Trong bối cảnh Ukraine phải tìm cách duy trì sự ủng hộ từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, sự ra đi của một chính trị gia có khả năng kết nối cả Nhà Trắng, Quốc hội Mỹ và các đồng minh phương Tây đối với vấn đề Ukraine khiến nhiều người lo ngại Kiev sẽ mất đi một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất tại Washington.
Trong hơn một thập kỷ, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham nổi tiếng là chính trị gia Mỹ có lập trường cứng rắn với Nga.
Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện năm 2022, ông Graham trở thành một trong những gương mặt nổi bật nhất ủng hộ Kiev tại Quốc hội Mỹ. Thời điểm Matxcơva sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014, ông đã thúc đẩy Washington viện trợ vũ khí phòng thủ cho Ukraine – thời điểm Kiev thiếu thốn gần như mọi mặt.
Chỉ vài ngày trước khi qua đời, vị Thượng nghị sĩ vẫn có mặt tại Kiev trong chuyến thăm thứ 10, tính từ lúc chiến sự bùng phát.
Ông gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky, thăm một nhà máy sản xuất máy bay không người lái (drone) và thông báo rằng dự luật trừng phạt Nga do ông cùng Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal thúc đẩy nhiều năm cuối cùng đã đạt được đồng thuận với Nhà Trắng và có thể sớm được đưa ra xem xét.
Thông tin ông qua đời chỉ một ngày sau đó khiến giới chức Ukraine bàng hoàng và xem đây là mất mát lớn.
Tổng thống Zelensky cho biết hai người vẫn “duy trì đối thoại thường xuyên” và vừa gặp nhau hai lần trong tuần qua, tại Hội nghị thượng đỉnh NATO và sau đó ở Kiev. Ông gọi ông Graham là một trong những người ủng hộ kiên định nhất của Ukraine tại Washington.
“Ukraine đã mất đi một người bạn đích thực, còn nước Mỹ mất đi một trong những người con ưu tú nhất”, ông Kyrylo Budanov, người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Zelensky, viết trên mạng xã hội.
Nghị sĩ Oleksandr Merezhko, thuộc đảng cầm quyền của ông Zelensky, thậm chí nhận định vị chính trị gia là người “không thể thay thế”, bởi ông là “cầu nối gần gũi nhất giữa Ukraine, Tổng thống Zelensky và ông Trump”.
Không chỉ là người ủng hộ Kiev, ông Graham còn là một trong số ít nghị sĩ Cộng hòa vừa có quan hệ gần gũi với ông Trump, vừa duy trì được sự hợp tác với các nghị sĩ Dân chủ và các lãnh đạo châu Âu.
Theo Hãng tin Bloomberg, sự ra đi của ông Graham ở tuổi 71 diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm.
Ukraine đang thúc giục Mỹ cấp thêm tên lửa Patriot để đối phó với các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo ngày càng dữ dội từ Nga. Dù ông Trump đã đồng ý cho phép Ukraine sản xuất Patriot theo giấy phép của Mỹ, quá trình triển khai sẽ mất nhiều thời gian và vẫn cần sự ủng hộ liên tục từ Washington.
Theo chuyên gia chính trị Volodymyr Fesenko tại Kiev, ông Graham là một trong những “người vận động hành lang” hiệu quả nhất của Ukraine trong nhóm thân cận của ông Trump, dù không phải lúc nào ông cũng thuyết phục được Tổng thống Mỹ.
“Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu còn ai vừa có vị thế lớn trong Thượng viện, vừa có thể tiếp cận trực tiếp ông Trump như ông Graham hay không?”, ông nói.
Nhiều nhà ngoại giao châu Âu cũng đánh giá vị thượng nghị sĩ là một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng đáng kể tới Nhà Trắng về vấn đề Nga – Ukraine. Ông thường xuyên tham gia các diễn đàn quốc tế, bảo vệ vai trò của NATO và giải thích chính sách của Mỹ với các đồng minh.
