Trong bối cảnh Ukraine phải tìm cách duy trì sự ủng hộ từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, sự ra đi của một chính trị gia có khả năng kết nối cả Nhà Trắng, Quốc hội Mỹ và các đồng minh phương Tây đối với vấn đề Ukraine khiến nhiều người lo ngại Kiev sẽ mất đi một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất tại Washington.
Trong hơn một thập kỷ, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham nổi tiếng là chính trị gia Mỹ có lập trường cứng rắn với Nga.
Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện năm 2022, ông Graham trở thành một trong những gương mặt nổi bật nhất ủng hộ Kiev tại Quốc hội Mỹ. Thời điểm Matxcơva sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014, ông đã thúc đẩy Washington viện trợ vũ khí phòng thủ cho Ukraine – thời điểm Kiev thiếu thốn gần như mọi mặt.
Chỉ vài ngày trước khi qua đời, vị Thượng nghị sĩ vẫn có mặt tại Kiev trong chuyến thăm thứ 10, tính từ lúc chiến sự bùng phát.
Ông gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky, thăm một nhà máy sản xuất máy bay không người lái (drone) và thông báo rằng dự luật trừng phạt Nga do ông cùng Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal thúc đẩy nhiều năm cuối cùng đã đạt được đồng thuận với Nhà Trắng và có thể sớm được đưa ra xem xét.
Thông tin ông qua đời chỉ một ngày sau đó khiến giới chức Ukraine bàng hoàng và xem đây là mất mát lớn.
Tổng thống Zelensky cho biết hai người vẫn “duy trì đối thoại thường xuyên” và vừa gặp nhau hai lần trong tuần qua, tại Hội nghị thượng đỉnh NATO và sau đó ở Kiev. Ông gọi ông Graham là một trong những người ủng hộ kiên định nhất của Ukraine tại Washington.
“Ukraine đã mất đi một người bạn đích thực, còn nước Mỹ mất đi một trong những người con ưu tú nhất”, ông Kyrylo Budanov, người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Zelensky, viết trên mạng xã hội.
Nghị sĩ Oleksandr Merezhko, thuộc đảng cầm quyền của ông Zelensky, thậm chí nhận định vị chính trị gia là người “không thể thay thế”, bởi ông là “cầu nối gần gũi nhất giữa Ukraine, Tổng thống Zelensky và ông Trump”.
Không chỉ là người ủng hộ Kiev, ông Graham còn là một trong số ít nghị sĩ Cộng hòa vừa có quan hệ gần gũi với ông Trump, vừa duy trì được sự hợp tác với các nghị sĩ Dân chủ và các lãnh đạo châu Âu.
Theo Hãng tin Bloomberg, sự ra đi của ông Graham ở tuổi 71 diễn ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm.
Ukraine đang thúc giục Mỹ cấp thêm tên lửa Patriot để đối phó với các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo ngày càng dữ dội từ Nga. Dù ông Trump đã đồng ý cho phép Ukraine sản xuất Patriot theo giấy phép của Mỹ, quá trình triển khai sẽ mất nhiều thời gian và vẫn cần sự ủng hộ liên tục từ Washington.
Theo chuyên gia chính trị Volodymyr Fesenko tại Kiev, ông Graham là một trong những “người vận động hành lang” hiệu quả nhất của Ukraine trong nhóm thân cận của ông Trump, dù không phải lúc nào ông cũng thuyết phục được Tổng thống Mỹ.
“Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu còn ai vừa có vị thế lớn trong Thượng viện, vừa có thể tiếp cận trực tiếp ông Trump như ông Graham hay không?”, ông nói.
Nhiều nhà ngoại giao châu Âu cũng đánh giá vị thượng nghị sĩ là một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng đáng kể tới Nhà Trắng về vấn đề Nga – Ukraine. Ông thường xuyên tham gia các diễn đàn quốc tế, bảo vệ vai trò của NATO và giải thích chính sách của Mỹ với các đồng minh.
Đáng chú ý, ông Graham duy trì quan điểm này ngay cả khi lập trường của mình khác biệt với xu hướng “Nước Mỹ trên hết” đang chi phối phần lớn Đảng Cộng hòa.
Trong khi nhiều đồng minh của ông Trump phản đối việc Mỹ tiếp tục can dự vào các cuộc xung đột ở nước ngoài, ông Graham vẫn kiên định cho rằng Washington cần giữ vai trò lãnh đạo toàn cầu, ủng hộ NATO, hậu thuẫn Ukraine và áp dụng các biện pháp cứng rắn với Nga cũng như Iran.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài CNN sau khi ông Graham qua đời, Tổng thống Trump nhận xét rằng vị thượng nghị sĩ “muốn cuộc chiến tiếp diễn hơn” vì luôn theo đuổi lập trường cứng rắn với Nga.
