Tháng trước, startup AI Lindy chuyển toàn bộ lưu lượng truy cập từ mô hình Claude của Anthropic sang sản phẩm của DeepSeek, startup Trung Quốc gây chấn động thế giới khi tung ra mô hình giá rẻ đầu năm ngoái. “Chúng tôi làm vậy và thấy đường cong chi phí đi xuống, gần như rơi thẳng đến đáy”, Flo Crivello, CEO Lindy, nói với CNBC. Ông cho biết, quyết định này sẽ giúp tiết kiệm hàng triệu USD trong nhiều tháng.
Công ty tiền điện tử nổi tiếng Coinbase cũng tuyên bố giảm gần một nửa chi phí AI nhờ dùng mô hình rẻ hơn, bao gồm các sản phẩm từ Trung Quốc như GLM-5.2 của Z.ai (Zhipu AI) và Kimi của Moonshot AI.
Lindy và Coinbase là hai trong số hàng loạt công ty Mỹ đang chuyển từ mô hình đắt đỏ trong nước sang sản phẩm giá rẻ từ phương Đông. Tỷ lệ token (đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản của mô hình AI) mà doanh nghiệp Mỹ dùng cho AI Trung Quốc thông qua nền tảng OpenRouter duy trì trên 30% mỗi tuần kể từ 8/2, có lúc đạt tới 46%. Mức trung bình trong 12 tháng trước đó là 11%, thậm chí chỉ 4,5% trong nửa đầu năm ngoái.
Theo Ara Kharazian, nhà kinh tế trưởng tại công ty công nghệ tài chính Ramp, 5 tháng đầu năm nay, tỷ lệ chọn DeepSeek trong số 70.000 công ty Mỹ đang sử dụng nền tảng của Ramp tăng từ 0,1% lên 0,3%. Ngay tại Thung lũng Silicon, nhiều startup AI hàng đầu cũng phát triển sản phẩm ít nhất một phần nhờ mô hình mã nguồn mở Trung Quốc.
Dữ liệu từ nền tảng Hugging Face cho thấy, mô hình Trung Quốc chiếm gần một nửa tổng số lượt tải AI mã nguồn mở từ tháng 2/2025 đến 2026. Cien Solon, CEO kiêm nhà sáng lập nền tảng tác nhân LaunchLemonade, cho biết Claude và ChatGPT vẫn chiếm ưu thế về mức sử dụng, nhưng GLM 5.2 mới ra mắt hồi tháng 6 cũng nằm trong top 5 của nền tảng này.
“Mô hình Trung Quốc đặc biệt hấp dẫn với doanh nghiệp Mỹ khi chi phí AI tăng vọt. Trước đây, họ ưu tiên ứng dụng AI bất kể mô hình nào, nhưng giờ bắt đầu chú trọng hơn đến chi phí”, Kyle Chan, chuyên gia tại Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton thuộc tổ chức nghiên cứu Brookings, giải thích trên CNBC.
Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ tại Uber, nói với The Information hồi tháng 4 rằng việc tăng sử dụng công cụ lập trình AI, đặc biệt là Claude Code, khiến công ty tiêu hết ngân sách AI cho cả năm 2026 trong vài tháng. “Tôi phải lập kế hoạch lại từ đầu, vì khoản tôi nghĩ là đủ giờ đã cạn kiệt”, ông chia sẻ.
The Verge tháng 5 đưa tin, Microsoft đang hủy phần lớn giấy phép sử dụng trực tiếp Claude Code, công cụ AI lập trình do Anthropic phát triển, và kêu gọi nhân viên chuyển sang GitHub Copilot CLI để ưu tiên sản phẩm nội bộ. Tuy nhiên, một số nguồn tin cho biết, lý do thực sự là chi phí cho Claude Code tăng cao khi lượng người dùng ngày càng lớn.