Đáng chú ý, ông Graham duy trì quan điểm này ngay cả khi lập trường của mình khác biệt với xu hướng “Nước Mỹ trên hết” đang chi phối phần lớn Đảng Cộng hòa.
Trong khi nhiều đồng minh của ông Trump phản đối việc Mỹ tiếp tục can dự vào các cuộc xung đột ở nước ngoài, ông Graham vẫn kiên định cho rằng Washington cần giữ vai trò lãnh đạo toàn cầu, ủng hộ NATO, hậu thuẫn Ukraine và áp dụng các biện pháp cứng rắn với Nga cũng như Iran.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài CNN sau khi ông Graham qua đời, Tổng thống Trump nhận xét rằng vị thượng nghị sĩ “muốn cuộc chiến tiếp diễn hơn” vì luôn theo đuổi lập trường cứng rắn với Nga.
Tuy nhiên, các đồng minh của ông Graham bác bỏ cách nhìn này.
Thượng nghị sĩ Tim Scott cho rằng ông Graham chỉ có mục tiêu duy nhất là cứu càng nhiều sinh mạng người Ukraine càng tốt, trong khi Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal kêu gọi nhanh chóng thông qua dự luật trừng phạt Nga mà hai người cùng thúc đẩy, coi đây là “lời tri ân xứng đáng” dành cho ông Graham.
Đối với Ukraine, vấn đề lớn hơn không nằm ở một dự luật cụ thể, mà ở khoảng trống chính trị mà Thượng nghị sĩ Lindsey Graham để lại.
Khi Washington ngày càng chia rẽ về chính sách đối với Kiev, việc tìm được một chính trị gia vừa có ảnh hưởng với Tổng thống Trump, vừa sẵn sàng công khai bảo vệ Ukraine như ông Graham sẽ là một nhiệm vụ không hề dễ dàng.
"Nước Mỹ về cơ bản đã thay đổi chủ trương về thương mại, nâng thuế quan lên cấp độ chúng ta chỉ thấy ở giai đoạn Đại Suy thoái (cuối thập niên 1930). Nhiều điểm mạnh trước đây của Canada, dựa trên mối quan hệ gần gũi với Mỹ, giờ đã trở thành điểm yếu và chúng ta cần khắc phục những điểm yếu này", Thủ tướng Canada Mark Carney bình luận về quan hệ song phương, trong video được công bố ngày 19/4.
Ông cho rằng Canada không thể kiểm soát những gián đoạn từ nước láng giềng, cũng không thể đặt tương lai vào hy vọng tình hình sẽ sớm ổn định trở lại.
Thủ tướng Canada nhận định đất nước cần đặt mục tiêu không cần phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào, giữa bối cảnh "thế giới đang trở nên nguy hiểm và chia rẽ hơn". Ông cho biết sẽ thường xuyên cập nhật cho người dân về nỗ lực của chính phủ trong củng cố nền kinh tế và bảo vệ chủ quyền.
Trong video, ông Carney còn cầm mô hình tướng Isaac Brock, người từng dẫn dắt cuộc chiến chống quân Mỹ năm 1812 và đưa ra thông điệp "Trong lịch sử, Canada từng đối mặt những mối đe dọa tương tự hiện nay". Ông cũng nhắc đến thủ lĩnh thổ dân Tecumseh, người đã liên kết các cộng đồng bản địa chống lại sự mở rộng của Mỹ vào thế kỷ 19.
Thủ tướng Canada nhận định việc hy vọng "Mỹ trở lại bình thường" không thể được xem là chiến lược khả thi, thay vào đó Canada cần xây dựng một đất nước đủ mạnh mẽ để chống chọi với những biến động ngoại cảnh.
"Hy vọng không phải là kế hoạch và hoài niệm không phải là chiến lược. Nước Mỹ đã thay đổi và chúng ta cần phản ứng. Chúng ta cần giành lại kiểm soát an ninh, biên giới và tương lai của chính mình", ông nói.