Tuy nhiên, các đồng minh của ông Graham bác bỏ cách nhìn này.
Thượng nghị sĩ Tim Scott cho rằng ông Graham chỉ có mục tiêu duy nhất là cứu càng nhiều sinh mạng người Ukraine càng tốt, trong khi Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal kêu gọi nhanh chóng thông qua dự luật trừng phạt Nga mà hai người cùng thúc đẩy, coi đây là “lời tri ân xứng đáng” dành cho ông Graham.
Đối với Ukraine, vấn đề lớn hơn không nằm ở một dự luật cụ thể, mà ở khoảng trống chính trị mà Thượng nghị sĩ Lindsey Graham để lại.
Khi Washington ngày càng chia rẽ về chính sách đối với Kiev, việc tìm được một chính trị gia vừa có ảnh hưởng với Tổng thống Trump, vừa sẵn sàng công khai bảo vệ Ukraine như ông Graham sẽ là một nhiệm vụ không hề dễ dàng.
Trong cuộc diễn tập ngày 6/5, tàu tuần tra loại biên BRP Quezon đóng vai chiến hạm giả định của đối phương và neo đậu cách bờ biển đảo Luzon, miền bắc Philippines, khoảng 80 km.
Cuộc diễn tập bắt đầu khi lục quân Mỹ khai hỏa một rocket dẫn đường GMLRS để hiệu chỉnh, xác định vị trí mục tiêu sau khoảng 15 phút. Các bệ phóng tên lửa diệt hạm NMESIS của Mỹ và C-Star Philippines lần lượt khai hỏa nhằm vào mục tiêu. Tổ hợp Type 88 Nhật Bản phóng hai quả đạn, đánh trúng thân tàu Quezon.
Loạt đòn tấn công khiến tàu Quezon nhanh chóng lật úp và chìm xuống biển.
Pháo phản lực HIMARS Mỹ bắn thêm một lượt vào tọa độ mục tiêu. Tiêm kích hạng nhẹ FA-50 và cường kích A-29 Philippines dự kiến tấn công BRP Quezon, song hoạt động này bị đình chỉ do chiến hạm chìm trước khi máy bay kịp xuất kích.
Trong diễn tập, lực lượng Mỹ triển khai Tổ hợp Phòng không Tích hợp Thủy quân lục chiến để bảo vệ trận địa tên lửa khỏi máy bay không người lái tự sát (UAV) và các mối đe dọa khác. Quân đội Mỹ còn điều động máy bay tuần thám P-8A và UAV vũ trang MQ-9 tham gia hoạt động.
Cuộc diễn tập nằm trong khuôn khổ tập trận thường niên Balikatan. Sự kiện năm nay diễn ra ngày 20/4-8/5, với sự tham gia của Mỹ, Philippines, Australia và Nhật Bản.
Tàu tuần tra BRP Quezon ban đầu là tàu quét mìn USS Vigilance thuộc lớp Auk, được Mỹ hạ thủy tháng 4/1943, biên chế tháng 2/1944 và loại biên sau đó 3 năm. Mỹ chuyển giao USS Vigilance cho Philippines vào năm 1967, con tàu được đổi tên và phân loại thành hộ vệ hạm cỡ nhỏ, hoạt động tới tháng 3/2021 rồi bị loại biên.
Tàu Quezon có lượng giãn nước 1.250 tấn khi đầy tải, tốc độ tối đa 37 km/h, tầm hoạt động 8.000 km, được trang bị hai pháo cỡ nòng 76 mm, hai pháo nòng đôi Bofors cỡ 40 mm, hai pháo nòng đôi Oerlikon 20 mm và 4 súng máy 12,7 mm.
"Tôi cảm thấy như mình đang bay vậy, rồi như chìm xuống giữa nước và đất đá, trước khi rơi xuống một khoảng trống và mắc kẹt ở đó", Dayana Patino ngày 29/6 kể lại thời điểm động đất xảy ra hôm 24/6, khi cô cùng con trai sơ sinh Juan David đang trong căn hộ của gia đình ở tầng 8 khu chung cư thuộc bang La Guaira, miền bắc Venezuela.
Rung chấn mạnh khiến cả tòa chung cư đổ sập. "Tôi không biết bằng cách nào mà mình vẫn không buông con ra, dù lúc đó như đang bị hất tung lên và bị ép chặt vào đồ đạc", Patino kể.
Chân cô kẹt dưới các khối bê tông, còn thái dương bị ép vào tảng đá, khiến cô hoàn toàn không thể cử động, trong khi con trai vẫn nằm bên cạnh. Dù đau đớn và hoảng loạn, cô tự nhủ phải giữ tỉnh táo vì con, và tiếng khóc của bé chính là động lực để cô không gục ngã.
