Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa thông báo đã tấn công và vô hiệu hóa con tàu thứ hai tại eo biển Hormuz trong sáng nay 12.7 vì vi phạm quy định, theo Reuters. Đồng thời, Iran còn phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ không quân chiến lược Al Udeid của Mỹ tại Qatar, phá hủy trung tâm bảo dưỡng chiến đấu cơ và cơ sở chỉ huy và kiểm soát tại đây.
Bên cạnh đó, IRGC còn tấn công địa điểm radar quân sự Mỹ tại Kuwait. Các cơ sở hỗ trợ và tiếp nhiên liệu cho tàu sân bay Mỹ tại cảng Duqm (Oman), các trung tâm hỗ trợ hậu cần cho tàu chiến Mỹ cũng bị tấn công nặng nề trong hành động “đáp trả” của Iran.
Theo AFP, còi báo động và nhiều vụ nổ đã được nghe thấy tại Qatar, UAE và Bahrain.
Diễn biến leo thang trong ngày bắt đầu bằng việc Iran tấn công một tàu chở container bị cáo buộc đi sai phân luồng tại eo biển Hormuz và tuyên bố đóng cửa eo biển này.
Quân đội Mỹ sau đó tiến hành đợt không kích thứ ba trong tuần nhằm vào Iran, đánh trúng xấp xỉ 140 mục tiêu quân sự, gồm cơ sở tên lửa, máy bay không người lái (UAV), kho vũ khí, mạng lưới liên lạc và cơ sở giám sát bờ biển.
Truyền thông Iran đưa tin về những vụ nổ tại Bandar Abbas, Sirik, Jask, đảo Qeshm và tỉnh Khuzestan giáp Iraq.
Trong một tuyên bố trên mạng xã hội X, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán chính của nước này, tuyên bố “kỷ nguyên của những thỏa thuận một chiều đã kết thúc”. “Chúng tôi đã bảo rồi: các vị hãy giữ lời hoặc sẽ phải trả giá. Thực tế đang gõ cửa”, ông Ghalibaf viết, đăng kèm đoạn trích nội dung bản ghi nhớ thỏa thuận với Mỹ liên quan eo biển Hormuz.
Theo thỏa thuận, Iran sẽ sắp xếp cho việc di chuyển an toàn của tàu thương mại qua eo biển và không thu phí trong chỉ 60 ngày. Đây được cho là tâm điểm tranh cãi giữa các bên. Trong khi Mỹ và đồng minh yêu cầu đảm bảo tự do di chuyển và không thu phí, phía Iran nhấn mạnh tàu thuyền đi qua eo biển phải tuân thủ phân luồng của nước này.
Thiếu tá Không quân Mỹ Jason Watson đã có một bài phát biểu ngay trước khi bị bắt. Theo trang Mediaite, ông Watson đã liệt kê một vài hành vi mà ông cho là phạm tội do tổng thống và phó tổng thống gây ra.
Theo ông Watson, mối đe dọa lớn nhất đối với nước Mỹ không phải từ bên ngoài mà là từ chính người Mỹ và "tất cả chúng ta đều có một phần trách nhiệm trong việc đẩy chính mình vào tình cảnh hỗn loạn như hiện tại".
Tuy nhiên, ông cho rằng một số người có trách nhiệm lớn hơn. "Đối với những kẻ phải chịu phần lớn tội lỗi, chẳng hạn như những người hiện đang điều hành nhánh hành pháp của chính phủ, thì họ sẽ phải trả giá", viên sĩ quan tuyên bố.
"Khi Tổng thống Mỹ ra lệnh tiến hành các hành động quân sự chống lại các quốc gia khác trong bối cảnh không có kịch bản khẩn cấp nào đe dọa trực tiếp và nghiêm trọng đến lợi ích của Mỹ - như những gì đã xảy ra với Venezuela, Cuba và Iran - thì đó là sự chiếm đoạt vi hiến đối với thẩm quyền của Quốc hội và là sự vi phạm Điều khoản Quyền lực chiến tranh", ông Watson lưu ý, đề cập một điều trong hiến pháp.
Theo ông, những vi phạm này đã dẫn đến cái chết của 13 quân nhân và làm bị thương hàng trăm người khác. "Vì điều này, tổng thống và phó tổng thống phải bị luận tội, kết tội và bãi nhiệm", ông Watson tuyên bố.
