Tháng trước, startup AI Lindy chuyển toàn bộ lưu lượng truy cập từ mô hình Claude của Anthropic sang sản phẩm của DeepSeek, startup Trung Quốc gây chấn động thế giới khi tung ra mô hình giá rẻ đầu năm ngoái. “Chúng tôi làm vậy và thấy đường cong chi phí đi xuống, gần như rơi thẳng đến đáy”, Flo Crivello, CEO Lindy, nói với CNBC. Ông cho biết, quyết định này sẽ giúp tiết kiệm hàng triệu USD trong nhiều tháng.
Công ty tiền điện tử nổi tiếng Coinbase cũng tuyên bố giảm gần một nửa chi phí AI nhờ dùng mô hình rẻ hơn, bao gồm các sản phẩm từ Trung Quốc như GLM-5.2 của Z.ai (Zhipu AI) và Kimi của Moonshot AI.
Lindy và Coinbase là hai trong số hàng loạt công ty Mỹ đang chuyển từ mô hình đắt đỏ trong nước sang sản phẩm giá rẻ từ phương Đông. Tỷ lệ token (đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản của mô hình AI) mà doanh nghiệp Mỹ dùng cho AI Trung Quốc thông qua nền tảng OpenRouter duy trì trên 30% mỗi tuần kể từ 8/2, có lúc đạt tới 46%. Mức trung bình trong 12 tháng trước đó là 11%, thậm chí chỉ 4,5% trong nửa đầu năm ngoái.
Theo Ara Kharazian, nhà kinh tế trưởng tại công ty công nghệ tài chính Ramp, 5 tháng đầu năm nay, tỷ lệ chọn DeepSeek trong số 70.000 công ty Mỹ đang sử dụng nền tảng của Ramp tăng từ 0,1% lên 0,3%. Ngay tại Thung lũng Silicon, nhiều startup AI hàng đầu cũng phát triển sản phẩm ít nhất một phần nhờ mô hình mã nguồn mở Trung Quốc.
Dữ liệu từ nền tảng Hugging Face cho thấy, mô hình Trung Quốc chiếm gần một nửa tổng số lượt tải AI mã nguồn mở từ tháng 2/2025 đến 2026. Cien Solon, CEO kiêm nhà sáng lập nền tảng tác nhân LaunchLemonade, cho biết Claude và ChatGPT vẫn chiếm ưu thế về mức sử dụng, nhưng GLM 5.2 mới ra mắt hồi tháng 6 cũng nằm trong top 5 của nền tảng này.
“Mô hình Trung Quốc đặc biệt hấp dẫn với doanh nghiệp Mỹ khi chi phí AI tăng vọt. Trước đây, họ ưu tiên ứng dụng AI bất kể mô hình nào, nhưng giờ bắt đầu chú trọng hơn đến chi phí”, Kyle Chan, chuyên gia tại Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton thuộc tổ chức nghiên cứu Brookings, giải thích trên CNBC.
Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ tại Uber, nói với The Information hồi tháng 4 rằng việc tăng sử dụng công cụ lập trình AI, đặc biệt là Claude Code, khiến công ty tiêu hết ngân sách AI cho cả năm 2026 trong vài tháng. “Tôi phải lập kế hoạch lại từ đầu, vì khoản tôi nghĩ là đủ giờ đã cạn kiệt”, ông chia sẻ.
The Verge tháng 5 đưa tin, Microsoft đang hủy phần lớn giấy phép sử dụng trực tiếp Claude Code, công cụ AI lập trình do Anthropic phát triển, và kêu gọi nhân viên chuyển sang GitHub Copilot CLI để ưu tiên sản phẩm nội bộ. Tuy nhiên, một số nguồn tin cho biết, lý do thực sự là chi phí cho Claude Code tăng cao khi lượng người dùng ngày càng lớn.
