Tướng Sergey Karakayev, tư lệnh lực lượng tên lửa chiến lược Nga, hôm 13/5 thông báo cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hạng nặng, sử dụng nhiên liệu lỏng RS-28 Sarmat đã diễn ra thành công, hoàn thành tất cả nhiệm vụ đề ra.
Tên lửa phóng từ sân bay vũ trụ Plesetsk ở tỉnh Arkhangelsk trưa 12/5, đánh trúng mục tiêu chỉ định ở thao trường Kura tại bán đảo Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông. Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi đây là “sự kiện quan trọng và thành công tuyệt đối”.
Lực lượng tên lửa chiến lược Nga hồi năm 2019 cho biết RS-28 Sarmat có tầm bắn 18.000 km. Để so sánh, mẫu ICBM có tầm bắn xa nhất trong biên chế Mỹ hiện nay là Minuteman III có thể vươn tới mục tiêu ở khoảng cách 14.000 km, trong khi con số này của dòng DF-41 Trung Quốc là 12.000-15.000 km.
Dù vậy, Tổng thống Putin hôm 12/5 khẳng định tên lửa Sarmat còn có thể vươn xa hơn nhiều nếu phóng theo phương pháp đặc biệt. “Tên lửa không chỉ có thể bay theo quỹ đạo đạn đạo thông thường mà còn cả quỹ đạo thấp, giúp đạt tầm bắn hơn 35.000 km, tăng gấp đôi độ chính xác và có khả năng xuyên phá mọi hệ thống phòng không hiện tại và tương lai”, ông nói.
Lãnh đạo Nga dường như đề cập phương pháp phóng tương tự Hệ thống vũ khí tấn công từ quỹ đạo thấp (FOBS), được Liên Xô phát triển và triển khai với số lượng hạn chế trong Chiến tranh Lạnh.
ICBM thông thường sẽ bay theo quỹ đạo cố định, với độ cao tối đa 1.200 km và lao xuống mục tiêu với tốc độ gấp gần 30 lần âm thanh. Trong khi đó, FOBS sử dụng tên lửa giống ICBM để đưa phương tiện hồi quyển chứa đầu đạn hạt nhân lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, chỉ khoảng 150 km so với mặt đất.
Không rõ lý do Tổng thống Putin nói tên lửa Sarmat chỉ đạt tầm bắn hơn 35.000 km nếu ứng dụng quỹ đạo dạng FOBS. Về lý thuyết, vũ khí dạng này có thể bay nhiều vòng quanh Trái Đất và đạt tầm bay gần như vô hạn. Đầu đạn sẽ hiện diện trên vũ trụ suốt thời gian dài và chỉ lao xuống mục tiêu khi có yêu cầu.
Mục đích của Liên Xô khi phát triển FOBS là qua mặt lưới cảnh giới và phòng không của Mỹ, vốn tập trung về phía Bắc Cực để phát hiện ICBM đang bay tới từ đối thủ. Tầm bay lớn của FOBS sẽ cho phép Liên Xô phóng chúng theo những hướng khác, trong đó có vòng qua Nam Cực, để tiếp cận lãnh thổ Bắc Mỹ.
Độ cao bay thấp hơn nhiều so với ICBM truyền thống cũng giúp FOBS ẩn mình tốt hơn trước radar cảnh giới, ngay cả khi được phóng về hướng bao phủ của mạng lưới phòng thủ đối phương.
“FOBS có thể tấn công từ những hướng mà radar không theo dõi, làm suy giảm khả năng dự đoán vị trí và thời điểm đòn đánh diễn ra, chứ chưa nói đến triển khai biện pháp đối phó”, Tyler Rogoway, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Mỗi quả đạn Sarmat dài 35,5 m, có đường kính 3 m, mang được 10-15 đầu đạn hạt nhân hồi quyển độc lập (MIRV) với tổng sức mạnh tương đương 50 triệu tấn thuốc nổ TNT, kèm theo nhiều loại mồi bẫy để đánh lừa hệ thống phòng thủ đối phương. Sarmat cũng có thể lắp 3 phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard hoặc các đầu đạn tương tự trong tương lai.
“Điểm nổi bật của phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) như Avangard là quỹ đạo bay. Khác với tên lửa đạn đạo truyền thống, chúng bay theo quỹ đạo tương đối thấp và phẳng ở tốc độ siêu vượt âm, đồng thời sở hữu khả năng cơ động trong toàn hành trình. HGV khó bị phát hiện và đánh chặn hơn nhiều so với đầu đạn hồi quyển thông thường”, chuyên gia quân sự Nga Dmitry Kornev, sáng lập viên dự án Military Russia, cho hay.
