Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham đột ngột qua đời

Thực hiện "lời hứa" đáp trả Iran vì vụ bắn rơi một trực thăng Apache trên eo biển Hormuz, tối 10-6 quân đội Mỹ phát động loạt tấn công mới nhằm vào các mục tiêu ở phía nam Iran, theo thông báo của Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM).

Theo Axios, các mục tiêu bao gồm hệ thống phòng không, radar và đơn vị chỉ huy - kiểm soát máy bay không người lái. Ông Trump tuyên bố tổng cộng 49 tên lửa Tomahawk đã được khai hỏa.

Đáp lại, Iran tuyên bố đã tấn công các căn cứ quân sự Mỹ ở Bahrain và Kuwait. Đài Press TV đưa tin lực lượng không quân và hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tiến hành hai đợt tấn công, phá hủy 18 mục tiêu tại các căn cứ Al-Salem, Ahmad al-Jaber và Sheikh Isa.

Đài BBC dẫn các nguồn tin cho biết hệ thống radar Patriot và ăngten liên lạc tại căn cứ Mỹ ở Bahrain bị tấn công. Tehran còn cảnh báo mọi tàu thuyền - kể cả tàu dầu và tàu thương mại - cố đi qua eo biển Hormuz đều sẽ bị nhắm mục tiêu.

Tuy nhiên, CENTCOM bác bỏ hàng loạt tuyên bố của phía Iran, khẳng định eo biển Hormuz không bị phong tỏa và "các tàu thương mại vẫn tiếp tục ra vào bình thường tối 10-6".

Chính quyền Ấn Độ cùng ngày xác nhận hai thủy thủ người Ấn mất tích, 21 người được cứu sống sau vụ tấn công tàu thương mại Settebello mang cờ Palau ở eo biển Hormuz.

Quân đội Mỹ cho biết đã nhắm vào tàu này vì nó cố chở dầu Iran, phá vỡ lệnh phong tỏa - đây là tàu thứ tám bị Mỹ nhắm mục tiêu.

Kênh thông tin chiến sự Rybar nhận xét ngày 11-6: "Cuộc chiến lại được tiến hành dưới dạng văn bản - hầu như không có ảnh hay video về tên lửa, bom hay các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, và những hình ảnh hiện có thì chất lượng cực kỳ kém. Điều này hoàn toàn không phù hợp với cuộc xung đột hiện tại đến nỗi nhiều báo cáo về các cuộc tấn công lẫn nhau dường như chỉ là bịa đặt".

Từ Washington cũng phát đi những tín hiệu trái ngược. Ông Trump tuyên bố trên Fox News sẽ ném bom Iran "đến tận địa ngục" vào tối 11-6 nếu Tehran không đạt thỏa thuận, nhưng ngay sau đó lại hứa sẽ sớm ngừng ném bom - được cho là theo yêu cầu của Tehran.

Còn phía Iran nhanh chóng phủ nhận có bất kỳ liên lạc nào với Washington. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Bakaei cáo buộc Mỹ làm suy yếu đàm phán bằng "những tuyên bố mâu thuẫn, liên tục thay đổi lập trường và vi phạm lệnh ngừng bắn".

Giữa màn sương mù cáo buộc - phủ nhận đó, thị trường dầu mỏ phản ứng rõ ràng hơn bất kỳ tuyên bố nào.

Theo Reuters, giá dầu Brent tăng 2,63 USD (2,8%) lên 94,06 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ tăng 2,93 USD (3,3%) lên 91,12 USD/thùng. Nhà phân tích Priyanka Sachdeva của Phillip Nova nhận định các cuộc giao tranh đã tạo thêm "áp lực địa chính trị lên giá dầu".

Ông Trump lập luận rằng các chiến dịch bí mật ban đêm của Mỹ tại eo biển Hormuz đã giúp kiềm chế đà tăng giá: hơn 100 triệu thùng dầu đã được vận chuyển ra thị trường toàn cầu trong một tháng với sự hỗ trợ của Mỹ.