Nhân viên Tesla cũng không còn được dùng AI thoải mái do công ty tìm cách kiềm chế các khoản chi phí tăng vọt. Đầu tháng 7, Tesla thông báo nhân viên sẽ bị giới hạn sử dụng công cụ AI ở mức 200 USD.
Nhiều nhà sáng lập, kỹ sư phần mềm, nhà thiết kế UX, thậm chí người lập trình cảm xúc (vibe coding) không có nền tảng kỹ thuật, đang chuyển đổi giữa các mô hình nhằm tiết kiệm chi phí. Họ giao nhiệm vụ khó, đòi hỏi tư duy cao cho mô hình tiên tiến và đắt tiền, đồng thời giao nhiệm vụ dễ, lặp đi lặp lại cho mô hình cũ và rẻ hơn. Chiến lược này giúp tận dụng tối đa ngân sách, sử dụng token hiệu quả trong bối cảnh doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm chi phí.
“Tôi không nghĩ họ thích mô hình Trung Quốc hơn, chỉ là những sản phẩm mã nguồn mở tốt nhất đều đến từ Trung Quốc. Họ chọn những mô hình tốt nhất, hiệu quả nhất và chi phí thấp nhất”, Lan Xuezhao, nhà đầu tư mạo hiểm ở San Francisco, nói với Reuters.
Mô hình mã nguồn mở và trọng số mở cho phép lập trình viên kiểm tra, sử dụng, đôi khi sửa đổi nhiều phần khác nhau. Chúng khác kiểu mô hình đóng như sản phẩm chủ lực của OpenAI, Anthropic hay Google, với mã nguồn và cơ chế hoạt động bên trong được giữ bí mật.
Theo Justin Summerville, chuyên gia dữ liệu và phân tích tại OpenRouter, mô hình mã nguồn mở Trung Quốc có thể rẻ hơn 60-90% so với những sản phẩm chủ lực của Anthropic và OpenAI.
Chan nhận định, dù thường có “chi phí bằng một phần nhỏ”, hiệu năng của mô hình AI Trung Quốc ngày càng được nâng cao, thậm chí “gần bằng các mô hình tiên tiến hàng đầu của Mỹ”. Ông ước tính chúng chỉ đang đi sau 6-9 tháng.
Một số mô hình mới ra mắt, gồm DeepSeek và GLM 5.2, được nhiều chuyên gia đánh giá có tính cạnh tranh cao so với các hệ thống tiên tiến hàng đầu từ Anthropic hay OpenAI. Chúng đạt được sự tiến bộ về hiệu năng này trong bối cảnh chi phí cho token của loạt mô hình Mỹ tăng mạnh, khiến các công ty phải chật vật quản lý ngân sách.
“Các mô hình mã nguồn mở mới đang hoạt động tốt và chứng minh được khả năng thực hiện đa số nhiệm vụ của mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), trừ những nhiệm vụ phức tạp nhất”, Summerville nói.
Trong một bài đánh giá tiêu chuẩn, GLM 5.2 chỉ kém khoảng 1% so với Opus 4.8 của Anthropic về hiệu năng nhưng rẻ bằng 1/5. Một số nhà nghiên cứu cho rằng GLM 5.2 có thể hoạt động ngang ngửa với những mô hình hàng đầu của Mỹ trong một số bài đánh giá về an ninh mạng.
Theo Reuters, một rào cản lớn ngăn GLM-5.2 phổ biến là những lo ngại về bảo mật dữ liệu. Đây cũng là nguyên nhân nhiều doanh nghiệp Mỹ hạn chế dùng mô hình Trung Quốc, đặc biệt trong những lĩnh vực chịu sự quản lý chặt chẽ như ngân hàng và an ninh mạng. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng sự lo ngại này là quá mức, việc chạy mô hình trên dịch vụ đám mây Mỹ hoặc trên máy chủ riêng của công ty sẽ đủ đảm bảo an ninh. Trong khi các tập đoàn lớn tỏ ra chậm chạp, nhiều startup công nghệ, doanh nghiệp vừa và nhỏ đang thay đổi chiến lược sử dụng mô hình AI nhanh hơn nhiều.
