Vợ chồng chị Tỉnh, ở Hưng Yên, kết hôn năm 2016. Bốn năm không có tin vui, hai người tìm đến Bệnh viện Bưu điện, Hà Nội, làm thụ tinh trong ống nghiệm và đậu thai ngay lần đầu. Niềm vui kéo dài chẳng bao lâu khi bác sĩ thông báo chị mang tam thai. Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã, người trực tiếp điều trị, cảnh báo tam thai tiềm ẩn nhiều biến chứng đe dọa tính mạng cả mẹ lẫn con, khuyên gia đình cân nhắc giảm thiểu thai.
“Chỉ những ai từng nếm trải nỗi đau hiếm muộn mới hiểu hết khát khao con cái cháy bỏng đến nhường nào. Bản năng làm mẹ không cho phép tôi từ bỏ bất kỳ đứa trẻ nào”, chị Tỉnh nói. Chồng chị, anh Đoàn, nắm chặt tay vợ, cùng bước vào chuỗi ngày đặt cược với số phận.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) và Hiệp hội Y học Sinh sản Mỹ (ASRM), thai đơn có tỷ lệ sinh non 10%, song thai tăng lên 60%, còn tam thai chạm ngưỡng 90%. Tử cung người phụ nữ cấu tạo để mang một thai mỗi lần, nên mang đa thai kéo theo hàng loạt rủi ro cho cả mẹ và con. Ước tính chỉ hơn một phần ba trẻ đa thai chào đời khỏe mạnh và phát triển bình thường.
Phần lớn ca tam thai hiện nay đến từ hỗ trợ sinh sản như IVF, bởi xác suất mang tam thai tự nhiên chỉ khoảng 1/7.000 đến 1/10.000. Tâm lý “khát con” thôi thúc nhiều cặp vợ chồng hiếm muộn muốn đón hai, ba đứa trẻ trong một lần mang thai, bất chấp cảnh báo.
“Chúng tôi buộc phải đưa ra những cảnh báo nghiêm khắc nhất về nguy cơ tước đi mạng sống người mẹ bất cứ lúc nào. Nhưng bác sĩ chỉ tư vấn và đồng hành, quyền quyết định thuộc về bệnh nhân, trừ trường hợp cấp cứu khẩn cấp”, bác sĩ Nhã nói.
Chị Tỉnh giữ lại cả ba, xác định đối diện với một thai kỳ giông bão. Tuần thứ 11, bác sĩ nghi ngờ một trong ba thai nhi có nguy cơ cao mắc hội chứng Down. Chị từng nghĩ đến giảm thiểu thai vì “sợ quyết định của mình làm hại tương lai con”, nhưng các xét nghiệm chuyên sâu sau đó cho kết quả bình thường.
Tuần 19, cổ tử cung mở, máu ra ồ ạt, người phụ nữ nhập viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Suốt 5 tuần kế tiếp, chị nằm bất động giữ thai. “Mỗi ngày trôi qua, tôi đếm từng nhịp tim của các con, cầu mong bình an”, chị kể.
Càng về cuối, cơ thể chị càng quá tải. Tuần 33, chị nặng 105 kg, đôi chân phù nề, huyết áp tăng vọt, tiền sản giật rình rập. Ngày 11/3/2021, bác sĩ chỉ định mổ cấp cứu để bảo toàn tính mạng 4 mẹ con. Hai bé trai nặng 2,2 kg, bé gái nặng 2,3 kg, không cần nằm hồi sức, kết quả vượt ngoài kỳ vọng của cả gia đình.
Chị Hà, 34 tuổi, ở Quảng Ninh, trải qua cuộc cân não tương tự sau 8 năm hiếm muộn và 5 lần chuyển phôi thất bại. Bác sĩ Đồng Thu Trang, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, cho biết trường hợp này khó khăn gấp bội. Chị Hà mang tiền sử lao phổi, hai lá phổi xơ hóa một phần, nguy cơ suy hô hấp tăng cao khi thai lớn dần. “Tôi sẽ giữ con bằng mọi giá. Có bao nhiêu, tôi đón bấy nhiêu”, chị Hà nói với bác sĩ, dù đã nghe hết mọi lời cảnh báo.