Viên sĩ quan còn tố cáo tổng thống đã trao quyền hạn sâu rộng cho một siêu nhà tài trợ không qua bầu cử để đóng cửa phần lớn các cơ quan của chính phủ liên bang, cùng với quyền tiếp cận không giới hạn vào các cơ sở dữ liệu của chính phủ.
Hành vi này bị cho là vi phạm hiến pháp, "làm rò rỉ dữ liệu cá nhân nhạy cảm của người Mỹ, chấm dứt hợp đồng bất hợp pháp đối với hàng chục ngàn viên chức làm tê liệt sự hỗ trợ chăm sóc y tế và chuẩn bị ứng phó thiên tai cho người dân Mỹ, và bi thảm nhất là đã dẫn đến cái chết của hàng trăm ngàn người nghèo khổ nhất thế giới do việc cắt giảm đột ngột và vô nhân đạo nguồn viện trợ của Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ (USAID).
Theo quan điểm của ông Watson, các tội danh bổ sung của ông Trump và ông Vance bao gồm việc chỉ đạo "Bộ An ninh Nội địa tước bỏ mọi quy trình tố tụng hợp pháp đối với hàng trăm người trước khi giam giữ họ một cách bất hợp pháp và áp giải họ đến một nhà tù nước ngoài khét tiếng với các hành vi lạm dụng nhân quyền", đồng thời tài trợ cho "bạo lực nhắm vào người dân Mỹ đang thực hiện quyền hiến định là tập hợp và biểu tình ôn hòa".
Nhà Trắng chưa bình luận về những cáo buộc trên. Cùng tham gia với ông Watson có hạ nghị sĩ Al Green (đảng Dân chủ), người nhiều lần kêu gọi luận tội Tổng thống Trump, và một số nhà hoạt động khác.
Mitch Sylvestre, lãnh đạo chiến dịch Stay Free Alberta, ngày 5/5 dẫn đầu đoàn xe tới văn phòng Cơ quan Bầu cử Alberta tại Edmonton để nộp danh sách chữ ký ủng hộ nỗ lực ly khai.
"Đây là ngày lịch sử đối với Alberta. Chúng tôi đã vượt qua vòng loại trực tiếp và giờ bước vào trận chung kết", ông Sylvestre nói.
Chính quyền tỉnh Alberta cuối năm 2025 cho phép Stay Free Alberta bắt đầu thu thập chữ ký cử tri về phương án tổ chức trưng cầu dân ý độc lập khỏi Canada. Sau 5 tháng, chiến dịch thu thập được gần 302.000 chữ ký, vượt xa ngưỡng tối thiểu 178.000 chữ ký theo quy định để đề xuất tổ chức trưng cầu dân ý.
Ông Sylvestre cho biết phần lớn hồ sơ đã được kiểm tra tới 5 lần, nhằm xác minh tính hợp lệ của chữ ký. Thủ hiến Alberta Danielle Smith tuyên bố sẽ xúc tiến quy trình nếu số chữ ký được xác minh hợp lệ. Cuộc trưng cầu dân ý có thể diễn ra trên toàn tỉnh sớm nhất vào tháng 10.
Kinh tế khó khăn, nỗi lo thiếu tiếng nói, thiếu quyền tự chủ xuất khẩu dầu mỏ là những lý do khiến nhiều người Alberta ủng hộ tỉnh này tách khỏi Canada. Alberta nắm khoảng 85% trữ lượng dầu cả nước, đóng góp 17% GDP quốc gia, nhưng các nghị sĩ tỉnh này chỉ chiếm khoảng 10% tổng số ghế quốc hội Canada.
Thủ hiến Smith trước đó cáo buộc các chính phủ liên bang tiền nhiệm đã ban hành nhiều đạo luật cản trở khả năng khai thác và xuất khẩu dầu của Alberta, khiến tỉnh thiệt hại hàng tỷ USD.
Chính phủ của Thủ tướng Mark Carney chưa bình luận về việc Stay Free Alberta nộp danh sách chữ ký trong chiến dịch đòi ly khai.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định nỗ lực tổ chức trưng cầu dân ý của phe ủng hộ ly khai nhiều khả năng sẽ thất bại, do nhiều cộng đồng bản địa đang khởi kiện để ngăn chặn điều này.