Trong bối cảnh doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm chi phí, Anthropic và OpenAI lại tiếp tục tung ra những sản phẩm đắt lên thay vì rẻ đi. Claude Code và tác nhân nhìn chung bắt đầu bùng nổ từ cuối năm ngoái. Nhiều tháng qua, các công ty AI Trung Quốc, bao gồm DeepSeek và Moonshot AI, có thể đang tích cực phát triển sản phẩm và sẽ sớm tung ra tác nhân có năng lực tương đương nhưng chi phí thấp hơn nhiều. Do đó, trong tương lai gần, những tên tuổi hàng đầu về trí tuệ nhân tạo của Mỹ có thể phải đối mặt với sự cạnh tranh còn gay gắt hơn.
Một nhóm nhà nghiên cứu tại Đại học Metropolitan Osaka (Nhật Bản) vừa công bố một phương pháp mới cho quá trình quang hợp nhân tạo, giúp giảm chi phí và độ phức tạp trong sản xuất nhiên liệu mặt trời (loại nhiên liệu tổng hợp được sản xuất trực tiếp từ năng lượng mặt trời). Họ đã phát triển một thiết bị có khả năng tự điều chỉnh mà không cần đến hệ thống điều khiển bằng pin.
Quá trình quang hợp nhân tạo này tương tự như cách mà thực vật sử dụng ánh sáng mặt trời để chuyển hóa nước và carbon dioxide (CO₂) thành các hợp chất giàu năng lượng. Sản phẩm cuối cùng của hệ thống là axit formic - một chất hóa học có thể được lưu trữ và sử dụng làm nhiên liệu sạch hoặc nguyên liệu công nghiệp.
Thiết bị điện phân trong hệ thống này chuyển đổi điện năng từ pin mặt trời thành năng lượng hóa học, giúp thu giữ và lưu trữ năng lượng mặt trời dưới dạng axit formic. Bước đột phá này không chỉ giảm sự phụ thuộc vào các thiết bị điện tử phức tạp mà còn giúp duy trì sản xuất nhiên liệu mặt trời hiệu quả, ngay cả khi cường độ ánh sáng thay đổi.
Nhiều hệ thống quang hợp nhân tạo hiện nay sử dụng kỹ thuật theo dõi điểm công suất tối đa (MPPT) để điều chỉnh điện áp và dòng điện, nhưng thường yêu cầu pin hoặc phần cứng điều khiển điện tử bổ sung, làm tăng chi phí và độ phức tạp. Để khắc phục vấn đề, nhóm nghiên cứu đã tích hợp chức năng điều khiển trực tiếp vào thiết bị điện phân.
Dưới sự dẫn dắt của Phó giáo sư Yasuo Matsubara và Giáo sư Yutaka Amao của Đại học Metropolitan Osaka, cùng với sự hợp tác của Tập đoàn Iida Holdings, các nhà nghiên cứu đã phát triển một bộ điện phân rắn đặc biệt. Bộ điện phân này có khả năng tự điều chỉnh, sử dụng các đặc tính của chất điện phân rắn để thực hiện chức năng MPPT mà không cần phần cứng bổ sung.
Theo Giáo sư Amao, hệ thống này tự động phản ứng với sự thay đổi của ánh sáng mặt trời mà không cần điều khiển bên ngoài. Khi cường độ ánh sáng tăng, bộ điện phân sẽ nóng lên, giảm điện trở và cho phép dòng điện chạy dễ dàng hơn, từ đó duy trì hiệu suất hoạt động ổn định.