Ông Carney, người nhậm chức năm 2025 sau chiến dịch tranh cử dựa trên cam kết cứng rắn hơn với Washington, cho biết Ottawa đang thúc đẩy đa dạng hóa quan hệ kinh tế, bao gồm tăng cường hợp tác với các đối tác như Trung Quốc nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Chính phủ Canada cũng đặt mục tiêu thu hút đầu tư mới, mở rộng năng lực năng lượng sạch, giảm rào cản thương mại nội địa, tăng chi tiêu quốc phòng và cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân.
Quan hệ Mỹ - Canada đang trải qua nhiều biến động sau hàng thập kỷ hội nhập kinh tế sâu rộng, sau khi Tổng thống Donald Trump áp dụng nhiều biện pháp thuế quan với cả đối thủ lẫn đồng minh, làm xáo trộn thương mại toàn cầu.
Các mức thuế này đã ảnh hưởng đến người lao động trong ngành ôtô và thép của Canada, đồng thời khiến doanh nghiệp trì hoãn đầu tư do bất ổn gia tăng. Bên cạnh đó, những phát biểu của ông Trump về khả năng Canada trở thành bang thứ 51 của Mỹ cũng vấp phải nhiều phản đối trong dư luận Canada.
Đảng Tự do của ông Carney gần đây giành được đa số ghế trong quốc hội sau các cuộc bầu cử đặc biệt vào tuần trước, tạo thêm lợi thế về số phiếu để điều chỉnh chính sách, đặc biệt trong quan hệ thương mại với Mỹ. Một cuộc rà soát hiệp định thương mại ba bên giữa Mỹ, Canada và Mexico dự kiến diễn ra vào tháng 7.
"20h40 ngày 29/5, nạn nhân đầu tiên đã được đưa ra khỏi hang", Đội tình nguyện cứu nạn nhân dân Lào đăng trên Facebook.
Video do nhóm này công bố cho thấy lực lượng cứu nạn dìu một người đàn ông rất yếu, trên đầu có đội mũ có gắn đèn. Nạn nhân sau đó được chuyển cho đội ngũ y tế để kiểm tra sức khỏe. Hiện chưa rõ danh tính người này.
Đây là một trong số 5 người còn sống mà lực lượng cứu nạn tìm thấy ngày 27/5 trong hang động ở tỉnh Xaisomboun, Lào, cách thủ đô Vientiane khoảng 125 km về phía đông bắc. Họ được xác định gồm Khamla, Mued, Ee, Ing và Laen, sức khỏe vẫn ổn, nhưng đã kiệt sức do mất nước và đói.
Họ thuộc nhóm 7 người vào hang tìm vàng từ ngày 20/5 và bị kẹt lại khi mưa lớn gây lũ quét chặn lối ra. Hai người còn lại đang mất tích, được cho là vào hang từ trước và mất kết nối với nhóm 5 người.
Các đội thợ lặn cứu nạn từ Lào, Thái Lan, Nhật Bản cùng Malaysia đang tham gia nỗ lực cứu nạn. Một số thông tin cho biết các chuyên gia từ Indonesia và Pháp cũng sắp đến hiện trường để hỗ trợ.
Ông Chakkit Taengtang thuộc Hiệp hội Sai Than, một tổ chức cứu nạn Thái Lan, nói việc sơ tán 4 người còn lại đã được hoãn sang ngày 30/5, do họ chưa chuẩn bị sẵn sàng.
Theo Gary Mitchell, phát ngôn viên của Đội cứu nạn Hang động Nam và Trung Wales thuộc Hội đồng Cứu nạn Hang động Anh, một kế hoạch cứu nạn hiệu quả phụ thuộc vào "quãng đường phải lặn, mức độ chật hẹp của các lối đi, kích thước thực tế của hệ thống hang động và nguồn lực hỗ trợ sẵn có".
Những điều kiện cần thiết khác thường bao gồm không gian và thiết bị để nạp lại các bình oxy cùng với một đội ngũ y tế hỗ trợ.