"Hiện mức ủng hộ độc lập tại Alberta khá thấp, dưới 30%, và còn thấp hơn nữa nếu chỉ tính nhóm ủng hộ cứng rắn. Ở thời điểm này, khả năng phe ly khai giành chiến thắng là không cao", Daniel Beland, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Montreal, nhận xét.
Ông Beland cũng chỉ ra quy trình xác minh chữ ký đặc biệt quan trọng, nhất là khi gần đây xuất hiện thông tin về vụ rò rỉ dữ liệu lớn liên quan tới một nhóm ly khai ở Alberta.
Theo Cơ quan Phòng vệ Đài Loan ngày 23-6, quân đội hòn đảo đã sử dụng các biện pháp tình báo, giám sát và trinh sát phối hợp để theo dõi chặt chẽ hoạt động của tàu Phúc Kiến, khi con tàu di chuyển qua tuyến đường thủy nhạy cảm giữa hai bên.
Cơ quan này cũng công bố một bức ảnh đen trắng chụp từ trên cao cho thấy tàu sân bay Trung Quốc đang hoạt động trên biển.
Tuy nhiên Đài Loan không tiết lộ địa điểm hoặc phương thức chụp bức ảnh. Trên boong tàu cũng không xuất hiện máy bay chiến đấu nào tại thời điểm được chụp lại.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa đưa ra bình luận về thông tin trên.
Động thái mới nhất diễn ra trong bối cảnh Đài Loan liên tục cáo buộc Trung Quốc gia tăng sức ép quân sự và chính trị đối với hòn đảo.
Theo chính quyền Đài Bắc, Trung Quốc gần như triển khai các hoạt động quân sự quanh Đài Loan hằng ngày, như một phần của chiến dịch gây áp lực lên hòn đảo.
Đặc biệt trong tháng 6, Đài Loan cho rằng Trung Quốc đã áp dụng một hình thức gây sức ép mới, khi điều các tàu hải cảnh hoạt động dọc bờ biển phía đông của hòn đảo.
Theo Đài Bắc, động thái này nhằm tạo cảm giác rằng Bắc Kinh có quyền tài phán đối với các vùng biển quanh Đài Loan.
Phát biểu trước Câu lạc bộ Phóng viên nước ngoài tại Đài Loan cùng ngày, người đứng đầu Hội đồng Các vấn đề đại lục của Đài Loan, ông Chiu Chui Cheng, khẳng định chính quyền hòn đảo không chấp nhận điều mà ông gọi là "mục tiêu cuối cùng của Bắc Kinh là thống nhất với Đài Loan".
"Mặc dù Đài Loan đang đối mặt với áp lực ngày càng gia tăng, phức tạp và chưa từng có tiền lệ, quyết tâm bảo vệ chủ quyền và hệ thống dân chủ của chúng tôi chưa bao giờ mạnh mẽ đến vậy", ông Chiu tuyên bố.
Ông cũng nhấn mạnh Đài Loan sẽ không thỏa hiệp trước các sức ép từ Trung Quốc và khẳng định tương lai của hòn đảo chỉ có thể do người dân Đài Loan quyết định.
"Đài Loan sẽ không bao giờ đầu hàng", ông nói.
Phúc Kiến hiện được xem là tàu sân bay tiên tiến nhất trong hạm đội Trung Quốc. Khác với hai tàu sân bay Liêu Ninh và Sơn Đông sử dụng thiết kế nhảy cầu (boong kiểu dốc) để phóng máy bay, Phúc Kiến được trang bị boong phẳng cùng hệ thống máy phóng điện từ hiện đại, cho phép triển khai nhiều loại tiêm kích có tải trọng lớn hơn và tăng đáng kể năng lực tác chiến.
Theo Hãng tin Reuters, Trung Quốc lâu nay vẫn khẳng định có chủ quyền đối với eo biển Đài Loan, trong khi Đài Loan và Mỹ coi đây là vùng biển quốc tế. Hải quân Mỹ cùng một số đồng minh vẫn thường xuyên đưa tàu chiến đi qua tuyến hàng hải quan trọng này nhằm khẳng định quyền tự do hàng hải.