"Chừng nào con tôi còn sống thì tôi cũng sẽ sống. Thỉnh thoảng tôi lại chạm vào mũi thằng bé để chắc rằng con vẫn thở", Patino cho hay.
Cô cố giữ sức, chỉ kêu cứu khi nghe thấy có người ở gần. Sau nhiều giờ mắc kẹt dưới đống đổ nát, với một khe nứt nhỏ để ánh trăng lọt vào, cuối cùng cô nghe thấy tiếng em trai gọi tên mình.
"Tôi hét lên hết sức 'Chị ở đây!' và em trai nói 'Em tìm thấy chị rồi, em hứa sẽ không rời đi cho đến khi đưa được chị ra ngoài'", cô nhớ lại.
Đội cứu nạn sau đó đến hiện trường và đưa hai mẹ con ra khỏi đống đổ nát sau 32 giờ bị mắc kẹt. Chồng cô là Gerson bật khóc khi đón con trai được bọc trong tấm chăn màu hồng từ tay nhân viên cứu nạn.
"Tôi tưởng vợ con mình đã chết. Khi nhìn thấy con trai, tôi cảm giác như mình được sinh ra lần nữa", Gerson nói và gọi cuộc giải cứu là "phép màu".
Hai mẹ con sau đó được chuyển tới bệnh viện ở thủ đô Caracas. Patino đang hồi phục sau chấn thương ở cả hai chân. Điều kỳ diệu là bé Juan chỉ bị thương nhẹ.
Gerson, người đang ở bên ngoài khu chung cư khi tòa nhà sập xuống, cho biết gia đình đã mất tất cả sau động đất.
Thảm họa ở Venezuela đã khiến hơn 1.700 người thiệt mạng và khoảng 5.000 người bị thương. Dựa trên ảnh vệ tinh, các nhà nghiên cứu ước tính gần 60.000 tòa nhà đã bị hư hại hoặc phá hủy.
Số nạn nhân được cho là sẽ tăng lên trong những ngày tới. Điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Venezuela, Gianluca Rampolla del Tindaro, cho biết họ đang chuẩn bị 10.000 túi đựng thi thể.
Theo trang tin Business Insider, bà Jiang, hiện là Chủ tịch Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng (WHCA), có mặt trên sân khấu và ngồi cạnh Tổng thống Donald Trump điều hành buổi tiệc khi vụ nổ súng xảy ra tại khách sạn Washington Hilton.
Khi tiếng súng vang lên trong khán phòng, không khí lập tức trở nên hỗn loạn, nhiều người la hét, chạy và tìm cách ẩn nấp.
Trong khi đó, lực lượng Mật vụ Mỹ nhanh chóng đưa ông Trump và Phó tổng thống rời khỏi sân khấu, các lực lượng vũ trang cũng xuất hiện để kiểm soát tình hình.
Sau sự cố, bà Jiang xuất hiện tại phòng họp báo ở Nhà Trắng và là người đặt câu hỏi đầu tiên trong cuộc họp báo của Tổng thống Trump.
Trước đó, bà cho biết trên mạng xã hội rằng đã đi cùng Tổng thống trở về Nhà Trắng để chuẩn bị cho cuộc họp báo, đồng thời thông tin tất cả những người tham dự sự kiện đều an toàn.
Nhiều đồng nghiệp và giới truyền thông đã khen ngợi sự điềm tĩnh và chuyên nghiệp của bà Jiang khi vừa điều hành sự kiện, vừa nhanh chóng chuyển sang tác nghiệp.
Một số lời kể mô tả lại rằng bà đã nhanh chóng chuyển từ vai trò điều hành buổi tiệc sang tác nghiệp trực tiếp và tham gia tường thuật trên sóng truyền hình gần như ngay lập tức.
Lãnh đạo Đài CBS cũng gửi thông báo nội bộ, ca ngợi bà vì giữ được sự bình tĩnh và xử lý tình huống một cách chuyên nghiệp trong hoàn cảnh hỗn loạn.
Bà Jiang đã báo tin qua điện thoại ngay từ hiện trường và nhanh chóng di chuyển đến Nhà Trắng để tiếp tục đưa tin.
Theo giới thiệu trên trang WHCA, bà Weijia Jiang, sinh tại Trung Quốc và lớn lên tại Mỹ, là phóng viên Nhà Trắng cấp cao của Đài CBS News từ năm 2015.
Bà Jiang được công nhận với các câu hỏi sắc sảo trong các buổi họp báo và đưa tin sâu rộng về chính sách, bao gồm cả bạo lực đối với cộng đồng người Mỹ gốc Á.
Bà đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng từ năm 2026 và là người phụ nữ da màu đầu tiên giữ chức vụ này.
Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng là tổ chức của các nhà báo chuyên đưa tin về Nhà Trắng và Tổng thống Mỹ.