Êkíp tính toán từng ngày để kéo dài tuổi thai. Tuần 21, chị Hà dọa sinh non, phải nằm bất động. Tuần 28, ba thai nhi chèn ép khoang bụng khiến người mẹ liên tục khó thở, thể trạng suy kiệt. Đến tuần 31, tiền sản giật và suy hô hấp cùng ập đến. Nhận thấy dưỡng thai tiếp sẽ đe dọa tính mạng người mẹ, bác sĩ quyết định mổ chủ động. Hai bé trai nặng 1,5 kg và bé gái nặng 1,3 kg chào đời, chuyển ngay về khoa Sơ sinh chăm sóc đặc biệt.
Danh sách biến chứng mà bác sĩ Trang liệt kê dài đến ám ảnh. Người mẹ mang tam thai đối mặt sẩy thai, sinh non, ngôi thai bất thường, sa dây rốn, tiểu đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật. Hầu hết phải sinh mổ, dễ đờ tử cung và băng huyết.
Về phía thai nhi, nguy cơ dị tật, bất thường di truyền, tim bẩm sinh và thai chậm tăng trưởng đều tăng lên. Chuyên gia sinh sản châu Âu cũng cảnh báo mọi chỉ số rủi ro của thai kỳ đa thai đều vượt ngưỡng bình thường, bất kể thai tự nhiên hay IVF.
Cuộc chiến sinh tử khép lại, nhưng những vết sẹo hằn trên sức khỏe hai người mẹ vẫn còn nguyên. Chị Tỉnh và chị Hà đều thừa nhận thể lực sa sút thấy rõ, những cơn đau lưng và hụt hơi kéo đến mỗi khi trở trời. Dẫu vậy, khi nhìn lại, cả hai khẳng định chưa một lần hối hận.
5 năm trôi qua, ngôi nhà nhỏ của vợ chồng chị Tỉnh giờ ngập tiếng cười đùa của ba đứa trẻ. “Nhìn các con lớn lên khỏe mạnh mỗi ngày, tôi cảm ơn cuộc đời, và cảm ơn chính mình năm ấy đã kiên cường, không bỏ cuộc trước lằn ranh sinh tử”, chị Tỉnh nói.
Bật quạt khi ngủ trong những ngày nắng nóng thường an toàn và có thể giúp cơ thể mát hơn, dễ đi vào giấc ngủ. Tuy nhiên, việc để luồng gió thổi trực tiếp liên tục suốt đêm có thể gây khô da, khô mũi, đau họng hoặc khó chịu ở người nhạy cảm, đặc biệt với người mắc bệnh hô hấp hoặc xoang.
Quạt có thể làm khô mũi, họng và mắt
Times of India dẫn lời bác sĩ chuyên khoa hô hấp tại Bệnh viện Lenox Hill (New York, Mỹ) cho biết ngủ dùng quạt nhìn chung không gây hại cho sức khỏe, nhưng luồng khí lạnh và khô có thể làm khô đường thở, khiến một số người cảm thấy khó chịu hoặc khó thở hơn.
Theo Healthline, không khí lưu thông liên tục từ quạt có thể khiến miệng, mũi và cổ họng bị khô. Điều này có thể kích thích cơ thể tăng tiết chất nhầy, gây nghẹt mũi, đau họng hoặc đau đầu khi thức dậy.
Người ngủ há miệng hoặc đang bị cảm lạnh, viêm xoang thường dễ cảm thấy khó chịu hơn. Một số trường hợp cũng có thể bị khô mắt, khô mũi hoặc khô da nếu luồng gió thổi trực tiếp suốt nhiều giờ.
Có thể làm nặng thêm dị ứng
Các chuyên gia của Sleep Foundation cho biết quạt có thể làm bụi, phấn hoa và lông thú cưng lưu thông trong phòng. Với người bị dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi, hít phải các tác nhân này vào ban đêm có thể gây hắt hơi, ngứa họng, chảy nước mũi hoặc ho.