Nhóm nghiên cứu đã thử nghiệm một nguyên mẫu của thiết bị dưới ánh sáng mặt trời thực tế, cho thấy khả năng liên tục chuyển hóa nước và CO₂ thành axit formic, duy trì hiệu suất ngay cả khi cường độ ánh sáng thay đổi. Họ cũng cho biết công nghệ này đã chứng minh tiềm năng thực tiễn trong môi trường thực tế, với khả năng sản xuất đủ axit formic để cung cấp năng lượng cho một mô hình thu nhỏ, minh họa cho khả năng sản xuất và lưu trữ năng lượng sạch cho các ứng dụng gia đình trong tương lai.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay giao dịch quanh mốc 63.226 USD, giảm 1,57% so với hôm qua. Cuối tuần qua, thị trường tiền mã hóa nói chung và Bitcoin (BTC) nói riêng đã hồi phục khi Mỹ và Iran chuẩn bị các bước để ký kết một thỏa thuận hòa bình.
Tuy nhiên, đến đầu tuần, mọi thứ trở nên hỗn loạn khi Iran đã ban hành lệnh mới về việc đóng cửa eo biển Hormuz. Điều này khiến thị trường tiếp tục rơi vào tình trạng bất ổn. Nếu eo biển Hormuz bị đóng trở lại, giá dầu sẽ tăng, kéo theo các tài sản rủi ro như Bitcoin cũng bị ảnh hưởng. Một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài đang được nhiều người kỳ vọng để thị trường có thể phục hồi.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa đã giảm 1,24% trong vòng 24 giờ qua, xuống còn 2.180 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, giảm 1,48% so với hôm qua, xuống còn 1.700 USD mỗi token. Những dự án khác như BNB, XRP, Solana cũng lần lượt giảm 0,63%, 1,92% và 0,69%.
Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay niêm yết tại Mỹ đã ghi nhận dòng tiền ròng chảy ra lớn nhất trong 30 ngày kể từ khi ra mắt vào tháng 1.2024 trong bối cảnh thị trường tiền điện tử giảm giá.
Theo dữ liệu từ Galaxy Research, các quỹ ETF Bitcoin của Mỹ đã ghi nhận dòng vốn ròng bị rút ra trị giá 6,35 tỉ USD trong 30 ngày giao dịch gần nhất. Sự kiện này xảy ra khi thị trường ghi nhận tuần thứ sáu liên tiếp dòng tiền âm, đưa tổng vốn ròng tích lũy xuống còn 53,4 tỉ USD, giảm gần 10 tỉ USD so với đỉnh 63 tỉ USD được thiết lập vào tháng 10.2025.
Galaxy Research cho biết dòng tiền vẫn chảy ra khỏi các quỹ ETF Bitcoin mỗi ngày, xu hướng ngày càng mạnh. Dòng tiền âm phản ánh sự suy giảm niềm tin của các tổ chức với Bitcoin. Tuy nhiên, Jay Jacobs, người đứng đầu bộ phận ETF cổ phiếu của BlackRock US, nói với Cointelegraph rằng có nhiều lý do khác dẫn đến tình trạng dòng vốn chảy ra hằng ngày khỏi các quỹ.
"Có hàng triệu lý do khiến dòng tiền bị rút khỏi các quỹ mỗi ngày. Đó có thể là do ai đó bán mã ETF Bitcoin này để đầu tư vào mã khác", Jay Jacobs nói. Hiện tại, thị trường tiền mã hóa đang chịu áp lực lớn từ các yếu tố kinh tế vĩ mô, bao gồm sự gia tăng lạm phát ở Mỹ cùng diễn biến bất ổn ở Trung Đông.
Tuy nhiên, ông Jacobs cho biết sự biến động này không ảnh hưởng quá nhiều đến quan điểm của BlackRock về Bitcoin. Quỹ vẫn xem đây như một lựa chọn tiền tệ toàn cầu, phi tập trung và không thuộc chủ quyền quốc gia.
Trung tâm Dự báo Khí hậu (CPC) thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) dự đoán, có 65% khả năng El Nino xảy ra từ tháng 10/2026 đến tháng 2/2027. Michelle L'Heureux, nhà khoa học phụ trách dự báo El Nino và La Nina tại CPC, cho biết El Nino mạnh sẽ dễ xuất hiện hơn nếu những thay đổi trong khí quyển tiếp tục đồng bộ với những thay đổi ở vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương trong mùa hè, ví dụ gió gần xích đạo suy yếu cùng lúc với nhiệt độ đại dương tăng lên.