Rogoway cũng cho rằng HGV có thể tập kích mục tiêu nằm lệch rất nhiều so với quỹ đạo đạn đạo cố định và “gần như không thể bị đánh chặn”.
Dù vậy, cây bút Michael Pecks của tạp chí Forbes cho rằng FOBS kém chính xác hơn so với ICBM truyền thống. Khi vòng qua Nam Cực, nó vẫn sẽ bị phát hiện bởi mạng lưới vệ tinh cảnh báo trang bị cảm biến hồng ngoại chuyên phát hiện luồng xả động cơ. Hướng bay này cũng khiến đầu đạn mất gần một giờ để đến đích, thay vì 30 phút như khi bay qua Bắc Cực.
“Có lẽ một vụ phóng FOBS đơn lẻ sẽ không gây ra báo động, nhưng phóng hàng loạt chính là điều mà hệ thống cảnh báo tên lửa của Mỹ được thiết kế để phát hiện”, Pecks cho hay.
Đây dường như cũng là một trong những vấn đề mà nhà sản xuất Sarmat tìm cách khắc phục. Bộ Quốc phòng Nga cho biết tầng đẩy của tên lửa hoạt động trong thời gian tương đối ngắn, hạn chế đáng kể nguy cơ bị phát hiện bởi các vệ tinh trang bị cảm biến hồng ngoại.
Chương trình FOBS bị Liên Xô hủy bỏ vào những năm 1980. Không quân Mỹ hồi năm 2021 cho biết Trung Quốc đang phát triển và thử nghiệm vũ khí tương tự với đầu đạn HGV, nhưng chưa rõ tiến độ thực tế.
RS-28 Sarmat là một trong 6 “siêu vũ khí” được Tổng thống Putin giới thiệu lần đầu hồi năm 2018. Nga ban đầu dự kiến biên chế Sarmat vào năm 2020, song phải lùi thời hạn do chương trình chậm tiến độ. Lần phóng thành công đầu tiên của tên lửa Sarmat hoàn chỉnh diễn ra hồi tháng 4/2022, sau đó là những vụ thử thất bại vào tháng 2/2023 và tháng 9/2024.
“Lịch sử thử nghiệm của nó tới nay vẫn khá thất thường. Hoàn thiện dòng Sarmat sẽ mở đường cho Nga triển khai thêm nhiều tên lửa chiến lược nữa trong tương lai, có khả năng kích hoạt cuộc chạy đua vũ trang mới”, Thomas Newdick, biên tập viên của War Zone, cảnh báo.
NY Post ngày 22/4 dẫn các nguồn thạo tin tại Pakistan nhận định vòng đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Mỹ và Iran "có khả năng diễn ra tại Islamabad trong vòng 36-72 giờ tới".
Phóng viên báo này sau đó gửi câu hỏi qua tin nhắn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, đề nghị bình luận về thông tin này và nhận được phản hồi: "Rất có khả năng!". Ông Trump không bình luận thêm về điều này.
Các nguồn tin tại Islamabad cho biết nỗ lực trung gian với Tehran đang có tín hiệu tích cực, mở ra khả năng nối lại đối thoại trong khung thời gian nói trên. Một nguồn nhận định rằng lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì bất chấp những phát biểu cứng rắn từ hai phía và chưa xuất hiện động thái leo thang quân sự.
Dẫn lời một nhà phân tích am hiểu về giới ngoại giao và quốc phòng Pakistan, NY Post cho biết triển vọng ngoại giao giải quyết xung đột với Iran hiện phụ thuộc vào việc Tehran đưa ra được một đề xuất thống nhất hay không. Nguồn tin này nhận định lập trường của Washington là sẽ chưa quay lại thương lượng cho đến khi Tehran đạt đồng thuận nội bộ.
Trong khi đó, CNN dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Tổng thống Trump muốn giới hạn thời gian cho Iran nghiên cứu đề xuất thống nhất và nối lại tiến trình ngoại giao.
Washington không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn vô thời hạn và cũng không muốn đàm phán kéo dài. Các cố vấn của ông Trump nhận định nội bộ lãnh đạo Iran còn rạn nứt, khiến nước này chưa đạt đồng thuận để trao quyền cho phái đoàn đàm phán chốt thỏa thuận.
Quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn cho thấy mong muốn của ông Trump trong giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao, đồng thời thể hiện sự thận trọng trong nối lại các hành động quân sự. Trong thời gian này, Washington tin rằng việc phong tỏa các cảng Iran sẽ gây sức ép hiệu quả, nhưng cũng nhận ra rằng càng kéo dài phong tỏa, tác động tiêu cực lên nền kinh tế toàn cầu sẽ càng lớn.
