Iran tấn công loạt căn cứ vùng Vịnh đáp trả Mỹ

Ngày 1-7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán gián tiếp với Iran tại Qatar đang đạt được tiến triển, phát đi tín hiệu cho thấy ngoại giao vẫn đang được duy trì sau những đợt tấn công qua lại gần đây giữa hai nước, theo Hãng tin AFP.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi - người dẫn đầu phái đoàn Tehran - sau đó thông báo các cuộc đàm phán đã kết thúc và hai bên nhất trí thiết lập một kênh liên lạc để thông báo cũng như ghi nhận các hành vi vi phạm bản ghi nhớ (MOU) đã ký.

Iran trước đó khẳng định sẽ không đàm phán theo hình thức trực tiếp tại Doha về thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông.

"Xét về diễn biến hiện nay, tiến trình phi hạt nhân hóa Iran đang diễn ra thuận lợi. Chúng tôi đã giáng đòn rất mạnh vào họ, nhưng hiện hai bên đang có quan hệ rất tốt" - ông Trump nói với các phóng viên trước khi lên chuyên cơ Air Force One.

Biên bản ghi nhớ - do Qatar và Pakistan làm trung gian, được ký kết hồi tháng trước - bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, mở lại eo biển Hormuz, cùng lộ trình hướng tới một thỏa thuận cuối cùng về chấm dứt chiến sự và chương trình hạt nhân của Iran.

Theo Hãng tin AFP, nghiên cứu mới vừa được công bố ngày 1-7 cho thấy số thương vong quân sự của cả hai bên trong cuộc xung đột giữa Nga - Ukraine đã vượt mốc 2 triệu người, trong đó lực lượng Nga chịu tổn thất nặng nề hơn.

"Tổng số thương vong của Nga và Ukraine đã vượt 2 triệu người" - Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) của Mỹ chỉ ra.

Họ ước tính từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2-2022 đến nay, Nga có khoảng 400.000 - 450.000 binh sĩ thiệt mạng, trong tổng số khoảng 1,4 triệu trường hợp thương vong, bao gồm tử trận, bị thương và mất tích.

Trong cùng giai đoạn, Ukraine ghi nhận khoảng 525.000 - 625.000 trường hợp thương vong, trong đó có từ 125.000 - 150.000 binh sĩ thiệt mạng.

CSIS cho biết số binh sĩ Nga tử trận tại Ukraine cao hơn bốn lần tổng số quân nhân Mỹ thiệt mạng trong tất cả các cuộc chiến kể từ sau Thế chiến 2. Tổ chức này cũng nhận định tỉ lệ thương vong giữa Nga và Ukraine có thể đã tăng lên khoảng 8:1 trong nửa đầu năm nay, theo hướng Nga chịu tổn thất nhiều hơn.

Ngày 1-7, phía Mỹ thông báo nước này từ chối gia hạn Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) theo hình thức hiện tại, đồng nghĩa với việc thỏa thuận này sẽ được xem xét lại hằng năm, theo Hãng tin AFP.

Động thái trên có thể sẽ làm gia tăng tình trạng không chắc chắn đối với cộng đồng doanh nghiệp, trong bối cảnh chuỗi cung ứng tại Bắc Mỹ, đặc biệt trong ngành ô tô, đã liên kết chặt chẽ giữa ba nước.

Tuy nhiên, USMCA vẫn tiếp tục có hiệu lực trong 10 năm tới, ngay cả khi không được gia hạn trước thời hạn 1-7. Hiệp định thương mại tự do này sẽ được xem xét hàng năm, trừ khi một quốc gia quyết định rút lui hoàn toàn.

"Mỹ không đồng ý gia hạn USMCA theo hình thức hiện tại. Vì vậy, hiệp định không được gia hạn. Mỹ sẽ tiếp tục làm việc với Mexico và Canada để khắc phục những hạn chế của hiệp định cũng như tình trạng thâm hụt thương mại của chúng tôi với hai quốc gia này" - Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết.

Một quan chức cấp cao Mỹ giải thích thâm hụt thương mại là một trong những mối quan ngại chính của Washington, cùng với các cơ hội tiếp cận thị trường. Quan chức này cũng nêu bật căng thẳng về sữa và bắp.

Ngày 1-7, Mỹ ký thỏa thuận xây dựng khu phức hợp đại sứ quán mới tại Jerusalem, động thái mà Israel cho rằng phản ánh "liên minh không thể phá vỡ" giữa hai nước, theo Hãng tin AFP.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel vào tháng 12-2017 và chỉ đạo chuyển đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv đến thành phố này. Tuy nhiên, các hoạt động của đại sứ quán vẫn được bố trí tại nhiều địa điểm khác nhau ở Jerusalem, cho đến khi tìm được vị trí phù hợp để xây dựng trụ sở thường trực.