Nhân viên Tesla cũng không còn được dùng AI thoải mái do công ty tìm cách kiềm chế các khoản chi phí tăng vọt. Đầu tháng 7, Tesla thông báo nhân viên sẽ bị giới hạn sử dụng công cụ AI ở mức 200 USD.
Nhiều nhà sáng lập, kỹ sư phần mềm, nhà thiết kế UX, thậm chí người lập trình cảm xúc (vibe coding) không có nền tảng kỹ thuật, đang chuyển đổi giữa các mô hình nhằm tiết kiệm chi phí. Họ giao nhiệm vụ khó, đòi hỏi tư duy cao cho mô hình tiên tiến và đắt tiền, đồng thời giao nhiệm vụ dễ, lặp đi lặp lại cho mô hình cũ và rẻ hơn. Chiến lược này giúp tận dụng tối đa ngân sách, sử dụng token hiệu quả trong bối cảnh doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm chi phí.
“Tôi không nghĩ họ thích mô hình Trung Quốc hơn, chỉ là những sản phẩm mã nguồn mở tốt nhất đều đến từ Trung Quốc. Họ chọn những mô hình tốt nhất, hiệu quả nhất và chi phí thấp nhất”, Lan Xuezhao, nhà đầu tư mạo hiểm ở San Francisco, nói với Reuters.
Mô hình mã nguồn mở và trọng số mở cho phép lập trình viên kiểm tra, sử dụng, đôi khi sửa đổi nhiều phần khác nhau. Chúng khác kiểu mô hình đóng như sản phẩm chủ lực của OpenAI, Anthropic hay Google, với mã nguồn và cơ chế hoạt động bên trong được giữ bí mật.
Theo Justin Summerville, chuyên gia dữ liệu và phân tích tại OpenRouter, mô hình mã nguồn mở Trung Quốc có thể rẻ hơn 60-90% so với những sản phẩm chủ lực của Anthropic và OpenAI.
Chan nhận định, dù thường có “chi phí bằng một phần nhỏ”, hiệu năng của mô hình AI Trung Quốc ngày càng được nâng cao, thậm chí “gần bằng các mô hình tiên tiến hàng đầu của Mỹ”. Ông ước tính chúng chỉ đang đi sau 6-9 tháng.
Một số mô hình mới ra mắt, gồm DeepSeek và GLM 5.2, được nhiều chuyên gia đánh giá có tính cạnh tranh cao so với các hệ thống tiên tiến hàng đầu từ Anthropic hay OpenAI. Chúng đạt được sự tiến bộ về hiệu năng này trong bối cảnh chi phí cho token của loạt mô hình Mỹ tăng mạnh, khiến các công ty phải chật vật quản lý ngân sách.
“Các mô hình mã nguồn mở mới đang hoạt động tốt và chứng minh được khả năng thực hiện đa số nhiệm vụ của mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), trừ những nhiệm vụ phức tạp nhất”, Summerville nói.
Trong một bài đánh giá tiêu chuẩn, GLM 5.2 chỉ kém khoảng 1% so với Opus 4.8 của Anthropic về hiệu năng nhưng rẻ bằng 1/5. Một số nhà nghiên cứu cho rằng GLM 5.2 có thể hoạt động ngang ngửa với những mô hình hàng đầu của Mỹ trong một số bài đánh giá về an ninh mạng.
Theo Reuters, một rào cản lớn ngăn GLM-5.2 phổ biến là những lo ngại về bảo mật dữ liệu. Đây cũng là nguyên nhân nhiều doanh nghiệp Mỹ hạn chế dùng mô hình Trung Quốc, đặc biệt trong những lĩnh vực chịu sự quản lý chặt chẽ như ngân hàng và an ninh mạng. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng sự lo ngại này là quá mức, việc chạy mô hình trên dịch vụ đám mây Mỹ hoặc trên máy chủ riêng của công ty sẽ đủ đảm bảo an ninh. Trong khi các tập đoàn lớn tỏ ra chậm chạp, nhiều startup công nghệ, doanh nghiệp vừa và nhỏ đang thay đổi chiến lược sử dụng mô hình AI nhanh hơn nhiều.