"Khả năng xảy ra sự kiện El Nino lớn nhất kể từ những năm 1870 rõ ràng đang tăng lên", Paul Roundy, giáo sư khoa học môi trường và khí quyển tại Đại học Albany, viết trên X.
Theo Live Science, El Nino mạnh nhất từng ghi nhận xảy ra năm 1877, góp phần châm ngòi cho nạn đói toàn cầu giai đoạn 1876-1878, lấy mạng hơn 50 triệu người, tương đương 3% dân số thế giới thời đó.
Deepti Singh, giám đốc Phòng thí nghiệm Khí hậu cực đoan và tác động tại Đại học Bang Washington, cho rằng dù bối cảnh xã hội, chính trị và kinh tế hiện đã khác nhiều, sự kiện sắp tới vẫn có thể đe dọa nghiêm trọng đến an ninh lương thực, nguồn nước cũng như kinh tế toàn cầu. "Điểm khác biệt là khí quyển và đại dương hiện ấm hơn đáng kể so với những năm 1870, đồng nghĩa những hiện tượng cực đoan đi kèm có thể trở nên nghiêm trọng hơn", Singh nói với Washington Post.
Một ví dụ gần đây hơn cho thấy mối đe dọa từ siêu El Nino là sự kiện diễn ra năm 1997-1998, dẫn đến thiệt hại kinh tế toàn cầu ước tính 32-96 tỷ USD.
Nathaniel Johnson, chuyên gia dự báo ENSO tại NOAA, cho biết siêu El Nino sẽ ảnh hưởng đến thủy sản, cây trồng, đồng thời làm tăng nguy cơ cháy rừng và bão ở một số khu vực trên thế giới.
"Hiện có nhiều người sống trong cảnh nghèo đói, và nếu sản lượng cây trồng giảm do hạn hán hoặc lũ lụt mà El Nino gây ra thì giá cả sẽ còn tăng cao hơn. Chúng ta đang đối mặt với nguy cơ xảy ra những tác động nhân đạo rất lớn trong năm nay, đặc biệt nếu xung đột Trung Đông tiếp diễn", Liz Stephens, giáo sư khí hậu tại Đại học Reading (Anh), nói với BBC.
El Nino là pha ấm của El Nino - Dao động Nam (ENSO), chu kỳ khí hậu tự nhiên được thúc đẩy bởi sự biến động nhiệt độ đại dương và áp suất khí quyển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới. ENSO gây ra tác động dây chuyền lan khắp toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi thứ như lượng mưa, hạn hán, bão, sóng nhiệt. ENSO thường tạo ra El Nino ấm rồi đến pha lạnh La Nina cứ sau 2-7 năm.
El Nino được xác nhận xảy ra khi nhiệt độ bề mặt đại dương trung bình tăng ít nhất 0,5 độ C trong năm tháng liên tiếp trở lên so với mức trung bình dài hạn. Khái niệm siêu El Nino thường dùng để chỉ sự kiện cường độ rất mạnh, với bề mặt đại dương tăng ít nhất 2 độ C so với mức trung bình. Theo CNN, sự kiện ở mức này từng diễn ra trong các giai đoạn 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016.
Lần gần nhất Trái Đất trải qua El Nino là từ tháng 5/2023 đến tháng 3/2024. Đợt này chưa đạt mức "siêu" nhưng đã góp phần gây ra những đợt nắng nóng kỷ lục vào năm 2023 và 2024, với năm 2024 đang giữ kỷ lục năm nóng nhất lịch sử. Nếu hiện tượng này tái xuất, năm nay sẽ ấm lên nhưng khó vượt qua kỷ lục của 2024 vì đầu năm vẫn chịu ảnh hưởng của pha lạnh La Nina.