Phát biểu trong lễ ký kết tại Bộ Ngoại giao Israel, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee khẳng định Washington "công nhận Jerusalem là thủ đô vĩnh viễn của người Do Thái".

"Chúng tôi sẽ cắm lá cờ Mỹ trên mảnh đất Jerusalem, xây dựng một khu phức hợp đại sứ quán mới thường trực, nơi sẽ đóng vai trò là trụ sở chính cho các hoạt động ngoại giao của chúng tôi tại Israel" - ông nói.

Khu phức hợp đại sứ quán mới sẽ được xây dựng tại khu Allenby ở phía nam Jerusalem.

Ngày 1-7, Tổng thống Panama Jose Raul Mulino tuyên bố ông sẽ ra lệnh xây dựng một nhà tù với an ninh tối đa dành riêng cho các thủ lĩnh băng đảng, sau vụ một phạm nhân vượt ngục và làn sóng bạo lực gia tăng trên phạm vi cả nước, theo Hãng tin AFP.

Nhiều quốc gia Mỹ Latin thời gian qua đã tìm cách học theo mô hình xây dựng nhà tù của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele. Nhà lãnh đạo này đang tiến hành chiến dịch toàn quốc chống lại các băng đảng đường phố, trong đó khoảng 92.000 người đã bị giam giữ kể từ năm 2022.

Dù không nhắc trực tiếp đến chính sách của ông Bukele, Tổng thống Mulino cho biết Panama sẽ siết chặt các quy định quản lý trại giam nhằm ngăn chặn tình trạng phạm nhân tiếp tục điều hành các băng nhóm tội phạm từ sau song sắt. Ông đổ lỗi cho các băng đảng này về hoạt động buôn bán ma túy và hầu hết các vụ giết người ở Panama.

"Chúng tôi sẽ xây dựng một nhà tù an ninh tối đa và siết chặt các quy định giam giữ đối với những người phạm tội ngay trong tù. Chúng tôi sẽ triển khai một kế hoạch quyết liệt hơn, cô lập hoàn toàn các thủ lĩnh băng đảng" - ông Mulino phát biểu trước Quốc hội, song không công bố chi tiết về kế hoạch này.

Ngày 1-7, Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodriguez cập nhật số người thiệt mạng trong động đất kép tàn khốc tại Venezuela đã tăng lên 2.295 người, một tuần sau thảm họa.

Ông Rodriguez cho biết thêm hơn 11.000 người đã bị thương trong động đất, theo Hãng tin AFP.

Cùng ngày, Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez tuyên bố quốc tang kéo dài 7 ngày để tưởng niệm các nạn nhân trong động đất.

"Tâm hồn của Venezuela đang tan nát trước những mất mát về người do động đất tàn khốc gây ra" - bà Rodriguez bình luận trên ứng dụng Telegram khi thông báo quốc tang sẽ bắt đầu từ 18h ngày 1-7 theo giờ địa phương.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Tướng Sergey Karakayev, tư lệnh lực lượng tên lửa chiến lược Nga, hôm 13/5 thông báo cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hạng nặng, sử dụng nhiên liệu lỏng RS-28 Sarmat đã diễn ra thành công, hoàn thành tất cả nhiệm vụ đề ra.

Tên lửa phóng từ sân bay vũ trụ Plesetsk ở tỉnh Arkhangelsk trưa 12/5, đánh trúng mục tiêu chỉ định ở thao trường Kura tại bán đảo Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông. Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi đây là "sự kiện quan trọng và thành công tuyệt đối".

Lực lượng tên lửa chiến lược Nga hồi năm 2019 cho biết RS-28 Sarmat có tầm bắn 18.000 km. Để so sánh, mẫu ICBM có tầm bắn xa nhất trong biên chế Mỹ hiện nay là Minuteman III có thể vươn tới mục tiêu ở khoảng cách 14.000 km, trong khi con số này của dòng DF-41 Trung Quốc là 12.000-15.000 km.

Dù vậy, Tổng thống Putin hôm 12/5 khẳng định tên lửa Sarmat còn có thể vươn xa hơn nhiều nếu phóng theo phương pháp đặc biệt. "Tên lửa không chỉ có thể bay theo quỹ đạo đạn đạo thông thường mà còn cả quỹ đạo thấp, giúp đạt tầm bắn hơn 35.000 km, tăng gấp đôi độ chính xác và có khả năng xuyên phá mọi hệ thống phòng không hiện tại và tương lai", ông nói.

Lãnh đạo Nga dường như đề cập phương pháp phóng tương tự Hệ thống vũ khí tấn công từ quỹ đạo thấp (FOBS), được Liên Xô phát triển và triển khai với số lượng hạn chế trong Chiến tranh Lạnh.

