AI đang hiện diện trong ngày càng nhiều công việc, từ phân tích dữ liệu đến xây dựng kế hoạch kinh doanh. Điều đó cũng kéo theo một câu hỏi được nhiều người quan tâm: Làm thế nào để tận dụng AI mà không vô tình khiến bản thân trở nên dễ bị thay thế?
Theo các chuyên gia, khác biệt không nằm ở việc có sử dụng AI hay không mà ở việc con người dùng AI để thay thế tư duy hay để hỗ trợ tư duy.
Không giao luôn phần suy nghĩ cho AI
Theo Sarah Smith, Giám đốc Đổi mới sáng tạo tại Iconoclast Innovations LLC, AI rất giỏi xử lý lượng dữ liệu lớn và nhanh chóng tìm ra các chủ đề nổi bật. Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tế mới giúp con người nhận ra đâu là xu hướng đáng chú ý, đâu là ngoại lệ và đâu là những tín hiệu cần được xem xét kỹ hơn.
Bà cho rằng những người khó bị thay thế là người biết thiết kế cách AI hỗ trợ khả năng phán đoán của mình thay vì để AI quyết định thay. Vì vậy, trước khi yêu cầu AI phân tích, người dùng nên xây dựng sẵn một khung đánh giá hoặc phương pháp làm việc.
Trong công việc của mình, bà sử dụng câu lệnh được thiết kế theo khung EVOLVE gồm các tiêu chí về thực thi, chiến lược, năng lực tổ chức, lãnh đạo, chuyển hóa giá trị và chuyên môn. Nhờ đó, AI phân tích dữ liệu theo đúng góc nhìn bà cần thay vì sử dụng các nhóm phân loại chung.
Sau khi AI hoàn thành bước phân tích ban đầu, bà tiếp tục kiểm chứng lại các giả thuyết của mình bằng câu hỏi: “Dữ liệu có thực sự ủng hộ nhận định của tôi hay tôi đang bỏ sót điều gì?”.
Theo bà, AI có thể phát hiện điểm bất thường nhưng chỉ người có chuyên môn mới hiểu vì sao điều đó quan trọng và cần xử lý ra sao. Những phân tích của AI chỉ là đầu vào, còn quyết định cuối cùng vẫn phải do con người thực hiện.
AI giúp làm nhanh hơn nhưng không chịu trách nhiệm thay con người
Doug Messer, đồng sáng lập kiêm Giám đốc Marketing (CMO) của Faradex, cũng cho rằng cách sử dụng AI sẽ quyết định giá trị của người lao động. Người dễ bị thay thế là người dùng AI để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh. Trong khi đó, người khó bị thay thế sẽ coi AI như một chuyên viên phân tích giúp mở rộng góc nhìn trước khi chính họ đưa ra quyết định.
Ông cho biết mình thường kết hợp kết quả AI với trực giác nghề nghiệp, kinh nghiệm, dữ liệu riêng, khả năng phân tích xu hướng và trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng.
Trong một dự án tư vấn chiến lược đưa sản phẩm ra thị trường, Claude giúp ông xây dựng danh sách khoảng 100 doanh nghiệp mục tiêu cùng 5 hướng định vị chỉ trong một buổi chiều. Trước đây, công việc này có thể mất hơn một tuần.
Tuy nhiên, theo ông Messer, khách hàng không trả tiền cho tốc độ tạo danh sách. Giá trị nằm ở việc lựa chọn doanh nghiệp nào nên tiếp cận, đánh giá thông điệp nào có khả năng tạo niềm tin và chịu trách nhiệm với hiệu quả sau khi triển khai.
Giá trị nghề nghiệp nằm ở khả năng phán đoán
Điểm chung trong chia sẻ của hai chuyên gia là AI có thể rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc, nhưng chưa thể thay thế vai trò của con người trong việc đặt câu hỏi, xây dựng phương pháp phân tích và đưa ra quyết định.
Thay vì coi AI là nơi tìm kiếm câu trả lời cuối cùng, người dùng cần xem đây là công cụ hỗ trợ kiểm chứng giả thuyết, phát hiện dữ liệu đáng chú ý và mở rộng góc nhìn trước khi kết luận.
Theo các chuyên gia, khi AI ngày càng phổ biến thì càng nhiều người sẽ biết sử dụng công cụ này và ứng dụng nó để phục vụ công việc cũng như cuộc sống. Vì vậy, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về ai biết kết hợp AI với kinh nghiệm, tư duy phản biện và trách nhiệm nghề nghiệp để tạo ra những quyết định mà công nghệ chưa thể tự đảm nhận.
Tin Gốc: Dân Trí