Giới lãnh đạo Iran chưa tuyên bố sẽ cùng gia hạn lệnh ngừng bắn hay chọn cách phản ứng khác. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 22/4 nói nước này luôn sẵn sàng tự vệ trước mọi mối đe dọa, nhưng vẫn sẽ cố gắng theo đuổi các biện pháp ngoại giao và pháp lý để bảo vệ lợi ích quốc gia.
"Ngoại giao là công cụ bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia. Iran sẽ tham gia các nỗ lực ngoại giao khi nhận thấy tình hình cần thiết và hợp lý để thúc đẩy lợi ích quốc gia, cũng như để giữ gìn những thành quả mà Iran đã đạt được", ông trả lời hãng thông tấn Tasnim.
Phát biểu khai mạc, Phó tổng lãnh sự Úc Brent Stewart cho biết cuộc triển lãm là điểm nhấn quan trọng trong khuôn khổ chương trình thường niên "Hương vị Úc". Năm nay, sự kiện quy tụ tổng cộng 40 gian hàng đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau.
Triển lãm Hương vị Úc là nơi khách tham quan có thể trải nghiệm và mua sắm đa dạng các sản phẩm cao cấp từ Úc, từ thực phẩm, đồ uống cho đến các dòng thực phẩm bổ sung chất lượng cao, đồng thời gặp gỡ đại diện của những tổ chức giáo dục hàng đầu đến từ nước Úc.
Bên cạnh đó, chương trình còn mang đến các tiết mục biểu diễn trực tiếp trên sân khấu cùng nhiều hoạt động giải trí thú vị dành cho trẻ em tại khu vui chơi thiếu nhi.
Trong số này, có một gian hàng đặc biệt thu hút hàng dài khách tham quan chờ thử một món ăn đến từ nước Úc: đó là xúc xích và thịt nướng làm từ thịt kangaroo. Với tâm lý không phải lúc nào cũng ăn được thịt kangaroo, các bậc cha mẹ dẫn theo con cái chờ đến lượt thưởng thức.
Ông Nguyễn Doãn Giang, Phó tổng giám đốc công ty San Hà, cho biết loại thịt kangaroo được chế biến thành xúc xích và thịt nướng có mùi vị riêng, và khá hợp khẩu vị của người Việt. Triển lãm Hương vị Úc 2026 đánh dấu lần đầu tiên công ty giới thiệu cho thực khách món ăn mới từ nước Úc, và hiện sản phẩm vẫn chưa bán tại thị trường Việt Nam.
Còn ông Andy Wall, Tổng giám đốc công ty Rada Việt Nam, cho biết công ty ông đang kinh doanh gần 150 nhãn hàng rượu tại thị trường Việt Nam, mang đến một "bản đồ hương vị" nước Úc trọn vẹn trong từng chai vang xuất xứ đặc trưng theo từng vùng miền.
Tuy nhiên, trong khuôn khổ cuộc triển lãm hôm nay, ông tập trung giới thiệu 8 đại diện tiêu biểu, trong đó có một sản phẩm độc quyền chỉ dành riêng cho thị trường Việt Nam. Chai vang này có tên Kaya, mà theo ông nhấn mạnh là được tạo ra riêng cho khẩu vị người Việt.
"Kaya trong ngôn ngữ thổ dân Nunga của Úc có nghĩa là "xin chào", vì thế chúng tôi trìu mến gọi đây là "rượu vang Xin chào". Đây là dòng vang không được bán tại Úc mà chỉ có mặt tại Việt Nam – như một lời chào thân thiện gửi đến người yêu ẩm thực nơi đây", theo ông Wall.
"Cũng như người Úc, người Việt trân trọng những bữa ăn gia đình – nơi ẩm thực gắn kết yêu thương. Vì thế, hãy thử đưa rượu vang vào những bữa ăn thường nhật, mỗi tuần một chút, để trải nghiệm ẩm thực trở nên phong phú và đáng nhớ hơn", ông chia sẻ.
Phó tổng lãnh sự Stewart cũng đề cập một điểm nhấn đặc biệt của năm nay là sự góp mặt của các đối tác thuộc nền tảng Hợp tác Kinh doanh đến từ khu vực ĐBSCL. Đây là sáng kiến của Chính phủ Úc nhằm kết nối nguồn vốn từ khu vực tư nhân để hỗ trợ các dự án vừa có tác động xã hội tích cực, vừa đảm bảo tính khả thi về thương mại tại Việt Nam.