Trong bối cảnh doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm chi phí, Anthropic và OpenAI lại tiếp tục tung ra những sản phẩm đắt lên thay vì rẻ đi. Claude Code và tác nhân nhìn chung bắt đầu bùng nổ từ cuối năm ngoái. Nhiều tháng qua, các công ty AI Trung Quốc, bao gồm DeepSeek và Moonshot AI, có thể đang tích cực phát triển sản phẩm và sẽ sớm tung ra tác nhân có năng lực tương đương nhưng chi phí thấp hơn nhiều. Do đó, trong tương lai gần, những tên tuổi hàng đầu về trí tuệ nhân tạo của Mỹ có thể phải đối mặt với sự cạnh tranh còn gay gắt hơn.
Thương hiệu con của Xiaomi là Redmi được cho là đang chuẩn bị tung ra một 'bom tấn' mới trong thế hệ sản phẩm tương lai của hãng. Theo thông tin từ chuyên gia rò rỉ nổi tiếng Digital Chat Station trên Weibo, hãng đang âm thầm phát triển đồng thời hai mẫu điện thoại thông minh mới. Trong đó, một phiên bản sẽ sở hữu kích thước màn hình thông thường 6,59 inch thuộc phân khúc tầm trung dòng Pro.
Sự chú ý của giới công nghệ đổ dồn vào phiên bản thứ hai khi thiết bị này được xây dựng xung quanh một tấm nền khổng lồ lên tới 7 inch. Mẫu máy này được thiết kế đặc biệt nhằm tối ưu hóa và phục vụ cho các nhu cầu sử dụng hiệu năng cao của người dùng. Mặc dù nguồn tin chưa nêu đích danh tên thương hiệu, nhưng các tiền lệ rò rỉ trong quá khứ của chuyên gia rò rỉ này đều liên quan chính xác đến các thiết bị của Redmi.
Thực tế, đây không phải là lần đầu tiên các tin đồn về một thiết bị có kích thước màn hình 'khổng lồ' như vậy xuất hiện trên thị trường. Các nguồn tin rò rỉ liên tục từ đầu tháng 4 cho thấy mẫu điện thoại 7 inch này của Redmi sẽ đi kèm viên pin dung lượng khủng 10.000 mAh. Đến cuối tháng, các thông số chi tiết hơn đã lộ diện gồm việc máy hỗ trợ độ phân giải lên đến 2K và có tần số quét màn hình cao.
Những thông tin cấu hình ấn tượng kể trên hoàn toàn trùng khớp với các báo cáo trước đó về một thiết bị thuộc dòng Redmi K100. Đáng chú ý, Redmi không phải là thương hiệu duy nhất đang bày tỏ tham vọng khám phá các giới hạn mới của màn hình kích thước lớn. Nguồn tin cũng tuyên bố đối thủ Honor đang phát triển một mẫu điện thoại 7 inch có tần số quét 185 Hz, bên cạnh một model 6,89 inch chạy chip 2 nm.
Hiện tại, hầu hết dòng sản phẩm flagship cao cấp nhất trên thị trường hiện nay đều chỉ đạt kích thước tối đa ở mức khoảng 6,9 inch. Có thể kể đến các đại diện tiêu biểu đang dẫn đầu xu hướng này gồm Xiaomi 17 Ultra, Huawei Mate 80 Pro Max và iPhone 17 Pro Max. Nếu các thông tin rò rỉ trở thành sự thật, năm 2026 sẽ là cột mốc chứng kiến kích thước màn hình smartphone chính thức vượt qua giới hạn cũ.