Ông còn tuyên bố Mỹ đã bắt giữ 22 tàu trong đêm và "ném bom dữ dội" vào khu vực vì Iran không có radar ở đó, nhờ đó giữ giá dầu ở mức khoảng 90 USD/thùng thay vì 250 USD.

Tuy nhiên, chính Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright thừa nhận tại phiên điều trần Hạ viện ngày 10-6: "Tôi không biết về điều đó... Tôi không nghĩ Tổng thống đang nói dối".

Về tín nhiệm chính trị, nhà báo Mỹ Seymour Hersh viết trên Substack ngày 10-6: "Bốn tháng sau cuộc chiến đầy khó khăn với Iran, sự tín nhiệm của cử tri Mỹ dành cho Tổng thống Donald Trump đang giảm sút".

Tối 8-6, ông Trump bị la ó tại trận chung kết NBA giữa Knicks và Spurs tại Madison Square Garden. Nhà báo Hersh nhận định: "Iran vẫn tiếp tục sản xuất máy bay không người lái và tên lửa trong các nhà máy ngầm, và ông Trump đang mắc kẹt trong một cuộc chiến mà ông có thể không giành được chiến thắng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tối 6/7 tới Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng, báo cáo với Tổng thống Donald Trump rằng Iran đã tấn công các tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz theo tuyến đường phía nam sát bờ biển Oman. Ba tàu bị tấn công cách nhau chỉ vài giờ, trong đó có một tàu chở khí đốt của Qatar.

Ông Trump tức giận, hỏi lại các cố vấn rằng liệu họ có thực sự tin Iran vẫn nghiêm túc trong nỗ lực đàm phán nhằm đạt một thỏa thuận cuối cùng hay không, WSJ dẫn nguồn tin từ các quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết.

Sau khi trao đổi với các trợ lý, Tổng thống Mỹ đã đi đến kết luận rằng câu trả lời là "không". Cuộc tấn công trở thành "giọt nước tràn ly", giữa lúc Mỹ và Iran đã liên tục tích tụ bất đồng xoay quanh cách diễn giải điều khoản về eo biển Hormuz trong bản ghi nhớ mới ký tháng trước.

Ngay trước khi khởi hành tới Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ dự hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Trump đã phê chuẩn loạt động thái cứng rắn, như nối lại các đòn không kích, thu hồi giấy phép miễn trừ tạm thời lệnh trừng phạt với dầu Iran. Tổng thống Trump cảnh báo có thể mở rộng mục tiêu sang cả hạ tầng dân sự, trong đó có các nhà máy khử mặn cung cấp nước sinh hoạt.

Bất đồng dồn nén

Bản ghi nhớ mà Mỹ và Iran ký hồi giữa tháng 6 gồm 14 điểm, trong đó điều 5 nêu rằng Iran cam kết tạo điều kiện để các tàu thương mại đi lại an toàn và miễn phí qua tuyến vịnh Ba Tư - biển Oman trong vòng 60 ngày. Iran sẽ phối hợp với Oman và các quốc gia ven vịnh Ba Tư để xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, do văn bản không nêu cụ thể về phương thức triển khai, dẫn đến các bên liên quan có cách diễn giải riêng của mình về từng điều khoản. Iran cho rằng nước này giữ vai trò chủ đạo trong việc điều phối hoạt động của tàu bè qua Hormuz. Trong khi đó, Mỹ coi điều 5 là chìa khóa để khôi phục tự do đi lại ở eo biển.

Các nước vùng Vịnh phụ thuộc đáng kể vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu. Do đó, với Iran, Hormuz còn là một công cụ chiến lược, gắn trực tiếp với an ninh quốc gia mà Tehran không được phép để mất, dù trên bàn đàm phán hay trong xung đột.