Tại một gian hàng trưng bày các sản phẩm, không ít khách tham quan tỏ ra thắc mắc khi đứng trước những sản phẩm mì trộn ăn liền làm từ lúa nổi. Trên thực tế, lúa nổi (hay lúa mùa nổi) là giống lúa đặc sản truyền thống tại ĐBSCL, có khả năng sinh trưởng đặc biệt với thân vươn dài nương theo mực nước lũ dâng cao, nhìn xa thấy lúa như "nổi" trên mặt nước. Giống lúa này được canh tác hoàn toàn tự nhiên, không phân bón hay thuốc bảo vệ thực vật, cho hạt gạo sạch, dinh dưỡng cao và có ý nghĩa sinh thái lớn.
Ông Phan Bảo Thi, đại diện Công ty Cổ phần Lúa mùa nổi Amana thuộc tập đoàn Khải Nam, cho biết hiện bao tiêu lúa nổi xuất phát từ dự án được chính phủ Úc hợp tác thực hiện với Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF). Công ty từ năm 2024 đã bắt đầu thu mua lúa nổi từ các hộ nông dân tham gia dự án và hiện giới thiệu ra thị trường 6 loại sản phẩm, trong đó có Mì Trộn Lúa Nổi Vị Quảng.
Trao đổi với Báo Thanh Niên, ông Huỳnh Quốc Tịnh, Giám đốc chương trình về Nông nghiệp và Lương thực Thực phẩm của WWF Việt Nam, cho biết dự án hợp tác với chính phủ Úc đã bắt đầu từ năm 2022, theo đó thúc đẩy các giải pháp thuận thiên (giải pháp dựa vào thiên nhiên) để phục hồi lại hệ sinh thái giữa hai cái vùng đất ngập nước Láng Sen và Tràm Chim, thông qua hoạt động chuyển đổi nông nghiệp thành nông nghiệp sinh thái.
Những mô hình nổi bật đang được nhân rộng bao gồm nuôi trồng thủy sản vào mùa lũ; trồng sen kết hợp với nuôi cá vào mùa lũ; cũng như lúa mùa nổi kết hợp với nuôi cá mùa lũ. Đầu ra của các sản phẩm đã cho thấy tiềm năng xuất khẩu, chẳng hạn như lúa mùa nổi đã được xuất khẩu sang Anh, Đức và sắp tới là Malaysia (sau khi công ty Amana có được chứng nhận Halal).
Vào thời điểm kết thúc giai đoạn 2 của dự án (năm 2029), phía WWF kỳ vọng sẽ thực hiện khoảng 2.000 ha trên các vùng kết nối giữa Tràm Chim với Láng Sen. Ông Tịnh cho biết nếu những mô hình đang triển khai mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình sẽ tự động được nhân rộng.
Một gian hàng khác cũng trình bày sản phẩm nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ Úc là thốt nốt đến từ An Giang do công ty Palmania sản xuất và phân phối. Palmania hiện là đơn vị duy nhất tại Việt Nam sản xuất mật thốt nốt có chứng nhận hữu cơ quốc tế.
Bà Trần Thị Thu Hoài, đồng sáng lập Palmania, cho hay công ty đã khôi phục nghề làm thốt nốt truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer và đưa sản phẩm này ra các thị trường quốc tế như Mỹ, Hàn Quốc.
Ông Karl Arps, 72 tuổi, đang đóng vai một bệnh nhân bị đau tim trong tiết dạy thực hành cho các sinh viên cấp cứu y tế (EMT) hôm 25/3 tại Trường cao đẳng Kỹ thuật Fox Valley ở Appleton, Wisconsin thì bất ngờ bị nhồi máu cơ tim dẫn đến ngừng tuần hoàn, truyền thông Mỹ ngày 4/5 đưa tin.
Ông Arps kể ban đầu ông thấy hơi mệt, nhưng nghĩ đó là do tuổi tác và cố gắng tiếp tục bài giảng. Một lúc sau, ông bắt đầu thở hổn hển rồi lịm đi, nhưng các sinh viên vẫn tưởng thầy đang giả vờ đóng vai bệnh nhân.
"Tôi nghe thấy tiếng thầy thở như tiếng ngáy. Lúc đó tôi nghĩ rằng: 'À, đây là một triệu chứng mới'", Logan Lehrer, 26 tuổi, lính cứu hỏa đang theo học lớp EMT, nói. "Khoảng 10 giây trôi qua, tôi cảm thấy bất an, nhận ra đây không phải kịch bản, mà mọi chuyện đang diễn ra rất thực".