Lực lượng cứu nạn cũng phải cân nhắc giữa rủi ro khi dẫn những người sống sót không có kỹ năng lặn qua dòng nước không có tầm nhìn và phương án chờ nước rút, theo ông Mitchell. Mitchell từng tham gia chiến dịch giải cứu 12 cậu bé và huấn luyện viên bóng đá bị mắc kẹt sâu trong một hang động ở tỉnh Chiang Rai, miền bắc Thái Lan suốt hơn hai tuần do mưa lớn làm ngập lối vào hồi năm 2018.
"Không thể để mọi người mắc kẹt dưới lòng đất quá lâu mà không có hỗ trợ y tế, không có đủ nhu yếu phẩm và nước sạch, bởi tình trạng của họ sẽ xấu đi", ông Mitchell cảnh báo hôm 28/5.
Mikko Paasi, thợ lặn người Phần Lan tham gia sứ mệnh giải cứu, trước đó cho biết lực lượng cứu nạn đã tìm kiếm khoảng 95% hang động nhưng không thấy dấu vết của hai người còn lại. Ông cho biết 5 người được tìm thấy thậm chí không biết có hai người nữa mắc kẹt.
Chiều 5-5 (giờ địa phương), chuyên cơ chở Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đoàn đại biểu cấp cao đã đến sân bay quân sự Palam, thủ đô New Delhi (Ấn Độ).
Đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tại sân bay có Quốc vụ khanh Bộ Nội vụ Ấn Độ Nityanand Rai; Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering Wangchuk Sherpa.
Đại sứ Việt Nam tại Ấn Độ Nguyễn Thanh Hải, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Mumbai Lê Quang Biên cùng đông đảo cán bộ, nhân viên đại sứ quán, cộng đồng người Việt Nam và lưu học sinh Việt Nam tại Ấn Độ cũng ra đón đoàn.
TTXVN mô tả sự đặc biệt coi trọng, tiếp đón trọng thị của phía Ấn Độ đối với chuyến thăm của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam:
"Trên khắp thủ đô New Delhi, Chính phủ Ấn Độ đã bố trí các bức ảnh chân dung Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với khẩu hiệu song ngữ nhiệt liệt chào mừng. Tại khách sạn, đông đảo nghệ sĩ Ấn Độ đã nồng nhiệt chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam bằng các điệu múa truyền thống".
Ngay sau khi tới thủ đô New Delhi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Cố vấn an ninh quốc gia Ấn Độ Ajit Doval; gặp gỡ cán bộ, nhân viên Đại sứ quán Việt Nam và cộng đồng người Việt Nam tại Ấn Độ.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên đến Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên cương vị mới, cũng đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Chuyến thăm diễn ra theo lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, diễn ra từ ngày 5 đến 7-5.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, trong chuyến thăm Ấn Độ lần này, dự kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có chương trình rất phong phú ở thủ đô New Delhi và tại trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ phát triển nhất là Mumbai.
Lãnh đạo hai bên sẽ cùng trao đổi, thảo luận về các định hướng chiến lược thúc đẩy hợp tác, tạo ra đột phá trên các lĩnh vực tiềm năng như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, y tế, năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng, thúc đẩy giao lưu Nhân dân, văn hóa, tôn giáo...
Bên cạnh các hoạt động hội đàm, hội kiến cấp cao giữa lãnh đạo hai nước, nhiều hoạt động sôi động, thiết thực sẽ được tổ chức như các diễn đàn về tài chính, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo...
Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering W. Sherpa nhấn mạnh: "Chính phủ Ấn Độ đặc biệt coi trọng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Sự hiện diện của nhà lãnh đạo cao nhất Đảng, Nhà nước Việt Nam tại Ấn Độ và các cuộc gặp của ông với các lãnh đạo cấp cao Ấn Độ sẽ tạo thêm động lực cho quan hệ song phương vốn đã rất mạnh mẽ và năng động".
Giáo sư Harsh V. Pant, Phó chủ tịch Quỹ Nghiên cứu nhà quan sát, khẳng định chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn khẳng định Việt Nam coi trọng và mong muốn tiếp tục thúc đẩy quan hệ đối tác với Ấn Độ sau một thập niên thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.