Sự cố xảy ra hôm 19/4, khi tên lửa New Glenn của Blue Origin, công ty hàng không vũ trụ do tỷ phú Jeff Bezos sáng lập, cất cánh trong nhiệm vụ thứ ba mang tên New Glenn 3 từ Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral ở Florida.
Vụ phóng ban đầu diễn ra theo đúng kế hoạch, đưa vệ tinh Internet BlueBird 7 của công ty AST SpaceMobile lên không gian. Quá trình thu hồi tầng thứ nhất của tên lửa cũng diễn ra suôn sẻ khi nó đáp xuống tàu không người lái Jacklyn ở Đại Tây Dương. Tầng tên lửa này đã thực hiện thành công chuyến bay vào tháng 11 năm ngoái, được Blue Origin tân trang, đổi động cơ và lần đầu tái sử dụng trong chuyến bay hôm 19/4.
Tuy nhiên, Blue Origin và AST SpaceMobile sau đó xác nhận, BlueBird 7 bị đưa vào quỹ đạo thấp hơn dự kiến, khiến vệ tinh không thể duy trì hoạt động và chi phí dự kiến được bồi hoàn theo chính sách bảo hiểm. Lực lượng Vũ trụ Mỹ cho biết, tầng trên của New Glenn và vệ tinh đã rơi trở lại khí quyển hôm 20/4.
Dave Limp, CEO Blue Origin, thông báo rằng theo dữ liệu sơ bộ, một trong các động cơ tầng trên của tên lửa đã không tạo ra đủ lực đẩy. Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đang chỉ thị công ty điều tra sự cố, đồng nghĩa New Glenn sẽ không thể phóng cho đến khi cuộc điều tra hoàn tất. Điều này có thể ảnh hưởng đến tham vọng tiến hành thêm 12 vụ phóng tên lửa của Blue Origin trong năm nay.
BlueBird 7 là vệ tinh cung cấp Internet trực tiếp cho điện thoại di động, thuộc thế hệ thứ hai (Block 2) của dòng vệ tinh BlueBird. Đến nay, mới chỉ có một vệ tinh BlueBird Block 2 hoạt động trên đúng quỹ đạo, được phóng vào tháng 12 năm ngoái bằng tên lửa Ấn Độ. Đây là một trong những vệ tinh lớn nhất ngoài không gian với ăng-ten có diện tích 223 m2. Chúng lớn hơn đáng kể so với thế hệ cũ, vốn có ăng-ten rộng 64,4 m2 và đã có 5 chiếc bay lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.
New Glenn là tên lửa hai tầng cao 98 m và đặt tên theo John Glenn, người Mỹ đầu tiên bay quanh quỹ đạo Trái Đất năm 1962. Với khả năng chở 50 tấn lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nó có sức mạnh gần bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX và gần gấp đôi tên lửa Vulcan Centaur mới của United Launch Alliance. Tầng thứ nhất của New Glenn được thiết kế để tái sử dụng, dự kiến có thể bay ít nhất 25 lần.
Hiện chưa rõ sự cố hôm 19/4 ảnh hưởng thế nào đến những vụ phóng tên lửa New Glenn trong tương lai, bao gồm cả kế hoạch đổ bộ Mặt Trăng bằng tàu không người lái của Blue Origin cuối năm nay. Công ty đang dùng nguyên mẫu tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 (MK1) làm phương tiện thử nghiệm để phát triển tàu MK2 lớn hơn nhiều, dự kiến hỗ trợ các nhiệm vụ đưa phi hành đoàn đến cực nam Mặt Trăng trong chương trình Artemis của NASA.
Sạc công suất lớn trên 100 W dần trở nên phổ biến nhờ công nghệ GaN (Gallium Nitride) giúp kích thước phụ kiện nhỏ gọn, trong khi người dùng cũng có nhu cầu sử dụng củ sạc duy nhất cho cả smartphone, laptop, tablet... Tất nhiên, loại sạc có màn hình đắt hơn đáng kể so với sạc truyền thống.
