, quỹ này cam kết Washington sẽ phối hợp với các đối tác khu vực để hỗ trợ công cuộc tái thiết và phục hồi kinh tế của Iran.
Tuy nhiên, thỏa thuận không nêu rõ các khoản đóng góp sẽ được phân bổ như thế nào. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng tìm cách tách Washington khỏi trách nhiệm tài chính trực tiếp.
Phát biểu về MOU tại Cung điện Versailles bên ngoài Paris, Pháp trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh G7, ông Trump khẳng định Mỹ sẽ không đầu tư vào quỹ này và bác bỏ các thông tin cho rằng Washington đã gây sức ép để các nước Vùng Vịnh phải đóng góp.
Những phát biểu đó dường như mâu thuẫn với tuyên bố của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, người nói với CBS hồi đầu tuần rằng Iran có thể tiếp cận một quỹ tái thiết được hậu thuẫn bởi một “liên minh các quốc gia vùng Vịnh”, với điều kiện Tehran thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong thỏa thuận.
Ông Trump cũng bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ sẽ trả tiền cho Iran, gọi các báo cáo về một gói hỗ trợ trị giá 300 triệu USD do Mỹ tài trợ là “tin giả”.
Các nhà phân tích cho rằng sự mập mờ này sẽ làm gia tăng lo ngại rằng các nước Vùng Vịnh có thể phải chi tiền cho nỗ lực phục hồi của một cuộc xung đột mà họ không có nhiều tiếng nói.
“Do phần lớn không tham gia các cuộc đàm phán MOU, các quốc gia vùng Vịnh sẽ không đơn giản chấp nhận cách Washington định hình vấn đề. Họ sẽ tìm cách xây dựng những cách tiếp cận riêng đối với Iran", Clemens Chay, nghiên cứu viên cao cấp về địa chính trị tại Viện Nghiên cứu Observer Research Foundation Middle East có trụ sở ở Dubai, nhận định.
Theo ông Chay, bất kỳ khoản đóng góp tài chính nào cũng nhiều khả năng sẽ đi kèm những điều kiện nghiêm ngặt trực tiếp với Tehran, thay vì nằm trong các khuôn khổ do Mỹ dẫn dắt.
Ông cảnh báo rằng việc yêu cầu các nước Vùng Vịnh chi trả cho công cuộc tái thiết mà không có các bảo đảm an ninh rõ ràng có thể khiến họ không hài lòng.
Thỏa thuận không chỉ dừng ở vấn đề tài trợ tái thiết. Nó còn bao gồm các điều khoản về một lệnh ngừng bắn ngay lập tức và lâu dài trên mọi mặt trận, bao gồm cả Li Băng và kế hoạch thu phí quá cảnh qua Hormuz.
Washington cũng cam kết dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt đối với Tehran và giải phóng các tài sản của Iran đang bị phong tỏa, trong khi các cuộc đàm phán về một thỏa thuận cuối cùng dự kiến bắt đầu vào thứ Sáu.
Một số nhà quan sát cho rằng quỹ tái thiết phản ánh sự nhượng bộ của Washington nhằm nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn, trong khi vẫn để ngỏ nhiều câu hỏi lớn về tính khả thi.
Zhang Chuchu, phó giáo sư tại Khoa Quan hệ Quốc tế và Hành chính công của Đại học Phúc Đán, Trung Quốc cho rằng quỹ tái thiết có thể là mong muốn của Mỹ nhằm muốn các quốc gia khác đứng ra gánh vác một phần chi phí của cuộc chiến kéo dài hơn 4 tháng qua.
Li Weijian, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Thượng Hải, cho rằng cam kết này là “một lời hứa được đưa ra để đẩy nhanh việc đạt được thỏa thuận”, đồng thời lưu ý rằng Iran đã yêu cầu bồi thường thiệt hại vì xung đột.
“Nhưng việc thực hiện như thế nào và các bên sẽ chia sẻ trách nhiệm đóng góp ra sao vẫn chưa rõ ràng và còn phải tiếp tục đàm phán”, ông nói.