Các sinh viên lập tức gọi một giảng viên khác tới hỗ trợ. Họ đưa ông rời khỏi mô hình xe cứu thương và đặt xuống sàn nhà, bởi kỹ thuật hồi sức tim phổi (CPR) cần thực hiện trên bề mặt cứng.
Các sinh viên thay nhau ép tim ngoài lồng ngực, số khác đi lấy máy khử rung tim tự động (AED) và gọi cấp cứu. Những người còn lại dọn dẹp xung quanh để lấy chỗ cho nhân viên y tế chuyên nghiệp đến.
"Lúc đó chúng tôi chỉ hành động theo bản năng", Sofie DeValk, 21 tuổi, người trực tiếp cắt áo của thầy Arps và kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn, cho biết. "Bạn đọc về ngừng tuần hoàn, học về nó trên giấy tờ, nhưng một khi tận mắt chứng kiến, tôi cảm nhận được tình huống này cực kỳ khẩn cấp".
Các sinh viên đã tuân thủ đúng quy trình mà ông Arps từng dạy mang tên "Chuỗi sống còn". Đến khi nhân viên y tế đến nơi, ông Arps đã có mạch trở lại.
"Các em đã làm đúng từng phút một", ông Arps nói. "Đúng như những gì các em được đào tạo".
Lúc tim ông ngừng đập, buổi học chỉ còn khoảng 30 phút nữa là kết thúc. "Nếu trễ nửa tiếng nữa, tôi đã trên đường lái xe về nhà rồi", ông nói. "Nếu chuyện đó xảy ra lúc ấy thì coi như tôi đã chết".
Ông được đưa đi cấp cứu và chuyển thẳng vào phòng can thiệp tim mạch tại Trung tâm Y tế Khu vực ThedaCare Appleton, nơi các bác sĩ thực hiện phẫu thuật bắc cầu mạch vành. Trước khi phát bệnh, ông không có tiền sử bệnh tim hay từng xuất hiện triệu chứng mắc bệnh.
Theo Hội Chữ thập đỏ Mỹ, tỷ lệ sống sót sau các vụ ngừng tuần hoàn ngoài bệnh viện chỉ là 10%.
"Tôi đã làm nghề này 25 năm và số người tôi biết có thể sống sót sau chuyện này chỉ đếm trên đầu ngón tay", ông Arps chia sẻ.
Lớp học EMT của Arps diễn ra ba lần một tuần, mỗi buổi bốn tiếng, kết hợp giữa bài giảng lý thuyết và thực hành kỹ năng cấp cứu, chăm sóc chấn thương và các kỹ năng cứu sinh.
"Lớp học kết hợp mọi kiến thức vì bạn sẽ không bao giờ đoán được mình sẽ gặp tình huống gì trên xe cứu thương", ông nói.
Lớp học bắt đầu từ tháng 9/2025 và các học viên dự kiến tốt nghiệp trong tháng này. Ông cảm thấy biết ơn vì sự cố xảy ra trong căn phòng đầy những người được đào tạo để ứng phó với tình huống khẩn cấp. Arps và các sinh viên hy vọng câu chuyện này sẽ củng cố tầm quan trọng của việc học CPR đối với mọi người.
"Nếu các em không học CPR, giờ này mọi người đang bàn về đám tang của tôi chứ không phải về cuộc sống của tôi", ông Arps nói. "Nó sẽ khắc sâu trong tâm trí tôi mãi mãi. Tôi không biết cảm ơn các em bao nhiêu cho đủ".
Ông Arps đang hồi phục tốt sau phẫu thuật và bắt đầu quá trình phục hồi chức năng tim mạch. Ông đã quay lại trường thăm sinh viên và đồng nghiệp hai lần kể từ khi phẫu thuật xong. Tình cảm của mọi người khiến ông rất xúc động.
"Tôi đã rơi nước mắt khá nhiều khi thấy mọi người trong lớp", ông nói. "Tôi chưa bao giờ nhận ra mình đã chạm đến cuộc đời của biết bao nhiêu người trong sự nghiệp của mình".
Các học viên cảm thấy nhẹ nhõm khi gặp lại thầy Arps. "Thật an lòng khi biết rằng chúng tôi đã tạo ra tác động thay đổi cuộc đời của ai đó", DeValk nói. "Thật tuyệt vời khi thấy thầy đã có thể đứng vững và đi lại được", Lehrer bày tỏ.
Đối với ông Arps, sự nghiệp làm nhân viên cấp cứu rất viên mãn, nhưng việc làm thầy giáo cũng ý nghĩa không kém, thậm chí còn hơn. "Các học viên thực sự học được kiến thức từ tôi", ông nói. "Các em đã đưa những kiến thức đó vào thực tiễn".