ICBM thông thường sẽ bay theo quỹ đạo cố định, với độ cao tối đa 1.200 km và lao xuống mục tiêu với tốc độ gấp gần 30 lần âm thanh. Trong khi đó, FOBS sử dụng tên lửa giống ICBM để đưa phương tiện hồi quyển chứa đầu đạn hạt nhân lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, chỉ khoảng 150 km so với mặt đất.

Không rõ lý do Tổng thống Putin nói tên lửa Sarmat chỉ đạt tầm bắn hơn 35.000 km nếu ứng dụng quỹ đạo dạng FOBS. Về lý thuyết, vũ khí dạng này có thể bay nhiều vòng quanh Trái Đất và đạt tầm bay gần như vô hạn. Đầu đạn sẽ hiện diện trên vũ trụ suốt thời gian dài và chỉ lao xuống mục tiêu khi có yêu cầu.

Mục đích của Liên Xô khi phát triển FOBS là qua mặt lưới cảnh giới và phòng không của Mỹ, vốn tập trung về phía Bắc Cực để phát hiện ICBM đang bay tới từ đối thủ. Tầm bay lớn của FOBS sẽ cho phép Liên Xô phóng chúng theo những hướng khác, trong đó có vòng qua Nam Cực, để tiếp cận lãnh thổ Bắc Mỹ.

Độ cao bay thấp hơn nhiều so với ICBM truyền thống cũng giúp FOBS ẩn mình tốt hơn trước radar cảnh giới, ngay cả khi được phóng về hướng bao phủ của mạng lưới phòng thủ đối phương.

"FOBS có thể tấn công từ những hướng mà radar không theo dõi, làm suy giảm khả năng dự đoán vị trí và thời điểm đòn đánh diễn ra, chứ chưa nói đến triển khai biện pháp đối phó", Tyler Rogoway, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Mỗi quả đạn Sarmat dài 35,5 m, có đường kính 3 m, mang được 10-15 đầu đạn hạt nhân hồi quyển độc lập (MIRV) với tổng sức mạnh tương đương 50 triệu tấn thuốc nổ TNT, kèm theo nhiều loại mồi bẫy để đánh lừa hệ thống phòng thủ đối phương. Sarmat cũng có thể lắp 3 phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard hoặc các đầu đạn tương tự trong tương lai.

"Điểm nổi bật của phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) như Avangard là quỹ đạo bay. Khác với tên lửa đạn đạo truyền thống, chúng bay theo quỹ đạo tương đối thấp và phẳng ở tốc độ siêu vượt âm, đồng thời sở hữu khả năng cơ động trong toàn hành trình. HGV khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với đầu đạn hồi quyển thông thường", chuyên gia quân sự Nga Dmitry Kornev, sáng lập viên dự án Military Russia, cho hay.

Rogoway cũng cho rằng HGV có thể tập kích mục tiêu nằm lệch rất nhiều so với quỹ đạo đạn đạo cố định và "gần như không thể bị đánh chặn".

Dù vậy, cây bút Michael Pecks của tạp chí Forbes cho rằng FOBS kém chính xác hơn so với ICBM truyền thống. Khi vòng qua Nam Cực, nó vẫn sẽ bị phát hiện bởi mạng lưới vệ tinh cảnh báo trang bị cảm biến hồng ngoại chuyên phát hiện luồng xả động cơ. Hướng bay này cũng khiến đầu đạn mất gần một giờ để đến đích, thay vì 30 phút như khi bay qua Bắc Cực.

"Có lẽ một vụ phóng FOBS đơn lẻ sẽ không gây ra báo động, nhưng phóng hàng loạt chính là điều mà hệ thống cảnh báo tên lửa của Mỹ được thiết kế để phát hiện", Pecks cho hay.

Đây dường như cũng là một trong những vấn đề mà nhà sản xuất Sarmat tìm cách khắc phục. Bộ Quốc phòng Nga cho biết tầng đẩy của tên lửa hoạt động trong thời gian tương đối ngắn, hạn chế đáng kể nguy cơ bị phát hiện bởi các vệ tinh trang bị cảm biến hồng ngoại.

Chương trình FOBS bị Liên Xô hủy bỏ vào những năm 1980. Không quân Mỹ hồi năm 2021 cho biết Trung Quốc đang phát triển và thử nghiệm vũ khí tương tự với đầu đạn HGV, nhưng chưa rõ tiến độ thực tế.

RS-28 Sarmat là một trong 6 "siêu vũ khí" được Tổng thống Putin giới thiệu lần đầu hồi năm 2018. Nga ban đầu dự kiến biên chế Sarmat vào năm 2020, song phải lùi thời hạn do chương trình chậm tiến độ. Lần phóng thành công đầu tiên của tên lửa Sarmat hoàn chỉnh diễn ra hồi tháng 4/2022, sau đó là những vụ thử thất bại vào tháng 2/2023 và tháng 9/2024.