Anker Prime Smart Display
Bộ sạc mới ra mắt thị trường Việt Nam cuối tháng 3 của Anker có trọng lượng 220 gram và nhỏ hơn 43% so với củ 140 W của Apple, tương đương hộp đựng AirPods. Màn hình cảm ứng hiển thị thời gian thực công suất đầu ra, nhiệt độ và trạng thái sạc, giúp dễ theo dõi, kiểm soát thông số.
Prime Smart Display trang bị ba cổng USB-C cho tổng công suất 160 W, nhưng không có cổng USB-A. Sản phẩm phân bổ điện năng thông minh nhờ công nghệ PowerIQ 5.0 tối ưu bằng AI, đi kèm tính năng tản nhiệt ActiveShield 4.0 giúp thiết bị luôn mát và được bảo vệ. Củ sạc có giá 3,25 triệu đồng. Hai phiên bản công suất thấp hơn 100 W và 45 W có giá từ 850.000 đồng.
Cuktech 10 Ultra
Sản phẩm từ thương hiệu con của Xiaomi có kích thước 67 x 76 x 33 mm, gồm một cổng USB-A và ba cổng USB-C cho tổng công suất 120 W. Củ sạc trang bị màn hình LED 1,57 inch hiển thị thông số, hỗ trợ ứng dụng Mi Home theo dõi công suất cũng như cảm biến nhiệt NTC kiểm tra 36.000 lần/giờ.
Cuktech 10 Ultra hỗ trợ hầu hết chuẩn sạc nhanh trên thị trường, như D3.1, PPS, UFCS, QC, Huawei SCP/FCP hay Xiaomi Turbo. Sản phẩm được niêm yết ở mức 1,3 triệu đồng.
Ugreen Nexode 160 W Smart Display Charger
Nexode 160 W Smart Display Charger ra mắt cuối năm ngoái, là củ sạc đầu tiên của Ugreen trang bị màn hình hiển thị. Trước đó, nhà sản xuất Trung Quốc chủ yếu bán các mẫu GaN công suất cao nhưng không có màn hình.
Sản phẩm có màn hình LCD hiển thị thời gian thực thông số như điện áp, dòng điện và giao thức sạc đang hoạt động. Được trang bị bốn cổng USB-C và một cổng USB-A, tổng công suất đầu ra đạt mức 160 W. Sạc của Ugreen tương thích với nhiều chuẩn phổ biến, có giá 1,8 triệu đồng.
StarGO Powergo Charge
Thương hiệu Trung Quốc StarGO bán mẫu Powergo Charge có màn hình tại Việt Nam với giá 1,6 triệu đồng. Sản phẩm tích hợp màn hình LED cho phép theo dõi công suất thực tế, nhiệt độ và thời gian sử dụng.
So với các phiên bản cùng tầm giá, củ sạc của StarGO có ít cổng hơn, gồm hai USB-C và một USB-A, trang bị công nghệ chống quá dòng, quá nhiệt, ngắn mạch, hỗ trợ chuẩn phổ biến như PD 3.0, QC 3.0 và PPS.
Mazer AI Prestige PD100W
Củ sạc của Mazer (Singapore) có ba cổng, với hai USB-C và một USB-A, cho tổng công suất 100 W - thấp hơn so với các thiết bị cùng tầm giá. Sản phẩm tích hợp màn hình AI hiển thị thời gian thực công suất từng cổng, trạng thái thiết bị và mức phân bổ năng lượng.
Prestige PD100W sử dụng chip GaN7 giúp nâng cao hiệu suất sạc, hiệu suất chuyển đổi điện năng cao cũng như giảm lượng nhiệt sinh ra, đi kèm công nghệ Infinite Shield 7.0 kiểm soát nhiệt độ, chống quá dòng và giám sát an toàn liên tục. Sản phẩm có giá 2,3 triệu đồng.