Do đó, Iran ngày càng phẫn nộ khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới nằm hoàn toàn trong lãnh hải của Oman và khuyến khích các tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.

Rạn nứt bắt đầu bộc lộ ngày 25/6, khi tàu hàng Ever Lovely bị tấn công khi di chuyển ven biển Oman. Mỹ cáo buộc Iran là thủ phạm, không kích nhiều mục tiêu ven biển Iran trong ngày 26/6 để trả đũa. Iran đáp trả bằng cách tập kích các vị trí quân đội Mỹ trong khu vực. Vòng lặp ăn miếng trả miếng này tiếp diễn trong hai ngày rồi tạm lắng.

Số liệu Kpler, công ty chuyên theo dõi hoạt động vận tải biển, cho biết lưu lượng tàu qua Hormuz trong tuần trước đạt khoảng 30% so với mức hơn 100 phương tiện mỗi ngày trước chiến sự. Con số này chia đều cho cả hai hải lộ sát Iran và Oman.

Mỹ còn thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình riêng giữa Lebanon và Israel, với một mục tiêu lâu nay chưa thực hiện được là giải giáp Hezbollah, nhóm vũ trang đồng minh của Iran. Trong khi đó, các cuộc thảo luận đàm phán về hỗ trợ tài chính dành cho Iran không có nhiều tiến triển.

Điều này khiến những người theo quan điểm cứng rắn ở Iran, đặc biệt là Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), tin rằng bản ghi nhớ ký với Mỹ là một thất bại khiến họ đánh mất đòn bẩy lớn nhất.

"Mỹ đang lợi dụng các cuộc đàm phán để tranh thủ thời gian, từng bước tước bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Iran", Ehsan Hosseini, tổng biên tập trang tin kinh tế bảo thủ Khat-e Energy của Iran, nói trên kênh YouTube cá nhân tuần trước. "Chúng ta có nguy cơ đánh mất công cụ gây sức ép quan trọng nhất".

'Giọt nước tràn ly'

Trong bối cảnh đó, ngay cả khi đang tổ chức lễ tang kéo dài một tuần cho cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, IRGC có thể đã hành động, thay vì ngồi nhìn đòn bẩy chiến lược của mình dần mất đi.

Bản ghi nhớ tiếp tục rạn nứt hôm 5/7, khi những tàu hàng di chuyển qua hải lộ phía nam nhận cảnh báo từ Iran qua vô tuyến.

"Tuyến đường này không an toàn, các bạn đang gặp nguy hiểm", Wall Street Journal dẫn lại nội dung thông điệp. "Tên lửa và máy bay không người lái của chúng tôi sẵn sàng nhắm bắn vào các bạn". Không lâu sau, ba tàu thương mại bị tấn công, trong đó tàu chở khí đốt của Qatar bị cháy khoang máy, buộc thủy thủ đoàn phải sơ tán.

"Các cuộc tấn công diễn ra đúng vào thời điểm tổ chức lễ tang ông Ali Khamenei, cho thấy Iran muốn thể hiện tâm thế chiến thắng", Suzanne Maloney, chuyên gia tại Viện Brookings, nhận định, thêm rằng Iran muốn phát đi thông điệp họ quyết tâm thiết lập quyền kiểm soát mới đối với Hormuz.

Iran cũng không quá bận tâm nếu Mỹ tái áp đặt các lệnh trừng phạt dầu mỏ vừa được dỡ bỏ sau nhiều thập kỷ.

"Nguồn thu không quan trọng bằng quyền kiểm soát", Majid Shakeri, nhà kinh tế đồng thời là cố vấn của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, phát biểu trên truyền hình nhà nước. "Hoặc chúng tôi giữ được eo biển, hoặc tất cả sẽ sẵn sàng hy sinh vì nó".

Một nhà ngoại giao Iran ngày 8/7 cáo buộc Mỹ đã vi phạm thỏa thuận hòa bình khi thiết lập một lộ trình mới qua Hormuz mà không trao đổi với nước này. Do đó, Tehran có lý do để nhắm mục tiêu vào tuyến đường này.