"Lịch sử thử nghiệm của nó tới nay vẫn khá thất thường. Hoàn thiện dòng Sarmat sẽ mở đường cho Nga triển khai thêm nhiều tên lửa chiến lược nữa trong tương lai, có khả năng kích hoạt cuộc chạy đua vũ trang mới", Thomas Newdick, biên tập viên của War Zone, cảnh báo.

Tin Gốc: Vnexpress

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin linh cữu của cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, người thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel châm ngòi cho cuộc chiến ở Trung Đông, đã được đưa tới Đại Thánh đường Grand Mosalla ở Tehran ngày 3/7 để chuẩn bị cho lễ tang.

Hàng triệu người dân cùng nhiều quan chức cấp cao nước ngoài dự kiến sẽ tham dự lễ tang chính thức của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei vào ngày 4/7.

Các bức ảnh được công bố cho thấy linh cữu phủ quốc kỳ 3 màu của Iran được khiêng vào Grand Mosalla - một trong những địa điểm tổ chức nghi lễ quan trọng nhất của Iran.

Những hình ảnh khác cho thấy cảnh đám đông mặc trang phục màu đen chuẩn bị lễ viếng, trong khi linh cữu được đặt trên cao.

Công tác chuẩn bị cho lễ quốc tang diễn ra trong bối cảnh Iran và Mỹ đang duy trì một lệnh ngừng bắn mong manh sau khi ký kết một thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột. Trước đó, lễ tang đã bị trì hoãn trong giai đoạn cao điểm của cuộc xung đột.

Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, thông báo Thủ tướng Shehbaz Sharif sẽ tham dự lễ tang. Trung Quốc, Afghanistan và các quốc gia láng giềng của Iran trong khu vực cũng thông báo sẽ cử đại diện tham dự lễ tang.

Trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, ngày 2/7 kêu gọi "toàn thể người dân Iran... hãy viết nên trang sử vẻ vang trong lịch sử đất nước Iran Hồi giáo thông qua sự hiện diện của mình”.

“Lời kêu gọi báo thù của dân tộc phải vang vọng khắp thế giới”, ông Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, nói thêm.

Cố Lãnh tụ Tối cao Iran đã qua đời ở tuổi 86 trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào khu nhà của ông ở trung tâm thủ đô Tehran. Linh cữu của ông sẽ được quàn tại Đại Thánh đường trong 3 ngày, nơi treo những biểu ngữ có hình ảnh và tuyên ngôn của cố Lãnh tụ Tối cao.

Linh cữu của những người thân trong gia đình cố Lãnh tụ Tối cao Iran cũng được đưa tới thánh đường để người dân đến viếng.

Giới chức Iran cho biết các nghi lễ dự kiến sẽ có từ 15 đến 20 triệu người đến viếng, trở thành lễ quốc tang lớn nhất trong lịch sử nước này.

Ông Ghalibaf nhận định đây sẽ là "một trong những thời khắc quan trọng nhất" trong lịch sử Iran.

Thủ đô Tehran cùng hai thánh địa Qom và Mashhad - nơi sẽ diễn ra các giai đoạn tiếp theo của lễ tang và an táng - sẽ được nghỉ lễ trong thời gian tổ chức các nghi thức của lễ tang.

Chính quyền yêu cầu toàn bộ cơ quan công quyền và doanh nghiệp tư nhân tại Tehran đóng cửa từ ngày 4 đến ngày 6/7, đồng thời áp dụng các biện pháp hạn chế giao thông.

Không phận thủ đô Tehran sẽ bị đóng cửa một phần từ ngày 3/7 và đóng hoàn toàn vào ngày 6/7.

Sau các nghi lễ tại Tehran, linh cữu của cố Lãnh tụ Tối cao sẽ được đưa tới hai thánh địa Najaf và Karbala của Iraq trước khi được an táng vào ngày 9/7 tại đền thờ Imam Reza ở thành phố Mashhad, miền Đông Bắc Iran - quê hương của ông.

Hiện vẫn chưa rõ liệu ông Mojtaba Khamenei, con trai và cũng là người kế nhiệm ông Khamenei trên cương vị Lãnh tụ Tối cao Iran, có xuất hiện tại lễ tang chính ở Tehran hay không, do ông chưa từng xuất hiện trước công chúng kể từ khi đảm nhận cương vị này.

Đại diện từ khoảng 30 quốc gia dự kiến sẽ tham dự lễ tang, trong đó có các đoàn đến từ Iraq, Afghanistan, Pakistan và nhiều nước khác trong khu vực.

Tin Gốc: Dân Trí