Tình trạng nghẹt mũi do dị ứng đôi khi còn khiến ngáy ngủ nặng hơn. Vì vậy, những người có đường hô hấp nhạy cảm cần vệ sinh cánh quạt thường xuyên, thay ga gối định kỳ hoặc dùng thêm máy lọc không khí.
Luồng gió thổi trực tiếp vào một vùng cơ thể trong thời gian dài có thể khiến cơ bắp căng cứng hoặc co rút nhẹ. Đây là lý do một số người thức dậy với cảm giác đau cổ, vai hoặc lưng sau khi ngủ quạt cả đêm. Nguy cơ này thường gặp khi đặt quạt quá gần hoặc để gió thổi trực tiếp vào cơ thể ở tốc độ cao.
Bên cạnh các vấn đề trên, ngủ với quạt bật suốt đêm vẫn mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt trong thời tiết oi nóng. Quạt giúp lưu thông không khí, giảm cảm giác bí bách và duy trì nhiệt độ dễ chịu cho giấc ngủ. Điều này đặc biệt hữu ích với người dễ nóng về đêm, phụ nữ mãn kinh bị bốc hỏa hoặc người đang sốt.
Tiếng quạt đều và liên tục cũng hoạt động như "tiếng ồn trắng", giúp lấn án tiếng xe cộ hoặc âm thanh đột ngột từ môi trường xung quanh. Healthline dẫn một số nghiên cứu cho thấy tiếng ồn trắng có thể giúp mọi người đi vào giấc ngủ nhanh hơn.
Cách dùng quạt có lợi
Các chuyên gia khuyến nghị không nên để quạt thổi trực tiếp vào mặt hoặc cơ thể suốt đêm. Tốt nhất nên đặt quạt cách giường khoảng 60-90 cm và ưu tiên chế độ quay. Nếu có thể, người dùng nên hẹn giờ để quạt tự tắt sau vài giờ đầu ngủ. Vệ sinh cánh quạt thường xuyên cũng giúp hạn chế bụi và chất gây dị ứng phát tán trong phòng.
Sleep Foundation cũng gợi ý kết hợp thêm các biện pháp làm mát khác như dùng rèm cản nhiệt, mặc đồ ngủ cotton thoáng khí, tắm nước ấm trước khi ngủ hoặc giữ nhiệt độ phòng mát mẻ, thông thoáng để ngủ ngon hơn.
Bé trai Đ.T.P, 14 tuổi, ở TP.HCM, bất ngờ bị đau tinh hoàn phải dữ dội, nhưng vì ngại chia sẻ với gia đình nên em cố chịu đau đến sáng. Chỉ đến khi không thể chịu đựng được nữa, em P. mới báo cho gia đình và được đưa vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp cứu.
Tại bệnh viện, qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ xác định bệnh nhi bị xoắn tinh hoàn phải, một cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, có thể khiến tinh hoàn bị hoại tử nếu không được tháo xoắn kịp thời.
Trong khi mổ, ê kíp ghi nhận thấy thừng tinh bên phải bị xoắn 2 vòng, làm tinh hoàn tím sẫm do thiếu máu kéo dài. Tuy nhiên, sau khi tháo xoắn và làm ấm, tinh hoàn dần hồng, cho thấy máu đã bắt đầu lưu thông trở lại. Trước tín hiệu khả quan này, các bác sĩ quyết định bảo tồn tinh hoàn bên phải, đồng thời cố định tinh hoàn 2 bên để giảm nguy cơ tái phát.
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi thừng tinh, nơi chứa mạch máu nuôi tinh hoàn bị xoắn lại như một sợi dây bị vặn chặt. Máu không đến được tinh hoàn và từng giờ trôi qua đều làm cơ hội giữ lại cơ quan này giảm dần. Với bệnh lý này, thời gian không chỉ là yếu tố quan trọng, mà đôi khi là ranh giới giữa bảo tồn và cắt bỏ tinh hoàn.