Các diễn biến khiến Tổng thống Trump phẫn nộ. Lãnh đạo Mỹ trước đó nhiều lần tuyên bố bản ghi nhớ hòa bình ký với Iran vào giữa tháng 6 là minh chứng cho thấy chiến lược gây sức ép tối đa của ông đã mang lại kết quả.

Một lý do nữa dường như là yếu tố thời điểm. Tổng thống Trump ngày 8/7 nói ông đã cho Iran "nghỉ một tuần" trong tiến trình đàm phán để tổ chức tang lễ cho cố lãnh tụ tối cao, nhưng Tehran lại "chơi không đẹp, khi bắt đầu phóng tên lửa vào các tàu thuyền".

Phó tổng thống JD Vance cũng phát đi thông điệp cứng rắn trong bài phát biểu tại Milwaukee ngày 9/7.

"Vấn đề rất đơn giản. Nếu họ bắn vào tàu thuyền, chúng tôi sẽ giáng cho họ một đòn thích đáng", ông Vance nói.

Joel Rayburn, chuyên gia của Viện Hudson, cho rằng Iran dường như đánh cược rằng Tổng thống Trump, đã mệt mỏi với xung đột và chỉ cách cuộc bầu cử giữa kỳ 4 tháng, sẽ không muốn mạo hiểm khởi động lại một cuộc chiến vốn không được lòng cử tri.

"Họ đang có nguy cơ đánh giá sai Tổng thống Trump, điều mà họ đã nhiều lần mắc phải", ông Hudson nói. "Lần này họ đã đi quá xa".

Tương lai xung đột

Ben Soodavar, chuyên gia nghiên cứu về chiến sự tại Đại học King's College London, Anh, cho rằng hai kịch bản có thể xảy ra trong tương lai.

Thứ nhất, Mỹ có thể tiếp tục mở rộng không kích nhằm vào các mục tiêu ở Iran, đồng thời dùng sức mạnh quân sự để duy trì tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.

"Đây là nhiệm vụ vô cùng khó khăn, bởi Iran không cần đánh bại hải quân Mỹ để khiến eo biển Hormuz tê liệt. Nước này chỉ cần khiến tuyến hàng hải trở nên đủ nguy hiểm để tàu thuyền không dám đi qua. Mỹ không kích kéo dài có thể làm suy giảm nhưng khó có thể xóa bỏ hoàn toàn năng lực đó của Iran", ông Soodavar nói với The Conversation.

Kịch bản thứ hai là ông Trump giới hạn quy mô không kích và sử dụng biện pháp quân sự làm đòn bẩy để đưa Iran trở lại bàn đàm phán, hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn mới.

"Lựa chọn này cũng đối mặt trở ngại. Nếu không thể bảo đảm tự do hàng hải qua Hormuz, Tổng thống Trump rất khó đạt một thỏa thuận tốt hơn thỏa thuận mà ông vừa từ bỏ, nhất là khi phải đối mặt với một Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn, tự tin hơn vì vẫn đứng vững sau khi hứng chịu những đòn tấn công nặng nề", theo ông Soodavar.

Tin Gốc: Vnexpress

Các vùng biển ấm lên đang đưa một loại vi khuẩn ít được biết đến nhưng có tiềm ẩn nguy cơ gây nguy hiểm lại gần hơn với các bãi biển châu Âu, và các cơ quan chức năng đang đặc biệt chú ý.

Mùa hè châu Âu đã chính thức bắt đầu, hàng triệu du khách đang háo hức mong đợi kỳ nghỉ của mình và trong nhiều trường hợp, họ sẽ hướng về vùng duyên hải để tận hưởng bãi biển. Tuy nhiên, năm nay thách thức đang bao trùm lên ngành du lịch do sự tăng sinh của vi khuẩn trong nước biển.

Sự lo ngại đặc biệt tập trung vào vi khuẩn Vibrio, một họ vi sinh vật xuất hiện tự nhiên trong môi trường nước lợ và nước mặn ấm ở ven biển.

Hầu hết các chủng vi khuẩn này đều vô hại, nhưng một số chủng như Vibrio vulnificus (vốn được truyền thông đặt biệt danh là "vi khuẩn ăn thịt người") có thể gây ra nhiễm trùng nghiêm trọng và thậm chí tử vong trong các trường hợp hiếm gặp, đặc biệt là ở những người có vết thương hở hoặc hệ miễn dịch suy yếu.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, nhiễm trùng có thể kích hoạt chứng viêm hoại tử mạc cơ, khiến các mô xung quanh vết thương bị phá hủy nhanh chóng. Vi khuẩn cũng có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết, và trong một số trường hợp bệnh nhân phải cắt bỏ chi. Những kết quả như vậy là rất hiếm và có xu hướng ảnh hưởng đến những người có vết thương hở, mắc bệnh gan hoặc có hệ miễn dịch bị tổn hại.

Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA), "Vibrio là một loại vi khuẩn thủy sinh có thể tìm thấy trong hải sản" và một số chủng có thể gây ra từ bệnh viêm dạ dày ruột cho đến nhiễm trùng nghiêm trọng và thậm chí tử vong.

Trung tâm Dự phòng và Kiểm soát Bệnh tật châu Âu (ECDC) đã cảnh báo về "nguy cơ gia tăng nhiễm trùng Vibrio trong suốt mùa hè", đặc biệt là trong các đợt nắng nóng và ở các vùng nước nông ven biển.

Trong những năm gần đây, nhiều khu vực khác nhau dọc bờ biển châu Âu đã trải qua các đợt ô nhiễm và cảnh báo y tế dẫn đến việc hạn chế tiếp cận với biển, đặt trong bối cảnh nhiệt độ nước ngày càng ấm hơn và áp lực du lịch ngày càng gia tăng.

Địa Trung Hải nằm trong số những vùng biển có tốc độ ấm lên nhanh nhất hành tinh, nóng lên nhanh hơn khoảng 20% so với mức trung bình của các đại dương toàn cầu, và giới khoa học cho biết điều đó đang tạo ra các điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển mạnh.

"Địa Trung Hải đang cho chúng ta thấy một thế giới nóng hơn sẽ biểu hiện như thế nào. Các quốc gia cùng chung vùng biển này vẫn có thể lựa chọn cùng nhau chia sẻ một giải pháp", Hatim Aznague, một nhà phân tích về Dự án, Hành động Khí hậu và Khả năng Phục hồi Năng lượng tại Liên minh vì Địa Trung Hải, chia sẻ.

Nghiên cứu xác nhận rằng nhiệt độ và độ mặn là 2 động lực chính thúc đẩy sự tăng sinh của vi khuẩn Vibrio, nghĩa là quỹ đạo ấm lên của Địa Trung Hải có tác động trực tiếp đến rủi ro vi khuẩn ở các vùng nước ven bờ.

Độ mặn tự nhiên cao hơn của Địa Trung Hải trong lịch sử đã kìm hãm Vibrio vulnificus khiến các bờ biển vùng Baltic và Biển Bắc trở thành những khu vực có nguy cơ cao hơn đối với các trường hợp nguy hiểm nhất. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo rằng khi Địa Trung Hải ấm lên và các mô hình độ mặn thay đổi, điều đó có thể sẽ đảo lộn.

Bên cạnh rủi ro về sức khỏe, sự lây lan của vi khuẩn Vibrio còn gây ra những hậu quả kinh tế trực tiếp.

Việc đóng cửa bãi biển và các cảnh báo y tế vào cao điểm mùa hè sẽ đánh thẳng vào “trái tim” của một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất của châu Âu.

Tin Gốc: Dân Trí