Ngày 7.5, bác sĩ Trần Đoàn Thiên Bảo, Khoa Ngoại thận - Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, thành viên ê kíp phẫu thuật, cho biết lúc vào mổ, chúng tôi xác định đây là trường hợp khẩn vì thời gian thiếu máu đã kéo dài gần 7 giờ, mức độ xoắn lại nặng. May mắn là khi tháo xoắn, tinh hoàn hồng trở lại, đó là tín hiệu rất tốt. Vì với người bệnh còn nhỏ tuổi và đang trong giai đoạn dậy thì, chỉ cần còn cơ hội, chúng tôi sẽ cố gắng tối đa để giữ lại tinh hoàn.
"Điều làm chúng tôi trăn trở là nhiều bé đến bệnh viện muộn vì e ngại và lo sợ. Các em sợ nói về vùng nhạy cảm, sợ bị la, sợ làm phiền ba mẹ... Nhưng với xoắn tinh hoàn, chỉ vài giờ chậm trễ cũng có thể phải trả giá bằng việc mất luôn tinh hoàn. Đây là điều phụ huynh và thầy cô cần đặc biệt lưu ý ở trẻ nam", thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa, Khoa Ngoại thận - Tiết niệu chia sẻ
Cùng quan điểm, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Xuân Toàn, Khoa Ngoại thận - Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, nhấn mạnh phụ huynh cần lưu ý với trẻ nam mà đau tinh hoàn đột ngột thì phải nghĩ ngay đến tình huống cấp cứu. Đừng chờ đợi và trì hoãn thêm vì càng đến sớm, cơ hội giữ lại tinh hoàn càng cao
Các bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh nên chủ động trò chuyện với con trai về sức khỏe sinh sản, giúp trẻ hiểu rằng vùng kín cũng là một phần cơ thể cần được quan tâm như bất kỳ cơ quan nào khác. Khi trẻ than đau bìu, đau tinh hoàn, nhất là đau đột ngột giữa đêm hoặc sáng sớm, cần đưa đi cấp cứu ngay.
Bên cạnh gia đình, thầy cô và nhân viên y tế học đường cũng đóng vai trò rất quan trọng. Ở lứa tuổi học sinh, nhiều em sẽ không dám nói trực tiếp "đau tinh hoàn" mà chỉ than đau bụng dưới, khó chịu, buồn nôn hoặc xin nghỉ học vì đau. Nếu người lớn tinh ý hơn, hỏi kỹ hơn và xử trí sớm hơn, có thể giúp trẻ tránh được hậu quả đáng tiếc.
Ngày 30.5, UBND xã Phú Xuân đã thông báo rộng rãi đến người dân địa phương, cảnh báo về việc ăn bọ xít gây ngộ độc thực phẩm, sau khi 6 người dân ở địa phương phải nhập viện vì ăn loại côn trùng này.
Trước đó, chiều 27.5, có 6 người dân ở bản Sa Lắng (xã Phú Xuân) bắt khoảng 0,3 kg bọ xít ngoài tự nhiên về chế biến và ăn.
Sau khi ăn, cả 6 người xuất hiện các triệu chứng đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đau vai gáy nên được người thân đưa đến các Bệnh viện đa khoa Quan Hóa và Bệnh viện đa khoa Ngọc Lặc cấp cứu. Kết quả thăm khám bước đầu xác định cả 6 người bị ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bọ xít.
Đến ngày 30.5, các bệnh nhân đã được chuyển từ các bệnh viện trên đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa tiếp tục điều trị.
Bệnh nhân và người nhà các bệnh nhân cho biết, trong bữa ăn, ngoài bọ xít còn có các món thịt lợn rang, canh cá suối nấu cà chua bi, canh rau bí (tự trồng) và rượu trắng.
Sau khi xảy ra vụ việc, UBND xã Phú Xuân đã đưa ra cảnh báo rộng rãi đến người dân địa phương, khuyến cáo không săn bắt, chế biến và sử dụng các loại côn trùng như bọ xít, sâu lạ, động vật không rõ nguồn gốc làm thực phẩm.
